Özbekler

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Özbekler
Persian Khwarazmi ir.jpg
Al-Farabi.jpg
Al biruni 28-02-2010.jpg
Khoja Akhmet Yassawi Ashgabat.JPG
Памятник Джелал ад-Дину Манкбурны.JPG
Tamerlan.jpg
Alisher Navoiy's Portrait.jpg
Ulugh Beg.jpg
Ali kuscu.jpg
Shaybani.jpg
Babur.jpg
Mughal akbar.jpg
Shahjahan.jpg
Aurangazeb.jpg
Uzbek Abdurauf Fitrat stamp.jpg
Islam karimov cropped.jpg
Alisher Usmanov podium 2013 Fencing WCH SMS-IN t204812.jpg
Abdul Rashid Dostum VOA Jan 22 2002 retouched.jpg
Sylvia Nasar - Flickr - Knight Foundation.jpg
RKasimdzhanov12.jpg
Toplam nüfus
30-50 milyon
Önemli nüfusa sahip bölgeler
Özbekistan Özbekistan 24 912 600 (2014)[1]
Afganistan Afganistan 2.900.000 [2]
Tacikistan Tacikistan 1.700.000-1.800.000
Kırgızistan Kırgızistan 980,000 [3]
Kazakistan Kazakistan 493.789 [4]
Türkmenistan Türkmenistan 260.000 [5]
Rusya Rusya 499,862 [6]
Çin Halk Cumhuriyeti Çin 14.800 [7]
Suudi Arabistan Suudi Arabistan 300,000-2752000 [6]
Avustralya Avustralya 80,000
Pakistan Pakistan 70,000 [8]
Türkiye Türkiye 45,000 [9]
Diller

Özbekçe

Din

Sünni İslam, Şii İslam

İlgili etnik gruplar

diğer Türk Halkları

Özbekler (Özbekçe: Oʻzbeklar), Batı Türkistan'da Harezm'den Fergana'ya kadar uzanan bölgede yaşayan ve Orta Asya'daki en kalabalık Türk halkıdır.

Özbekistan'da 25 milyon, Afganistan'da 3 milyon, Tacikistan'da 2 milyon Özbek bulunmaktadır. Bundan başka Kırgızistan'da, Kazakistan'da ve Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesinde (Doğu Türkistan) çok sayıda Özbek vardır. Dünya'da toplam 30 milyon civarı Özbek'in olduğu tahmin edilmektedir.

Özbekler, 13. yüzyıldaki Moğol istilası sonrası Orta Asya kavimlerinin tekrar şekillenmesiyle ortaya çıkmış bir Türk halkıdır. Özbekler'in ataları, Çağatay ulusundan gelmektedir. Timur Devletinin yıkılmasından sonra da Amuderya ve Siriderya arasında kalan Türk boyları, Şeybani Hanlığı çevresinde yeni bir kavim olarak örgütlenmişlerdir.

Aynı zamanda Balkanlar'da Şeybani (Özbek) Hanlığı, Kırım Hanlığı ve Altın Orda Devleti'nin bakiyeleri olan bir grup Özbek yaşamaktadır. (örneğin: Bulgaristan'ın Kırcaali iline bağlı Özbek köyü)

Özbek ismi ise, Altınorda hanı olan Özbek Han'dan gelmektedir[10].

Özbeklerin en ünlü hanları ise Timur'dur.

Türkiye'de Özbekler cüzi oranda olsa geçmişten bugüne dek yaşamışlardır.Özellikle Sovyetler birliğinin dağılması sonucunda Bağımsızlığını kazanan Özbekistan ile Türkiye'nin karşılıklı ilişkilerinin başlaması Ticari,eğitim,sanat,kültür birçok alanda yapılan anlaşmalar Misafir öğrenciler devlet görevlileri işçiler olarak ve yaşamaları bir kısmının Türk vatandaşlığı alıp yerleşmesi sonucunda önemli sayıda Özbek Türkiye'ye yerleşmiştir.

Türkiye'de yerleşik olarak da yaşayan köylerde beldeler Özbekler vardır.Hatay, Şanlıurfa ve Gaziantep şehirlerinde yerleşik olarak yaşamaktadırlar.

1979 yılında Rusların eski adıyla SSCB'nin işgal etmesiyle ve savaşın ilk yıllarında Ruslarla savaşmışlardır. 1982 yılında ve yokluk ve çocuklarını korumak için Afghanistan’dan Pakistan'a göç etmek zorunda kalmışlardır. Daha sonra oradan Türkiye'ye devlet tarafından getirilmişlerdir. Türkiye'nin çeşitli illerine yerleşmişlerdir. Bu Özbek, Türkmen ve Kırgız Türkleri Tokat, Van, Hatay ve Şanlıurfa illerinde yaşamlarını sürdürüyorlar. Evrenpaşa köyündeki Özbek Türkleri ilk 4 yıl Diyarbakır merkez ve Şanlıurfa'nın Birecik ilçesinde kalıp daha sonra 1986 yılında Şanlıurfa’nın Ceylanpınar İlçesinin Evrenpaşa köyüne yerleşmişlerdir [11].,Hatay ovakent beldesinde yaşayan Özbek nüfusuda bulunmaktadır [12].

Türkiye'de yaşayan Özbek asıllı Türkler de var Ünlü tenisçi Marsel İlhan dünyada ilk 100 içine giren tek tenisçidir. Bununla beraber İstiklal marşı yazarımız Mehmet Akif Ersoy anne tarafından Özbek kökenlidir.

Ulusal giysisiyle bir Özbek erkeği (1845—1847)

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Özbəkistan Dövlətinin Statistika Komitəsinin resmî bilgilerine göre Özbekistan nüfusunun 81,7%-ni Özbekler teşkil eder ve 2014'te Özbekistan nüfusu 30 492 800 kişidir. Bu bilgilere göre Özbekistanda tahminen 24 milyon 912 bin 600 Özbek yaşamaktadır.
  2. ^ CIA factbook 2008 - Afghanistan
  3. ^ CIA World Factbook – Kyrgyzstan
  4. ^ Ethnic groups in Kazakhstan, official estimation 2010-01-01 based on National Census 2009
  5. ^ CIA World Factbook – Turkmenistan
  6. ^ a b (Rusça) Russia Census 2002
  7. ^ Chinese National Minorities
  8. ^ Rhoda Margesson (January 26, 2007). «Afghan Refugees: Current Status and Future Prospects» p.7. Report RL33851, Congressional Research Service.
  9. ^ Evrenpaşa Köyü | Güney Türkistan'dan Anadoluya Urfa Ceylanpınar Özbek Türkleri. Evrenpasakoyu.wordpress.com. Retrieved on 2013-07-12.
  10. ^ Findley, Carter Vaughn. The Turks in World History, Oxford University Press (2005), p. 104.
  11. ^ Evrenpaşa köyü
  12. ^ [1]