Şeyh Haydar

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Şeyh Haydar, Safeviye Tarikatından Şeyh Cüneyd'in oğludur. Babası savaşta öldüğünde henüz doğmamış olan Haydar, babası ölünce annesi (Akkoyunlu Hükümdarı Uzun Hasan'ın kızkardeşi) Akkoyunlu Devleti'ne gittiği için Akkoyunlu sarayında doğdu. Dokuz yaşına kadar burada büyüyen Haydar, dayısı Uzun Hasan'la birlikte tarikatın merkezi Erdebil'e geldi ve tarikatın başına geçti. Küçüklüğünde Arapça, Farsça ve Türkçe dillerini öğrenen Haydar, dönemin ünlü bilgini Ali Kuşçu'dan da dersler almıştır.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Karakoyunlu hükümdarı Cihan Şah'ı yenerek kendi otoritesini kuran Uzun Hasan ablasının oğlu olan Şeyh Haydar'ı 1469 yılında, dedelerinin şehri olan Erdebil'e tekrar yerleştirmiş. Safevi tarikatını tekrar burada kuzey Suriye, Anadolu'dan gelen müridleriye oluşturmuştu.[1] 1471-1472 yılında Uzun Hasan'ın kızıyla evlenmiştir. (Trabzon Rum İmparatoru Yuhannes IV. Komnenos'un torunu)[2][3][4] Bu evliliği sonunda Sultan Ali Safevi, İbrahim Mirza ve İsmail Safevi isminde 3 oğlu olmuştur.[5][6]

Babası Şeyh Cüneyd gibi tarikatı büyütmek istemiş ve Şirvanşahlar Devletine saldırmiştır. Başarılı sonuşlanan Derbent kuşatması sonunda Şirvan hükmüdarı Ferruh Yasar (1462-1500) Gülüstan kalesine çekilerek 7 ay muhasarada kaldıktan sonra Şeyh Haydar'ın güçlenmesinden çekinen Akkoyunlu hükmüdarı Sultan Yakup 1488'de Ferruh Yaşar'a yardım gönderdi ve Teberistan yakınlarında yapılan savaşta Şeyh Haydar öldürüldü.[7] Bu olay sonunda Şeyh Hayda'ın Erdebil deki türbesi şii müslümanlar için bir hac mekanı haline gelmiştir[5]

Oğlu Şah İsmail Hatai Safevî Devleti'nin kurucusu ve en parlak hükümdarıdır.

Safevî Hanedanı soy ağacı[değiştir | kaynağı değiştir]

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Firuz Şah Zarrin Kolah[8]
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Aved
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Kutbeddin Muhammed
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
IX. Mikhail Palaiologos[9]
 
 
 
 
 
 
 
 
Selahaddin Raşid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
III. Andronikos Palaiologos
1297-1341
 
 
 
 
 
 
 
 
Kutbeddin Ebu Bekir
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Basil
 
Irene Palaiologina
Ölüm 1341
 
 
 
 
Zahid Gilani
 
Emin el-Din Cebrail
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
III. Alexios
 
Theodora Kantakouzene
 
 
Bibi Fatıma
 
Şeyh Safiyüddin İshak Erdebili
1252-1334
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Constantine I (Gürcistan Kralı)[10]
1369-1412 veya 13
 
 
 
I. Alexandr İmereti'li
 
 
III. Manuel
1364-1417
 
 
 
 
 
 
 
 
Şeyh Sadreddin Musa
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Alexander (Gürcistan Kralı)
1386-1446
 
 
 
Prenses Tamar
İmereti'li
Ölüm 1455
 
 
IV. Alexios
1382-1429
 
 
Kara Yülük Osman[11]
 
 
 
Hoca Alâ ed-Dîn Ali
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Gürcistan Prensesi Bagrationi
(Bagrationi Hanedanından) 1415-1463
 
 
 
 
 
IV. John
(John IV Megas Komnenos)
1403-1459
 
 
Ali Bey
 
 
 
Şeyh İbrahim
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Alexios
1455-1463
 
 
 
Theodora Megale Komnena
(Despina Hatun)
 
Uzun Hasan
1423-1478
 
Hatice Hatun
 
Şeyh Cüneyt
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Chatrina
(Alemşah Halime Begim)
 
 
 
 
 
Şeyh Haydar
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ali Mirza Safevî
1488 - 1494
&
I. İsmail
Temmuz 17 1487-Mayıs 23 1524
Hükümdârlık Müddeti: 1502-1524
 
 
 
 
 
İbrahim
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
I. Tahmasp
22 Şubat 1514-14 Mayıs 1576
Hükümdârlık Müddeti: 1524-1576
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
II. İsmail
1537-1577
Hükümdârlık Müddeti: 1576-1577
 
 
 
Muhammed Hüdabende
1532-1595
Hükümdârlık Müddeti: 1577-1587
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
I. Abbas
Ocak 27 1571-Ocak 19 1629
Hükümdârlık Müddeti: 1587-1629
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Safi Mirza
Doğum. 1587 Ölüm 1615
Taht varisi 1587-1615
 
 
 
Imam Kulu Mirza
Taht varisi 1627
Ölümü 1627
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Şah I. Safi
1611- 12 Mayıs 1624
R. 1629-1642
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
II. Abbas
31 Aralık 1632-25 Ekim 1666
Hükümdârlık Müddeti: 1642-1666
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
I. Süleyman (Şah II. Safi)
1659-Temmuz 29 1694
Hükümdârlık Müddeti: 1666-1694
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
I. Hüseyin
1669-Nisan 25 1726
Hükümdârlık Müddeti: 1694-1722
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
II. Süleyman
Hükümdârlık Müddeti: 1749-1759
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
II. Tahmasp
1704 - 1740
Hükümdârlık Müddeti: 1729-1732
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
III. Abbas
? - 1740
Hükümdârlık Müddeti: 7 Eylûl 1732 - 1736
 
 
 
 
 
 
 
 


Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]