Erzurum (il)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 40°03′47″K 41°34′01″D / 40.06306°K 41.56694°D / 40.06306; 41.56694

Erzurum
—  İl  —
İlin Türkiye'deki konumu
İlin Türkiye'deki konumu
Erzurum haritası
Erzurum haritası
Ülke Türkiye
Coğrafi bölge Karadeniz Bölgesi ve Doğu Anadolu
İl merkezi Erzurum
Yönetim
 - Vali Ahmet Altıparmak
Yüz ölçümü
 - Toplam 25.066 km2 (9.678 mi2)
Nüfus (2013)[1]
 - Toplam 766.729
 - Yoğunluk 31,05/km² (80,4/sq mi)
 - Kır -
 - Şehir 766.729
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (+3)
İl alan kodu 442
İl plaka kodu 25
İnternet sitesi: Erzurum Valiliği

Erzurum, Karadeniz Bölgesi'nde kalan kuzey kesimleri hariç, büyük bölümü Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan, Türkiye Cumhuriyeti'nin bir ilidir.

İlin kuzeyinde Rize ve Artvin, kuzeydoğusunda Ardahan, batısında Bayburt ve Erzincan, doğusunda Kars ve Ağrı, güneyinde Bingöl ve Muş bulunmaktadır. 3 tanesi merkez ilçe olmak üzere toplam 20 ilçesi vardır. Yüzölçümü bakımından en büyük 3. ildir.

Nüfusun %35'i köylerde, %65'i şehirlerde yaşar.[2] Temel geçim kaynağı tarım ve hayvancılık olup son yıllarda kış turizmiyle de öne çıkmaktadır. Soğuk iklimi sebebiyle sanayisi gelişmemiştir. Yüzölçümünün %15.17'sinde tarım yapılabilir.[3] Kadayıf dolması, cağ kebabı, kesme çorbası, civil peyniriyle meşhurdur.

Türk Silahlı Kuvvetleri 9. Kolordu Komutanlığı, Erzurum ilinde bulunmaktadır.

Kökenbilim[değiştir | kaynağı değiştir]

Erzurum ili, adını il merkezindeki Erzurum kentinden alır.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Erzurum il alanı tarih öncesinden günümüze dek pek çok medeniyeti barındırmıştır. Erzurum'un tarihi MÖ 4000'e kadar uzanmaktadır.Urartular, Kimmerler, İskitler, Hititler, Medler, Persler, Romalılar, Bizanslılar, Sasaniler, Emeviler, Selçuklular, Moğollar, İlhanlılar, Safeviler, Osmanlılar ve Türkiye Cumhuriyeti, il topraklarını kontrolleri altında tutmuştur.[4]

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

İlin Doğu Karadeniz Bölgesi'nde yer alan kuzey kesimleri haricindeki büyük kısmı Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alır ve karasal iklime sahiptir. Erzurum rakımının fazlalığı ve kar yağışının yoğun olması (Yılın 70 günü kar yerde kalır.) güneş ışınlarının uzaya tekrar geri yansımasına sebep olur. Bu yüzden Erzurum, Türkiye'nin en çok güneş gören illerinden biri olmasına rağmen, en soğuk illerindendir. Yazın sıcaklık +35 dereceyi görürken kışın sıcaklık -38 dereceye kadar iner. [5]

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Erzurum ilinde tarım, hayvancılık, ormancılık yapılmaktadır. Kış turizmi de gelişmiştir. Sanayi siciline kayıtlı 69 kuruluş vardır. 2 tane organize sanayi bölgesi vardır.[6]

Erzurum, Türkiye'nin en gözde kış turizmi merkezlerinden biri olup aynı zamanda Universiade 2011'e ev sahipliği yapmıştır.

İlçeler[değiştir | kaynağı değiştir]

Erzurum Kalesi'ndeki saat kulesinden Erzurum panoraması
Merkez ilçeler
Diğer ilçeler

Nüfus yapısı[değiştir | kaynağı değiştir]

İl sınırları içinde sırasıyla şu etnik gruplar yaşamaktadır:[7]

Erzurum il nüfus bilgileri
Yıl Toplam Değişim Sıra Oran Kır - Şehir Erkek - Kadın
1965[14] 628.001 12  %2 475.818  
  %76
%24  
 152.183 324.977  %51.8  %48.3 303.024
1970[15] 684.951 %9 Dark Green Arrow Up.svg 12  %1.92 488.130  
  %71
%29  
 196.821 348.024  %50.8  %49.2 336.927
1975[16] 746.666 %9 Dark Green Arrow Up.svg 11  %1.85 505.199  
  %68
%32  
 241.467 389.557  %52.2  %47.8 357.109
1980[17] 801.809 %7 Dark Green Arrow Up.svg 14  %1.79 516.627  
  %64
%36  
 285.182 411.682  %51.3  %48.7 390.127
1985[18] 856.175 %7 Dark Green Arrow Up.svg 17  %1.69 505.220  
  %59
%41  
 350.955 435.276  %50.8  %49.2 420.899
1990[19] 848.201 -%1 Dark Green Arrow Down.svg 20  %1.5 447.853  
  %53
%47  
 400.348 427.701  %50.4  %49.6 420.500
2000[20] 937.389 %11 Dark Green Arrow Up.svg 21  %1.38 376.838  
  %40
%60  
 560.551 482.199  %51.4  %48.6 455.190
2007[21] 784.941 -%16 Dark Green Arrow Down.svg 23  %1.11 299.378  
  %38
%62  
 485.563 393.589  %50.1  %49.9 391.352
2008[22] 774.967 -%1 Dark Green Arrow Down.svg 24  %1.08 289.860  
  %37
%63  
 485.107 391.588  %50.5  %49.5 383.379
2009[23] 774.207 -%0 Dark Green Arrow Down.svg 25  %1.07 283.169  
  %37
%63  
 491.038 389.761  %50.3  %49.7 384.446
2010[24] 769.085 -%1 Dark Green Arrow Down.svg 25  %1.04 279.599  
  %36
%64  
 489.486 384.630  %50  %50 384.455
2011[25] 780.847 %2 Dark Green Arrow Up.svg 26  %1.04 275.593  
  %35
%65  
 505.254 393.081  %50.3  %49.7 387.766
2012[26] 778.195 -%0 Dark Green Arrow Down.svg 26  %1.03 268.721  
  %35
%65  
 509.474 391.290  %50.3  %49.7 386.905
2013[27] 766.729 -%1 Dark Green Arrow Down.svg 27  %1 0  
  %0
%100  
 766.729 384.015  %50.1  %49.9 382.714

Değişim, bir önceki nüfus sayımına göre artış veya azalış yüzdesidir. Sıra, Erzurum il nüfusunun Türkiye illeri arasındaki sıralamasıdır. Oran, Erzurum il nüfusunun, Türkiye nüfusuna oranıdır.

Siyaset[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. Recep Akdağ - AK Parti
  2. Adnan Yılmaz - AK Parti
  3. Fazilet Dağcı Çığlık - AK Parti
  4. Cengiz Yavilioğlu - AK Parti
  5. Muhyettin Aksak - AK Parti
  6. Oktay Öztürk - MHP

Galeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPUp5Gz6. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  2. ^ http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2&ENVID=adnksdb2Env&report=wa_idari_yapi_10sonrasi.RDF&p_il1=25&p_yil=2011&p_dil=1&desformat=html
  3. ^ Erzurum'da Tarım - Erzurum Ticaret Borsası
  4. ^ Erzurum Valiliği, İl Milli Eğitim Müdürlüğü, Erzurum Tarihi 20 Haziran 2012 tarihinde erişilmiştir.
  5. ^ Erzurum Yıllık Sıcaklık ve Yağış Verileri - Türkiye Devlet Meteoroloji Genel Müdürlüğü (DMİ)
  6. ^ Erzurum Ticaret Borsası
  7. ^ Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da Etnik Yapı - Bilgesam
  8. ^ Kürtler ve Kürt Dili- Kurmançlar
  9. ^ Osmanlı Coğrafyası'nda Göçmenlerin Dağılımı - Erzurum'da Çerkes Nüfusu
  10. ^ İngiliz Arşiv Belgelerinde Büyük Çerkes Göçü (Şubat 1864 - Mayıs 1865) - Nazan ÇİÇEK s.19-22
  11. ^ Zazacanın fiziki, toplumsal ve tarihsel coğrafyası
  12. ^ Hemşinlilerin Türkiye'deki dağılımı
  13. ^ Türkiye Çingeneleri, Doç Dr Ali Rafet özkan
  14. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BsphQ5FZ. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  15. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtnB5mCG. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  16. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtpfYwsL. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  17. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtuW7lI4. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  18. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtwWfjF3. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  19. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtyCCMCX. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  20. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu0F7uxY. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  21. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu1s2QH8. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  22. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu3gItHe. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  23. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuCs3Oul. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  24. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuEww4cP. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  25. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuGoMoZ4. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  26. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6EZxX8Z0W. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  27. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPUp5Gz6. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  28. ^ 2011 Seçimleri Erzurum milletvekilleri

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
Erzurum (il) ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.