Makedonya (ülke)

Vikipedi, özgür ansiklopedi

(Makedonya Cumhuriyeti sayfasından yönlendirildi)

→ Başlığın diğer anlamları için Makedonya sayfasına bakınız.


Bayrak	Arma

Slogan: Слобода или смрт (Makedonca)
"Ya bağımsızlık ya ölüm"

Ulusal marş: Денес над Македонија (Makedonca)
"Today over Macedonia"

Başkent Üsküp,
42°0′N, 21°26′E

En büyük şehir Üsküp

Resmi dil(ler)

Makedonca
Arnavutça
Türkçe
Sırpça
Aromanca
Boşnakça

Hükümet Parlementer Demokrasi

- Devlet Başkanı Branko Crvenkovski

- Başbakan Nikola Gruevski

Bağımsızlık Yugoslavya

- Tanınma 8 Eylül 1991

Yüzölçümü

- Toplam 25,333 km² (148.)

9,779 sq mi

- Sular (%) 1.9

Nüfus

- 2005 yılında 2,034,000 (143.)

- 2002 sayımına göre 2,022,547

- Yoğunluk 79/km² (111.)
205/sq mi

GSMH

(Satın alma gücü paritesi)

2005 tahmini

- Toplam 415.78 Milyon $ (121.)

- kişi başına $3.658 (80th.)

Gelişmişlik Endeksi ([[2005]]) 0.796 (66.) – orta

Para birimi Denar (MKD)

Saat dilimi CET (UTC+1)

- Yaz CEST (UTC+2)

İnternet alan adı

.mk

Telefon kodu +389

Makedonya Cumhuriyeti (Makedonca: Република Македонија / Republika Makedoniya (yardım·bilgi)) kısaca Makedonya. Balkanlar'da bir ülke. Kuzeyde Sırbistan ve Kosova, batıda Arnavutluk, güneyde Yunanistan, doğuda Bulgaristan ile komşudur. Birleşmiş Milletler tarafından 1993 yılında tanınan ülke, Yunanistan'ın itirazı sonucu Birleşmiş Milletler tarafından Eski Yugoslav Makedonya Cumhuriyeti (EYMC) adıyla tanınmaktadır.^[1]

Ülkenin başkenti Üsküp (Makedonca: Skopje) 500,000 nüfusuyla aynı zamanda ülkenin en büyük şehridir. Ülkede Üsküp hariç büyük şehirler Manastır, Kumanova, Pirlepe, Kalkandelen, Ohri, Köprülü (Veles), İştip, Koçani, Gostivar ve Ustrumca'dır. Ülkede 50 kadar doğal ve yapay göl ve yüksekliği 2,000 metreden fazla 16 dağ bulunmaktadır.

Ülke Birleşmiş Milletler, Avrupa Konseyi, Frankofon, Dünya Ticaret Örgütü, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı'na üye olmakla birlikte Aralık 2005'den beri Avrupa Birliği ile müzakerede, Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü'ne de adaydır.

Konu başlıkları

1 Tarih
2 Coğrafya
- 2.1 Bölgeler
- 2.2 İstatistik Bölgeler
3 Demografi
4 Makedonya sorunu
5 Diplomatik İlişkiler
6 Resimler
7 Ayrıca bakınız
8 Kaynaklar
9 Dış bağlantılar

[değiştir] Tarih

Ana madde: Makedonya Cumhuriyeti tarihi

Artık gittikçe artan sayıda ülke Birleşmiş Milletler'in kullandığı Eski Yugoslav Makedonya Cumhuriyeti cumhuriyet bağımsızlığını temsil ediyor Bunlar; beş kalıcı Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi üyesinden dördü olan: Amerika Birleşik Devletleri, Rusya Federasyonu, Birleşik Krallık ve Çin Halk Cumhuriyeti ile şimdiki komşulardan Bulgaristan^[2] ve Sırbistan'ı da içermektedir.

Makedonya Cumhuriyeti'nin hükmettiği topraklar önceleri Yugoslavya Sosyalist Federatif Cumhuriyeti'nin en güney kısımlarıydı. Günümüzdeki sınırları II. Dünya Savaşı'ndan sonra Yugoslavya Federal Halk Cumhuriyeti hükümetinin Makedonya Halk Cumhuriyeti'ni ilan ederek Yugoslavya içinde bir bölgeyi ayrı bir devlet olarak tanıması sonucu büyük ölçüde belirlenmiştir.

Bugün Makedonya Cumhuriyeti olarak belirlenen topraklar önceleri çok sayıda devlet ve eski imparatorlukların bulunduğu bir alandı. Topraklar üzerindeki ilk resmi devlet Payonya Thraco-Illyrian krallığıydı. Toprakların bir kısmı eski Makedon (bugünkü Yunanistan Makedonyası)^[3], Roma Cumhuriyeti, Roma İmparatorluğu, Doğu Roma İmparatorluğu, Sırp Krallığı ve Osmanlı İmparatorluğu'nun silsilevi bir geçiş yoludur.

[değiştir] Coğrafya

Ana madde: Makedonya Cumhuriyeti coğrafyası

Makedonya Cumhuriyeti tarihi
Kronolojik
Makedonya Ulusal Bağımsızlık Savaşı (1941-1944)
Makedonya Sosyalist Cumhuriyeti (1944-1991)
1963 Üsküp depremi (1963)
Makedonya Cumhuriyeti (1991'den beri)
2001 Makedonya çatışması (2001)
Topik
Askeri \| ASNOM \| NOF
Bakınız Makedonya bölgesi'nin Terminoloji ve Tarihi
Bu kutu: gör • tartışma • değiştir

Makedonya Cumhuriyeti'nin tek büyük ırmağı tam ortasından geçen Vardar Nehri'dir. Ülkede yüksekliği 2,000 m'yi geçen 16 dağ bulunmakla birlikte, en büyük göller Arnavutluk, Yunanistan ve Makedonya Cumhuriyeti'nin kesiştiği noktada bulunan Ohri, Prespa ve Doyuran Gölü'dür.

Makedonya Cumhuriyeti'ndeki en önemli dağlar şunlardır:

Korap Dağı	720.000
Şar Dağı	2,747 m
Baba Dağı	2,601 m
Jakupica	2,540 m
Nice Dağı	2,521 m
Deşat Dağı	2,373 m

Bakınız: Makedonya Cumhuriyeti'nin dağları

[değiştir] Bölgeler

Ana madde: Makedonya Cumhuriyeti bölgeleri

Makedonya Cumhuriyeti'nde 84 bölge vardır (Makedonca:opštini; veya opština).

[değiştir] İstatistik Bölgeler

Makedonya Cumhuriyeti'nin İstatistiksel Bölge'leri şunlardır:

[değiştir] Demografi

Ana madde: Makedonya Cumhuriyeti demografisi

[değiştir] Nüfus

Makedonya Cumhuryeti nüfusu 2,055,915[1] kişidir, 2002 sayımlarına göre halkın %58i büyük şehirlerde toplanmıştır.

Üsküp

Manastır

Köprülü

İştip

Ustrumca

Kalkandelen

Kumanova

Pirlepe

Gostivar

Ohri

Struga

Koçani

Radoviş

Makedonya Cumhuriyeti'nin büyük şehirleri

Makedonya Cumhuriyeti'nin büyük şehirleri
Şehir	Nüfus	Arma	İdari Bölge	Nüfus
Üsküp	500,000		Büyük Üsküp	506,926
Manastır	80,000		Manastır ili	95,385
Kumanova	71,000		Kumanova ili	105,484
Pirlepe	68,000		Pirlepe ili	76,768
Kalkandelen	60,000		Kalkandelen ili	86,580
Gostivar	46,000		Gostivar ili	81,042
İştip	42,000		İştip ili	47,796
Ohri	51,000		Ohri ili	55,749
Köprülü	48,000		Köprülü ili	55,108
Ustrumca	40,000		Ustrumca ili	54,676
Koçani	27,000		Koçani ili	38,092
Radoviş	16,223		Radoviş ili	28,244

Bakınız: Makedonya'daki şehirler listesi

[değiştir] Etnik gruplar

2002 Makedonya Cumhuriyeti etnik gruplar haritası

Makedonya Cumhuriyeti çok etnik yapılı bir devlettir. 2002 sayımlarına göre^[4], en büyük nüfus 1,297,981 kişiyle Etnik Makedonyalı Slav 64.18%, ikinci 535,000 kişiyle Arnavutlar'dir 29.2% ^[5]. Diğer küçük etnik gruplar Romanlar (53,879 - 2.66%), Sırplar (35,939 - 1.78%), Boşnaklar (17,018 - 0.84%), Ulahlar (9,695 - 0.48%) ve diğerleridir (20,993 - 1.04%).

2002 sayımlarına göre ülkenin etnik yapısı:

	Sayı	%
TOPLAM	2,022,547	100
Makedon	1,297,981	64.18
Arnavut	509,083	25.17
Türk	77,959	3.85
Roman	53,879	2.66
Sırp	35,939	1.78
Ulah	9,695	0.48
diğer	38,011	1.88

[değiştir] Din

Ohri'deki Saint Clement ve Pantheleimon kilisesi

Makedonya Cumhuriyeti'nde en yaygın din 64.7% ile Makedon Ortodoks Kilisesi'ne bağlı Ortodoksluk, 33.3% ile en yaygın ikinci din İslam'dır. Makedonya Cumhuriyeti oran açısından Türkiye,Azerbaycan, Bulgaristan,Arnavutluk ve Bosna-Hersek'den sonra Avrupa'daki en büyük Müslüman nüfusu barındırır. Ülkede Müslüman'lar genelde Arnavutlar, Türkler ve Boşnaklar olmasına karşın bir kısmı Arnavutluk'da yaşayan 40,000-200,000^[6] kişi kadar küçük bir Müslüman Makedon'da vardır. Ülkede 1200 kilise, 400 cami bulunur. Üsküp'de Ortodoks ve İslam dinine mensup insanlar için değişik okullar vardır.

[değiştir] Makedonya sorunu

1992 - 1995 arası Makedonya bayrağı

1995'den sonra Makedonya Cumhuriyeti Bayrağı

Ülke 1991 yılında Yugoslavya'dan Makedonya ismi ile bağımsızlığını ilan etti. Birleşmiş Milletler ülkeyi 1993 yılında Eski Yugoslav Makedonya Cumhuriyeti (EYMC) (Makedonca: Поранешна Југословенска Република Македонија (ПЈРМ)) ismi ile tanıdığını duyurdu. Diğer uluslararası örgütler olan Avrupa Birliği, Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü, Uluslararası Para Fonu, Avrupa Yayın Birliği ve Uluslararası Olimpiyat Komitesi gibi örgütler ülkeyi Eski Yugoslav Makedonya Cumhuriyeti (EYMC) adıyla tanıdı.

Türkiye, Makedonya Cumhuriyeti'nin bağımsızlık ilanıyla beraber ülkeyi kendi ismi ile tanımıştır. Nitekim bu sebeple Makedonya'yı Eski Yugoslav Cumhuriyeti Makedonya ismiyle (FYROM) tanıyan NATO teşkilatına ait ve içinde Makedonya geçen tüm belgelerde metinde "FYROM" kısaltması geçerken belgenin sonundaki bir dipnotta Türkiye'nin Makedonya'yı anayasal ismi ile tanıdığı ayrıca belirtilmiştir.

[değiştir] Diplomatik İlişkiler

Makedonya Cumhuriyeti'nin şu ülkelerde temsilcilikleri vardır: Amerika Birleşik Devletleri, Almanya, Arnavutluk, Avustralya, Avusturya, Belçika, Birleşik Krallık, Bosna-Hersek, Bulgaristan, Çin Halk Cumhuriyeti, Danimarka, Fransa, Hırvatistan, Hollanda, İspanya, İsveç, İsviçre, İtalya, Kanada, Katar, Macaristan, Mısır, Polonya, Romanya, Rusya Federasyonu, Sırbistan, Slovenya, Türkiye, Ukrayna, Yunanistan ve Vatikan.

[değiştir] Resimler

Pelister Milli Parkı	Korab Dağı	Şar Dağı	Üsküp'de St. Panteleimon kilisesi
Ohri'deki Saint Clement ve Pantheleimon kilisesi	Ohri Gölü	Üsküp Üniversitesi binası	Ohri Gölü kenarında Somoil Kalesi

[değiştir] Ayrıca bakınız

[değiştir] Kaynaklar

^ United Nations Resolution 225 (1993)
^ Bulgarian Policies on the Republic of Macedonia. Sofia: Manfred Wörner Foundation, 2008. 80 pp. (Trilingual publication in Bulgarian, Macedonian and English) ISBN 978-954-92032-2-6
^ www.cs.indiana.edu
^ http://www.stat.gov.mk/pdf/kniga_13.pdf
^ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mk.html
^ Gallagher, Tom. The Balkans In The New Millennium: In the Shadow of War and Peace, p. 85. (Routledge, 2005)

[değiştir] Dış bağlantılar

Konuyla ilgili diğer Wikimedia sayfaları :

Commons'da Makedonya (ülke) ile ilgili çoklu ortam dosyaları bulunmaktadır.

VikiSözlük'te Makedonya (ülke) ile ilgili kelime açıklaması bulunmaktadır.

Republic of Macedonia?uselang=tr Wikimedia-Atlas: Makedonya (ülke) – Coğrafi ve tarihi haritalar

Eski Yugoslavya Ülkeleri

Bosna-Hersek · Hırvatistan · Makedonya · Karadağ · Kosova · Sırbistan (Voyvodina) · Slovenya

[0] United Nations Resolution 225 (1993)

[1] Bulgarian Policies on the Republic of Macedonia. Sofia: Manfred Wörner Foundation, 2008. 80 pp. (Trilingual publication in Bulgarian, Macedonian and English) ISBN 978-954-92032-2-6

[2] www.cs.indiana.edu

[3] ttp://www.stat.gov.mk/pdf/kniga_13.pdf

[4] ttps://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mk.html

[5] Gallagher, Tom. The Balkans In The New Millennium: In the Shadow of War and Peace, p. 85. (Routledge, 2005)

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

g • t • d Avrupa Birliği üyesi ülkeler ve aday ülkeleri
Üyeler	Almanya • Avusturya • Belçika • Birleşik Krallık • Bulgaristan • Çek Cumhuriyeti • Danimarka • Estonya • Finlandiya • Fransa • Hollanda • İrlanda • İspanya • İsveç • İtalya • Kıbrıs • Letonya • Litvanya • Lüksemburg • Macaristan • Malta • Polonya • Portekiz • Romanya • Slovakya • Slovenya • Yunanistan
Adaylar	Hırvatistan • Makedonya • Türkiye
Potansiyel adaylar	Arnavutluk • Bosna-Hersek • Karadağ • Kosova • Sırbistan