Gümüşhane (il)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 40°23′17″K 39°25′07″D / 40.38806°K 39.41861°D / 40.38806; 39.41861

Gümüşhane
—  İl  —
İlin Türkiye'deki konumu
İlin Türkiye'deki konumu
Gümüşhane haritası
Gümüşhane haritası
Ülke Türkiye
Coğrafi bölge Karadeniz
Yönetim
 - Vali Enver Salihoğlu
Yüz ölçümü
 - Toplam 6,575 km2 (2,5 mi2)
Nüfus (2013)[1]
 - Toplam 141.412
 - Yoğunluk 20/km² (51,8/sq mi)
 - Kır 70.745
 - Şehir 70.667
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (+3)
İl alan kodu 456
İl plaka kodu 29 nüfus = 56.000
İnternet sitesi: gumushane.gov.tr

Gümüşhane, Doğu Karadeniz Bölgesi'nde yer alan, Türkiye'nin bir ilidir. Doğuda Bayburt, batıda Giresun, kuzeyde Trabzon ve güneyde Erzincan ile komşudur.

Etimoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Antik Çağ'da Yunanca, Gümüş kenti anlamına gelen Argyropolis (Yunanca: Αργυρούπολης. αργύρος argyros "gümüş" + πολης (polis) kent). Günümüzde Yunanistan'da Atina'nın güneyinde[2] ve Girit'te [3] aynı isimli kentler bulunmaktadır.

Başka bir teze göre Kanuni Sultan Süleyman'ın İran seferine giderken yolda ilimize rastladığı ve gümüş madenlerinin bol olduğu gerekçesiyle Gümüşhane adını verdiği söylenmektedir.

Bu belirli bir kesim için Fatih Sultan Mehmet de denilebilir

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Burada arkeolojik çalışmalarda MÖ 3500 tarihlerinde bölgede insan yerleşimine ve MÖ 3000 tarihlerinde tarım yapıldığına dair izler bulunmuştur. Asurlular döneminde Azzi Hayaşa ülkesi olarak adlandırılan bölgede Hitit döneminde Karadeniz bölgesinin otokton halkı Kaşkaların yaşadığı sanılmaktadır. MÖ 9. yüzyılda Urartu hakimiyetine giren, Kimmer ve İskit saldırılarından sonra Pontus, Roma, Bizans ve Trabzon İmparatorluğu tarafından yönetilmiştir. Bu yönetimler arasında kısa süreli Arap, Ermeni, Türkmen hakimiyetleri gören kent Trabzon İmparatorluğu'nun yıkılmasının ardından da 1514 yılında temelli Osmanlı hakimiyetine girene dek Akkoyunlu ve Safeviler tarafından yönetilmiştir I. Dünya Savaşı sırasında 1916’dan 1918'e dek Rus orduları tarafından işgal edilen bölgenin Hristiyan halklarından Ermeniler 1915 tehciriyle, Rumlar 1923 mübadelesi ile Anadolu dışına gönderilmişlerdir.

İlin mevcut nüfusu Türk Kayı ve Çepni boylarının nüfusuna dahildir.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Kuzey Anadolu sıradağları içinde yer alan ilin toprakları çok engebeli olup en yüksek yeri günümüzde Çakırgöl olarak bilinen dağlarında 3.000 metreyi geçmektedir. İlin kuzey kesimi Zigana (Kalkanlı) ve Soğanlı dağları, güneyi ise Çoruh, Kelkit, Kop ve Otlukbeli dağları tarafından çevrilidir. Kelkit Vadisi'ndeki küçük bazı düzlükler ise ilin en önemli tarım alanlarıdır.

İklim ve bitki örtüsü[değiştir | kaynağı değiştir]

İlin kuzey kesimi Karadeniz’in ılık ve nemli ikliminin etkisinde olmasına karşın Gümüşhane'nin büyük kesiminde Doğu Anadolu bölgesi'nin sert kara ikliminin etkisi görülmektedir.Yazları sıcak ve kısa olan Gümüşhane ilinde kışlar yüksekliğin de etkisiyle uzun ve kar yağışlı geçmekte, yağış miktarı iç kesimlere doğru gidildikçe azalmaktadır.

Gümüşhane Dağları’nın Karadeniz’e bakan kesimleri kayın, meşe, ladin, köknar ve sarı çam ağaçlarından oluşan ormanlarla kaplı iken ormanları yok olmuş bozkır görünümündeki güney kesimlerinde sadece Sarıçam ağaçlarına rastlanılmaktadır. Karadeniz iklimi görülür.

Demografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Gümüşhane il nüfus bilgileri
Yıl Toplam Değişim Sıra Oran Kır - Şehir Erkek - Kadın
1965[4] 262.731 52  %0.84 230.774  
  %88
%12  
 31.957 123.907  %47.2  %52.8 138.824
1970[5] 282.238 %7 Dark Green Arrow Up.svg 52  %0.79 237.168  
  %84
%16  
 45.070 133.580  %47.3  %52.7 148.658
1975[6] 293.673 %4 Dark Green Arrow Up.svg 55  %0.73 247.154  
  %84
%16  
 46.519 142.353  %48.5  %51.5 151.320
1980[7] 275.191 -%6 Red Arrow Down.svg 59  %0.62 223.787  
  %81
%19  
 51.404 130.198  %47.3  %52.7 144.993
1985[8] 283.753 %3 Dark Green Arrow Up.svg 59  %0.56 214.960  
  %76
%24  
 68.793 135.693  %47.8  %52.2 148.060
1990[9] 169.375 -%40 Red Arrow Down.svg 71  %0.3 110.379  
  %65
%35  
 58.996 81.621  %48.2  %51.8 87.754
2000[10] 186.953 %10 Dark Green Arrow Up.svg 74  %0.28 109.383  
  %59
%41  
 77.570 94.879  %50.8  %49.3 92.074
2007[11] 130.825 -%30 Red Arrow Down.svg 77  %0.19 70.044  
  %54
%46  
 60.781 65.261  %49.9  %50.1 65.564
2008[12] 131.367 %0 Dark Green Arrow Up.svg 77  %0.18 73.446  
  %56
%44  
 57.921 65.749  %50.1  %50 65.618
2009[13] 130.976 -%0 Red Arrow Down.svg 77  %0.18 72.441  
  %55
%45  
 58.535 65.874  %50.3  %49.7 65.102
2010[14] 129.618 -%1 Red Arrow Down.svg 77  %0.18 68.456  
  %53
%47  
 61.162 65.031  %50.2  %49.8 64.587
2011[15] 132.374 %2 Dark Green Arrow Up.svg 77  %0.18 68.292  
  %52
%48  
 64.082 67.023  %50.6  %49.4 65.351
2012[16] 135.216 %2 Dark Green Arrow Up.svg 77  %0.18 67.702  
  %50
%50  
 67.514 68.466  %50.6  %49.4 66.750
2013[17] 141.412 %5 Dark Green Arrow Up.svg 77  %0.18 70.745  
  %50
%50  
 70.667 71.653  %50.7  %49.3 69.759

Değişim, bir önceki nüfus sayımına göre artış veya azalış yüzdesidir. Sıra, Gümüşhane il nüfusunun Türkiye illeri arasındaki sıralamasıdır. Oran, Gümüşhane il nüfusunun, Türkiye nüfusuna oranıdır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Gümüşhane Valiliği

  1. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPUrwSFq. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  2. ^ http://en.wikipedia.org/wiki/Argyroupolis
  3. ^ http://en.wikipedia.org/wiki/Argyroupolis_%28Rethymnon%29
  4. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BspjsaU7. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  5. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtnGsapL. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  6. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtpokbAH. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtuZz6cm. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtwbVmPT. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtyGBzm6. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu0Kk8LA. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu1uPH2k. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu3jirPR. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuCwsYAy. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  14. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuFWmSvi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  15. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuGqT6tH. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  16. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6EZxZD0yD. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  17. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPUrwSFq. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]