Ordu (il)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Ordu
—  İl & Büyükşehir  —
Ordu'nun Türkiye'deki konumu
Ordu'nun Türkiye'deki konumu
Ülke Türkiye
Bölge Karadeniz Bölgesi
İdari birimler 19 ilçe
Yönetim
 - Belediye Başkanı Enver Yılmaz (AK Parti)
 - Vali İrfan Balkanlıoğlu
Yüzölçümü
 - Toplam 5,952 km2 (2,3 mi2)
Nüfus (2013)
 - Toplam 731,452
 - Yoğunluk 123/km² (318,6/sq mi)
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAZD (+3)
Alan kodu (+90) 452
Plaka kodu 52
İnternet sitesi: www.ordu.bel.tr

Ordu, Türkiye'nin bir ili ve en kalabalık otuzuncu şehri. 2013 itibarıyla 731.452 nüfusa sahiptir. Kuzeyinde Karadeniz, güneyinde Tokat ve Sivas illeri, batısında Samsun, doğusunda Giresun ili vardır. 1920 yılında bağlı olduğu Trabzon'dan ayrılmış, 4 Nisan 1920 tarihinde il statüsüne kavuşmuştur. 2010 TÜİK verilerine göre ilde 19 ilçe ve 481 mahalle vardır.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Ordu ili MÖ 400 yılından önce şehir merkezinin 5 kilometre dışında olan halk arasında Bozukkale olarak bilinen bölgede 'Kotyora' (Kut Yöresi) adıyla kurulmuştur. Kotyora (Cotyora), "Kut Yöresi" anlamına gelmektedir. Kut Türklerinin MÖ 2500-2400 yıllarında Hazar Gölü çevresinde otururken batıya göçen ve Türkçe konuşan bir kavim olduğunu ifade eden tarihçiler, Kut kavminin Türk kökenli olduğunu Sümerolog Benna Landsberger, 1937'de yapılan Tarih Kurultayı'nda Atatürk'ün huzurunda bizzat söylemiştir. Ayrıca 1831'de ise Fatsa sınırlarından itibaren Ordu, Ulubey, Gölköy yöreleri tamamen Mesudiye ve Aybastı ilçeleri Erzurum eyaletine bağlı Şarkikarahisar livasına, Fatsa'nın iç ve batı kısımlarıyla Ünye, Canik (Samsun) livasına bağlanmıştır.

Cumhuriyet dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

2012 yılında çıkarılan 6360 sayılı kanun ile Ordu'da sınırları il mülki sınırları olan büyükşehir belediyesi kuruldu ve 2014 Türkiye yerel seçimlerinin ardından büyükşehir belediyesi çalışmalarına başladı.[1]

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Ordu il merkezi 41° kuzey paraleli ve 37° ve 38° doğu meridyenleri arasında, Karadeniz Bölgesi'nin, Doğu Karadeniz bölümünde yer almaktadır. İlin kuzeyini Kuzey Anadolu dağlarının kıyı sıraları kaplamaktadır. Kıyılara yakın tepelerle başlayan bu dağlar içeri doğru gitikce yükselir. Ordu, Giresun ve Sivas ilinin birbirlerine komşu olduğu kesimde 3.000 m yi bulmaktadır. İlin en yüksek tepesi Giresun sınırına yakın olan Aşut Obası'ndaki Gönderiç Tepesi'dir.

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Ordu ilinde Karadeniz iklimi görülmektedir. Ancak arkadan geçen dağ yükseltilerinin azalmasıyla kışın soğuk günlerin sayısı bir iki günle sınırlıdır. İlin iç kesimdeki ilçelerine yükseltinin artmasıyla beraber soğuk bu bölgelerde daha şiddetlidir. Kışın iç kesimlerdeki ilçelerde 6 ay boyunca kar yağar. Bunlara Çambaşı yaylası, Beşiktaşı yaylası ve Sarı obası yaylası örnek olarak gösterilir; kar buralarda mayıs ayına kadar erimez.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Ordu il nüfus bilgileri
Yıl Toplam Değişim Sıra Oran Kır - Şehir Erkek - Kadın
1965[2] 543.863 15  %1.73 460.278  
  %85
%15  
 83.585 268.141  %49.3  %50.7 275.722
1970[3] 608.721 %12 Dark Green Arrow Up.svg 15  %1.71 490.680  
  %81
%19  
 118.041 298.842  %49.1  %50.9 309.879
1975[4] 664.290 %9 Dark Green Arrow Up.svg 20  %1.65 515.553  
  %78
%22  
 148.737 332.018  %50  %50 332.272
1980[5] 713.535 %7 Dark Green Arrow Up.svg 21  %1.59 543.715  
  %76
%24  
 169.820 350.431  %49.1  %50.9 363.104
1985[6] 763.857 %7 Dark Green Arrow Up.svg 22  %1.51 543.790  
  %71
%29  
 220.067 367.961  %48.2  %51.8 395.896
1990[7] 830.105 %9 Dark Green Arrow Up.svg 21  %1.47 493.285  
  %59
%41  
 336.820 408.709  %49.2  %50.8 421.396
2000[8] 887.765 %7 Dark Green Arrow Up.svg 22  %1.31 471.134  
  %53
%47  
 416.631 441.447  %49.7  %50.3 446.318
2007[9] 715.409 -%19 Red Arrow Down.svg 30  %1.01 320.126  
  %45
%55  
 395.283 356.553  %49.8  %50.2 358.856
2008 719.278 %1 Dark Green Arrow Up.svg 30  %1.01 335.212  
  %47
%53  
 384.066 358.910  %49.9  %50.1 360.368
2009[10] 723.507 %1 Dark Green Arrow Up.svg 30  %1 324.472  
  %45
%55  
 399.035 361.422  %50  %50.1 362.085
2010[11] 719.183 -%1 Red Arrow Down.svg 30  %0.98 314.793  
  %44
%56  
 404.390 358.386  %49.8  %50.2 360.797
2011[12] 714.390 -%1 Red Arrow Down.svg 30  %0.96 305.102  
  %43
%57  
 409.288 356.675  %49.9  %50.1 357.715
2012[13] 741.371 %4 Dark Green Arrow Up.svg 30  %0.98 318.076  
  %43
%57  
 423.295 370.631  %50  %50 370.740
2013[14] 731.452 -%1 Red Arrow Down.svg 30  %0.95 0  
  %0
%100  
 731.452 366.011  %50  %50 365.441

Değişim, bir önceki nüfus sayımına göre artış veya azalış yüzdesidir. Sıra, Ordu il nüfusunun Türkiye illeri arasındaki sıralamasıdır. Oran, Ordu il nüfusunun, Türkiye nüfusuna oranıdır.

İdari yapı[değiştir | kaynağı değiştir]

Nüfusları ile birlikte Ordu'nun ilçelerini gösteren harita

Ordu'nun 19 ilçesi bulunmaktadır.

Ekonomi ve sanayi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ordu'nun Altınordu ilçesinden sonra en gelişmiş ilçeşi Ünyedir.

Ordu ilinin ekonomisi büyük ölçüde tarıma dayanır. İl Türkiye fındık üretiminin %51'ini sağlamaktadır. Nüfusun %70'inin geliri ise fındıktan karşılanır. Son zamanlarda fındık fiyatlarının 2000 li yılların bile altına düşmesinden dolayı alternatif tarım ürünü arayışları başlamıştır. Bu bağlamda kivi, soya gibi ekonomik değeri yüksek tarım ürünlerine yönelim başlamıştır.

Sanayi bakımından fazla gelişmemiş olsa da Türkiye'de alternatifi bulunmayan ve dalında tek olan ÇAMSAN POYRAZ Laminant Parke Fabrikası bugün evlerde kullanılan laminant parkenin ve diğer ahşap içerikli ürünlerin büyük bir çoğunluğunu tek başına karşılar. Ayrıca SAGRA Çikolata ve Fındık Fabrikası çikolata sanayiinde tek sayılabilir. Bugün evlerimizde yediğimiz Sarelle,Sagra,Tadelle ve birçok çikolata ürünü burada üretilir. Ayrıca fabrikada fındık yağıda üretilmektedir. İlde irili ufaklı fındık fabrikaları dağınık bir şekilde istihdama katkıda bulunmaktadır. Az da olsa çimento ve kağıt sanayide istihdama katkıda bulunur.

Fabrikalar:

  1. Sagra Çikolata Fabrikası - Dünyaya dağıtılan Sarelle, Tadelle, Gol, Gofy ve Sagra ürünleri burada üretilmektedir.
  2. Çamsan Poyraz Laminat Parke
  3. Altaş Yağ Sanayi A.Ş. - Çotanak markalı fındık, mısır, kanola, ayçiçeği, soya ve ideal yağı üretilmektedir. Fabrika ayrıca temizlik ürünleri de üretmektedir.
  4. Doğus Çay
  5. Şenocak Fındık
  6. Gürsoy Fındık

Turizm[değiştir | kaynağı değiştir]

Ordu sahil yolu

Zengin turizm potansiyeline sahip ilde, kıyı, yayla turizmi, trekking, yamaç paraşütü gibi etkinliklere imkân sağlayacak unsurlar mevcuttur. Yason Burnu'nun yerli ve yabancı turistlerin ilgi odağı haline geldiği ve çok turist çeken bölgelerden biri olduğu icin Yalancı Yason uzerine 2009-2010 yilinda bir Butik Hotel yapilacagi soylenmektedir.[kaynak belirtilmeli] Ayrica, Ordu Boztepe'de TOKİ tarafindan 10,5 dönüm arazi üzerinde 5 yıldızlı bir otel yapılacak. Hilton Garden Inn (Kosifler) buraya talip olduğu Ordu valisi tarafından yerel gazetelerde acıklandı.[kaynak belirtilmeli]

Zengin yöresel mutfağını tanımak ve Karadeniz'in lezzetli balıklarını tatmak için bu yöreyi mutlaka gezerek görmelisiniz.

Eski adı Grekçe: "Κοτύωρα" Cotyora, Kotyora olan şehir, tarihte sırasıyla Kaşkaların, Medlerin, Perslerin, Pontus Krallığı'nın, Roma İmparatorluğu'nun, Doğu Roma İmparatorluğu'nun, Danişment Beyliği'nin, tekrar Doğu Roma İmparatorluğu'nun, Trabzon Rum İmparatorluğu'nun, Anadolu Selçuklu Devleti'nin, tekrar Trabzon Rum İmparatorluğu'nun, Hacıemiroğlu Beyliği'nin ve Osmanlı İmparatorluğu'nun elinde kalmıştır. Osmanlı Döneminin büyük bölümünde önce Rum Eyaletine bağlı Karahisar-ı Şarkı sancağına, daha sonra Erzurum Vilayetine bağlı Karahisar-ı Şarkı sancağına bağlı kaza olarak yönetilen yöre, 16. yüzyılın 2. yarısında Trabzon Eyaletine bağlı bir kaza, 19. yüzyılın 2. yarısında kısa bir süre sancak oldu. 1920'de Trabzon Merkez sancağından ayrılan Giresun sancağına bağlanan kent, 1921'de ayrı bir sancağın merkezi, 1924'te Ordu ilinin merkezi oldu.

Boztepe[değiştir | kaynağı değiştir]

Boztepe, bir tarafında Ordu manzarası bir tarafında uçsuz bucaksız Karadeniz manzarasına sahip, bir tarafında yemyeşil tepelere hakim ziyaret edenleri büyüleyen bir yerdir. Her yıl binlerce turist ağırlar. Özellikle yaz aylarında insanlar sırf manzarayı görmek için bu tepeye çıkarlar.

Boztepe'de yiyecek içecek gibi ihtiyaçları karşılayacak restoran vs. bulunmaktadır. Ayrıca çam ormanları arasında piknik alanları mevcuttur. Kış aylarında yağan kar Boztepe'ye güzel bir görünüm verir.

Boztepe'de çoğunlukla yamaç paraşütü gibi aktiviteler yapılmaktadır. Yakın tarihte turizm açısından çok önemli yerlere geleğine inanılıyor.

Ayrıca Boztepe-Ordu arasında yapılmış bir teleferik de bulunmaktadır. Bu sayede Boztepe'ye teleferik ile çıkıp inilebiliyor.

Teleferik[değiştir | kaynağı değiştir]

20 Mart 2010 tarihinde bu projenin temeli atılmıştır.

Teleferik kalkış istasyonu çevre düzenlemesi; 317 araç kapasiteli otopark alanı ve insanların sürekli sirkülasyon yaptığı sokak şeklinde tasarlanmıştır. Bu alanda Teleferik istasyonu ve kabin depolama yapıları hemen deniz kenarında yer almaktadır. Bu alanda sokak şeklinde yapılan tasarımın deniz tarafında kafeterya, ana yol tarafında ise Turizm Danışma Bürosu, Kafeterya ve ürün satışı bölümlerini içeren bir yapı daha yer almaktadır.

Yine bu alan içinde 6 adet el sanatları dükkanı, oturma grupları, çocuk oyun alanı ve deniz kenarında iskele de yer almaktadır.

Arazi eğimine göre Boztepe varış istasyonunda yapılacak tesis tamamen coğrafi ve yöresel mimari anlayışla tasarlanmıştır. Burada 2 bölümlü olarak düşünülen tesisin 200 m2’lik Pide Salonu bölümü sol tarafta yer almaktadır. Sağ tarafta ana restoran bulunmaktadır. Ana restoranın alt katı 232 m2 , üst katı ise 371 m2 olarak 2 katlı olarak tasarlanmıştır.

Maliyeti toplam 9 milyon 100 bin TL.

Alt istasyon ile üst istasyon arasındaki yükseklik toplam 500m.

Teleferik , alt istasyondan üst istasyona kadar toplam 2350m hat uzunluğu ile7 adet direkle geçilecek.

Proje, 8’er kişilik oturaklı kabinlerle, saatde çıkışta 900 kişi, inişte de 900 kişi olmak üzere toplam 1800 kişiyi taşıyabilme kapasitesine sahip.

Ulugöl[değiştir | kaynağı değiştir]

Gölköy ilçe merkezine 17 km mesafede bulunan bir krater gölüdür. 26.5 hektar büyüklüğündeki alan, Tabiat Parkı’dır. Doğal yapısı itibariyle yüksek peyzaj değerine sahiptir Özellikle güz mevsiminde yaprakların sararmasıyla oluşan renk armonisi görenleri büyülemektedir. Alan içerisinde üç adet heyelan set gölü bulunmakta; göllerden birisi büyük diğer ikisi ise sazlıkla kaplı küçük yapıda göllerdir. Büyük gölde Abant Alası türü balık yaşamaktadır.

Doğal varlıklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaleler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kiliseler[değiştir | kaynağı değiştir]

Müze ve tarihi yapılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Parklar ve mesire alanları[değiştir | kaynağı değiştir]

Kültür ve sanat[değiştir | kaynağı değiştir]

İlde birçok tiyatro ve sinema bulunmakta ve düzenli kültürel etkinlikler düzenlenmektedir. Ordu her ne kadar coğrafya kitaplarında Orta ve Doğu Karadeniz bölgelerinde toprağı olan ve her iki bölgeye ait bir il olarak geçmekteyse de hemen hemen bütün kültürel özellikleriyle Dogu Karadeniz Bölgesi'ne ait bir ildir. İlde Türkmen/Çepni kültürü hakimdir.

Ordu halk müziği ve geleneksel halk oyunları çevre illerle benzerlikler göstermektedir. Bağlama ,kemençe, davul-zurna,davul-klarnet (yöresel tabirle gırnata) gibi çalgıların bir arada kullanıldığı yörede oyunlar ilçeden ilçeye değişmekle birlikte karşılama ve horon ağırlıklıdır.

Klarnet yani gırnata çalgısı davul ile birlikte daha çok Vona (Perşembe), Ordu Merkez, Gülyalı, Kabadüz, Ulubey ilçelerinde daha çok Ordu Karşılaması, Giresun Karşılaması, Giresun Sallaması, Gürcü Horonu, Perşembe Erkek Horonu, Sarhoş Karşılaması gibi oyunlara eşlik etmektedir. Kültürel özellikler açısından Ordu ve ilçeleri benzer özellikler gösterse de pek çok farklılıklar da içermektedir.

Horon daha çok kıyı ilçelerinin ve Ordu Merkez ilçenin güneyinde kalan Ulubey, Kabadüz, Gürgentepe, Gölköy, Mesudiye ilçelerinin halk oyunudur. Kıyı ilçeleri olarak da Ünye'nin bazı köyleri, Fatsa, Vona (Perşembe), Gülyalı ilçelerinde icra edilir. Karşılama oyunları Ordu ilinde en çok oynanan oyun türlerinden biridir. Bu oyunda da daha çok Bolaman, Vona(Perşembe), Ordu Merkez, Gülyalı, Kabadüz, Ulubey, Gürgentepe, Gölköy, Mesudiye (kısmen) ilçelerinde çokca icra edilir. Karşılama ad olarak Ordu Karşılaması olarak bilinir ve figürleri Giresun Karşılaması'ndan farklıdır. Ancak yörede Giresun Karşılaması da icra edilmektedir. Karşılama müzikleri genellikle Giresun ile aynı özelliklere sahiptir. Ordu'da Oy Gemici Gemici, Fındık Toplayan Kızlar, Bağlamam Perde Perde gibi türkülerle karşılama oyunları bolca icra edilir. İç ilçelerde ise Tokat kültürü hakimdir. En çok etkilenmiş ilçe Akkuştur, ancak Korgan, Kumru, Çatalpınar, Kabataş ve Aybastıda da Tokat yöresinin kültürü görülmektedir. Bu nedenle halk oyunu olarak halay oynanmaktadır, kemençe ve diğer Doğu Karadeniz kültür unsurları bulunmamaktadır.[19]

Yöre Ordu-Giresun ağzının etkilediği bölge içerisindedir. Ünye-Beşikdüzü (Vilayati Çepni) arasında kullanılan ağız ortak bir ağızdır. Bu ağız Trabzon, Rize ve Artvin ağızlarıyla karıştırılmamalıdır.

Kütüphaneler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Gazi İl Halk Kütüphanesi

Tiyatrolar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kültür Merkezleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Ordu Kültür ve Sanat Merkezi
  • Ordu Atatürk Kültür Merkezi
  • Ordu Taşbaşı Kültür Merkezi

Sinemalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Medya[değiştir | kaynağı değiştir]

Gazeteler[değiştir | kaynağı değiştir]

Radyolar[değiştir | kaynağı değiştir]

TV kanalları[değiştir | kaynağı değiştir]

Eğitim[değiştir | kaynağı değiştir]

Kardeş kentler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Kanun No. 6360". http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/12/20121206-1.htm. Erişim tarihi: 9 Ağustos 2014. 
  2. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtmGNouR. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  3. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtntIgEf. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  4. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtqjnezQ. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  5. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtuuWfUS. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  6. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BvpTrBjW. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Btyf9T3X. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu0pZAJP. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu2CAY4D. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuED7zrX. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuFrCbcC. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuH8GIT3. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6EZxt89q6. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  14. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPVDUAA3. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  15. ^ http://www.estanbul.com/meletios-milas-kalesi-mesudiye-298700.html
  16. ^ a b c http://www.ordukulturturizm.gov.tr/index.php?option=content&task=view&id=72
  17. ^ http://team-aow.discuforum.info/t7340-Ordu-Mesudiye-Caltepe-Koyu-Samuga-Ermeni-Kilisesi.htm
  18. ^ a b http://www.megev.org.tr/tourism/turistikmerkez.asp
  19. ^ http://www.ordukulturturizm.gov.tr/index.php?option=content&task=view&id=78
  20. ^ http://www.mesudiyegazetesi.com.tr/

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]