Süryaniler

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Süryaniler
Ancient Orient Museum Istanbul (5).JPG
Nabonidus.jpg
Ashurnasirpal IIKopfBM.jpg
Esarhaddon.png
Lucianus.jpg
Abgarwithimageofedessa10thcentury.jpg
Bardesan.jpg
Jefrem Sirin.jpg
W.E.F. Britten - Alfred, Lord Tennyson - St. Simeon Stylites.jpg
Sevarios of Antioch.jpg
Hunayn ibn-Ishaq al-'Ibadi Isagoge.jpg
Bakhtishu.jpg
John sulaqa.gif
Alphonse Mingana.jpg
Naumfaik.jpg
Agha-petros.jpg
Ammobabaold.jpg
Anna eshoo.jpg
RosieMalek-Yonan.jpg
Andre Agassi 2005 US Clay Court 140x190.jpg
Freydon Atoraya.jpg
Terrence Malick.jpg
Shimun Benyamin.jpg
Önemli nüfusa sahip bölgeler
Irak Irak 400.000
Suriye Suriye 1.500.000
İran İran 250.000
Türkiye Türkiye 30.000
Lübnan Lübnan 1.000.000
İsveçİsveç 125.000
Diller

Süryanice-Aramice
Arapça, Farsça, Kürtçe, Türkçe

Din

Süryani Kadim Kilisesi
(aynı zamanda çeşitli Doğu mezhepler)

İlgili etnik gruplar

Nasturi, Keldani, Mhallami,Maruni,Asuri,Kıpti

Mardinli Süryani kadınlar, 19. yüzyıl.

Süryaniler, ataları Asurlardan gelen ve dünya genelinde dağınık olarak yaşayan Hıristiyan halk.[1][2][3][4][5][6][7]

M.S. 37 - 43 yılları arasında elçilerin lideri Mor Petrus tarafından Antakya’da kurulmuş ve kısa zamanda bütün Orta Doğu'ya bu inancı müjdelemiştir. Kilisenin ve bazı mensuplarının kullandığı dil İsa’nın da konuştuğu Süryanice (Aramice)’dir.[8] Kilise patriklik merkezini birçok kez değiştirmek zorunda kalmıştır. Patriklik merkezi 1963 yılından beri Suriye’nin başkenti Şam’da bulunmaktadır. İlk patrik olan Mor Petrus’tan günümüze 122 patriğin başkanlık ettiği kilisenin şu andaki patriği 123. patrik olan Moran Mor İğnatiyos Efrem II'dir.

Günümüzde dünyada 30 milyonu aşkın Süryani bulunmaktadır.[9](Süryani Ortodokslar, Süryani Katolikler, Maruniler, Melkitler (Melkit Katolikler), Syro-Malabarlar vb.). 3,5 milyonu Hindistan’da olmak üzere yaklaşık 5,5 milyon Süryani Ortodoks'un dini liderliğini Patrik Moran Mor İğnatiyos I. Zekka Iwas ve ona bağlı olan Hindistan’da bulunan Doğu Mafiryanı Mor Baseliyos I. Toma ve 40 metropolit yapmaktadır.

İstanbul Süryanileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye’de 20.000' i aşkın Süryani’nin 15.000'i İstanbul’da yaşamaktadır.[10][11] Süryaniler İstanbul dışında başlıca Mardin, Mersin, Diyarbakır, Adıyaman, Elazığ, Ankara, İzmir, Malatya, Şanlıurfa, Gaziantep, Antakya, Antalya ve Adana’da yaşamaktadır.

Süryaniler’in İstanbul ile buluşması yüzyıllar öncesine dayanmaktadır. Özellikle Bizans İmparatoru Konstantin’in annesi Heleni, İmparator Jüstinye’nin eşi Teodora ve İstanbul’un ilk metropoliti Altın ağızlı Mor Yuhanna (Yuhanna Chrisostom) İstanbul tarihine önemli izler bırakan Süryanilerden sadece birkaçıdır.

Günümüz İstanbul Süryani Abraşiyesi 1950'lerde başlayarak 1980'lerde hız kazanan Doğu ve Güneydoğu Anadolu’dan göç ile oluşmaya başlamıştır. 19. yy'da Patrik IV. Petrus tarafından kurulan Tarlabaşı’nda bulunan Meryemana Kilisesi daha sonra 1950’li yıllarda ihtiyaç sebebiyle zamanın Mardin Metropoliti Mor Filüksinos Yuhanna Dolabani’nin başkanlığında genişletilir. Daha sonra Mardin’de Metropolit Yuhanna Dolabani’nin vefatından sonra Horiepiskoposlar tarafından ruhani liderliğinin yapıldığı İstanbul Süryani Ortodoks Kilisesi 1986 yılında Moran Mor İğnatiyos Zeka Iwas tarafından Şam'daki patrikhanede görkemli bir törenle Mor Filüksinos Yusuf Çetin'i 'İstanbul Abraşiyesi Ruhani Liderliği'ne resmetmiştir.

Ankara ve İzmir’i de içeren, 2002 yılında Mersin, Adıyaman, Şanlıurfa, Malatya, Gaziantep, Elazığ ve Adana yörelerinin de bağlandığı İstanbul Abraşiyesi Metropolit Mor Filüksinos Yusuf Çetin’in başkanlığında 1 horiepiskopos 5 papaz 2 rahibin ruhani liderliğinde, vakıf yönetim kurulu ile aktif olarak varlığını sürdürmektedir. Süryani Kadim Kilisesi'inde Patriğe bağlı 20 Metropolit bulunmaktadır. Bunların 4 tanesi Türkiye'de bulunur.

Irak Süryanileri[değiştir | kaynağı değiştir]

The Lethbridge Herald,
18 Ağustos 1933

1924 yılında Süryani askerler tarafından Irak Türkmenlerini hedef alan ve Levi Baskını olarak bilinen katliamda 100 kadar Türkmen yaşamını yitirmiştir. 11 Ağustos 1933'teki Simele Katliamı'nda ise çok sayıda Süryani hayatını kaybetmiştir. Katliam, Irak Krallığı silahlı kuvvetleri desteğinde Kürt ve Arap aşiretlerinin yaptığı sistematik katliamlar silsilesidir ve "Simele Katliamı" terimi yalnızca Simele kasabasındaki katliamı değil, Kuzey Irak'ta Duhok ve Nineve (Musul) illerindeki 63 Süryani köyünde yapılan katliamları belirtir. 600[12] ilâ 3000[13][14] Süryaninin katledildiği bu katliam Lemkin tarafından "soykırım" (genocide) olarak nitelenir. Yahudi kökenli Polonyalı avukat Raphael Lemkin tarafından ilk kez 1944'te kullanılan «soykırım» terimi, Ermeni Kırımı, Holokost ve Simele Katliamından esinlenilerek oluşturulmuştur[15]. Avustralya'nın Sidney şehrinde 2010 yılında açılan bir anıtın plakasında “Bu anıt, 1914-1918 yılları arasında, Birinci Dünya Savaşı sırasında gerçekleştirilen Asuri Kırımı ve 1933’te gerçekleştirilen Simele Katliamı kurbanları anısına dikilmiştir” biçiminde ibare yer almaktadır.[16]

Arami-Asurlu Tartışması[değiştir | kaynağı değiştir]

Son dönemlerde Süryanilerle ilgili önemli tartışmalardan birisi bu etnik grubun Asurlulardan gelip gelmediğidir. 1836’da Irak’ta ortaya çıkan Asurilik veya Aşurilik görüşü olup Nasturilerden ayrılmış bir gruptur. 1968’de Vatikan’a iltihak etmişlerdir. Süryani Kadim Kilisesi'nin resmi açıklamasına göre[17]; "Aramice konuşan Süryaniler, tarihin belirli bir döneminde Asurlularla aynı coğrafyayı paylaşmışlardır ve Asur kökenli değillerdir. (1) Aramice yazılmış olan yazıtlar (Bunlardan birkaçı küçük krallıklar yöneticileri tarafından yazılmışlardır.)  (2) Asur Krallarının, Arami Krallıklarına karşı seferlerini kaydettikleri yıllıklar ve (3) Kutsal Kitap’ta ki “Samuel, Krallar ve Tarihler Kitapları” bölümleri bu ayrımı yeteri kadar net bir şekilde ortaya koymaktadır."[18]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ http://www.aina.org/ata/20070218144107.htm
  2. ^ http://christiansofiraq.com/reply2.html
  3. ^ http://dspace.mah.se/bitstream/handle/2043/5792/The%20Assyrians%20%28Syriacs%29%20of%20Turkey%20-%20A%20forgotten%20people%20-%20by%20Jenny%20Thomsen.pdf
  4. ^ http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7156590.stm
  5. ^ http://www.birgun.net/report_index.php?news_code=1341304511&year=2012&month=07&day=03
  6. ^ http://users.skynet.be/fc468570/qui_sont_les_syriaques___159.htm
  7. ^ http://itswewhoaresuryoye.tumblr.com/
  8. ^ Syrian Orthodox Church
  9. ^ Adherents.com
  10. ^ http://www.suryaniler.com/
  11. ^ http://www.suryanilik.com/index.html
  12. ^ Zubaida 2000, s. 370
  13. ^ "Displaced persons in Iraqi Kurdistan and Iraqi refugees in Iran". fidh.org. International Federation for Human Rights. Januari 2003. http://www.fidh.org/IMG/pdf/iq350a.pdf. Erişim tarihi: 23 September 2011. 
  14. ^ DeKelaita, Robert (22 November 2009). "The Origins and Developments of Assyrian Nationalism". Committee on International Relations Of the University of Chicago. Assyrian International News Agency. http://www.aina.org/books/oadoan.pdf. Erişim tarihi: 23 September 2011. 
  15. ^ "Raphael Lemkin". EuropeWorld. 22 June 2001. 2010-04-16 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20100416164051/http://www.europaworld.org/issue40/raphaellemkin22601.htm. Erişim tarihi: 23 September 2011. 
  16. ^ Sidney’de “Asuri Soykırımı” Anıtı Açıldı
  17. ^ http://www.adiyamanmetropolitligi.org/default.asp?Sayfa=Kultur&t=Tarih&Id=92
  18. ^ Sebastian P.BROCK, Saklı İnci (Antik Arami Mirası), I.Cilt, İstanbul: Onur Ofset,  s.60-72