Sarma

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Yaprak sarması
Beyaz lahana sarması

Âdi yaprak dolması, Sarma, Yaprak sarması ya da Yaprak dolması, bulgur ya da pirinç başta olmak üzere çeşitli iç malzemelerin, genellikle beyaz lahana, kara lahana, dut yaprağı, kiraz yaprağı veya asma yaprağıyla sarılmasıyla yapılan bir yiyecek. Osmanlı mutfağı kökenli olup, Osmanlı İmparatorluğu'nun hüküm sürdüğü topraklarda yapılmaktadır. Üzüm yaprağıyla olanı Tokat, Ege mutfağına özgü olan Zeytinyağlı sarma ya da kıymalı sarma şeklinde farklı çeşitleri vardır.

Osmanlı Mutfağındaki Çeşitleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Melceü’t-Tabbâhîn Basılı ilk yemek kitabı Melceü’t-Tabbâhîn'de Âdi yaprak dolması olarak tarif verilmiştir.[1]

Kitâb-ı Me’kûlât

Kitâb-ı Me’kûlât Biryan-ı bağ yaprağı ve Borane-yi bağ yaprağı olarak tarifler verilmiştir.

Yeni Usûl Yemek Kitabı

Yeni Usûl Yemek Kitabıında asma yaprağı ve lahana yalancı dolmaları, zeytin yağlı yalancı yaprak dolması, lahana dolması ve pırasa dolması tarifleri verilmiştir.[2]

Çeşitleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Yaprak sarması[değiştir | kaynağı değiştir]

Asma yaprağının içerisine bulgur ya da pirinç başta olmak üzere yöresine göre değişen diğer iç malzemeleri konarak yapılan bir yemektir. Zeytinyağlı sarma ya da kıymalı sarma şeklinde farklı çeşitleri vardır. Malzemeler karıştırılarak harmanlanır. Daha sonra salamura asma yaprağıyla sarılır. Üzerine limon suyu sıkılarak ya da yoğurt konularak yenir.

Türk mutfağındaki çoğu geleneksel lezzetin uzun bir tarih yolculuğu bulunuyor. Etli Yaprak Sarma da bunlardan biri. Etli yaprak sarmanın tarih yolculuğu, Osmanlı Devleti dönemine kadar dayanıyor. Dünya’daki herkesin afiyetle yediği bir evrensel bir lezzet olarak kabul görür.[3]

Amasya baklalı dolması[değiştir | kaynağı değiştir]

Amasya Baklalı Dolması; haşlanmış bakla ve buğday yarmasından oluşan karışımın asma yaprağına sarılıp kemikli et ile birlikte pişirilmesiyle hazırlanan yöresel bir yemektir. Dolmalar altıgen şeklinde sarılır. Amasya Baklalı Dolmasının servisi; bakır bir tepsiye dolmalar altta, etler üstte kalacak şekilde koyulup üzerine yoğurt eklendikten sonra kuru soğan ile yapılır. Ayrıca yemeğin üzerine, tereyağında kavrulmuş soğan gezdirilerek dökülebilir. Asma yaprakları hem taze hem de salamura şeklinde kullanılabilir ve genç yapraklar tercih edilir.Amasya Baklalı Dolması 17.08.2021 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.[4]

Kiraz yaprağı sarması[değiştir | kaynağı değiştir]

Malatya'da yapılan bir çeşit sarmadır. Benzer yemekler dut yaprağı, fasulye yaprağı ve asma yaprağı kullanılarak da yapılabilir.

Beyaz lahana sarması[değiştir | kaynağı değiştir]

Kara lahana sarması[değiştir | kaynağı değiştir]

Pırasa dolması[değiştir | kaynağı değiştir]

Yeni Usûl Yemek Kitabıında pırasa ile yapılan sarma veya dolma çeşididir.

Zararları[değiştir | kaynağı değiştir]

Doğal koşullarda son derece faydalı ve sağlıklı bir yiyecek olan sarma, dikkat edilmediğinde son derece zararlı bir gıdaya dönüşmektedir. günümüzde AB ve üyesi bölgelerde yapım malzemeleri sınırdan içeri girmemektedir. Hatta 2015'te İsveç'e gönderilen bir yaprakta 18 farklı zehirli madde ortaya çıkmıştır.[5]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "https://ekitap.yek.gov.tr/Uploads/ProductsFiles/_57.%20Melce%C3%BC't-Tabb%C3%A2hin.pdf".  |başlık= dış bağlantı (yardım);
  2. ^ Çapacı, Kazım. "Yeni Usûl Yemek Kitabı". 
  3. ^ "ETLİ YAPRAK SARMANIN TARİHÇESİ". 5 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Haziran 2021. 
  4. ^ "Coğrafi İşaret Platformu". Coğrafi İşaret Platformu. 25 Ocak 1999 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Kasım 2021. 
  5. ^ "Yaprak Sar'ma(apelasyon.com)". 29 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Haziran 2021.