Süryaniler

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Süryaniler
Ancient Orient Museum Istanbul (5).JPG
Nabonidus.jpg
Ashurnasirpal IIKopfBM.jpg
Esarhaddon.png
Lucianus.jpg
Abgarwithimageofedessa10thcentury.jpg
Bardesan.jpg
Jefrem Sirin.jpg
W.E.F. Britten - Alfred, Lord Tennyson - St. Simeon Stylites.jpg
Sevarios of Antioch.jpg
Hunayn ibn-Ishaq al-'Ibadi Isagoge.jpg
Bakhtishu.jpg
John sulaqa.gif
Alphonse Mingana.jpg
Naumfaik.jpg
Agha-petros.jpg
Ammobabaold.jpg
Anna eshoo.jpg
RosieMalek-Yonan.jpg
Andre Agassi 2005 US Clay Court 140x190.jpg
Freydon Atoraya.jpg
Terrence Malick.jpg
Shimun Benyamin.jpg
Ashur Bet Sargis.gif
Önemli nüfusa sahip bölgeler
Yerel 745,100
Suriye Suriye 400,000 [1]
Irak Irak 300,000 [2]
İran İran 20,000 [3][4]
Türkiye Türkiye 15,000–25,100 [3][5][6]
Diaspora: 970,605
Amerika Birleşik Devletleri ABD 110,807–400,000 [7][8]
Ürdün Ürdün 100,000–150,000 [9][10]
İsveç İsveç 100,000 [11]
Almanya Almanya 100,000 [12]
Avustralya Avustralya 24,505–60,000 [13][14]
Lübnan Lübnan 39,000 [15]
Hollanda Hollanda 20,000 [16]
Fransa Fransa 16,000 [17]
Belçika Belçika 15,000 [16]
Rusya Rusya 10,911 [18]
Kanada Kanada 10,810 [19]
Danimarka Danimarka 10,000 [16]
İsviçre İsviçre 10,000 [16]
Birleşik Krallık Birleşik Krallık 6,390 [20]
Yunanistan Yunanistan 6,000 [21]
Gürcistan Gürcistan 3,299 [22]
Ukrayna Ukrayna 3,143 [23]
İtalya İtalya 3,000 [16]
Ermenistan Ermenistan 2,769 [24]
Yeni Zelanda Yeni Zelanda 1,683 [25]
Azerbaycan Azerbaycan 1,500 [26]
İsrail İsrail 1,000 [27]
Kazakistan Kazakistan 350–800 [28][29]
Finlandiya Finlandiya 300
Diller

Süryanice-Aramice
Arapça, Farsça, Kürtçe, Türkçe

Din

Süryani Kadim Kilisesi
(aynı zamanda çeşitli Doğu mezhepler)

İlgili etnik gruplar

Nasturi, Keldani, Mhallami,Maruni,Asuri,Kıpti

Mardinli Süryani kadınlar, 19. yüzyıl.

Süryaniler, ataları Asurlardan gelen ve dünya genelinde dağınık olarak yaşayan Hıristiyan halk.[30][31][32][33][34][35][36]

M.S. 37 - 43 yılları arasında elçilerin lideri Mor Petrus tarafından Antakya’da kurulmuş ve kısa zamanda bütün Orta Doğu'ya bu inancı müjdelemiştir. Kilisenin ve bazı mensuplarının kullandığı dil İsa’nın da konuştuğu Süryanice (Aramice)’dir.[37] Kilise patriklik merkezini birçok kez değiştirmek zorunda kalmıştır. Patriklik merkezi 1963 yılından beri Suriye’nin başkenti Şam’da bulunmaktadır. İlk patrik olan Mor Petrus’tan günümüze 122 patriğin başkanlık ettiği kilisenin şu andaki patriği 123. patrik olan Moran Mor İğnatiyos Efrem II'dir.

Günümüzde dünyada 30 milyonu aşkın Süryani bulunmaktadır.[38](Süryani Ortodokslar, Süryani Katolikler, Maruniler, Melkitler (Melkit Katolikler), Syro-Malabarlar vb.). 3,5 milyonu Hindistan’da olmak üzere yaklaşık 5,5 milyon Süryani Ortodoks'un dini liderliğini Patrik Moran Mor İğnatiyos I. Zekka Iwas ve ona bağlı olan Hindistan’da bulunan Doğu Mafiryanı Mor Baseliyos I. Toma ve 40 metropolit yapmaktadır.

İstanbul Süryanileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye’de 20.000' i aşkın Süryani’nin 15.000'i İstanbul’da yaşamaktadır.[39][40] Süryaniler İstanbul dışında başlıca Mardin, Mersin, Diyarbakır, Adıyaman, Elazığ, Ankara, İzmir, Malatya, Şanlıurfa, Gaziantep, Antakya, Antalya ve Adana’da yaşamaktadır.

Süryaniler’in İstanbul ile buluşması yüzyıllar öncesine dayanmaktadır. Özellikle Bizans İmparatoru Konstantin’in annesi Heleni, İmparator Jüstinye’nin eşi Teodora ve İstanbul’un ilk metropoliti Altın ağızlı Mor Yuhanna (Yuhanna Chrisostom) İstanbul tarihine önemli izler bırakan Süryanilerden sadece birkaçıdır.

Günümüz İstanbul Süryani Abraşiyesi 1950'lerde başlayarak 1980'lerde hız kazanan Doğu ve Güneydoğu Anadolu’dan göç ile oluşmaya başlamıştır. 19. yy'da Patrik IV. Petrus tarafından kurulan Tarlabaşı’nda bulunan Meryemana Kilisesi daha sonra 1950’li yıllarda ihtiyaç sebebiyle zamanın Mardin Metropoliti Mor Filüksinos Yuhanna Dolabani’nin başkanlığında genişletilir. Daha sonra Mardin’de Metropolit Yuhanna Dolabani’nin vefatından sonra Horiepiskoposlar tarafından ruhani liderliğinin yapıldığı İstanbul Süryani Ortodoks Kilisesi 1986 yılında Moran Mor İğnatiyos Zeka Iwas tarafından Şam'daki patrikhanede görkemli bir törenle Mor Filüksinos Yusuf Çetin'i 'İstanbul Abraşiyesi Ruhani Liderliği'ne resmetmiştir.

Ankara ve İzmir’i de içeren, 2002 yılında Mersin, Adıyaman, Şanlıurfa, Malatya, Gaziantep, Elazığ ve Adana yörelerinin de bağlandığı İstanbul Abraşiyesi Metropolit Mor Filüksinos Yusuf Çetin’in başkanlığında 1 horiepiskopos 5 papaz 2 rahibin ruhani liderliğinde, vakıf yönetim kurulu ile aktif olarak varlığını sürdürmektedir. Süryani Kadim Kilisesi'inde Patriğe bağlı 20 Metropolit bulunmaktadır. Bunların 4 tanesi Türkiye'de bulunur.

Irak Süryanileri[değiştir | kaynağı değiştir]

The Lethbridge Herald,
18 Ağustos 1933

1924 yılında Süryani askerler tarafından Irak Türkmenlerini hedef alan ve Levi Baskını olarak bilinen katliamda 100 kadar Türkmen yaşamını yitirmiştir. 11 Ağustos 1933'teki Simele Katliamı'nda ise çok sayıda Süryani hayatını kaybetmiştir. Katliam, Irak Krallığı silahlı kuvvetleri desteğinde Kürt ve Arap aşiretlerinin yaptığı sistematik katliamlar silsilesidir ve "Simele Katliamı" terimi yalnızca Simele kasabasındaki katliamı değil, Kuzey Irak'ta Duhok ve Nineve (Musul) illerindeki 63 Süryani köyünde yapılan katliamları belirtir. 600[41] ilâ 3000[42][43] Süryaninin katledildiği bu katliam Lemkin tarafından "soykırım" (genocide) olarak nitelenir. Yahudi kökenli Polonyalı avukat Raphael Lemkin tarafından ilk kez 1944'te kullanılan «soykırım» terimi, Ermeni Kırımı, Holokost ve Simele Katliamından esinlenilerek oluşturulmuştur[44]. Avustralya'nın Sidney şehrinde 2010 yılında açılan bir anıtın plakasında “Bu anıt, 1914-1918 yılları arasında, Birinci Dünya Savaşı sırasında gerçekleştirilen Asuri Kırımı ve 1933’te gerçekleştirilen Simele Katliamı kurbanları anısına dikilmiştir” biçiminde ibare yer almaktadır.[45]

Arami-Asurlu Tartışması[değiştir | kaynağı değiştir]

Son dönemlerde Süryanilerle ilgili önemli tartışmalardan birisi bu etnik grubun Asurlulardan gelip gelmediğidir. 1836’da Irak’ta ortaya çıkan Asurilik veya Aşurilik görüşü olup Nasturilerden ayrılmış bir gruptur. 1968’de Vatikan’a iltihak etmişlerdir. Süryani Kadim Kilisesi'nin resmi açıklamasına göre[46]; "Aramice konuşan Süryaniler, tarihin belirli bir döneminde Asurlularla aynı coğrafyayı paylaşmışlardır ve Asur kökenli değillerdir. (1) Aramice yazılmış olan yazıtlar (Bunlardan birkaçı küçük krallıklar yöneticileri tarafından yazılmışlardır.)  (2) Asur Krallarının, Arami Krallıklarına karşı seferlerini kaydettikleri yıllıklar ve (3) Kutsal Kitap’ta ki “Samuel, Krallar ve Tarihler Kitapları” bölümleri bu ayrımı yeteri kadar net bir şekilde ortaya koymaktadır."[47]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Syria’s Assyrians threatened by extremists – Al-Monitor: the Pulse of the Middle East". Al-Monitor. http://www.al-monitor.com/pulse/security/2014/04/syria-assyrians-threat-crisis.html. Erişim tarihi: 18 February 2015. 
  2. ^ "مسؤول مسيحي : عدد المسيحيين في العراق تراجع الى ثلاثمائة الف". http://www.ishtartv.com/viewarticle,48856.html. Erişim tarihi: 18 February 2015. 
  3. ^ a b "Ishtar: Documenting The Crisis In The Assyrian Iranian Community". aina.org. http://www.aina.org/articles/dtcitaic.htm. 
  4. ^ United Nations High Commissioner for Refugees (2010-10-13). "Iran: Last of the Assyrians". Refworld. http://www.refworld.org/docid/4cb826c3c.html. Erişim tarihi: 2013-09-18. 
  5. ^ United Nations High Commissioner for Refugees. "Refworld - World Directory of Minorities and Indigenous Peoples - Turkey : Assyrians". Refworld. http://www.refworld.org/docid/49749c9837.html. 
  6. ^ Joshua Project. "Assyrian in Turkey". http://joshuaproject.net/people_groups/10464/TU. Erişim tarihi: 18 February 2015. 
  7. ^ Data Access and Dissemination Systems (DADS). "American FactFinder – Results". http://factfinder2.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_11_1YR_S0201&prodType=table. Erişim tarihi: 18 February 2015. 
  8. ^ "Brief History of Assyrians". http://www.aina.org/brief.html. Erişim tarihi: 18 February 2015. 
  9. ^ Thrown to the Lions, Doug Bandow, The America Spectator
  10. ^ Jordan Should Legally Recognize Displaced Iraqis As Refugees, AINA.org. Assyrian and Chaldean Christians Flee Iraq to Neighboring Jordan, ASSIST News Service
  11. ^ Demographics of Sweden, Swedish Language Council "Sweden has also one of the largest exile communities of Assyrian and Syriac Christians (also known as Chaldeans) with a nüfusulation of around 100,000."
  12. ^ "Erzdiözese". http://www.sokad.de/index.php/erzdioezese. Erişim tarihi: 18 February 2015. 
  13. ^ "Redirect to Census data page". http://www.censusdata.abs.gov.au/ABSNavigation/prenav/ViewData?action=404&documentproductno=0&documenttype=Details&order=1&tabname=Details&areacode=0&issue=2006&producttype=Census%20Tables&javascript=true&textversion=false&navmapdisplayed=true&breadcrumb=POTLD&&collection=Census&period=2006&productlabel=Ancestry%20(full%20classification%20list)%20by%20Sex&producttype=Census%20Tables&method=Place%20of%20Usual%20Residence&topic=Ancestry&. Erişim tarihi: 18 February 2015. 
  14. ^ "Fear checks turnout for Iraq poll". smh.com.au. http://www.smh.com.au/news/National/Fear-checks-turnout-for-Iraq-poll/2005/01/21/1106110948104.html. 
  15. ^ Tore Kjeilen. "Lebanon / Religions – LookLex Encyclopaedia". Looklex.com. http://looklex.com/e.o/lebanon.religions.htm. Erişim tarihi: 2013-09-18. 
  16. ^ a b c d e "CNN Under-Estimates Iraqi Assyrian Nüfusulation". Aina.org. http://www.aina.org/news/20040620144321.htm. Erişim tarihi: 2013-09-18. 
  17. ^ Wieviorka & Bataille 2007, ss. 166
  18. ^ "Google Translate". Translate.googleusercontent.com. http://translate.googleusercontent.com/translate_c?act=url&depth=1&hl=en&ie=UTF8&prev=_t&rurl=translate.google.com&sl=auto&tl=en&u=http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/Documents/Vol4/pub-04-04.xlsx&usg=ALkJrhgaxBAcNkW4GbQMayFRueaNMarhEA. Erişim tarihi: 2013-09-18. 
  19. ^ Statistics Canada. "2011 National Household Survey: Data tables". http://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/dt-td/Rp-eng.cfm?TABID=2&LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=1118296&GK=0&GRP=0&PID=105396&PRID=0&PTYPE=105277&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2013&THEME=95&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=&D1=0&D2=0&D3=0&D4=0&D5=0&D6=0. Erişim tarihi: 11 February 2014. 
  20. ^ Joshua Project. "Assyrian of United Kingdom Ethnic People Profile". Joshuaproject.net. http://www.joshuaproject.net/people-profile.php?peo3=10464&rog3=UK. Erişim tarihi: 2013-09-18. 
  21. ^ Tzilivakis, Kathy (10 May 2003). "Iraq's Forgotten Christians Face Exclusion in Greece". Athens News. http://www.atour.com/news/international/20030623a.html. Erişim tarihi: 7 April 2012. 
  22. ^ "Georgia – ecoi.net – European Country of Origin Information Network". http://www.ecoi.net/189322::georgia/324351.316658.8309...lk.566738/others.htm. Erişim tarihi: 18 February 2015. 
  23. ^ State statistics committee of Ukraine – National composition of nüfusulation, 2001 census (Ukrainian)
  24. ^ 2011 Armenian Census
  25. ^ http://www.stats.govt.nz/ New Zealand 2006 census
  26. ^ Joshua Project. "Assyrian in Azerbaijan". http://www.joshuaproject.net/people-profile.php?peo3=10464&rog3=AJ. Erişim tarihi: 18 February 2015. 
  27. ^ [1]
  28. ^ "Assyrian Community in Kazakhstan Survived Dark Times, Now Focuses on Education". The Astana Times. http://www.astanatimes.com/2014/12/assyrian-community-kazakhstan-survived-dark-times-now-focuses-education/. Erişim tarihi: 18 February 2015. 
  29. ^ Kazakhstan Live
  30. ^ http://www.aina.org/ata/20070218144107.htm
  31. ^ http://christiansofiraq.com/reply2.html
  32. ^ http://dspace.mah.se/bitstream/handle/2043/5792/The%20Assyrians%20%28Syriacs%29%20of%20Turkey%20-%20A%20forgotten%20people%20-%20by%20Jenny%20Thomsen.pdf
  33. ^ http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7156590.stm
  34. ^ http://www.birgun.net/report_index.php?news_code=1341304511&year=2012&month=07&day=03
  35. ^ http://users.skynet.be/fc468570/qui_sont_les_syriaques___159.htm
  36. ^ http://itswewhoaresuryoye.tumblr.com/
  37. ^ Syrian Orthodox Church
  38. ^ Adherents.com
  39. ^ http://www.suryaniler.com/
  40. ^ http://www.suryanilik.com/index.html
  41. ^ Zubaida 2000, s. 370
  42. ^ "Displaced persons in Iraqi Kurdistan and Iraqi refugees in Iran". fidh.org. International Federation for Human Rights. Januari 2003. http://www.fidh.org/IMG/pdf/iq350a.pdf. Erişim tarihi: 23 September 2011. 
  43. ^ DeKelaita, Robert (22 November 2009). "The Origins and Developments of Assyrian Nationalism". Committee on International Relations Of the University of Chicago. Assyrian International News Agency. http://www.aina.org/books/oadoan.pdf. Erişim tarihi: 23 September 2011. 
  44. ^ "Raphael Lemkin". EuropeWorld. 22 June 2001. 2010-04-16 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20100416164051/http://www.europaworld.org/issue40/raphaellemkin22601.htm. Erişim tarihi: 23 September 2011. 
  45. ^ Sidney’de “Asuri Soykırımı” Anıtı Açıldı
  46. ^ http://www.adiyamanmetropolitligi.org/default.asp?Sayfa=Kultur&t=Tarih&Id=92
  47. ^ Sebastian P.BROCK, Saklı İnci (Antik Arami Mirası), I.Cilt, İstanbul: Onur Ofset,  s.60-72