Aşure Günü
Bu madde Aşure Günü hakkındadır. Aşure isimli tatlı için Aşure maddesine bakabilirsiniz.
Aşura Günü, (Arapça: عاشوراء, Farsça: عاشورا, İbranice: עשוראא) hicri yılın ilk ayı olan Muharrem ayının onuncu günüdür. İslam kültürüne göre bu günde önemli birçok olay meydana geldiğine inanılır ve bu güne kıymet atfedilir.
Konu başlıkları |
[değiştir] Tanımı ve Özellikleri
Aşure, orijinali "Aşura", Arapça’da 10 manasına gelen "aşara" kelimesinden türemiştir. Türkçe'ye ise Arapça'dan geçmiştir. Sözcüğün Sâmî diller arasında ortak bir sözcük olduğu düşünülmektedir. Ayrıca, sözcük (ve gün) Musevilik inancında Büyük Kefaret Günü için kullanılmıştır[1]. Hüseyin bin Ali ve beraberindeki 72 kişi hicri 61. senesinin Muharrem ayının onuncu gününde (10 Ekim, 680) Kerbela'da Yezid'in ordusunca şehit edilmiştir. Bunun dışında Aşure Günü'nde gerçekleştiğine inanlan, İslamiyet açısından mutlu edici şeyler de mevcuttur. Bunlar; Âdem peygamberin işlediği zelleden (hata veya sürçme) sonra ettiği tövbenin kabulü, İdris peygamberin diri olarak göğe yükseltilmesi (çıkarılması), Nuh peygamberin gemisinin tufandan kurtulması, İbrahim peygamberin ateşte yanmaması, Yakub peygamberin oğlu Yusuf peygambere kavuşması, Eyyub peygamberin hastalıklarının geçip iyileşmesi, Musa peygamberin Kızıldeniz'den geçip İsrailoğulları'nı Firavun'dan kurtarması, Yunus peygamberin bir balığın karnından çıkması, İsa peygamberin doğumu ve ölümden kurtarılıp göğe yükseltilmesi (çıkarılması). Bu olayların hepsi muteber hadis kitapların hemen hepsinde geçmektedir.[2]
İslam peygamberi Muhammed bin Abdullah da bu günde oruç tutmayı tavsiye etmiştir. Ayrıca Musevilerin de bu günü oruçla geçirdikleri için, Aşure gününden bir gün önce veya bir gün sonra da oruç tutmayı önermiştir.
[değiştir] Şii İnancında Aşura Günü
Şii inancında Aşure Günü'ne, İslam dininin genelinin atfettiği önemin dışında bir önem verilir. Zira Muharrem ayının onuncu günü. İslam peygamberi Muhammed'in torunu İmam Hüseyin Kerbelâ'da şehit edilmiştir. Muharrem ve Safer ayı ile birlikte iki ayı matem olarak kabul ederler. İki ay boyunca düğün ve benzeri eğlenceler yapılmaz, bu matem günlerinde taziye meclisleri düzenlenerek mersiyeler okunur, ihsan yemekleri verilir. Aslında her ayın onuncu günü Aşuradır. İbrani kökenli olan bu kelime Muharrem ayında yapılan bu canilikten sonra bu facianın diğer bir adı olarak kabul edilmiş. Şiilikte çeşitli hububatlardan pişirilen, adına da Aşure denilen yemeği Muharrem ayı münasabetiyle yapmazlar. O gün helva yapılıp dağıtılır. Türkiye'de en büyük anma merasimi İstanbul Halkalı'daki Aşura Matem Merasimi'nde yapılır. Bu tören Aşura gününü en iyi şekilde anlatması yönünden UNESCO tarafından en iyi Aşura Merasimi seçilmiştir; ayrıca törende yapılan Aşura tiyatrosunun ve izleyicinin sayısı bakımından da Guinness Rekorlar Kitabına girmeye aday olmuştur.
[değiştir] Alevilerde Aşura Günü ve Muharrem Matemi
Alevilerde, Hüseyin'in Kerbela'daki acısı başta olmak üzere On iki İmamların acılarını anmak ve anlamak için Muharrem Matemi tutulur. Amaç bu acıları tekrarlamak ya da öç duygularını tekrarlamak ya da öç duygularını körüklemek değildir. Muharrem Matemi'nin amacı: Bu türlü acıların bir daha yaşanmaması için gerekli olan insanlık değerlerini ve Alevi öğretisini özümsemektir. Matem süresince bıçağa ve kesici aletlere el sürülmez, kurban kesilmez ve et yenmez. Matem boyunca hiçbir canlıya eziyet edilmez. Kimsenin kalbini kırmamak, dili ile kimseyi incitmemek, kimse hakkında dedikodu yapmamak ve Matem Orucu'nun temel ilkesidir. Sağlığı yerinde olanlar oruç tutarlar. Matemden amaç, kendine eziyet yapmak değil, yapılabilecek kötülüklerin ve katliamların bir daha olmaması için anmak ve unutmamaktır. Kerbela katliamında hasta olması nedeniyle İmam Zeynel Abidin'in kurtulması ve Ali'nin soyunun devam etmesi nedeniyle de Allah'a şükredilir. Bu nedenle Muharrem Matemi, Aşure geleneği ile biter. Aşure sevincin hoşgörünün simgesidir. 12 gün orucun ardından Aşure Günü yapılır. 12 değişik malzemeden oluşan aşure tatlısı yenilir veya evlere dağıtılır.
[değiştir] Kaynakça
- ^ Tevrat, Levililer, 16, 29 vd
- ^ http://www.dinimizislam.com/detay.asp?Aid=2013
