Pir Sultan Abdal

Pir Sultan Abdal

Pir Sultan Abdal, 16. yüzyılda yaşamış, Türk halk şairi, ozan. Asıl adı Haydar'dır. Yaşamının büyük bölümü Sivas’ın Yıldızeli ilçesinin Çırçır Bucağına bağlı Banaz köyünde geçti. Ölümünün, 1547-1551 ya da 1587-1590 arasındaki bir tarih olduğu sanılıyor.

Hayatı

Alevi gelenekleri ile dergâh ortamında yetişti. Hak-Muhammed-Ali izinde yürüdü. Ana konuları, deyişler, nefesler, Hakk sevgisi, Ehl-i Beyt sevgisi, duazimam, ilahi aşk, tasavvuf ve sosyal uyarı niteliğindedir. Dolayısıyla bir derviş olarak toplumu irşad (İlmiyle ve aklıyla toplumu bilgilendirmiştir) etmiştir. Tekke ve tasavvufun kalıplarını aşıp geniş bir halk kesimine seslenebildi. Medrese öğrenimini Erdebil'de görmesine rağmen, diğer bazı halk şairlerinin tersine, Divan Edebiyatı'ndan hiç etkilenmedi.

Pir Sultan Abdal'ın Bazı Şiirleri

DEMEDİM Mİ?
Güzel âşık cevrimizi,
Çekemezsin demedim mi?
Bu bir rıza lokmasıdır,
Yiyemezsin demedim mi?

Yemeyenler kalır naçar,
Gözlerinden kanlar saçar.
Bu bir demdir, gelir geçer,
Duyamazsın demedim mi?

Bak şu aşıkın haline,
Ne gelse söyler diline.
Can ü başı Hakk yoluna,
Koyamazsın demedim mi?

Aşıklar harabat olur,
Hakk yanında hürmet bulur.
Muhabbet baldan tatlı olur,
Doyamazsın demedim mi?

Girelim Ali serine,
Çıkalım meydan yerine.
Küfrümüz iman yerine,
Sayamazsın demedim mi?

Dervişlik ulu dernektir,
Görene büyük örnektir.
Yensiz yakasız gömlektir,
Giyemezsin demedim mi?

Pir Sultan, Ali şahımız,
Hakk'a ulaşır ahımız.
On iki imam katarımız,
Uyamazsın demedim mi?
(Pir Sultan Abdal)

---

DERDİM ÇOKTUR, HANGİSİNE YANAYIM
Derdim çoktur hangisine yanayım?
Yine tazelendi yürek yarası,
Ben bu derde nerden derman bulayım,
Meğer Şah elinden ola çaresi

Efendim efendim benim efendim
Benim bu derdime derman efendim

Türlü libas giyer gülden naziktir,
Bülbül cevreyleme güle yazıktır,
Çok hasretlik çektim bağrım eziktir,
Güle güle gelir canlar paresi

Benim uzun boylu servi çınarım,
Yüreğime bir od düştü yanarım,
Kıblem sensin yüzüm sana dönerim,
Mihrabımdır kaşlarının arası

Didar ile muhabbete doyulmaz,
Muhabbetten kaçan insan sayılmaz,
Münkir üflemekle çırağ söyünmez,
Tutuşunca yanar aşkın çırası

Pir Sultan'ım katı yüksek uçarsın,
Selamsız sabahsız gelir geeçersin,
Dilber muhabbetten niçin kaçarsın?
Böyle midir ilinizin töresi?
(PİR SULTAN ABDAL)

Hatırası

Pir Sultan Abdal, Aleviler arasında Yedi Ulular olarak bilinen Yedi Ulu Ozan'dan biridir.

Hakkında yapılan araştırma ve çalışmalar

• Sadeddin Nüzhet Ergun, Pir Sultan Abdal (1929)
• Abdülbaki Gölpınarlı ve Pertev Naili Boratav, Pir Sultan Abdal (1943)
• Ali Balım, Pir Sultan Abdal, Hayatı ve Şiirleri (1957)
• Cevdet Kudret, Halk Şiirinde Üç Büyükler II: Pir Sultan Abdal (1965)
• Erol Toy, Pir Sultan Abdal adlı tiyatro oyunu (1969)
• Cahit Öztelli, Pir Sultan Abdal - Bütün Şiirleri (1971)
• Memet Fuat, Pir Sultan (1977)
• Sabahattin Eyüboğlu, Pir Sultan Abdal (1977)
• Asım Bezirci, Pir Sultan - Yaşamı, Kişiliği, Sanatı, Etkisi, Bütün Şiirleri (1986)
• Mehmet Bayrak, Pir Sultan Abdal (1986)
• Muzaffer Uyguner, Pir Sultan Abdal - Yaşamı, Sanatı, Şiirlerinden Seçmeler (1989)
• Orhan Ural, Pir Sultan Abdal (1990)
• Battal Pehlivan, Pir Sultan Abdal (1993)
• Zeki Büyüktanır, Pir Sultan Abdal Destanı (1994)
• Memet Fuat, Pîr Sultan Abdal Yaşamı Sanatçı Kişiliği Yapıtları (2001)
• Esat Korkmaz, Pir Sultan Abdal - Üçüncü Ölmem Bu Hain (2005)
• Gürbüz Şimşek Pir Sultan Abdal Ocagı ve Savunması (2012)
• Ali Haydar Avcı, Osmanlı Gizli Tarihinde Pir Sultan Abdal ve Bütün Deyişleri (2006)
• Ali Haydar Avcı, Bize de Banaz'da Pir Sultan Derler
• Öner Yağcı, Pir Sultan Abdal - Yaşamı ve Bütün Şiirleri
• Haydar Kaya, Pir Sultan Abdal - Yaşamı, Sanatı, Yapıtları
• Aytekin Özen, Susmayan Nefes - Pir Sultan Abdal adlı tiyatro oyunu (2007-2008) (2008-2009 sezonunda sahnelenmeye devam etmektedir)
• İbrahim Aslanoğlu, Pir Sultan Abdallar
• Ahmet Özdemir, Pir Sultan Abdal (2008)
• Hasan Aktaş, Yeni Türk Şiirinde Pir Sultan Abdal Okulu ve Misyonu, Yort Savul Yayınları, Edirne, 2006
• Hasan Aktaş, Çağdaş Türk Şiirinde Mutasavvıflar, Yort Savul Yayınları, Rize, 2009

Ayrıca, opera sanatçısı ve halk müziği araştırmacısı ve icracısı Ruhi Su, Pir Sultan'ın eserlerinden bazılarını bir albümde toplayarak yorumlamıştır.

Ayrıca bakınız

• Pir Sultan Abdal Kültür Derneği
• Pir Sultan Abdal Şenlikleri

Dış bağlantılar

• Pir Sultan Abdal ve Mücadelesi
• Pir Sultan Abdal Kimdir?
• Pir Sultan Abdal hakkında makaleler
• Pir Sultan Abdal'ın eserleri
• ( http://www.pirsultanabdal.biz/ Pir Sultan Abdal Dergahí)
• Pir Sultan Abdal - Derdim Çoktur, Hangisine Yanayım Şiiri
• Pir Sultan Abdal - Demedim mi Şiiri

Araştırmalar

• "İki Devlet Karşısında Pir Sultan Abdal", Gülseren Özdemir, Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Merkezi
• "Pir Sultan Abdal'ın Deyişlerinde Animizmin ve İslâmiyet Öncesi Eski Türk İnançlarının İzleri", Gülseren Özdemir, Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Merkezi