Türkmenler

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Türkmen
Turkmen man with camel.jpg
Devesi ile bir Türkmen
Toplam nüfus
8 500 000
Önemli nüfusa sahip bölgeler
Türkmenistan Türkmenistan 5,248,000[1]
Afganistan Afganistan 1.000,000[2]
PakistanPakistan 60,000
Rusya Rusya 75,000
Ukrayna Ukrayna 3,700
Diller

Türkmence

Din

İslam

İlgili etnik gruplar

Azerbaycan Türkmenleri, Türkiye Türkmenleri, Suriye Türkmenleri, Irak Türkmenleri

Türkmenler, çoğunlukla Türkmenistan'da, ufak bir kısmı da İran'da yaşayan Türk halkıdır. Tarihi bakımdan bütün Oğuz kolundan Batı Türklerine (Anadolu ve Suriye) Türkmen denilmesine karşın günümüzde Türkmen kelimesi uluslararası kullanım olarak genellikle Türkmenistan'da ve Orta Asya'nın bazı bölgeleri ile Kafkasya'da (Kafkas Türkmenleri) yaşayan halklar ve Irak Türkmenleri için kullanıldığı gibi yaygın biçimde Türkiye Türkmenleri için de kullanılmaktadır.

Türkmen adıyla anılan Oğuzlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkmen kadın (Sergey Prokudin-Gorski, 1911)

İlk kez VIII. yy da bir Sogut mektubunda geçen, X. yy dan itibaren genel bir adlandırma olarak yerleşik hayata geçmiş Türkler için, ağırlıklı olarak da Müslüman Oğuz boyları için kullanılmaya başlanılan Türkmen adı bugün dar manada Türkmenistan Cumhuriyeti'nde yaşayan Türkmenler ile Irak, İran, Suriye ve Anadolu'daki Türkmen boylarına mensup olanlar için kullanılmaktadır. Türkmenler, İslâmiyet'i kabul etmiş Oğuz boylarıdır. Türkmenler (Oğuzlar) 24 boydan oluşur. Başta Türkmenistan, Türkiye ve Azerbaycan olmak üzere Afganistan, Balkanlar, Rusya, Irak, Suriye ve İran'da yaşamaktadırlar.[kaynak belirtilmeli]Türkiye, Balkanlar, Irak ve Suriye'de yaşayan Türkmenler de, Türk olarak adlandırılır. Azerbaycan ve İran'dakiler ise Azeri Türkleri adını almışlardır. Anadolu Türklüğü'nün belkemiğini, Türkmenler oluşturur ve bağları oldukça güçlüdür. [kaynak belirtilmeli]Hazar Denizi'nin ötesinde yaşayan Türkmenlere "Yaka Türkmenleri", Anadolu'da yerleşik Türkmenlere ise "Anadolu Türkmenleri" denir.[kaynak belirtilmeli][özgün araştırma?]

Türkmen adı, Türk men “ben Türküm”, Türk men “Türk insanı”, Tyurkman, Tyurkban > Türkmen “Türkler'in yurdu”, Türk iman > Türkmen “İmanlı Türk”, Tirkeman > Türkmen “ok atıcı halk”, Türkmen “Türklerin esası, hakiki Türk”, Türk-manend > Türkmen “Türk'e benzer” gibi değişik anlamlarında açıklanmıştır[3].

"Türkmen" kelimesi, bazı müelliflere göre imanlı Türk anlamına gelir. İranlılar, Müslüman Oğuzları şamancı olanlardan ayırmak için "Türkî-i iman" (inanmış Türk) demekteydi. Başka kaynaklarda ise Türklerin şaman geleneklerinden kopup islamiyete geçmelerinden sonra araplar tarafından Terk-i iman (imanını terketmiş) yani eski şaman inançlarını terketmelerinden dolayı bu ismin verildiği söylenir. [ Kaynak: Dr. Hikmet Kıvılcımlı]. Bu da süreç içinde Türkman ve nihâyet Türkmen'e çevrilmiştir. Oğuzlar'a "Türkmen" veya "Turcoman" denir.Son zamanlarda Türkmen teriminin, Müslüman Türk demektir.Fransız Türkolog Jean Deny görüşüne göre ise “men” kuvvet ekidir ve Türkmen “Türkler'in de Türk'ü',soyca Türk ya da soyu Türk ve öz be öz Türk” anlamına gelmektedir.[kaynak belirtilmeli]

Modern Türkmenlerin tamamı, Orta Asya'nın büyük bir kesimini içine alan Batı Türkistan yöresindeki Oğuzların soyundan gelmektedirler. Oğuz kabileleri 7. yüzyılda Altay Dağları'ndan Sibirya stepleri üzerinden batıya hareket etmişler ve Güney Rusya ve İdil içlerine kadar girmişlerdir.[kaynak belirtilmeli]

Türkmen Dili[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkmence, Ural Altay dil grubunun Altay kolunu oluşturan batı Türkçesinin bir versiyonudur. Türkmenistan'da yaşayan 6 milyondan fazla Türkmen ile Türkiye'nin genelindeki Anadolu Türkmenlerine Türk denir. İran'da 20 milyon Azeri Türkü ve Afganistan, Rusya, Azerbaycan, Balkanlar, Irak, Suriye gibi ülkelerde yaşayan yaklaşık 100 milyon Türkmen tarafından konuşulmaktadır.[kaynak belirtilmeli]

Resimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ CIA World Factbook Turkmenistan
  2. ^ CIA World Factbook Afghanistan
  3. ^ İlliyev, Murat (2010), Türk tarihinde şecere geleneği: Türkmen şecereleri örneği Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İslâm Tarihi Ve Sanatları (İslâm Tarihi) Anabilim Dalı, Ankara, s.12
  • Türk ansiklopedisi 30ncu bölümü 15-19ncu sayfalarında Dr. Taki Dabbağ'ın yazıları bulunmaktadır.
  • Türk ansiklopedisi 30ncu bölüm, sayfa 15-19 ve 115-119
  • Dr. Teki Dabbağ'ın "Tarihte Irak" uzmanlar tarafından çıkarılan kitap.
  • Dr. İbrahim Dakuklu, Türkmen halk edebiyat sanatı
  • Zevra gazetesi sayı 142, 24.02.2000
  • Mezopotamya medeniyeti Welly Leonard
  • Prof.Dr. Faruk Sümer- Türkmenler (Oğuzlar) Kitabı
  • Beşeriyet ailesi, Dr. İbrahim Ahmet Rızkane
  • Eski medeniyetler tarihi, cilt -1- Dr. Taha Bakır
  • Devrim sönmez, Eskiçağlardan Günümüze Kulu, Konya, 2004, Dizgi ofset baskı.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]