Hasan el-Utruş

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Hasan bin Ali el-Ûtruş, Hasan bin Ali el-Utrus, ya da Nasser al-hagh Atrosh , ya da Sağır Hassan[1] (Doğum: Hicrî 230 / M. 844, Medine - Ölüm: Hicrî 304 / M. 917, Amol). En-Nâsser’ûl-Kebîr, En-Nâsır Li’l-Hâkk, En-Nâsır’ûl-Alevî, En-Nâsır Li-Dîn-il’Lâh, adlarıyla da anıldığı olur.

Hayâtı[değiştir | kaynağı değiştir]

Tam Adı: "Ebû Mohammed el-Ḥassan ibn-i ‘Alī ibn-i el-Ḥassan ibn-i ‘Alī ibn-i ‘Umar el-Eşrâf ibn-i. Hicrî 230 / M. 844 yılında Medine'de doğdu. Abbâsîler'in Nişabur ve Gürgan âmili "Muhammed el-Hûzistânî" tarafından tutuklandı. Kendisine uygulanan işkence neticesinde sağır oldu. Bu nedenle el-Ûtruş / el-Utrus olarak anılmaktadır.

Amul'daki En-Nâsır Li’l-Hâkk Kulesi.

Siyâsî girişimleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu sıralarda bir taraftan Bağdad hâlifelerine karşı sonsuz kin ve husumet propagandaları yürüten dâ’îlerin tesirleri nedeniyle, diğer taraftan da Irak’taki hükûmet tarafından “Alevîlik” yanlılığıyla itham edilmeleri sebebiyle, binlerce insan Taberistan ve Gürgan yöresine göç etmek zorunda kalmışlardı. "Hasan bin Ali En-Nâsır’ûl-Alevî" Abbâsîler, Tahirîler ve Samânîler'e karşı Alevî ve Zeydîler'e yardım eden "Cüstân" ailesinin Deylemli idârecileriyle ve Deylem hükümdârı "Cüstân bin Vehsûdân" ile iyi ilişkiler kurdu. İki yüz binden fazla Deylemlinin Müslüman olmasını sağladı.

Abbâsîler aleyhinde sürdürdüğü mücadele[değiştir | kaynağı değiştir]

On yedi yıl süren ayaklanması neticesinde Abbâsîler’in isimlerini Deylem ve havâlisinden tamamıyla silmeyi başaran, ve Hicrî 301 / M. 914 yılında “Sare” ile “Âmül” şehirlerini fetheden “Hasan bin Ali El-Utrus”, "Hasan bin Ali En-Nâsır Li-Dîn-il’Lâh" adıyla Taberistan Alavîleri'nin Üçüncü Emîri oldu.

Vefâtı ve sonrası[değiştir | kaynağı değiştir]

Hasan bin Ali El-Utrus’un Şubat 917'de ölümü üzerine “Leylâ bin Nûman”, “En-Nâsır’ûd-Dîn Allâh” ünvanıyla yeni bir huruç hareketi başlattı. “Nişabur” ve “Tûs” şehirlerini işgal ederek Alevîler’in mevkîilerini bir hâyli kuvvetlendirdi. Alavîler, Hasan bin Ali el-Ûtruş'un ölümünden sonra onun oğollarından hiç birini desteklemediler. Yerine Hasan el-Mûctebâ soyundan gelen Hasan bin Kâsım ed-Dâ’î-il’el-Hâkk’a biât ettiler.

Nâsır’îyye Zeydî Mezhebi[değiştir | kaynağı değiştir]

"En-Nâsır Li’l-Hâkk" adına izâfeten Zeydîliğin bir kolu olarak ortaya çıkan bu mezhep daha sonraları "Kâsım er-Ressî" tarafından kurulan "Kâsım’îyye" Zeydî mezhebiyle kaynaşmıştır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ TDV, İslâm Ansiklopedisi - Hassan bin Ali el-Ûtruş.