Konya (il)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Konya
—  İl  —
İlin Türkiye'deki konumu
İlin Türkiye'deki konumu
Konya haritası
Konya haritası
Ülke Türkiye
Coğrafi bölge İç Anadolu
Yönetim
 - Vali Aydın Nezih Doğan
Yüz ölçümü
 - Toplam 38.257 km2 (14.771,1 mi2)
Nüfus (2013)[1]
 - Toplam 2.079.225
 - Yoğunluk 51,55/km² (133,5/sq mi)
 - Kır -
 - Şehir 2.079.225
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (+3)
İl alan kodu 332
İl plaka kodu 42
İnternet sitesi: [1]

Konya, Türkiye'nin İç Anadolu Bölgesinde yer alan, etrafı Ankara, Eskişehir, Afyon, Isparta, Antalya, Karaman, Mersin, Niğde ve Aksaray illeriyle çevrili Türkiye'nin yüzölçümü açısından en büyük ilidir.

Nüfus bakımından Türkiye'nin 6. büyük kentidir. 2010 TÜİK verilerine göre ilde merkez ilçelerle beraber 31 ilçe, 170 belde ve 581 köy vardır.

Adlandırma[değiştir | kaynağı değiştir]

İvriz'deki kaya kabartmaları

İle adını veren Konya şehrinin isminin Kutsal Tasvir anlamındaki "İkon" sözcüğüne bağlı olduğu iddia edilir. Mitolojide bu konuda değişik rivayetler bulunmaktadır. Bu hikâyelerden birinde anlatıldığı üzere, kente dadanan ejderhayı öldüren kişiye şükran ifadesi olarak bir anıt yapılır ve üzerine de olayı anlatan bir resim çizilir. Bu anıta verilen isim, İkonion dur. İkonion adı, zamanla İcconium'a dönüşür.

Roma döneminde İmparator adlarıyla değişen, Claudiconium, Colonia Selie, Augusta İconium gibi yeni adlar alır. Bizans kaynaklarında Tokonion olarak geçen şehre ve bölgeye verilen diğer isimler şöyledir: Ycconium, Conium, Stancona, Conia, Cogne, Cogna, Konien, Konia...

Araplar kentin ismini Kuniya olarak değiştirmişlerdir, Selçuklu ve Osmanlı döneminde bu ad Konya'ya dönüşmüştür. Günümüzde de kent hala Konya adını taşımaktadır

Coğrafi özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Turkey location map.svg
Red pog.svg
Konya
Konya'nın Türkiye'deki konumu

39.000 km2'lik yüzölçümü ile Türkiye'nin en geniş ili olan ve Orta Anadolu yaylası üzerinde Ankara, Aksaray, Niğde, Mersin, Karaman, Antalya, Isparta, Afyon ve Eskişehir illeri ile komşu olan Konya, 36° 22' ve 39° 08' kuzey paralelleri ile 31° 14' ve 34° 05' doğu meridyenleri arasında yer alır. Başta büyük ilçeleri Ereğli, Beyşehir, Akşehir'dir. Toplam 31 ilçesi vardır. Konya büyükşehir nüfusu 2011 sonu itibariyle 1.085.000 olup Türkiye genelinde 7. sıradadır. İl genelinde ise 2.100.000 olan nüfusuyla Konya ili Türkiye'nin en kalabalık 6. ilidir.

İklimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ortalama Veriler
Aylar Oca Şub Mar Nis May Haz Tem Ağu Eyl Eki Kas Ara
Ortalama Değerler °C -0,3 1,0 5,4 10,9 15,6 20,1 23,5 22,9 18,6 12,4 5,7 1,4
Ort. En Yüksek °C 4,6 6,6 11,8 17,5 22,2 26,7 30,2 30,0 26,3 20,0 12,4 6,0
Ort. En Düşük °C -4,2 -3,6 -0,3 4,4 8,5 12,8 16,1 15,5 11,2 6,0 0,5 -2,5
Ort. Güneşlenme Süresi(saat) 3,2 4,6 6,1 7 8,6 10,4 11,3 11,0 9,6 7,2 5,0 3,0
Yağışlı Gün Sayısı 9,5 9,0 8,6 10,6 10,9 6,2 3,2 2,4 3,4 6,6 7,3 9,5
kaynak: www.meteor.gov.tr

Konya'da karasal iklim hüküm sürer. Yazları kuru ve sıcak, kışları soğuk ve yağışlıdır. Gece - gündüz arası sıcaklık farkı yazın 16-22 derece arasındadır. Baharları ve kışları nemden dolayı bu fark 9-12 °C'ye kadar düşer. Kar ortalama 3 ay yerde kalır. Çevresindeki sıcak - soğuk hava merkezlerinden çok etkilenir. İç Anadolu'nun en güney bölgesinde yer almasına rağmen diğer İç Anadolu şehirlerinden daha soğuk olur. Bunun nedeni orta torosların deniz etkisini tamamen önlemesidir. Konya, 1. jeolojik zamanda Anadolu'daki Tetis denizinin yükselerek yok olması nedeniyle tam bir deniz tabanı ovasına dönüşmüştür. Düzlüğün asıl nedeni budur. İlkbaharda konveksiyonel yağışlar (kırkikindi) sıklıkla görülür. En yağışlı ay nisan ve mayıstır. Konya ikliminin diğer bir özelliği ise yazların çok geç başlaması, kışların da çok geç bitmesidir. Step ikliminin özelliği olan yaz kuraklığı Türkiye'deki en kaliteli buğdayların yetişmesine neden olmuştur. Baharda nem ve yağmurla yeşeren otlar yazın yerini kuruluk ve sıcaktan dolayı sarıya bırakır. Türkiye'de sis yoğunluğu ve sisli gün sayısı en fazla olan il Konya'dır. Nedeni ise Konya ovasının bir çanak şeklinde bulunmasıdır. Uzun zamanlarda ölçülen en düşük sıcaklık -29 °C, en yüksek sıcaklık ise 41 °C'dir. En çok kar yağan ay şubat, en soğuk ay ocaktır. En sıcak aylar temmuz ve ağustosdur. Diğer bir özellik ise yaz akşamları çevresinde bulunan dağlardaki yüksek basınç alanlarından, ovada bulunan alçak basın alanlarına esen rüzgardır. Günlük sıcaklık farkının en belirgin özelliği de budur. Ocak ayı sıcaklık ortalaması -0.5 °C, temmuz ayı sıcaklık ortalaması ise 23 °C'dir. Türkiye'nin en az yağış alan ili Konya'dır.

Göller[değiştir | kaynağı değiştir]

Tuz Gölü[değiştir | kaynağı değiştir]

Kapalı havzasının merkezinde Tuz Gölü oluşmuştur. Ankara, Konya, Aksaray sınırlarının kesiştiği yerde olup bir kısmı Konya ili sınırları içinde yer almaktadır.

Tuz Gölü Türkiye'nin ikinci büyük gölüdür. Derinliği 12 m civarındadır. Yaz mevsiminde buharlaşmanın etkisiyle alanı oldukça küçülür. Kuruyan kesimlerde tuz tortulları meydana gelir. Türkiye'nin tuz ihtiyacının bir kısmı buradan temin edilir. Sulama ve su ürünleri için kullanılmaz.

Beyşehir Gölü[değiştir | kaynağı değiştir]

Konya ilinin batısında Konya-Isparta sınırı üzerinde yer almaktadır.

Beyşehir Gölü Türkiye'nin üçüncü büyük gölüdür. Aynı zamanda ülkenin en büyük tatlı su gölüdür. Tektonik-karstik olaylarla meydana gelmiştir. Aynı zamanda Türkiye'nin en önemli milli parklarından biridir. Milli park alanı içerisinde aynı anda su depoları,dağ sporları ve av sporları yapmak imkânı vardır. Su ürünleri açısından ekonomik değeri yüksektir. Gölün iki plajı, 22 adası ve pek çok kayalığı bulunmaktadır. Göl, ornitolojik bakımdan önemli bir kuş üreme, barınma, beslenme ve konaklama merkezidir. Bu yönü ile turizm açısından önem taşımaktadır.

Akşehir Gölü[değiştir | kaynağı değiştir]

Konya ilinin kuzeybatısında Konya-Afyonkarahisar il sınırında yer alır. Suyu tatlıdır. Tektonik olaylarla meydana gelmiştir. Su ürünleri açsından ekonomik değer gösterir. Sulama suyu olarak kullanılmakta olup kamış üretimide yapılmaktadır.

Suğla Gölü[değiştir | kaynağı değiştir]

Konya ilinin güney batısında yer alır. Oluşumu tektoniktir. Yağışlı yıllarda alanı iyice genişlemekte kurak yıllarda ise göl kurumakta ve alüvyonlı göl tabanı ortaya çıkarak iyi bir tarım alanı oluşturmaktadır. Suyu tatlıdır. Su ürünler ve sulama açısından önemi büyüktür.Ancak Şuan itibariyle ekili alan olarak kullanılmaktadır.Göl tamamen 2 ye bölünmüştür yarısı ekili alan yarısı göl.

Ilgın (Çavuşçu) Gölü[değiştir | kaynağı değiştir]

Çavuşçu Gölü Konya ilinin kuzey batısında yer alır. Oluşumu tektoniktir. Suları tatlıdır. Su ürünleri açısından önemlidir. Ayrıca bir ayağı ile Atlantı ovaları sulanmaktadır.

Ereğli Akgöl[değiştir | kaynağı değiştir]

Ereğli ilçesinin batısındadır. Eski göl tabanıdır. Çok sığ bir özelliğe sahiptir. Suları tatlıdır. Ivriz deresinde gelen sularla beslenir.

Yunak Akgöl[değiştir | kaynağı değiştir]

Yunak ilçesi yakınlarında küçük bir göldür. Suyu tatlıdır. Çoğu yeri bataklık halindedir. Göl Gökpınar deresi ile Sakarya nehrine boşalmaktadır.

Düden Gölü[değiştir | kaynağı değiştir]

Acıgöl[değiştir | kaynağı değiştir]

Bolluk Gölü[değiştir | kaynağı değiştir]

Meke Gölü[değiştir | kaynağı değiştir]

Demografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Konya il nüfus bilgileri
Yıl Toplam Değişim Sıra Oran Kır - Şehir Erkek - Kadın
1965[2] 1.122.622 4  %3.58 768.044  
  %68
%32  
 354.578 560.069  %49.9  %50.1 562.553
1970[3] 1.280.239 %14 Dark Green Arrow Up.svg 4  %3.6 824.532  
  %64
%36  
 455.707 632.610  %49.4  %50.6 647.629
1975[4] 1.422.461 %11 Dark Green Arrow Up.svg 4  %3.53 867.289  
  %61
%39  
 555.172 714.286  %50.2  %49.8 708.175
1980[5] 1.562.139 %10 Dark Green Arrow Up.svg 4  %3.49 889.444  
  %57
%43  
 672.695 776.502  %49.7  %50.3 785.637
1985[6] 1.769.050 %13 Dark Green Arrow Up.svg 4  %3.49 916.593  
  %52
%48  
 852.457 878.563  %49.7  %50.3 890.487
1990[7] 1.750.303 -%1 Dark Green Arrow Down.svg 5  %3.1 787.175  
  %45
%55  
 963.128 873.886  %49.9  %50.1 876.417
2000[8] 2.192.166 %25 Dark Green Arrow Up.svg 4  %3.23 897.349  
  %41
%59  
 1.294.817 1.105.020  %50.4  %49.6 1.087.146
2007[9] 1.959.082 -%11 Dark Green Arrow Down.svg 6  %2.78 546.739  
  %28
%72  
 1.412.343 968.666  %49.4  %50.6 990.416
2008[10] 1.969.868 %1 Dark Green Arrow Up.svg 6  %2.75 546.322  
  %28
%72  
 1.423.546 974.700  %49.5  %50.5 995.168
2009[11] 1.992.675 %1 Dark Green Arrow Up.svg 6  %2.75 541.993  
  %27
%73  
 1.450.682 985.438  %49.5  %50.6 1.007.237
2010[12] 2.013.845 %1 Dark Green Arrow Up.svg 6  %2.73 527.192  
  %26
%74  
 1.486.653 996.157  %49.5  %50.5 1.017.688
2011[13] 2.038.555 %1 Dark Green Arrow Up.svg 7  %2.73 510.618  
  %25
%75  
 1.527.937 1.009.855  %49.5  %50.5 1.028.700
2012[14] 2.052.281 %1 Dark Green Arrow Up.svg 7  %2.71 488.418  
  %24
%76  
 1.563.863 1.014.292  %49.4  %50.6 1.037.989
2013[15] 2.079.225 %1 Dark Green Arrow Up.svg 7  %2.71 0  
  %0
%100  
 2.079.225 1.031.563  %49.6  %50.4 1.047.662

Değişim, bir önceki nüfus sayımına göre artış veya azalış yüzdesidir. Sıra, Konya il nüfusunun Türkiye illeri arasındaki sıralamasıdır. Oran, Konya il nüfusunun, Türkiye nüfusuna oranıdır.

Ağız[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkçenin Konya ilinde kullanılan ağzının Batı Anadolu ağızları içindeki konumu Prof. Dr. Leyla Karahan'ın Anadolu Ağızlarının Sınıflandırılması (Türk Dil Kurumu yayınları: 630, Ankara 1996) adlı çalışmasına göre, Ereğli hariç diğer ilçeler Mersin iliyle aynı grupta yer alır:

Ticaret[değiştir | kaynağı değiştir]

Konya'nın Türkiye'nin ticari faaliyetleri için etkisi büyüktür. Konya iç bölgelerdeki iller içerisinde önemli bir hinterlant özelliğine sahiptir. Tarımsal üretim, sanayi faaliyetlerinin gelişmesi, nüfus potansiyeli ticaret faaliyetleri için burayı önemli bir pazar haline getirmiştir. Türkiye'nin orta noktasında sayıldığından Türkiye'nin bütün illeri ile kolayca ticaret yapabilmektedir. Ayrıca Türkiye ekonomisinede büyük katkıda bulunur.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPV6cBB6. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  2. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bspt9quW. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  3. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtnfOm5a. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  4. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtqKDKwz. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  5. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Btum6zz6. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  6. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Btwq3EEb. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtyT6loT. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu0dihZx. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu24hxm6. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu3tSwCe. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuE5o85w. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuFhX2Z9. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuGzul2i. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  14. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6EZxnxKAe. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  15. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPV6cBB6. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
Konya (il) ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.