Kum, İran

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 34°38′43″N, 50°52′51″E

Kum
‏‏قم‎
—  Eyalet Merkezi  —
Fatıma Masume Türbesi
Fatıma Masume Türbesi
Kum
Kum
Şehrin İran'daki konumu
Koordinatlar: 34°38′43″K 50°52′51″D / 34.64528°K 50.88083°D / 34.64528; 50.88083
Ülke İran İran İslam Cumhuriyeti
Eyalet Kum Eyaleti
Şehristan Kum şehristanı
Bahş Kum merkezi bahşı
Rakım 930 m (3.051 ft)
Nüfus (2006)
 - Toplam 1,081,745
Zaman dilimi İÖZD (+3:30)
 - Yaz (YSU) İÖZD (+4:30)
İnternet sitesi: http://www.qomict.ir/

Kum (Farsça: قم, Q'um), İran'ın Kum Eyaleti'nin yönetim merkezi olan şehirdir.

Kum; dünyada İran İslam Devrimi'nin temellerinin atıldığı ve başladığı kent olarak ünlenmiştir ve mollalar şehri veya Ayetullahlar kenti olarak bilinir. Şiilerce kutsal sayılan Oniki İmamdan, ‘Alī ibn Mūsā al-Riḍā'nın kızkardeşi Fātimah bint Mūsā' al-Kādhim'in türbesi buradadır.[1] Şehrin medreselerinde 30.000'e yakın molla eğitim görmektedir ki devrimi kuran ve koruyan mollaların tamamına yakını bu şehirde yetişmektedir.

Kendi adını taşıyan ve önü barajla kapatıldığı için şehirden geçen kısmında su bulunmayan Kum Nehri kıyısında kurulu olan şehrin 2006 yılı nüfusu 957.496'dır.[2]

Fatıma Masume Türbesi

Konumu[değiştir | kaynağı değiştir]

Kum, başkent Tahran'ın 156 km güneybatısında ve Kum Nehri'nin kıyısında denizden 930 metre yüksekte yerleşir.[3]

Kum şehri, 56 numaralı yol ile Erak'a, 71 numaralı yol ile Kaşan'a bağlanır. Şehri Tahran'a bağlayan Otoyol 7 ise şehrin hemen doğu yakasından geçmektedir.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Kum isminin aslı 'Kume' ismine dayanmaktadır. Burada şehir kurulmadan önce bolca su kuyuları vardı. Çobanlar koyunlarına hem su vermek hem de su kuyularının etrafındaki yeşilliklerde onları otlatmak için buralara gelirlerdi. Uzun süre buralarda kalmak zorunda kaldıklarından, zamanla 'Kume' denilen geçici çardaklar yaptılar. Bunlar çoğalınca da orada bir köy oluştu. Yavaş yavaş büyüyerek bir şehir haline geldi ve aynı isimle Kume, Kum olarak sadeleştirildi.

Diğer bir rivayete göre ise 'Kum' ismi Arapça'daki 'Gum' (kalkmak) isminden gelmedir.

Kum'un hangi devirde ve kimler tarafından kurulduğu bilinmese de şehrin en eski tarihi kalıntısı olan ve günümüze kadar kalmayı başarmış bir sütun Ahameniş devleti devrinden kalmadır. Sütunun bu devletin hükümdarlarından Tehmors tarafından yaptırıldığı söylenmektedir. Yine Büyük İskender'in bu devirlerde şehri yıktığı kaynaklarda yer almaktadır.

Şehrin Sasaniler döneminde meşhur olduğu konusunda şüphe yoktur. Şahname-i Firdevsî'de üç yerde Kum'dan söz edilmektedir. Ayrıca bu devirde yazılan 'Hüsrev, Kevazan ve Rizek' adlı bir kitapta Kum'un adından ve safranının tadının güzelliğinden söz edilmiştir.

Kum, 645'de halife Ömer zamanında Ebu Musa el Eş'ari veya Ahnef bin Kays tarafından alınarak İslam hakimiyetine girdi.

Türk kültüründe Kum[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaşgarlı Mahmud, Divân-ı Lügati't-Türk'te;

"'قاز Kaz" "Afrasyab'ın kızının adı. "قازوِن Kazvin" şehrini bu kurmuştur. Aslı "قاز ْينِ Kaz oynı"dır. Çünkü Afrasyab'ın kızı orada oturur, orada oynarmış. Türklerden bir takımları, Türk ülkesi sınırını Kazvin'den sayarlar; Kum şehri de sınır sayılır.[4]

Eğitim[değiştir | kaynağı değiştir]

Kentte mollaların yetiştiği medreselerin dışında merkezi Tahran'da olan Azad Üniversitesi'ne bağlı tıp fakültesi, ayrıca hukuk ve fen fakülteleri bulunmaktadır.

Kum, klasik din eğitimi veren medredseleriyle ünlü bir şehir. Bu şehirde İslam devrimi'nin kuran ve koruyan çekirdek kadro yetişmiş halen de yetişmektedir. Humeyni, Hamaney ve Rafsancani ve Hatemi de burada ünlü Fevziye Medresesi'nde yetişmiş.

Turizm[değiştir | kaynağı değiştir]

Kardeş şehirler[değiştir | kaynağı değiştir]

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Imam al-Rida Network (Arapça)
  2. ^ World-Gazetteer'da 'Qom' Kum şehrinin 2006'da nüfusu 957.496 iken 2012 yılında bu nüfusun 1 milyonu geçtiği düşünülmektedir
  3. ^ Qom, Iran Page (İngilizce)
  4. ^ Atalay, Besim (2006), Divanü Lügati't - Türk, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara, ISBN 975-16-0405-2, Cilt III, sayfa 149.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]