Türk lirası
| Türk lirası | |||
|---|---|---|---|
| Türk lirası (Türkçe) | |||
|
|||
| ISO 4217 Kodu | TRY (2005 yılından önce TRL) | ||
| Kullanıcı(lar) |  Türkiye KKTC |
||
| Enflasyon | % 7,80 (Türkiye, Ekim 2012) | ||
| Kaynak | [1] | ||
| Altbirim | |||
| 1/100 | Kuruş | ||
| Sembol | ₺ | ||
| Madeni paralar | |||
| Sıkça kullanılan | 5kr, 10kr, 25kr, 50kr, 1 TL | ||
| Nadiren kullanılan | 1kr | ||
| Banknotlar | |||
| Sıkça kullanılan | 5 TL, 10 TL, 20 TL, 50 TL, 100 TL | ||
| Nadiren kullanılan | 200 TL | ||
| Merkez bankası | Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası | ||
| Website | www.tcmb.gov.tr | ||
| Yazıcı | TCMB Banknot Matbaası | ||
| Website | www.tcmb.gov.tr | ||
| Türkiye ekonomisi
|
|---|
Para
|
|
Projeler |
|
Diğer Türkiye başlıkları |
Türk lirası (sembolü: ₺; ISO 4217 kodu: TRY), Türkiye'de ve Kuzey Kıbrıs'ta kullanılan para birimi. Türk lirasının alt birimi kuruştur. Türkiye'de para basma yetkisi Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına aittir.[1]
Paradaki 0'ları atmak amacıyla 31 Ocak 2005'te geçici olarak tedavülden kaldırılmış ve yerine Yeni Türk lirası kullanılmaya başlanmıştır. YTL'den TL'ye geçişin tamamlanması nedeniyle 1 Ocak 2009 tarihinde yeniden tedavüle girmiştir. Fakat 2009'da tedavüle giren paralarda YTL'de olduğu gibi 6 sıfır bulunmamaktadır. YTL'nin alt birimi Yeni Kuruş'tur.
Bugüne kadar Türk lirasının önyüzünde sadece Mustafa Kemal Atatürk ve İsmet İnönü'nün resmi bulunmuştur. Ne var ki İsmet İnönü sadece cumhurbaşkanlığı döneminde (1938-1950) Türk lirasının ön yüzünde yer alabildi. Ayrıca Yunus Emre, II. Mehmed, Mehmet Akif Ersoy, ve Cahit Arf gibi Türk büyüklerinin resimleri ise Türk lirasının bazı emisyonlarının arkayüzünde yer almıştır.
Konu başlıkları |
Tarihi[değiştir]
İlk lira Sultan Abdülmecid döneminde 5 Ocak 1843’te Osmanlı lirası adıyla basıldı. Kağıt para basılmadan önce kullanılan bu Osmanlı altın parasına Sarı lira denirdi. 2 Haziran 1854’te çeyrek lira ve 18 Şubat 1855’te de iki buçukluk ve beşibiryerdelerin basılmasına başlandı.[2]
Cumhuriyet'in ilanından sonra 30 Aralık 1925 tarih ve 701 Sayılı Mevcut Evrak-ı Nakdiye'nin Yenileriyle İstibdaline Dair Kanun kabul edilerek ilk Türk banknotlarının bastırılmasına karar verilmiştir.[3]
Cumhuriyet dönemindeki ilk kağıt paralar 1927'de İngiltere'de, Thomas de la Rue şirketi tarafından 88 bin İngiliz altınına basılmıştır. 1927'de harf devrimi henüz gerçekleşmediği için paraların üzerinde Latin harfleri yoktu. 1927 yılında basılan 1, 5 ve 10 lirada Atatürk'ün resmi filigranda gözükmekteydi. Diğer paralarda ise Atatürk hem filigranda hem de resim olarak gözükmektedir. İlk paraların üzerinde eski Türkçe ve Fransızca yazılar ile dönemin Maliye Bakanı Mustafa Abdülhalik Renda'nın imzası vardı. Paraların yeniden Latin harfleriyle piyasaya çıkması büyük bir masraf olduğu için 1927'de basılan paralar 1928'deki harf devriminden sonra da yıllarca yürürlükte kalmıştır. 1937'de tedavüle giren Latin harfli paraların hepsinde Atatürk resimleri bulunmaktaydı.[4]
Eylül 1927'den 11 Kasım 1938'e kadar basılan kağıt paraların üzerinde Mustafa Kemal'in resimleri yer almıştır. İsmet İnönü ilk kez cumhurbaşkanı seçildiğinde Londra'ya haber verilerek basılmakta olan paralardan Atatürk'ün resimleri çıkarılmış yerine İnönü'nün resimleri konulmuştur. 1938 yılından 1951 yılına kadar paralarda İnönü'nün resimleri yer almıştır.[5]
Cumhuriyet'in kuruluşundan günümüze kadar 9 emisyon grubunda 24 farklı değerde, 126 tertip banknot dolaşıma çıkarılmıştır. İlk altı emisyon grubundaki banknotların tamamı ile Yedinci Emisyon Grubundaki banknotların bir kısmı değişik tarihlerde dolaşımdan kaldırılmış ve 10 yıllık zamanaşımı sürelerinin sonunda değerlerini yitirmiştir.
Simgesi[değiştir]
TCMB tarafından, Türk Lirası'nın itibarının perçinlenmesi ve dünyada bilinirliğinin artırılması amacıyla 8 Eylül 2011 tarihinde TL Simgesi Yarışması düzenlenmiş, yarışma sonucunda yeni simge belirlenerek 1 Mart 2012 tarihinde Başbakan Recep Tayyip Erdoğan tarafından duyurulmuştur.[6]
Tülay Lale'nin tasarımı yeni simge, yarım çıpa halindeki L harfi içine yerleştirilmiş yukarı doğru çift çizgili küçük T harfinden oluşmaktadır. Çift çizgi doğu-batı köprüsü ve istikrarı, çıpa ise yükselişi ve güveni temsil eder.[7]
-
Ölçüler ve format
-
Türk lirası simgesi[8]
Emisyonlar[değiştir]
Ayrıca Bakınız[değiştir]
Kaynaklar[değiştir]
- ^ "Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu". http://www.mevzuat.adalet.gov.tr/html/448.html. Erişim tarihi: 1 Ocak 2009.
- ^ "Türk lirasının 165 yıllık serüveni". http://ntvmsnbc.com/news/461099.asp#storyContinues. Erişim tarihi: 1 Ocak 2009.
- ^ "tcmb.gov.tr - Cumhuriyet Dönemi Banknotları". http://www.tcmb.gov.tr/. Erişim tarihi: 1 Ocak 2009.
- ^ "Türk Lirası 80 yaşında". Milliyet Pazar. http://www.milliyet.com.tr/2007/12/03/pazar/paz01.html. Erişim tarihi: 07-09-2011.
- ^ Mustafa Armağan Korku Duvarını Yıkmak Küller Altında Yakın Tarih 4 (4. Baskı Nisan 2011) İsmet İnönü paraların üzerinden Atatürk'ün resimlerini neden kaldırmış? sf 28-29
- ^ "TL Simgesine İlişkin Basın Duyurusu". http://www.tcmb.gov.tr/yeni/duyuru/2012/DUY2012-18.htm. Erişim tarihi: 01.03.2012.
- ^ "Türk lirasının yeni simgesi açıklandı". http://www.haber7.com/haber/20120301/Turk-Lirasinin-yeni-simgesi-aciklandi.php. Erişim tarihi: 01.03.2012.
- ^ "TL Simgesi". http://www.tcmb.gov.tr/yeni/iletisimgm/TLSimge.php. Erişim tarihi: 01.03.2012.
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
