Ordu (il)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Ordu
—  İl  —
İlin Türkiye'deki konumu
İlin Türkiye'deki konumu
Ordu haritası
Ordu haritası
Ülke Türkiye
Coğrafi bölge Karadeniz Bölgesi
Yönetim
 - Vali Kenan Çiftçi[1]
Yüz ölçümü
 - Toplam 5.952 km2 (2.298,1 mi2)
Nüfus (2013)[2]
 - Toplam 731.452
 - Kır -
 - Şehir 731.452
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (+3)
İl alan kodu 452
İl plaka kodu 52
İnternet sitesi: T.C. Ordu Valiliği

Ordu, Türkiye Cumhuriyeti'nin Doğu Karadeniz Bölgesi'nde yer alan, Karadeniz'e kıyısı olan ildir. Son nüfus artışıyla birlikte büyükşehir olmuştur. Kuzeyinde Karadeniz, güneyinde Tokat ve Sivas illeri, batısında Samsun, doğusunda Giresun ili vardır. [3] 1920 yılında bağlı olduğu Trabzon'dan ayrılmış, 4 Nisan 1920 tarihinde il statüsüne kavuşmuştur. 2010 TÜİK verilerine göre ilde 19 ilçe ve 481 mahalle vardır.

  • Kuruluş yılı: 1920
  • Nüfusu: 771.960 (2012)
  • Yüz ölçümü: 5.963 km²
  • Belediye Sayısı: 20
  • Mahalle Sayısı: 481

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Ordu ili MÖ 400 yılından önce şehir merkezinin 5 kilometre dışında olan halk arasında Bozukkale olarak bilinen bölgede 'Kotyora' (Kut Yöresi) adıyla kurulmuştur. Kotyora,(Cotyora) Kut Yöresi anlamına gelmektedir. Kut Türklerinin MÖ 2500-2400 yıllarında Hazar Gölü çevresinde otururken batıya göçen ve Türkçe konuşan bir kavim olduğunu ifade eden tarihçiler, Kut kavminin Türk kökenli olduğunu Sümerolog Benna Landsberger, 1937'de yapılan Tarih Kurultayı'nda Atatürk'ün huzurunda bizzat söylemiştir. Ayrıca 1831'de ise Fatsa sınırlarından itibaren Ordu, Ulubey, Gölköy yöreleri tamamen Mesudiye ve Aybastı ilçeleri Erzurum eyaletine bağlı Şarkikarahisar livasına, Fatsa'nın iç ve batı kısımlarıyla Ünye, Canik (Samsun) livasına bağlanmıştır.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Ordu il merkezi 41° kuzey paraleli ve 37° ve 38° doğu meridyenleri arasında, Karadeniz Bölgesi'nin, Doğu Karadeniz bölümünde yer almaktadır. İlin kuzeyini Kuzey Anadolu dağlarının kıyı sıraları kaplamaktadır. Kıyılara yakın tepelerle başlayan bu dağlar içeri doğru gitikce yükselir. Ordu, Giresun ve Sivas ilinin birbirlerine komşu olduğu kesimde 3.000 m yi bulmaktadır. İlin en yüksek tepesi Giresun sınırına yakın olan Aşut Obası'ndaki Gönderiç Tepesi'dir.

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Ordu ilinde Karadeniz iklimi görülmektedir. Ancak arkadan geçen dağ yükseltilerinin azalmasıyla kışın soğuk günlerin sayısı bir iki günle sınırlıdır. İlin iç kesimdeki ilçelerine yükseltinin artmasıyla beraber soğuk bu bölgelerde daha şiddetlidir. Kışın iç kesimlerdeki ilçelerde 6 ay boyunca kar yağar. Bunlara Çambaşı yaylası, Beşiktaşı yaylası ve Sarı obası yaylası örnek olarak gösterilir; kar buralarda mayıs ayına kadar erimez.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Ordu il nüfus bilgileri
Yıl Toplam Değişim Sıra Oran Kır - Şehir Erkek - Kadın
1965[4] 543.863 15  %1.73 460.278  
  %85
%15  
 83.585 268.141  %49.3  %50.7 275.722
1970[5] 608.721 %12 Dark Green Arrow Up.svg 15  %1.71 490.680  
  %81
%19  
 118.041 298.842  %49.1  %50.9 309.879
1975[6] 664.290 %9 Dark Green Arrow Up.svg 20  %1.65 515.553  
  %78
%22  
 148.737 332.018  %50  %50 332.272
1980[7] 713.535 %7 Dark Green Arrow Up.svg 21  %1.59 543.715  
  %76
%24  
 169.820 350.431  %49.1  %50.9 363.104
1985[8] 763.857 %7 Dark Green Arrow Up.svg 22  %1.51 543.790  
  %71
%29  
 220.067 367.961  %48.2  %51.8 395.896
1990[9] 830.105 %9 Dark Green Arrow Up.svg 21  %1.47 493.285  
  %59
%41  
 336.820 408.709  %49.2  %50.8 421.396
2000[10] 887.765 %7 Dark Green Arrow Up.svg 22  %1.31 471.134  
  %53
%47  
 416.631 441.447  %49.7  %50.3 446.318
2007[11] 715.409 -%19 Dark Green Arrow Down.svg 30  %1.01 320.126  
  %45
%55  
 395.283 356.553  %49.8  %50.2 358.856
2008 719.278 %1 Dark Green Arrow Up.svg 30  %1.01 335.212  
  %47
%53  
 384.066 358.910  %49.9  %50.1 360.368
2009[12] 723.507 %1 Dark Green Arrow Up.svg 30  %1 324.472  
  %45
%55  
 399.035 361.422  %50  %50.1 362.085
2010[13] 719.183 -%1 Dark Green Arrow Down.svg 30  %0.98 314.793  
  %44
%56  
 404.390 358.386  %49.8  %50.2 360.797
2011[14] 714.390 -%1 Dark Green Arrow Down.svg 30  %0.96 305.102  
  %43
%57  
 409.288 356.675  %49.9  %50.1 357.715
2012[15] 741.371 %4 Dark Green Arrow Up.svg 30  %0.98 318.076  
  %43
%57  
 423.295 370.631  %50  %50 370.740
2013[16] 731.452 -%1 Dark Green Arrow Down.svg 30  %0.95 0  
  %0
%100  
 731.452 366.011  %50  %50 365.441

Değişim, bir önceki nüfus sayımına göre artış veya azalış yüzdesidir. Sıra, Ordu il nüfusunun Türkiye illeri arasındaki sıralamasıdır. Oran, Ordu il nüfusunun, Türkiye nüfusuna oranıdır.

İlçeler itibariyle nüfus bilgileri (2009 yılı)[değiştir | kaynağı değiştir]

Ordu il/ilçe haritalı nüfus

Metropoliten İlçeler[değiştir | kaynağı değiştir]

Altınordu, Ünye ve Fatsa Ordu Metropol'ünün başlıca metropoliten ilçelerindendir.

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ordu'nun Altınordu ilçesinden sonra en gelişmiş Metropoliten ilçeşi Ünyedir.
Ünyeden sonraki en gelişmiş Metropoliten ilçe ise Fatsadır.

Sanayi[değiştir | kaynağı değiştir]

Fabrikalar:

  1. Sagra Çikolata Fabrikası - Dünyaya dağıtılan Sarelle, Tadelle, Gol, Gofy ve Sagra ürünleri burada üretilmektedir.
  2. Çamsan Poyraz Laminat Parke
  3. Altaş Yağ Sanayi A.Ş. - Çotanak markalı fındık, mısır, kanola, ayçiçeği, soya ve ideal yağı üretilmektedir. Fabrika ayrıca temizlik ürünleri de üretmektedir.
  4. Doğus Çay
  5. Şenocak Fındık
  6. Gürsoy Fındık

Boztepe[değiştir | kaynağı değiştir]

Boztepe, bir tarafında Ordu manzarası bir tarafında uçsuz bucaksız Karadeniz manzarasına sahip, bir tarafında yemyeşil tepelere hakim ziyaret edenleri büyüleyen bir yerdir. Her yıl binlerce turist ağırlar. Özellikle yaz aylarında insanlar sırf manzarayı görmek için bu tepeye çıkarlar.

Boztepe'de yiyecek içecek gibi ihtiyaçları karşılayacak restoran vs. bulunmaktadır. Ayrıca çam ormanları arasında piknik alanları mevcuttur. Kış aylarında yağan kar Boztepe'ye güzel bir görünüm verir.

Boztepe'de çoğunlukla yamaç paraşütü gibi aktiviteler yapılmaktadır. Yakın tarihte turizm açısından çok önemli yerlere geleğine inanılıyor.

Ayrıca Boztepe-Ordu arasında yapılmış bir teleferik de bulunmaktadır. Bu sayede Boztepe'ye teleferik ile çıkıp inilebiliyor.

Ulugöl[değiştir | kaynağı değiştir]

Gölköy ilçe merkezine 17 km mesafede bulunan bir krater gölüdür. 26.5 hektar büyüklüğündeki alan, Tabiat Parkı’dır. Doğal yapısı itibariyle yüksek peyzaj değerine sahiptir Özellikle güz mevsiminde yaprakların sararmasıyla oluşan renk armonisi görenleri büyülemektedir. Alan içerisinde üç adet heyelan set gölü bulunmakta; göllerden birisi büyük diğer ikisi ise sazlıkla kaplı küçük yapıda göllerdir. Büyük gölde Abant Alası türü balık yaşamaktadır.

Şive[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkçe' nin Ordu ilinde kullanılan şivesinin Batı Anadolu ağızları içindeki konumu Leyla Karahan'ın Anadolu Ağızlarının Sınıflandırılması (Türk Dil Kurumu yayınları: 630, Ankara 1996) adlı çalışmasına göre, Mesudiye hariç aynı gruptadır:

Kültür ve sanat[değiştir | kaynağı değiştir]

İlde birçok tiyatro ve sinema bulunmakta ve düzenli kültürel etkinlikler düzenlenmektedir. Ordu her ne kadar coğrafya kitaplarında Orta ve Doğu Karadeniz bölgelerinde toprağı olan ve her iki bölgeye ait bir il olarak geçmekteyse de hemen hemen bütün kültürel özellikleriyle Dogu Karadeniz Bölgesi'ne ait bir ildir. İlde Türkmen/Çepni kültürü hakimdir.

Ordu halk müziği ve geleneksel halk oyunları çevre illerle benzerlikler göstermektedir. Bağlama ,kemençe, davul-zurna,davul-klarnet (yöresel tabirle gırnata) gibi çalgıların bir arada kullanıldığı yörede oyunlar ilçeden ilçeye değişmekle birlikte karşılama ve horon ağırlıklıdır.

Klarnet yani gırnata çalgısı davul ile birlikte daha çok Vona (Perşembe), Ordu Merkez, Gülyalı, Kabadüz, Ulubey ilçelerinde daha çok Ordu Karşılaması, Giresun Karşılaması, Giresun Sallaması, Gürcü Horonu, Perşembe Erkek Horonu, Sarhoş Karşılaması gibi oyunlara eşlik etmektedir. Kültürel özellikler açısından Ordu ve ilçeleri benzer özellikler gösterse de pek çok farklılıklar da içermektedir.

Horon daha çok kıyı ilçelerinin ve Ordu Merkez ilçenin güneyinde kalan Ulubey, Kabadüz, Gürgentepe, Gölköy, Mesudiye ilçelerinin halk oyunudur. Kıyı ilçeleri olarak da Ünye'nin bazı köyleri, Fatsa, Vona (Perşembe), Gülyalı ilçelerinde icra edilir. Karşılama oyunları Ordu ilinde en çok oynanan oyun türlerinden biridir. Bu oyunda da daha çok Bolaman, Vona(Perşembe), Ordu Merkez, Gülyalı, Kabadüz, Ulubey, Gürgentepe, Gölköy, Mesudiye (kısmen) ilçelerinde çokca icra edilir. Karşılama ad olarak Ordu Karşılaması olarak bilinir ve figürleri Giresun Karşılaması'ndan farklıdır. Ancak yörede Giresun Karşılaması da icra edilmektedir. Karşılama müzikleri genellikle Giresun ile aynı özelliklere sahiptir. Ordu'da Oy Gemici Gemici, Fındık Toplayan Kızlar, Bağlamam Perde Perde gibi türkülerle karşılama oyunları bolca icra edilir. İç ilçelerde ise Tokat kültürü hakimdir. En çok etkilenmiş ilçe Akkuştur, ancak Korgan, Kumru, Çatalpınar, Kabataş ve Aybastıda da Tokat yöresinin kültürü görülmektedir. Bu nedenle halk oyunu olarak halay oynanmaktadır, kemençe ve diğer Doğu Karadeniz kültür unsurları bulunmamaktadır.[17]

Yöre Ordu-Giresun ağzının etkilediği bölge içerisindedir. Ünye-Beşikdüzü (Vilayati Çepni) arasında kullanılan ağız ortak bir ağızdır. Bu ağız Trabzon, Rize ve Artvin ağızlarıyla karıştırılmamalıdır.

Doğal varlıklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaleler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kiliseler[değiştir | kaynağı değiştir]

Müze ve tarihi yapılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Parklar ve mesire alanları[değiştir | kaynağı değiştir]

Medya[değiştir | kaynağı değiştir]

Gazeteler[değiştir | kaynağı değiştir]

Radyolar[değiştir | kaynağı değiştir]

TV kanalları[değiştir | kaynağı değiştir]

Eğitim[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Ordu Valiliği
  2. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPVDUAA3. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  3. ^ "www.dokap.org.tr". http://www.dokap.org.tr/. 
  4. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtmGNouR. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  5. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtntIgEf. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  6. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtqjnezQ. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtuuWfUS. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BvpTrBjW. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Btyf9T3X. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu0pZAJP. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu2CAY4D. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuED7zrX. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuFrCbcC. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  14. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuH8GIT3. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  15. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6EZxt89q6. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  16. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPVDUAA3. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  17. ^ http://www.ordukulturturizm.gov.tr/index.php?option=content&task=view&id=78
  18. ^ http://www.estanbul.com/meletios-milas-kalesi-mesudiye-298700.html
  19. ^ a b c http://www.ordukulturturizm.gov.tr/index.php?option=content&task=view&id=72
  20. ^ http://team-aow.discuforum.info/t7340-Ordu-Mesudiye-Caltepe-Koyu-Samuga-Ermeni-Kilisesi.htm
  21. ^ a b http://www.megev.org.tr/tourism/turistikmerkez.asp
  22. ^ http://www.mesudiyegazetesi.com.tr/

Mesudiye Ortodoks Klisesi

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]