Akşehir

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 38°21′27″K 31°24′59″D / 38.3575°K 31.41639°D / 38.3575; 31.41639

Akşehir
—  İlçe  —
Türkiye'de bulunduğu yer
Türkiye'de bulunduğu yer
Konya Siyasi Haritası
Konya Siyasi Haritası
Ülke Türkiye
İl Konya
Coğrafî bölge İç Anadolu
Yönetim
 - Kaymakam Ali Dursun[1]
 - Belediye başkanı Salih AKKAYA [2]
Rakım [3] 1.050 m (3.445 ft)
Nüfus (2013)[4]
 - Toplam 93,883
 - Kır -
 - Şehir 93,883
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (+3)
Posta kodu 42550 - 42560
İl alan kodu 0332
İl plaka kodu 42
İnternet sitesi: Akşehir Belediyesi

Akşehir, Konya ilinin bir ilçesidir.


İlçe yüzölçümü 1442 km² 'dir. Denizden yüksekliği 1050 metredir. Konya - Afyon karayolu üzerinde olup Konya iline 135, Afyonkarahisar iline 90 kilometre mesafededir.

Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Nasreddin Hoca gençliğinden itibaren burada yaşamıştır. Türbesi de Akşehir'dedir. 2007 yılında Nasreddin Hoca Derneği, Türk Patent Enstitüsü'nden Markaların Korunması Hakkında 556 Sayılı Kanun Hükmündeki Kararname'ye göre, "Dünyanın Ortası Akşehir" şeklindeki tescil belgesini almıştır.

24 Ağustos her yıl Akşehir Onur Günü olarak kutlanır. Dünyada Napolyon Kirazı adıyla bilinen ve Akşehir-Eber Gölleri arasında oluşan mikroklima etkisiyle aromasını kazanan kirazı da meşhurdur. Bu kiraz 2004 yılında Akşehir Kirazı adıyla tescil ettirilmiştir.

İlçede bulunan Nasreddin Hoca'nın maya çaldığı Akşehir Gölü harita üzerinde yüzölçümü olarak Türkiye'nin 5. büyük gölüdür (353 km²). Akşehir Gölü, bilinçsiz sulama ve küresel ısınmanın etkisiyle her yıl yok olmaya bir adım daha yaklaşmaktadır. Toplam 350 kilometrekarelik sulak alan, 2004 yılında 95, 2005'te ise 35 kilometrekareye kadar gerilemiştir. Gün geçtikçe iyice düşen su seviyesi, gölde yaşayan canlı türlerini de olumsuz etkilemektedir. Uzmanlar tarafından 1970'li yıllarda 30 çeşit olduğu belirtilen balık türünün sayısı 3'e kadar düşmüştür. Şehirde bir tek yerel televizyon olarak aksehir.tv bulunmaktadır. 1953 yılında kurulan Pervasız Gazetesi en eski yerel gazete olarak bulunmakta bunun yanı sıra İstasyon Gazetesi 2002 den, Akşehir Postası Gazetesi ise 2011 yılından bugüne yayın hayatını sürdürmektedir.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Tarih boyunca hep önemli bir yerleşim, ticaret, kültür merkezi olan Akşehir'e ait ilk arkeolojik bulgular Neolitik Dönem'e kadar uzanıyor. Hititler zamanında Akşehir'in adı Thymbrion'dur. Zamanla Frigya egemenliğine daha sonra Anadolu'da egemenlik kuran Lidyalılar'ın yönetiminde kalan Akşehir'in önemi daha da artmıştır. "Krallar Yolu" Akşehir'den geçmektedir. Akşehir, İ.Ö. III. yüzyılda, Philomelium "Bal Sevenler" adıyla anılmaya başlanmıştır. Pers ve Hellenistik dönemlerden sonra kent, Roma daha sonra da Bizans egemenliğine geçer.

Araplar Akşehir'i, beyaz çiçek açmış elma ve erik ağaçlarının görüntüsünden dolayı "Belde-i Beyza" (Beyaz Şehir) olarak anmışlardır. Ancak sonra Anadolu'ya yayılan Türkler, Kutalmışoğlu Süleyman Şah komutasında kenti almışlardır. Haçlı Seferleri, Selçuklu taht kavgaları, Moğol istilası sıralarında sürekli savaşlar yaşayan Akşehir (Akşar) büyük yıkımlar yaşamak zorunda kalmıştır. 1381 yılında Padişah Murat Hüdavendigâr'a satılarak Osmanlı egemenliğine girerse de Y. Beyazit'in Timur'a yenilmesi ile Moğollar'ın, Fetret döneminden sonra Karamanoğulları'nın eline geçer bu olaydan sonra Akşehir'de Oğuzların Avşar boyuna ait Türklerin oranı artışmıştır. Fatih Sultan Mehmet 1467 yılında Akşehir'i fethederek Osmanlı topraklarına katar. 19. YY. sonlarında Akşehir’de Kaymakanlık yapan Bereketzade İsmail Hakkı’nın Hatıralarında verdiği bilgilere göre; Akşehir’in çevre kasabalarıyla birlikte 100.000'den fazla nüfusu vardır. Akşehir sosyal ve ekonomik bakımdan canlı bir merkezî yerleşim birimidir.

Kurtuluş Savaşı'nın dönüm noktası Sakarya Meydan Muharebesi'nden sonra, 18 Kasım 1921 tarihinden itibaren Garp (Batı) cephesi karargahı Akşehir'e yerleşir. Kumandan İsmet (İnönü) Paşa TBMM'den ve Başkomutan Mustafa Kemal Paşa'dan aldığı emirlerle "Büyük Taarruz"un hazırlıklarını 9 ay boyunca Akşehir'de yapar. Akşehir, bir anlamda sinesinde Büyük Taarruz'u doğuma hazırlar. Mustafa Kemal Paşa'nın da katılımıyla son hazırlıklar tamamlanır ve 24 Ağustos 1922 tarihinde, Batı Cephesi Karargahı ve bağlı kuvvetlerimiz Büyük Taarruz için Akşehir'den Afyon'a doğru hareket ederler. Ünlü yazar,Tarık Buğra, Küçük Ağa romanında işte o günlerin Akşehir'ini anlatmıştır. Akşehir tarihi boyunca nüfusu fazlalaşan bir ilçedir.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıl Toplam Şehir Kır
1965[5] 74.433 25.269 49.164
1970[6] 82.062 32.591 49.471
1975[7] 85.742 35.544 50.198
1980[8] 91.160 40.312 50.848
1985[9] 96.522 45.320 51.202
1990[10] 94.611 51.746 42.865
2000[11] 114.918 60.226 54.692
2007[12] 99.831 63.472 36.359
2008[13] 96.180 60.765 35.415
2009[14] 95.889 61.196 34.693
2010[15] 95.791 61.638 34.153
2011[16] 94.886 61.557 33.329

Uluslararası Akşehir Nasreddin Hoca Şenliği[değiştir | kaynağı değiştir]

5-10 Temmuz tarihleri arasında her yıl düzenli olarak gerçekleştirilen etkinliklere dünyadan, farklı alanlarda çalışmaları olan sanatçılar, yazarlar, bilim adamları ve basın mensupları katılmaktadır. 4 Temmuz günü Temsili Nasreddin Hoca'nın türbeden şenliğe davet edilmesiyle şenlik başlar, ardından Akşehir Gölü'ne maya çalmaya gidilir ve 10 Temmuz gecesine kadar sürer.

Her yıl sevilen, mizahi karakteri bulunan bir sanatçı Temsili Nasreddin Hoca olur. Şehrin ve Nasreddin Hoca'nın tanıtımı için yapılan bir uygulamadır.

Şimdiye kadar temsili Nasreddin Hoca olan sanatçılardan bazıları Lütfi Ökeşli, Osman Ongun, Zafer Özbakır, Levent Kırca, Abdullah Şahin, Erol Günaydın, Sevim Güvendik, Hasan Kaçan, ve Kadir Çöpdemir'dir.

Tarihi ve Turistik Mekanları[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Nasrettin Hoca Türbesi
  • Batı Cephesi Karagahı Müzesi (18 Kasım 1921)
  • Hıdırlık
  • Akşehir Evi
  • Nasreddin Hoca Etnoğrafya Müzesi (1914-Rüştü Bey)
  • Ulu Camii (1213)
  • Hasan Paşa İmaret Camii (1510-11)
  • Taş Medrese (?)
  • Gülmece Anıtı
  • Seyyid Mahmut Hayrani Türbesi (1224)
  • Eski Kilise (19.Y.Y.)
  • Gavur Hamamı (?)
  • Meydan (Şifa) Hamamı (1329-30)
  • Kızılca Mescidi (1476-77)
  • Kileci Mescidi (13.Y.Y.)
  • Ferruhşah Mescidi (1224)
  • Güdük Minare Mescidi (1227)
  • İplikçi Camii (1337)
  • Hacı İbrahim Veli Türbesi (1370)
  • Nimetullah Nahçivani Türbesi - Akşehir Kent Ormanı

Türküleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Karadır Kaşların
  • Entarisi Aktandır
  • Karanfilsin Bibersin
  • Emmiler Emmiler
  • Kıcılar Kavak Kıcılar
  • Durnam Gelir Yata Kalka
  • Bir Sabahtan Yolum Düştü Gedil'e
  • Yasiyan'a Varamadım Yalınız
  • Karşıdan Gel Göreyim
  • Gadifem Gara Gatlı
  • Garip Çoban
  • Üç Türkoğlu
  • Yüz Dirhemdir
  • Kartal Kuşun Kanadında Al Olur
  • Ay Oğlan

Yemekleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Zülbiye (Soğan Aşı)
  • Herse
  • Nasreddin Hoca Peynir Baklavası
  • Ergörmez

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Kaymakam
  2. ^ [1]
  3. ^ http://www.yerelnet.org.tr/ilceler/ilce_belediye_koordinat.php?ilceid=198797
  4. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPV6cBB6. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  5. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bspt9quW. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  6. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtnfOm5a. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtqKDKwz. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Btum6zz6. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Btwq3EEb. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtyT6loT. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu0dihZx. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu24hxm6. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu3tSwCe. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  14. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuE5o85w. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  15. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuFhX2Z9. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  16. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuGzul2i. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]