Babek Ayaklanması

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Azerbaycan tarihi
Caucasian albanian stone azerbaijan mingechaur2.jpg
Arap tarihi
Checa Y Sanz Ulpiano - Fantasia.jpg
İran tarihi
Persepolis Apadana noerdliche Treppe Detail.jpg

Bâbek Ayaklanması, Hûrremîler Hareketi'nin önderliğini yapan Bâbek Hûrremî komutanlığında Azerbaycan'da[1] Hâlife Mû'tasım zamanında Abbâsîler Hâlifeliği yönetimine karşı 816-838 yılları arasında 22 yıl boyunca sürdürülen ayaklanmadır.[2]

Karargâh merkezi "Bezz Kalesi"[değiştir | kaynağı değiştir]

Bezz Kalesi.

Meşhur Bâbek Hûrremî'in temsilciliği yaptığı Hûrremdîn’îyye hareketin karargâhıdır. Hûrrem’îyye adını Mazdek'in eşi Hürrem'den alır. Hint-Avrupa dillerinde yiyecek, içecek anlamına gelen "Xurem", "Xwarin", ya da "Ve'xwarin" kelimesinin esası "Tabu yoktur, herşey mübâhtır," mânâsına gelmektedir.[3] Karargâhı "Bezz Kalesi" olan Hûrremdîn’îyye Hareketi İsyânı’nda Hâlife Mû'tasım’ın altı ünlü komutanı Bâbek Hûrremî tarafından mağlup edilmiş ve bölece "Bâbek Harekâtı" Abbâsîler açısından dönemin en korkulu isyânına dönüşmüştü. Hâlife Mû'tasım bu isyânı bastırmak için son çare olarak Abbâsî ordusunun başına bir Türk generali olan Afşın Haydâr bin Kâvûs’u atamak zorunda kalmıştı. General Afşın, Türk köle askerlerinden müteşekkil olan bu yeni ordu ile isyâncıların üzerine yürüdü.[4][5].

Bezz Kalesi’nin Abbâsîler tarafından fethi[değiştir | kaynağı değiştir]

Hûrremîler’in karargâhı "Bezz Kalesi" Hicrî 20 Ramazan 222 / M. 26 Ağustos 837 tarihinde General Afşın Haydâr bin Kâvûs tarafından alındı.[6] (Yakûbî'ye göre: Hicrî 9 Ramazan 222 / M. 15 Ağustos 837; Mes'udî ye göre ise Ağustos 837’de.)

Bâbek’in ele geçirilmesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Bâbek’in kaçtığının anlaşılması üzerine General Afşın beş yüz kişilik bir kuvvetle birlikte takibe başladı. Kısa bir süre "Sehl bin Simbat" adında bir Ermeni'nin yanında saklanan Bâbek, General Afşın tarafınan bir av partisi esnasında yakalandı.

Bâbek'in i'damı[değiştir | kaynağı değiştir]

838 yılında Bâbek Hûrremî Samarra şehrine getirilerek Hicrî 3 Safer 223 / M. 4 Ocak 838[6] tarihinde Hâlife Mû'tasım’ın huzurunda işkence ile i'dam edildi. Ayaklanma tam olarak sonuca ulaşmasa da, Abbâsîler Hâlifeliği'nin parçalanmasını hızlandırdı.

Hûrremdîn’îyye Hareketi Karargâhı "Bezz Kalesi" manzaraları[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Azərbaycan qəhrəmanı Babək Xürrəmdin. Nəfisi Səid. "Elm", Bakı, 1990.
  2. ^ Maurice Lombard. The golden age of Islam. 2003. s.152. ISBN 1-55876-322-8, 9781558763227
  3. ^ Özalp, Mehmet Salih, Çöle Düşen Deli, Altıncı Yazıt, ISBN : 9786054745708
  4. ^ Daniel Pipes, "Slave soldiers and Islam: the genesis of a military system ", Middle East Forum, 1981. pg 153: "Al-Mutasim undertook two military campaigns during his caliphate, the attack on Amorium (a town in Anatolia) and the suppression of the Persian rebel Babak. In both of these cases, Turkish military slaves played a major role;..
  5. ^ Encyclopedia Iranica
  6. ^ a b TDV, İslâm Ansiklopedisi, Cilt 4, Sahife 377.