Balkan Türkleri

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Balkan Türkleri Balkanlar'da yaşayan Türklerdir. Balkan Türkleri, Edirne'deki Meriç Nehri'nin batı tarafında yaşayan Türklere verilen addır. Çoğunlukla Makedonya, Kosova, Bulgaristan, Yunanistan ve Romanya'da olmak üzere toplamda 763.155 - 837.703 Türk yașamaktadır.

1800 yılında Osmanlı İmparatorluğu'nun batı sınırları

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Osmanlı Devleti'nın iskan politikası olarak Balkanlar'a yerleştirilmiş olan Anadolu'daki yörüklerden ve kuzeyden gelen Kıpçak-Kuman boylarından oluşan Türk topluluklarının ahvâdıdır.[kaynak belirtilmeli] Bölge kültürüne katkıda bulunmalarının yanında, yılın belli zamanlarında komşu bölgelere akınlar düzenlemişlerdir.[kaynak belirtilmeli]

Osmanlı İmparatorluğu'nun Balkan topraklarına dair etnik grafik harita (1861)

93 Harbi ile çoğalan, Balkan Savaşları ile daha da kitleselleşen Müslüman (Türk, Çingene, Boşnak, Arnavut, Pomak) göçü büyük acılara ve katliamlara sahne olmuştur. Lozan Antlaşması'nın ek protokolü ile Türkiye-Yunanistan Nüfus Mübadelesi yapılmış, Türkiye ve Yunanistan'ın vatandaşları din esâsına dayalı olarak zorunlu göçe tâbi tutulmuştur. Türkiye'de sadece İstanbul kenti ile Gökçeada ve Bozcaada'da oturan Rumlar, Yunanistan'da ise sadece Batı Trakya'daki Türkler ve Pomaklar mübadeleden muaf tutulmuşlardır.

Günümüz[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasının ardından mübâdeleler ile Türklerin bir kısmı Türkiye'ye göç etmiş olsa da, günümüzde halen Bulgaristan, Makedonya, Yunanistan, Kosova, Sırbistan'da Türk nüfusun yoğun olduğu yerleşimler vardır. Türkçe ve bulundukları ülkenin dillerini konuşmaktadırlar.

1989 yılında Bulgaristan'daki zorunlu isim değiştirme vb. baskılar sonucunda Türk'ler başta İstanbul, Bursa ve İzmir olmak üzere Türkiye'ye göç etmiş, politika değişiklikleri sonucu bu göçmenlerin bir kısmı Bulgaristan'a geri dönmüştür.

Göç[değiştir | kaynağı değiştir]

Osmanlı İmparatorluğu'nun Balkan topraklarına dair etnik harita (1861)
2001 Nüfus sayımına göre Türk nüfus oranı:██ %50 ve üstü██ %20 ve üstü██ %10 ve üstü

Türklerin Bulgaristan'dan Göçü (1878-1994)[1][değiştir | kaynağı değiştir]

Yıl Sayı Not
1878-1912 350,000[1] 93 Harbi, Balkan Savaşları
1923-33 101,507[1] 1933 Razgrad Olayları
Eylül 1934 97,181[1] 1934 Balkan Antantı
Eylül 1940 21,353[1] 1940 Craiova Anlaşması
1950 154,198[1] Kore Savaşı
1952-68 24[1]
1969-78 114,356[1]
1979-88 10[1]
1989 321,800[1] 150,000'ni 1990'larda bulgaristan'a döndü.[1]
1991-92 50,000[1]
1993-94 70,000[1]

Türklerin Yunanistan'dan Göçü[değiştir | kaynağı değiştir]

Yunanistan bölgesinden Türk göçleri birkaç şekilde gelişmiş, bu göçler sonucunda bölgede bir zamanlar hatırı sayılır nüfus oranına sahip Türkler, günümüzde sadece Batı Trakya’da kalmıştır.

Batı Trakya’nın 1923 yılındaki nüfusu 191.699’dur. Batı Trakya nüfusunun 129.120’si Türk (%67), 33.910’u Yunan (%18), 28.669’u Bulgar, geri kalan nüfusunu ise Ermeni ve Yahudi topluluğu oluşturmaktaydı.[2]

1923 Yılında Batı Trakya Nüfusu[3]
Şehirler Türk Yunan Bulgar Yahudi Ermeni
Gümülcine 59.967 8.834 9.997 1.007 360
Dedeağaç 11.744 4.800 10.227 253 449
Sofulu 14.736 11.542 5.490 - -
İskeçe 42.671 8.728 522 220 114
Toplam 129.120 33.910 26.266 1.480 923

Batı Trakya'daki nüfusun büyük çoğunluğunu Türklerin oluşturması nedeniyle Batı Trakya Türkleri 1923-1924 Türkiye-Yunanistan Nüfus Mübadelesinden muhaf tutulmuşlar ancak Lozandaki görüşmelerde, Mesta Karasu Nehri ile Meriç Nehri arası Batı Trakya olarak kabul edildiğinden, Mesta ile Ustruma Nehirleri arasında kalan Kavala, Drama, Serez bölgelerindeki Türkler mübadeleye tabi olmuşlar ve Türkiye'ye gelmek zorunda kalmışlardır

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Kosova'nın tahminî etnik haritası
Makedonya Cumhuriyeti etnik gruplar haritası (2002 yılı)

Sırbistan  : 647 (2011 sayımı)[4]

Yunanistan: 49.000 - 130.000[5] - 150.000[6][7]

Bulgaristan: 588.318 (2011 sayımı)[8]

Romanya: 27.580 Türk-23.409 Tatar [9]

Bosna-Hersek: 267 - 50.000 (1991 sayımı)[10],Ancak günümüzdeki tahminlere göre gerçek sayının 50.000 civarında olduğu belirtilmektedir.[11]

Makedonya Cumhuriyeti : 77.959 (2002 sayımı)[12]

Kosova: 18.738 (2011 sayımı)[13]

Bulgaristan Türk nüfusun en yoğun olduğu ülkedir.

Adakale[değiştir | kaynağı değiştir]

Adakale, Kal`â ı Ada, 1968 yılında Demirkapı (Iron Gates) Barajı'nın suları altında kalana kadar Tuna Nehri üzerinde, bugünkü Romanya topraklarında yer alan ve üzerinde Türk nüfusun yaşadığı ada. Eski adı Caroline Adası, Romence adı Yeni Orşova dır.

Tuna Nehri'ndeki trafik ve ticareti kontrol eden ada, 1691 yılından Osmanlı Devleti tarafından fethedilmiş, 1878 Berlin Antlaşmasında kime teslim edileceğinin yazımı unutulduğundan 1923 yılındaki Lozan Anlaşması ile Romanya'ya teslim edilene kadar bir Türk adası olarak kalmıştır. 1960'lı yılların sonlarına kadar 1000 kadar Türk'ün yaşadığı 160.000 m² yüzölçümündeki Adakale, Osmanlı mimarisinin özelliklerini yansıtan bir yerleşim birimiydi. Üzerinde bir cami, bir Vauban stilinde inşa edilmiş bir kale, küçük bir Ortodoks kilisesi, pazar yeri ve birkaç kahvehane bulunmaktaydı. Adada yaşayan Türkler tütün ekimi, kayıkçılık ve ticaretten geçimlerini sağlarlardı. Ada baraj suları altında kaldıktan sonra adalıların büyük bölümü Türkiye'ye göç etmiştir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d e f g h i j k l m Eminov, Ali, Turks and Other Muslim Minorities in Bulgaria, New York, Routledge, 1997, Hoepken, W., "Modernnisierung und Nationalismus: Sizialgeschichtliche Aspeckte der Bulgarischen Minder hertenpolitik gegennüber den Türken", Schönfeld, R., ed, Nationalitätenprobleme in Südosteuropa, Munich, Oldenbourg, 1997, p. 255-303, Erdinç, Didar, "Bulgaristan'daki Değişim Sürecinde Türk Azınlığın Ekonomik Durumu", Türkler, Ankara, 2002, s.394-400.
  2. ^ Whitman 1990, 1
  3. ^ Öksüz 2004, 255.
  4. ^ http://webrzs.stat.gov.rs/WebSite/userFiles/file/Aktuelnosti/Etnicke_zajednice_sa_manje_od_2000_pripadnika_i_dvojako_izjasnjeni.pdf Попис становништва, домаћинстава и станова 2011. у Републици Србији: Становништво према националној припадности - „Oстали“ етничке заједнице са мање од 2000 припадника и двојако изјашњени]
  5. ^ "Muslim minority of Thrace", Ministry of Foreign Affairs
  6. ^ Whitman 1990, i
  7. ^ Levinson 1998, 41
  8. ^ Bulgaristan'da kaç Türk yaşıyor? (21.07.2011)
  9. ^ [1]
  10. ^ Federal Office of Statistics. "Population grouped according to ethnicity, by censuses 1961-1991". http://www.fzs.ba/Dem/Popis/NacPopE.htm. Erişim tarihi: 2011-10-16. 
  11. ^ Cole, Jeffrey E. (25 Mayıs 2011). Ethnic Groups of Europe: An Encyclopedia. ABC-CLIO. ss. 138. ISBN 1-59884-302-8. http://books.google.com.tr/books?hl=tr&id=Wlth0GRi0N0C&q=%22Turk%22#v=snippet&q=%22368%22&f=false. 
  12. ^ https://tr.wikipedia.org/wiki/Makedonya_Cumhuriyeti#Etnik_gruplar Makedonya Cumhuriyetinde Etnik gruplar]
  13. ^ http://esk.rks-gov.net/rekos2011/repository/flipbook/1/Te%20dhenat%20kryesore_ALB/#/0
  • Yunan illerindeki zavallı esirlerimiz 1921
  • Kızılay arşivi dosya no :1207- 1208 - 1291- 1295
  • Beynelmilel Kızılhaç Arşivi Dosya no:Mis.CR 00 57 ; Cr 00 57 Bis; 55-5/5 Bis;Fototek;65 5/66 ;
  • Genel kurmay Arşivi ATESE A:1-4

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]