Makedonya Cumhuriyeti

	Makedonya Cumhuriyeti
	Република Македонија; Republika Makedonija;
Bayrak	Arma
	Slogan: Ya bağımsızlık ya ölüm; "Слобода или смрт" (Makedonca); {"'Sloboda ili Smrt"'}
	Ulusal Marş: Денес над Македонија; "Денес над Македонија" (Makedonca); {"'Denes nad Makedonija"'}; "Bugünlerde Makedonya";
	Avrupa’da Makedonya’nın konumu
Başkent ve en büyük	Üsküp; 42°0′K 21°26′D / 42°K 21.433°D
Resmî dil(ler)	Makedonca; Bölgesel: Türkçe, Arnavutça, Sırpça, Romca, Ulahça
Yönetim biçimi	Parlamenter demokrasi
- Devlet başkanı	Gorge İvanov
- Başbakan	Nikola Gruevski
Kuruluş
- Bağımsızlık ilanı	8 Eylül 1991
- Tanınma	8 Nisan 1993
Yüzölçümü
- Su (%)	1.9
Nüfus
- 2009 tahmini	2,114,550 (142)
- 2002 sayımı	2,022,547
GSYİH (SAGP)	2005
- Toplam	415.78 Milyon $ (121)
- Kişi başına	$9.569 (80th)
Gini (2008)	44.2
İGE	0.728 (orta) (2007)
Para birimi	Denar (MKD)
Zaman dilimi	OAZD (UTC+1)
- Yaz	OAYZD (UTC+2)
Internet TLD	.mk
Telefon kodu	389

Bu maddedeki bazı bilgilerin kaynağı belirtilmemiştir.
Ayrıntılar için maddenin tartışma sayfasına bakabilirsiniz. Maddeye uygun biçimde kaynaklar ekleyerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz.

Başlığın diğer anlamları için Makedonya sayfasına bakınız.

Makedonya Cumhuriyeti (Makedonca: Република Македонија / Republika Makedoniya (yardım·bilgi)) veya kısaca Makedonya, Balkanlar'da bir ülke. Kuzeyde Sırbistan ve Kosova, batıda Arnavutluk, güneyde Yunanistan, doğuda Bulgaristan ile komşudur. Birleşmiş Milletler tarafından 1993 yılında tanınan ülke, Yunanistan'ın itirazı sonucu Birleşmiş Milletler tarafından “Makedonya Eski Yugoslav Cumhuriyeti - MEYC” (İngilizce: Former Yugoslav Republic of Macedonia - FYROM, Makedonca: Poranešna Jugoslovenska Republika Makedonija - PJRM) adıyla tanınmaktadır.^[3]^[4]

Makedonya, 542 yıl Osmanlı İmparatorluğu hâkimiyeti altında kalmıştır ve birçok Türk izi taşımaktadır.

Konu başlıkları

1 Tarih
2 Coğrafya
- 2.1 Dağlar
3 İdari yapılanma
- 3.1 İstatistiksel bölgeler
- 3.2 Belediyeler
4 Demografi
- 4.1 Nüfus
5 Şehirler
- 5.1 Etnik gruplar
- 5.2 Din
6 Günümüzde Makedonya
7 Makedonya sorunu
8 Diplomatik ilişkiler
9 Resimler
10 Ayrıca bakınız
11 Kaynakça
12 Dış bağlantılar

Tarih[değiştir]

Ana madde: Makedonya Cumhuriyeti tarihi

Bugünkü Makedonya toprakları, tarihte birçok devlet ve imparatorluğun sınırları içinde olmuştur. Bunlar içinde Roma İmparatorluğu (sonrasında Doğu Roma İmparatorluğu) ve Osmanlı İmparatorluğu, bölgede hüküm süren imparatorluklardandır.

600 yıla yakın süre Osmanlı egemenliğinde kalan bölge, 20. yüzyılda Yugoslavya Sosyalist Federatif Cumhuriyeti'nin en güney kısımlarını oluşturmuştur.

1991 yılında özerk cumhuriyet Makedonya, Yugoslavya Sosyalist Federatif Cumhuriyeti’nın iç savaşlara girdiği dönemde bağımsızlığını ilan etmiştir.

Coğrafya[değiştir]

Ana madde: Makedonya Cumhuriyeti coğrafyası

Makedonya Cumhuriyeti'nin tek büyük ırmağı tam ortasından geçen Vardar Nehri'dir. Ülkede yüksekliği 2,000 metreyi geçen 16 dağ bulunmaktadır. En büyük göller Arnavutluk, Yunanistan ve Makedonya Cumhuriyeti'nin kesiştiği noktada bulunan Ohri, Prespa ve Doyran Gölü'dür.

Dağlar[değiştir]

Ana madde: Makedonya Cumhuriyeti'nin dağları

Makedonya Cumhuriyeti'ndeki en önemli dağlar şunlardır:

Korab Dağı	2,764 m
Şar Dağları	2,747 m
Baba Dağı	2,601 m
Jakupica	2,540 m
Nice Dağı	2,521 m
Deşat Dağı	2,373 m

İdari yapılanma[değiştir]

Ana madde: Makedonya Cumhuriyeti'nin idari yapılanması

Makedonya istatistiksel bölgeleri haritası

Makedonya belediye sınırları haritası

Makedonya’nın idari yapılanmasında aşağıdaki sistemlerden oluşur:

İstatistiksel Bölgeler
Belediyeler

İstatistiksel bölgeler[değiştir]

Ana madde: Makedonya Cumhuriyeti'nin bölgeleri

Makedonya’nın istatistiksel bölgeleri şunlardır:

Belediyeler[değiştir]

Ana madde: Makedonya Cumhuriyeti'nin belediyeleri

Makedonya’da 84 belediye vardır. Ağustos 2004’te Makedonya idaresi tarafından, söz konusu 84 belediye yeniden düzenlenmiştir. Bu belediye merkezlerinden on tanesi Büyük Üsküp’ü oluşturur.

Demografi[değiştir]

Ana madde: Makedonya Cumhuriyeti demografisi

Nüfus[değiştir]

Makedonya Cumhuriyeti nüfusu 2002 nüfus sayımına göre 2.022.547 kişidir.^[2] Halkın %58i büyük şehirlerde toplanmıştır.

Üsküp

Manastır

Köprülü

İştip

Ustrumca

Kalkandelen

Kumanova

Pirlepe

Gostivar

Ohri

Struga

Koçana

Radoviş

Makedonya Cumhuriyeti'nin büyük şehirleri

Şehirler[değiştir]

Ana madde: Makedonya'daki şehirler listesi

Makedonya Cumhuriyeti'nin büyük şehirleri
Şehir	Nüfus	Arma	İdari Bölge	Nüfus
Üsküp	500,000		Üsküp Bölgesi	506,926
Kumanova	71,000		Kuzeydoğu Bölgesi	105,484
Manastır	80,000		Pelagonya Bölgesi	95,385
Pirlepe	68,000		Pelagonya Bölgesi	76,768
Kalkandelen	60,000		Polog Bölgesi	86,580
Gostivar	46,000		Polog Bölgesi	81,042
Ohri	51,000		Güneybatı Bölgesi	55,749
Köprülü	48,000		Vardar Bölgesi	55,108
İştip	42,000		Doğu Bölgesi	47,796

Etnik gruplar[değiştir]

Makedonya Cumhuriyeti etnik gruplar haritası (2002 yılı)

Makedonya Cumhuriyeti çok etnik yapıya sahip bir devlettir. 2002 sayımlarına göre en büyük nüfus 1.297.981 kişiyle Makedonlar’a aittir. Sonraki dağılım Arnavutlar 509.083; Türkler 77.959; Romanlar 53.879; Sırplar 35.939; Boşnaklar 17.018; Ulahlar 9695 şeklinde oluşmuştur.^[2]

2002 sayımlarına göre ülkenin etnik yapısı:

	Sayı	%
TOPLAM	2,022,547	100
Makedon	1.297.981	64.18
Arnavut	509.083	25.17
Türk	77.959	3.85
Roman	53.879	2.66
Sırp	35.939	1.78
Boşnak	17.018	0.84
Ulah	9.695	0.48
diğer	20.993	1.04

Din[değiştir]

Ohri'deki Aziz Kliment ve Pantheleimon kilisesi

Üsküp’te Mustafa Paşa Camii

Makedonya Cumhuriyeti'nde en yaygın din %64.7 ile Makedon Ortodoks Kilisesi'ne bağlı Ortodoksluk, %34.3 ile en yaygın ikinci din İslam'dır. Makedonya Cumhuriyeti oran açısından Türkiye, Kosova, Arnavutluk ve Bosna-Hersek'ten sonra Avrupa'daki en büyük Müslüman nüfusu barındırır.^{[kaynak belirtilmeli]}

Ülkede Müslümanlar'ın büyük çoğunluğunu Arnavutlar oluşturmaktadır. Bunun yanı sıra Türkler, Boşnaklar ve 40,000 - 80,000 kadar nüfusa sahip oldukları tahmin edilen bir Müslüman Makedon topluluğu da vardır. Müslüman Makedonlar, Hristiyanlardan ayırt edilmek için kendilerine Torbeş demektedirler.^[5] Ülkede 1200 kilise, 400 cami bulunur. Üsküp'de Ortodoks ve İslam dinine mensup insanlar için değişik okullar vardır.

Günümüzde Makedonya[değiştir]

Ülkenin başkenti Üsküp 500,000 civarındaki nüfusuyla aynı zamanda ülkenin en büyük şehridir. Ülkede Üsküp hariç büyük şehirler Manastır, Kumanova, Pirlepe, Kalkandelen, Ohri, Köprülü, İştip, Gostivar ve Ustrumca'dır. Ülkede 50 kadar doğal ve yapay göl ve yüksekliği 2,000 metreden fazla 16 dağ bulunmaktadır.

Ülke Birleşmiş Milletler, Avrupa Konseyi, Frankofon, Dünya Ticaret Örgütü, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı'na üye olmakla birlikte Aralık 2005'den beri Avrupa Birliği ile müzakerede, Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü'ne de adaydır.

Makedonya sorunu[değiştir]

1944-1991 yılları arasında Makedonya Sosyalist Cumhuriyeti bayrağı

1992-1995 yılları arasında Makedonya bayrağı

1995'ten sonra Makedonya Cumhuriyeti bayrağı

Ülke 1991 yılında Yugoslavya'dan Makedonya ismi ile bağımsızlığını ilan etti. Birleşmiş Milletler ülkeyi 1993 yılında Eski Yugoslav Makedonya Cumhuriyeti (EYMC) (Makedonca: Поранешна Југословенска Република Македонија (ПЈРМ)) ismi ile tanıdığını duyurdu. Diğer uluslararası örgütler olan Avrupa Birliği, Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü, Uluslararası Para Fonu, Avrupa Yayın Birliği ve Uluslararası Olimpiyat Komitesi gibi örgütler ülkeyi Eski Yugoslav Makedonya Cumhuriyeti (EYMC) adıyla tanıdı.

Türkiye, Makedonya Cumhuriyeti'nin bağımsızlık ilanıyla beraber ülkeyi kendi ismi ile tanımıştır. Nitekim bu sebeple Makedonya'yı Eski Yugoslav Cumhuriyeti Makedonya ismiyle (FYROM) tanıyan NATO teşkilatına ait ve içinde Makedonya geçen tüm belgelerde metinde "FYROM" kısaltması geçerken belgenin sonundaki bir dipnotta Türkiye'nin ve diğer NATO üyeleri A.B.D, Arnavutluk, Bulgaristan, Estonya, Hırvatistan, İsveç, İzlanda, Kanada, Litvanya, Macaristan, Norveç, Polonya, Romanya ve Slovakya ile birlikte Makedonya'yı anayasal ismi ile tanıdığı ayrıca belirtilmiştir.

Diplomatik ilişkiler[değiştir]

Makedonya Cumhuriyeti'nin şu ülkelerde temsilcilikleri vardır: Amerika Birleşik Devletleri, Almanya, Arnavutluk, Avustralya, Avusturya, Belçika, Birleşik Krallık, Bosna-Hersek, Bulgaristan, Çin, Danimarka, Fransa, Hırvatistan, Hollanda, İspanya, İsveç, İsviçre, İtalya, Kanada, Katar, Macaristan, Mısır, Polonya, Romanya, Rusya, Sırbistan, Slovenya, Türkiye, Ukrayna, Yunanistan ve Vatikan.

Resimler[değiştir]

Üsküp Kalesi
Struga
Pelister Millî Parkı
Kalkandelen’de Alaca Cami
Şar Dağları
Üsküp'de Aziz Panteleimon kilisesi
Ohri'deki Aziz Kliment ve Panteleimon kilisesi
Ohri Gölü
Orman yakınlarında M4 otoyolu
Ohri Gölü kenarında Samoil Kalesi
Mavrova
Resne’deki meşhur Resneli Niyazi Bey Sarayı

Ayrıca bakınız[değiştir]

Kaynakça[değiştir]

^ Söz konusu bölgesel diller, Makedoncanın yanında belediye sınırları dâhilinde % 20’den fazla konuşura sahip olunan bölgelerde resmî kullanımdadırlar. bk: Diller yasası hk. haber
^ ^a ^b ^c 2002 nüfus sayımı sonuçları Makedonya Cumhuriyeti Devlet İstatistik Enstitüsü (Makedonca) (İngilizce)
^ United Nations Resolution 225 (1993) (İngilizce)
^ Igor Janev, Legal Aspects of the Use of a Provisional Name for Macedonia in the United Nations System, AJIL, Vol. 93. no 1. 1999. (İngilizce)
^ Tom Gallagher, The Balkans In The New Millennium: In the Shadow of War and Peace, Routledge 2005, s. 85