Muhammed el-Bakır

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Muhammed el-Bakır,(محمّد الباقر)(d. 676, Medine - ö. 731, Medine) On İki İmâmlar'ın beşincisidir. Dördüncü imam ve Hüseyin'in oğlu olan Ali bin Hüseyin'in (Ali Zeyn el-Âb’ı-Dîn) oğludur. Ayrıca annesi de ikinci imam Hasan bin Ali'in kızı olan Fatıma bint Hasan el-Mûctebâ'dır. İmâmet i'tikadına göre hem anne hem de baba tarafından İslâm dininin son peygamberi Muhammed'le akrabalık ilişkisi bulunan ilk imâmdır. Bir İslâm âlîmi olan "Muhammed el-Bakır" diğer bütün Ehl-i Beyt mensubu imâmları gibi Sünnilerce de sevilen ve sayılan büyük bir İslâm alimidir. İsnâaşeriyye’nin beşinci ve İsmailiyye’nin dördüncü imamıdır.

Bâkır lakabı, “bâkırü’l-ilm” tamlamasının kısaltılmış şekli olarak “ilmi yarıp derinliklerine ulaşan, geniş ilim sahibi” anlamına gelir. Zaman zaman Şâkir, Emîn, Hâdî ve Şebîh lakaplarıyla da anılmıştır. Sonuncu lakap onun Peygamber’e benzemesinden dolayı verilmiştir. Hayatının büyük bir kısmını Medine’de geçiren Muhammed el-Bâkır babasından önemli ölçüde faydalandı. Ayrıca Abdullah b. Ömer, Câbir b. Abdullah, Ebû Saîd el-Hudrî gibi sahabelerle Saîd b. Müseyyeb ve Muhammed b. Hanefiyye’den hadis naklettiği gibi başta büyük dedesi Ali b. Ebû Tâlib olmak üzere ulaşamadığı diğer ashaptan gelen bazı hadisleri rivayette bulundu. 712 veya 713 yılında babasının ölümü üzerine imamet görevini üstlenen Muhammed el-Bâkır, ilmi çalışmalarını sürdürmesi yanında Emeviler’e karşı babasının uyguladığı sükunet politikasını izledi; yönetimle mücadele etme hususundaki düşüncelere katılmadığı gibi dolaylı olarak da destek vermedi. Çeşitli din alimleri ile münazaralarda bulundu. Şii kaynaklarında Ebu Hanife ile tartışmalarında onu zor durumda bıraktığı kaydedilmekle birlikte Hanefi kaynaklarında Ebu Hanife’ nin Bâkır’ın öğrencilerinden olduğu, onun da Ebu Hanife hakkında övücü beyanlarda bulunduğu bildirilmektedir. Bu arada Muhammed el-Bâkır’ın halife Hişam bin Abdülmelik tarafından Şam’a çağrıldığı ve burada çeşitli münazaralara katıldığı belirtilmektedir. Şam’da Hişam bin Abdülmelik ile karşılaşınca sıkıntıya uğrayan, hapsedilen veya kötü şartlar altında Medine’ye gönderilen Muhammed el-Bâkır, daha önce Medine’de Ömer bin Abdülaziz’le görüşmesinde ondan iyi muamele görmüş ve Fedek hurmalığının Ali neslinin mülkiyetine intikal ettirilmesini sağlamıştı. 733 yılında Medine’de vefat etti ve Bâki Mezarlığı’na defnedildi.[1]

Muhammed el-Bâkır, Medine’deki ilk fıkıh alimlerinden birisidir. Sünni hadis kaynaklarında az sayıda rivayetlerine yer verilen Bâkır’dan gelen hadisler daha çok sufi çevrelerce rağbet görmüştür. Şii rivayetlerinde Muhammed el-Bâkır, Şii dini ve hukuki öğretilerin başlatıcısı ve daha sonra oğlu Cafer-i Sadık’la birlikte İmamiye (Şiilik öğretisi) Şiası’nın kurucusu olarak gösterilir. Küleyni’nin nakline göre Şiiler helal ve haramın neden ibaret olduğunu, hac ibadetinin nasıl yerine getirileceğini Bâkır’dan öğrenmişlerdir; ileride ortaya çıkacak İsnâaşeriyye’nin temel düşünceleri de onun görüşleri çerçevesinde formülleştirilmiştir.[1]


Şii İslam unvanları
Önce gelen
Ali Zeyn el-Âb’ı-Dîn
İmâm Muhammed Bakır
Dördüncü Mustâ‘lîyye/Nizâr’îyye
Beşinci Karmat’îyye/İsnâ‘aşer’îyye
Şîʿa İslâm İmâmı

713 - 743
Sonra gelen
İmâm Câʿfer es-Sâdık

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]