Irak başbakanları listesi
 |
|---|
|
|
| Anayasa |
Bu madde, 1920'den beri Irak başbakanlarının bir listesidir.
Başbakanların listesi
[değiştir | kaynağı değiştir]| Fotoğraf | İsim (Doğum-Ölüm) | Seçim | Görev başlangıcı | Görev bitişi | Görev süresi | Siyasi parti | Devlet Başkanı (Saltanat / Dönem) | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 .svg){kind=small} • Irak Krallığı (Britanya Mandası dönemi) (1920-1932) •  | ||||||||
 |
Abdurrahman el-Gillani عبد الرحمن الكيلاني (1841-1927) |
— | 11 Kasım 1920 | 20 Kasım 1922 | 2 yıl, 9 gün | Bağımsız | I. Faysal (1921-1933) | |
 |
Abdülmuhsin es-Sa'dun عبد المحسن السعدون (1879-1929) |
— | 20 Kasım 1922 | 22 Kasım 1923 | 1 yıl, 2 gün | Bağımsız | ||
 |
Cafer el-Askeri جعفر العسكري (1887-1936) |
— | 22 Kasım 1923 | 2 Ağustos 1924 | 254 gün | Bağımsız | ||
 |
Yasin el-Haşimi ياسين الهاشمي (1882-1937) |
— | 2 Ağustos 1924 | 26 Haziran 1925 | 328 gün | Bağımsız | ||
|
Abdülmuhsin es-Sa'dun عبد المحسن السعدون (1879-1929) |
1925 | 26 Haziran 1925 | 21 Kasım 1926 | 1 yıl, 148 gün | İlerici Parti[a][1] | ||
|
Cafer el-Askeri جعفر العسكري (1887-1936) |
— | 21 Kasım 1926 | 11 Ocak 1928 | 1 yıl, 51 gün | Bağımsız | ||
|
Abdülmuhsin es-Sa'dun عبد المحسن السعدون (1879-1929) |
1928 | 11 Ocak 1928 | 28 Nisan 1929 | 1 yıl, 107 gün | Bağımsız | ||
 |
Tevfik es-Süveydi توفيق السويدي (1892-1968) |
— | 28 Nisan 1929 | 19 Eylül 1929 | 144 gün | Bağımsız | ||
|
Abdülmuhsin es-Sa'dun عبد المحسن السعدون (1879-1929) |
— | 19 Eylül 1929 | 13 Kasım 1929 (görev sırasında öldü) |
55 gün | Bağımsız | ||
 |
Naci es-Süveydi ناجي السويدي (1882-1942) |
— | 18 Kssım 1929 | 23 Mart 1930 | 125 gün | Bağımsız | ||
 |
Nuri es-Said نوري السعيد (1888-1958) |
1930 | 23 Mart 1930 | 3 Kasım 1932 | 2 yıl, 225 gün | Sözleşme Partisi[b][1] | ||
| • Irak Krallığı (1932-1958) • | ||||||||
 |
Naci Şevket ناجي شوكت (1893-1980) |
— | 3 Kasım 1932 | 20 Mart 1933 | 137 gün | Bağımsız[c][1] | I. Faysal (1921-1933) | |
 |
Reşid Ali Geylani رشيد عالي الكيلاني (1892-1965) |
1933 | 20 Mart 1933 | 9 Kasım 1933 | 234 gün | Ulusal Kardeşlik Partisi | ||
I. Gazi (1933-1939) | ||||||||
 |
Cemil el-Midfay جميل المدفعي (1890-1958) |
— | 9 Kasım 1933 | 27 Ağustos 1934 | 291 gün | Bağımsız | ||
 |
Ali Cevdet el-Eyyübi علي جودت الأيوبي (1886-1969) |
1934 | 27 Ağustos 1934 | 4 Mart 1935 | 189 gün | Bağımsız | ||
|
Cemil el-Midfay جميل المدفعي (1890-1958) |
— | 4 Mart 1935 | 17 Mart 1935 | 13 gün | Bağımsız | ||
|
Yasin el-Haşimi ياسين الهاشمي (1882-1937) |
1935 | 17 Mart 1935 | 30 Ekim 1936 (görevden alındı) |
1 yıl, 227 gün | Ulusal Kardeşlik Partisi | ||
 |
Hikmet Süleyman حكمت سليمان (1889-1964) |
1936-37 | 30 Ekim 1936 | 17 Ağustos 1937 | 291 gün | Ulusal Kardeşlik Partisi | ||
|
Cemil el-Midfay جميل المدفعي (1890-1958) |
Aralık 1937 | 17 Ağustos 1937 | 25 Aralık 1938 | 1 yıl, 130 gün | Bağımsız | ||
|
Nuri es-Said نوري السعيد (1888-1958) |
1939 | 25 Aralık 1938 | 31 Mart 1940 (görevden alındı)[e][3] |
1 yıl, 97 gün | Askerî / Bağımsız | ||
II. Faysal (1939-1958) | ||||||||
|
Reşid Ali Geylani رشيد عالي الكيلاني (1892-1965) |
— | 31 Mart 1940 | 3 Şubat 1941 | 309 gün | Ulusal Kardeşlik Partisi | ||
 |
Taha el-Haşimi طه الهاشمي (1888-1961) |
— | 3 Şubat 1941 | 13 Nisan 1941 (görevden alındı)[f][4] |
69 gün | Askerî | ||
|
Reşid Ali Geylani رشيد عالي الكيلاني (1892-1965) |
— | 13 Nisan 1941 | 30 Mayıs 1941 (görevden alındı) |
47 gün | Ulusal Kardeşlik Partisi | ||
|
Cemil el-Midfay جميل المدفعي (1890-1958) |
— | 4 Haziran 1941 | 10 Ekim 1941 | 128 gün | Bağımsız | ||
|
Nuri es-Said نوري السعيد (1888-1958) |
1943 | 10 Ekim 1941 | 4 Haziran 1944 | 2 yıl, 238 gün | Askerî / Bağımsız | ||
 |
Hamdi el-Paçacı حمدي الباجه جي (1886-1948) |
— | 4 Haziran 1944 | 23 Şubat 1946 | 1 yıl, 264 gün | Bağımsız | ||
|
Tevfik es-Süveydi توفيق السويدي (1892-1968) |
— | 23 Şubat 1946 | 1 Haziran 1946 | 98 gün | Liberal Parti | ||
 |
Arşad el-Ömeri أرشد العمري (1888-1978) |
— | 1 Haziran 1946 | 21 Kasım 1946 | 173 gün | Bağımsız | ||
|
Nuri es-Said نوري السعيد (1888-1958) |
— | 21 Kasım 1946 | 29 Mart 1947 | 128 gün | Askerî / Bağımsız | ||
.svg) |
Salih Cabir سيد صالح جبر (1896-1957) |
1946-47 | 29 Mart 1947 | 29 Ocak 1948 | 306 gün | Sosyalist Ulus Partisi | ||
 |
Muhammed es-Sadr سيد محمد الصدر (1882-1956) |
— | 29 Ocak 1948 | 26 Haziran 1948 | 149 gün | Bağımsız | ||
 |
Muzahim el-Paçacı مزاجم الباجه جي (1891-1982) |
1948 | 26 Haziran 1948 | 6 Ocak 1949 | 194 gün | Bağımsız | ||
|
Nuri es-Said نوري السعيد (1888-1958) |
— | 6 Ocak 1949 | 10 Aralık 1949 | 338 gün | Askerî / Anayasal Birlik Partisi | ||
|
Ali Cevdet el-Eyyübi علي جودت الأيوبي (1886-1969) |
— | 10 Aralık 1949 | 5 Şubat 1950 | 57 gün | Bağımsız | ||
|
Tevfik es-Süveydi توفيق السويدي (1892-1968) |
— | 5 Şubat 1950 | 15 Eylül 1950 | 222 gün | Bağımsız | ||
|
Nuri es-Said نوري السعيد (1888-1958) |
— | 15 Eylül 1950 | 12 Temmuz 1952 | 1 yıl, 301 gün | Askerî / Anayasal Birlik Partisi | ||
 |
Mustafa Mahmud el-Ömeri مصطفى محمود العمري (1894-1962) |
— | 12 Temmuz 1952 | 23 Kasım 1952 | 134 gün | Bağımsız | ||
 |
Nureddin Mahmud نور الدين محمود (1899-1981) |
— | 23 Kasım 1952 | 29 Ocak 1953 | 67 gün | Askerî | ||
|
Cemil el-Midfay جميل المدفعي (1890-1958) |
1953 | 29 Ocak 1953 | 17 Eylül 1953 | 231 gün | Bağımsız | ||
 |
Muhammed Fadıl el-Cemali محمد فاضل الجمالي (1903-1997) |
— | 17 Eylül 1953 | 29 Nisan 1954 | 224 gün | Bağımsız | ||
|
Arşad el-Ömeri أرشد العمري (1888-1978) |
Haziran 1954 | 29 Nisan 1954 | 4 Ağustos 1954 | 97 gün | Bağımsız | ||
|
Nuri es-Said نوري السعيد (1888-1958) |
Eylül 1954 | 4 Ağustos 1954 | 20 Haziran 1957 | 2 yıl, 320 gün | Askerî / Anayasal Birlik Partisi | ||
|
Ali Cevdet el-Eyyübi علي جودت الأيوبي (1886-1969) |
— | 20 Haziran 1957 | 15 Aralık 1957 | 178 gün | Birleşik Ulusal Cephe | ||
 |
Abdül Vahab Mircan عبد الوهاب مرجان (1909-1964) |
— | 15 Aralık 1957 | 3 Mart 1958 | 78 gün | Bağımsız | ||
|
Nuri es-Said نوري السعيد (1888-1958) |
— | 3 Mart 1958 | 18 Mayıs 1958 | 76 gün | Askerî / Anayasal Birlik Partisi | ||
 |
Ahmed Muhtar Baban أحمد مختار بابان (1900-1976) |
1958 | 18 Mayıs 1958 | 14 Temmuz 1958 (görevden alındı)[5] |
57 gün | Bağımsız | ||
.svg){kind=small} → ;_Flag_of_Syria_(1963-1972).svg){kind=small} • Irak Cumhuriyeti (Baas Partisi öncesi) (1958-1968) • .svg){kind=small} → .svg){kind=small} | ||||||||
 |
Abdülkerim Kasım عبد الكريم قاسم (1914-1963) |
— | 14 Temmuz 1958 | 8 Şubat 1963 (görevden alındı)[6] |
4 yıl, 209 gün | Askerî | Muhammed Necib er-Rubai (1958-1963) | |
 |
Ahmed Hasan el-Bekir أحمد حسن البكر (1914-1982) |
— | 8 Şubat 1963 | 18 Kasım 1963 (görevden alındı)[7] |
283 gün | Askerî / Baas Partisi (Irak Bölgesi) |
Abdüsselam Arif (1963-1966) | |
 |
Tahir Yahya طاهر يحيى (1915-1986) |
— | 20 Kasım 1963 | 6 Eylül 1965 | 1 yıl, 290 gün | Askerî / Arap Sosyalist Birliği | ||
 |
Arif Abdürrezzak عارف عبد الرزاق (1921-2007) |
— | 6 Eylül 1965 | 21 Eylül 1965 | 15 gün | Askerî / Arap Sosyalist Birliği | ||
 |
Abdurrahman el-Bazzaz عبد الرحمن البزاز (1913-1973) |
— | 21 Eylül 1965 | 9 Ağustos 1966 | 322 gün | Askerî / Arap Sosyalist Birliği | ||
 |
Naci Talib ناجي طالب (1917-2012) |
— | 9 Ağustos 1966 | 10 Mayıs 1967 | 274 gün | Askerî | Abdürrahman Arif (1966-1968) | |
 |
Abdürrahman Arif عبد الرحمن عارف (1916-2007) |
— | 10 Mayıs 1967 | 10 Temmuz 1967 | 61 gün | Askerî / Arap Sosyalist Birliği | ||
|
Tahir Yahya طاهر يحيى (1915-1986) |
— | 10 Temmuz 1967 | 17 Temmuz 1968 (görevden alındı)[8] |
1 yıl, 7 gün | Askerî / Arap Sosyalist Birliği | ||
→ .svg){kind=small} • Irak Cumhuriyeti (Baas Partisi dönemi) (1968-2003) • → .svg){kind=small} | ||||||||
.svg) |
Abdürrezzak en-Naif عبد الرزاق النايف (1933-1978) |
— | 17 Temmuz 1968 | 30 Temmuz 1968 | 13 gün | Askerî | Ahmed Hasan el-Bekir (1968-1979) | |
|
Ahmed Hasan el-Bekir أحمد حسن البكر (1914-1982) |
— | 31 Temmuz 1968 | 16 Temmuz 1979 (istifa etti)[9] |
10 yıl, 350 gün | Askerî / Irak Baas Partisi (Irak Bölgesi) | ||
 |
Saddam Hüseyin صدام حسين (1937-2006) |
1980 1984 1989 |
16 Temmuz 1979 | 23 Mart 1991 | 11 yıl, 250 gün | Irak Baas Partisi (Irak Bölgesi) |
Saddam Hüseyin (1979-2003) | |
.jpg) |
Sa'dun Hammadi سعدون حمادي (1930-2007) |
— | 23 Mart 1991 | 13 Eylül 1991[10] | 174 gün | Irak Baas Partisi (Irak Bölgesi) | ||
 |
Muhammed Hamza Zübeydi محمد حمزة الزبيدي (1938-2005) |
— | 16 Eylül 1991 | 5 Eylül 1993 | 1 yıl, 354 gün | Irak Baas Partisi (Irak Bölgesi) | ||
 |
Ahmed Hüseyin Hudeyr es-Samarrai أحمد حسين خضير السامرائي (1941-) |
— | 5 Eylül 1993 | 29 Mayıs 1994 | 266 gün | Irak Baas Partisi (Irak Bölgesi) | ||
|
Saddam Hüseyin صدام حسين (1937-2006) |
1996 2000 |
29 Mayıs 1994[11] | 9 Nisan 2003 (görevden alındı)[12] |
8 yıl, 315 gün | Irak Baas Partisi (Irak Bölgesi) | ||
| • Irak Yönetim Konseyi (2003-2004) • | ||||||||
.svg) |
Muhammad Bahir el-Ullum محمد بحر العلوم (1927-2015) Vekaleten Başbakan |
— | 13 Temmuz 2003 | 31 Temmuz 2003 | 18 gün | Bağımsız | Geçici Koalisyon Yönetimi (2003-2004) | |
 |
İbrahim el-Caferi إبراهيم الجعفري (1947-) |
— | 1 Ağustos 2003 | 31 Ağustos 2003 | 30 gün | İslami Davet Partisi | ||
 |
Ahmet Çelebi أحمد جلبي (1944-2015) |
— | 1 Eylül 2003 | 30 Eylül 2003 | 29 gün | Irak Ulusal Kongresi | ||
 |
İyad Allavi أياد علاوي (1944-) |
— | 1 Ekim 2003 | 31 Ekim 2003 | 30 gün | Irak Ulusal Anlaşması | ||
 |
Celal Talabani جلال طلباني (1933-2017) |
— | 1 Kasım 2003 | 30 Kasım 2003 | 29 gün | Kürdistan Yurtseverler Birliği | ||
 |
Abdülaziz el-Hakim عبد العزيز الحكيم (1952-2009) |
— | 1 Aralık 2003 | 31 Aralık 2003 | 30 gün | Irak İslam Yüksek Konseyi | ||
 |
Adnan Paçacı عدنان بجاجي (1923-2019) |
— | 1 Ocak 2004 | 31 Ocak 2004 | 30 gün | Bağımsız Demokratlar Meclisi | ||
 |
Muhsin Abdülhamid محسن عبد الحميد (1937-) |
— | 1 Şubat 2004 | 29 Şubat 2004 | 28 gün | Irak İslam Partisi | ||
|
Muhammed Bahir el-Ullum محمد بحر العلوم (1927-2015) |
— | 1 Mart 2004 | 31 Mart 2004 | 30 gün | Bağımsız | ||
 |
Mesud Barzani مسعود برزاني (1946-) |
— | 1 Nisan 2004 | 30 Nisan 2004 | 29 gün | Kürdistan Demokrat Partisi | ||
 |
İzzeddin Salim عز الدين سليم (1943-2004) |
— | 1 Mayıs 2004 | 17 Mayıs 2004 (görev sırasında öldü) |
16 gün | İslami Davet Partisi | ||
 |
Gazi Meşal Acil el-Yaver غازي مشعل عجيل الياور (1958-) |
— | 17 Mayıs 2004 | 1 Haziran 2004 | 15 gün | Bağımsız | ||
.svg){kind=small} →  • Irak Cumhuriyeti (2004-günümüz) • .svg){kind=small} → | ||||||||
 |
İyad Allavi أياد علاوي (1944-) |
— | 1 Haziran 2004 | 3 Mayıs 2005 | 336 gün | Irak Ulusal Anlaşması | Gazi Meşal Acil el-Yaver (2004-2005) | |
 |
İbrahim el-Caferi إبراهيم الجعفري (1947-) |
Ocak 2005 | 3 Mayıs 2005 | 20 Mayıs 2006 | 1 yıl, 17 gün | İslami Davet Partisi | Celal Talabani.jpg) (2005-2014) | |
 |
Nuri el-Maliki نوري المالكي (1950-) |
Aralık 2005 2010 |
20 Mayıs 2006 | 8 Eylül 2014 | 8 yıl, 111 gün | İslami Davet Partisi | ||
Fuad Masum (2014-2018) | ||||||||
 |
Haydar el-İbadi حيدر العبادي (1952-) |
2014 | 8 Eylül 2014 | 25 Ekim 2018 | 4 yıl, 47 gün | Zafer İttifakı | ||
Berhem Salih.jpg) (2018-2022) | ||||||||
 |
Adil Abdülmehdi عادل عبد المهدي (1942-) |
2018 | 25 Ekim 2018 | 6 Mayıs 2020 | 1 yıl, 194 gün | Bağımsız | ||
 |
Mustafa el-Kazımi مصطفي الکاظمي (1967-) |
— | 6 Mayıs 2020 | 27 Ekim 2022 | 2 yıl, 174 gün | Bağımsız | ||
.jpg) |
Muhammed Şiya es-Sudani محمد شياع السوداني (1970-) |
2021 | 27 Ekim 2022 | 14 Mayıs 2026 | 3 yıl, 199 gün | Furateyn Hareketi[13] (Koordinasyon Çerçevesi) |
Abdüllatif Reşid (2022-2026) | |
Nizar Amidi.jpg) (2026-günümüz) | ||||||||
 |
Ali ez-Zeydi علي الزيدي (1985-) |
2025 | 14 Mayıs 2026 | Görevde | 87 gün | Bağımsız (Koordinasyon Çerçevesi) | ||
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Notlar
[değiştir | kaynağı değiştir]- ↑ Bu parti, yalnızca es-Sa'dun'un ikinci başbakanlık dönemi boyunca varlığını sürdürdü.
- ↑ Kısaca "Sözleşme Partisi" olarak anılan bu parti, es-Said'in başbakanlık görevindeki ilk dönem boyunca varlığını sürdürdü.
- ↑ Her ne kadar resmi bir siyasi partiye bağlı olmasa da Şevket, yalnızca kendi yönetimi süresince var olan ve "Parlamento Bloğu" olarak bilinen bir parlamento grubu tarafından desteklendi.
- ↑ Midfay, ordunun baskısı altında istifa etmek zorunda kaldı.
- ↑ Es-Said, büyük ölçüde Altın Meydan'dan gelen baskı nedeniyle istifa etti; ancak el-Geylani'nin kabinesinde dışişleri bakanı olarak görev alması şartıyla.
- ↑ Başlangıçta Altın Meydan tarafından onaylanan el-Haşimi, onlara taviz vermeyi reddedince görevden alındı.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1 2 3 Kedourie, Elie (12 Kasım 2012). Arabic Political Memoirs and Other Studies (İngilizce). Routledge. ISBN 978-1-136-27585-2.
- ↑ Mullen, Thomas W. (1988). "The Military in Iraq". Journal of Third World Studies. 5 (1): 102-112. ISSN 8755-3449. JSTOR 45192994. 14 Şubat 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi29 Temmuz 2026.
- ↑ Scott, James C (9 Ağustos 2001). "The Coup". Iraqi Coup. California State University, Sacramento. 24 Ekim 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ↑ Scott, James C (9 Ağustos 2001). "The Coup". Iraqi Coup. California State University, Sacramento. 24 Ekim 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ↑ "Iraqi Coup Announcement". The New York Times. Reuters. 15 Temmuz 1958. Erişim tarihi: 10 Mart 2026.
- ↑ Dana Adams Schmidt (9 Şubat 1963). "NASSERITE COUP IN IRAQ TOPPLES KASSIM'S REGIME". The New York Times. 17 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2022.
- ↑ "IRAQI CHIEF SAYS COUP IS A SUCCESS". The New York Times. 19 Kasım 1963. 21 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2022.
- ↑ Benjamin Welles (18 Temmuz 1968). "JUNTA RULES IRAQ IN RIGHTIST COUP". The New York Times. 21 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2022.
- ↑ "Bakr Quits in Iraq, Names Hussein". The New York Times. 17 Temmuz 1979. Erişim tarihi: 21 Mart 2022.
- ↑ "Hussein Tightens Grip by Dismissing Premier". The New York Times. 15 Eylül 1991. Erişim tarihi: 22 Mart 2022.
- ↑ "Iraqi Leader Assumes Post". The New York Times. 30 Mayıs 1994. Erişim tarihi: 21 Mart 2022.
- ↑ Patrick Tyler (10 Nisan 2003). "U.S. Forces Take Control of Baghdad". The New York Times. 30 Kasım 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2022.
- ↑ "Prime Minister Mohammed Shia' al Sudani's Biography | Embassy of the Republic of Iraq in Washington, D.C." 13 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Temmuz 2026.
| Irak Mandası (1920-1932) |
| |||
|---|---|---|---|---|
| Irak Krallığı (1932-1958) |
| |||
| Irak Cumhuriyeti (1958-1968) |
| |||
| Baasçı Irak (1968-2003) |
| |||
| Irak Yönetim Konseyi (2003-2004) |
| |||
| Irak Cumhuriyeti (2004-günümüz) |
| |||
* geçici •† askerî | ||||
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
;_Flag_of_Syria_(1963–1972).svg){kind=small}
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}