İspanyolca

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Git ve: kullan, ara
Question book-4.svg Bu maddedeki veya maddenin bir bölümündeki bazı bilgilerin kaynağı belirtilmemiştir.
Ayrıntılar için maddenin tartışma sayfasına lütfen bakınız.
Maddeye uygun bir biçimde kaynak ekleyerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz.
İspanyolca
español
Konuşulduğu ülkeler İspanya ve Afrika ile Amerika'da 33 başka ülke
Konuşan kişi sayısı 610 milyon civarı, yaklaşık 460 milyon kişinin ana dili
Sıralama 2-3 (kesinlik yok)
Dil grubu sınıflandırması Hint-Avrupa Dilleri
İtalik
Roman Dilleri
İtalo-Batı
Gallo İber
İspanyolca
Resmî durum
Resmî dil olduğu ülkeler Flag of Argentina.svg Arjantin
Flag of Bolivia.svg Bolivya
Flag of Chile.svgŞili
Flag of Colombia.svgKolombiya
Flag of Costa Rica (state).svg Kosta Rika
Flag of Cuba.svgKüba
Flag of the Dominican Republic.svg Dominik Cumhuriyeti
Flag of Ecuador.svgEkvador
Flag of El Salvador.svg El Salvador
Flag of Equatorial Guinea.svgEkvator Ginesi
Flag of Guatemala.svg Guatemala
Honduras flag 300.png Honduras
Flag of Mexico.svg Meksika
Flag of Nicaragua.svg Nikaragua
Flag of Panama.svg Panama
Flag of Paraguay.svg Paraguay
Flag of Peru.svg Peru
Flag of Puerto Rico.svg Porto Riko (ABD)
İspanya İspanya
Flag of Uruguay.svg Uruguay
Flag of Venezuela.svg Venezuela
Flag of Western Sahara.svg Batı Sahra
Flag of the United States.svgABD'nin New Mexico eyaleti
Avrupa BirliğiAvrupa Birliği
Birleşmiş Milletler
Dili düzenleyen kurum İspanyol Kraliyet Akademisi
Dil kodları
ISO 639-1 es
ISO 639-2 spa
SIL SPA
Not: Bu sayfa Unicode ile kodlanmış IPA fonetik sembolleri kullanıyor olabilir.
Vikipedi'nin İspanyolca sürümü
Ayrıca bakınız: Dil – Dil aileleri

İspanyolca (İsp: español veya castellano), Hint-Avrupa dil ailesine bağlı Roman Dillerinden biridir. Dünyada en çok konuşulan üç dilden biridir.[1]

Konu başlıkları

[değiştir] Dilin konuşulduğu coğrafya

Dünyada İspanyolcayı ana dili olarak konuşan 460 milyon, toplam olarak bilen 610 milyon insanın olduğu tahmin edilmektedir.[kaynak belirtilmeli]


İspanyolca dünyada en çok ülkede resmi dil olarak kabul edilen dildir. Resmi dil olarak İspanyolcayı kullanan ülkeler: İspanya, Küba, Arjantin, Bolivya, Kolombiya, Kosta Rika, Şili, Ekvador, Guatemala, Honduras, Meksika, Nikaragua, Panama, Paraguay, Peru, Porto Riko, Dominik Cumhuriyeti, El Salvador, Uruguay ve Venezuela'dır.[kaynak belirtilmeli]Amerika Birleşik Devletleri'nin anayasası bir resmi dil tanımlamamakla birlikte, ülkenin genelinde konuşulan İngilizce'den sonra en çok konuşulan ikinci dil İspanyolca'dır.[kaynak belirtilmeli] Ülke içinde anadili İspanyolca olan 42 milyon kişi vardır.[kaynak belirtilmeli] Özellikle güney bölgelerinde sadece İspanyolca konuşarak yaşanabilir.

İspanyol kökenlilerin nüfusunun yoğun olduğu ülkeler
Alfabetik sıra İspanyolca Konuşulan Ülkeler
  1. Andorra (40,000)
  2. Arjantin (41,248,000)
  3. Aruba (105,000)
  4. Avustralya (150,000)
  5. Avusturya (1,970)
  6. Belize (130,000)
  7. Bolivya (7,010,000)
  8. Bonaire (5,700)
  9. Brezilya (19,700,000)
  10. Kanada (272,000)
  11. Şili (15,795,000)
  12. Çin (250,000)
  13. Kolombiya (45,600,000)
  14. Kosta Rika (4,220,000)
  15. Küba (11,285,000)
  16. Curaçao (112,450)
  17. Dominik Cumhuriyeti (8,850,000)
  18. Ekvador (10,946,000)
  19. El Salvador (6,859,000)
  20. Ekvatoral Guyana (447,000)
  21. Finlandiya (17,200)
  22. Fransa (2,100,000)
  23. Fransız Guyanası (13,000)
  24. Almanya (410,000)
  25. Guatemala (8,163,000)
  26. Guyana (198,000)
  27. Güney Kore (90,000)
  28. Haiti (1,650,000)
  29. Honduras (7,267,000)
  30. İsrail (160,000)
  31. İtalya (455,000)
  32. Japonya (500,000)
  33. Kuveyt (1,700)
  34. Lübnan (2,300)
  35. Meksika (106,255,000)
  36. Fas (960,706)
  37. Hollanda (17,600)
  38. Yeni Zelanda (26,100)
  39. Nijerya (5,503,000)
  40. Panama (3,108,000)
  41. Paraguay (4,737,000)
  42. Peru (26,152,265)
  43. Filipinler (2,900,000)
  44. Portekiz (1,750,000)
  45. Puerto Rico (4,017,000)
  46. Romanya (7,000)
  47. Rusya (1,200,000)
  48. İspanya (44,400,000 )
  1. İsveç (39,700)
  2. İsviçre (172,000)
  3. Trinidad ve Tobago (32,200)
  4. Türkiye (29,500)
  5. ABD (41,000,000)
  6. Birleşik Krallık (900,000)
  7. Uruguay (3,442,000)
  8. US Virgin Islands (3980)
  9. Venezuela (26,021,000)
  10. Batı Sahra (341,000)
  1. Meksika (106,255,000)
  2. Ispanya (45,600,000)
  3. Kolombiya (44,400,000)
  4. Arjantin (41,248,000)
  5. ABD (41,000,000)
  6. Peru (26,152,265)
  7. Venezuela (26,021,000)
  8. Brezilya (19,700,000)
  9. Chile (15,795,000)
  10. Küba (11,285,000)
  11. Ekvador (10,946,000)
  12. Dominik Cumhuriyeti (8,850,000)
  13. Guatemala (8,163,000)
  14. Honduras (7,267,000)
  15. Bolivya (7,010,000)
  16. El Salvador (6,859,000)
  17. Nijerya (5,503,000)
  18. Paraguay (4,737,000)
  19. Kosta Rika (4,220,000)
  20. Porto Riko (4,017,000)
  21. Uruguay (3,442,000)
  22. Panama (3,108,000)
  23. Filipinler (2,900,000)
  24. Fransa (2,100,000)
  25. Portekiz (1,750,000)
  26. Haiti (1,650,000)
  27. Rusya (1,200,000)
  28. Fas (960,706)
  29. Birleşik Krallık (900,000)
  30. Japonya (500,000)
  31. İtalya (455,000)
  32. Ekvator Ginesi (447,000)
  33. Almanya (410,000)
  34. Batı Sahra (341,000)
  35. Kanada (272,000)
  36. Çin (250,000)
  37. Guyana (198,000)
  38. İsviçre (172,000)
  39. İsrail (160,000)
  40. Avustralya (150,000)
  41. Belize (130,000)
  42. Curaçao (112,450)
  43. Aruba (105,000)
  44. Güney Kore (90,000)
  45. Andorra (40,000)
  46. İsveç (39,700)
  47. Trinidad ve Tobago (32,200)
  48. Türkiye (29,500)
  49. Yeni Zelanda (26,100)
  50. Hollanda (17,600)
  51. Finlandiya (17,200)
  52. Fransız Guyanası (13,000)
  53. Romanya (7,000)
  54. Bonaire (5,700)
  55. US Virjin Adaları (3980)
  56. Lübnan (2,300)
  57. Avusturya (1,970)
  58. Kuveyt (1,700)[kaynak belirtilmeli]

[değiştir] Kastilyaca

Kastilyaca (castellano, kasteyyano diye okunur), İspanya'da İspanyolca'yı ifade etmek için kullanılır. İspanyolca'nın konuşulmadığı ülkelerde İspanyolca denen dil, İspanya'da başka dillerin de resmi dil statüsünde olmasından dolayı, karışıklığa meydan vermemek amacı ile castellano olarak adlandırılır. Bunun dışında dilin ismi Arjantin, Bolivya, Ekvador, Paraguay, Peru, Şili, Uruguay ve Venezuela'da da castellano diye anılır. 1492 yılında İspanya Krallığının gemilerle göçe zorladığı ve hiçbir Batı Avrupa ülkesinin kabul etmedigi Yahudilere Osmanlı İmparatorluğu kucak açmıştır. Bu dönemde Yahudiler İbranice dışında, Kastilyaca da biliyorlardı. Zaman içinde Museviliğin bazı dinî terimlerini Kastilyaca'ya katıp bazı Kastilyaca sözcüklerin telaffuzunu da kendi lehçelerinde başkalaştırmış ve Ladino adlı yeni bir dil yaratmışlardır. Günümüzde hala Türkiye' de yaşayan Yahudi kökenli vatandaşlar İspanyolca'nın bu türeviyle konuşmaktadır.

[değiştir] Dilin yapısı ve dilbilgisi

İspanyolca Hint-Avrupa dil ailesi'nin Roman dilleri koluna mensup olduğu için bu kategorideki diğer diller olan Fransızca ve İtalyanca'yla benzerlik taşımaktadır. Ama en çok benzerlik Portekizce iledir. Bu dillerden birini bilen, diğer dili de ufak bir pratikle konuşabilir. Farkların daha çok telaffuzda olmasından dolayı yazılı metinlerde bir dili bilen diğerini anlarken, konuşmada anlaşamayabilirler. Güney Amerika'nın bazı bölgelerinde bu iki dilin karışımından oluşan karma dil ile konuşulur.

Diğer Roman dilleri gibi, kelimeler dişil (femenino) ve eril (masculino) olarak ayrılır. Dişil tanımlık la, eril tanımlık ise el dir. Genel olarak a ile biten kelimeler dişil, o ile bitenler erildir. Örneğin "el amigo" erkek arkadaş için kullanılırken, "la amiga" kız arkadaş için kullanılır. Sıfatlar birlikte kullanıldıkları adın eril ya da dişil oluşuna göre biçim değiştirirler.

İspanyolca öğrenmenin bu matematiksel yapısı, sıfat ve zarfların kısaltma amaçlı olarak yüklem sonuna eklenmesi, tüm zamanlar için ayrı çekim şekli ve dilek kiplerinin (subjuntivo) kullanılması gibi zorlukları vardır. Ayrıca günlük dilde sık kullanılan hemen hemen tüm fiiller, tüm zamanlar için düzensizdir ve bunları düzensiz halleriyle ezberlemek gerekir.

Vurgulama harfleri vardır (á, é, í, ó, ú) ve özellikle sıfatların kısaltma olarak yüklem arkasına eklendiği bir dil olarak bu vurgulama harflerini kullanmak cümlenin tüm anlamını değiştirebilir ve çok önemlidir.

Diğer dillerde olmayan ve sadece bu dilde bulunan bir özellik ise ters soru işareti ve ters ünlem işaretidir. İspanyolcada evet/hayır ile yanıt verilebilecek soru cümleleri ile ve soru olmayan cümlelerin yapısı aynı olduğu için bir metni okurken vurgulamayı kolaylaştırmak için bu işaretler kullanılmaktadır.

Dilin telaffuzu İspanya ile Güney Amerika arasında farklılık gösterir. Bir örnek olarak bir harf kabul edilen 'çift l' (ll) İspanya'da y gibi okunurken, Güney Amerika'da "ş", c ya da j olarak okunur. Orta ve Güney Amerika’nın yaklaşık tamamı ve Endülüs bölgesinin (Andalucia) orta bölümü “seseo” olarak adlandırılan bir yapıyla, z harfini ve e ve i’den önceki c harfini s olarak okurken, İspanya’nın geri kalanında bu yapı diş arasında ingilizcedeki “th” sesine dönüşür (distincción). Sadece Endülüs bölgesinin en güneyindeki birkaç lehçede bu olay “ceceo” olarak adlandırılan yapıyla tersine döner ve orada “s” sesi de “th”ye dönüşür. Örnek olarak caza (av) ve casa (ev) kelimeleri seseo’da kasa diye okunurken, ceceo’da kaθa okunur. İspanya’nın geri kalanında casa, kasa diye okunurken, caza kaθa olarak telaffuz edilir.

[değiştir] İspanyolca Bazı Kelimeler

  • Evet - Sí
  • Hayır - No
  • Teşekkür ederim - Gracias
  • Çok teşekkür ederim - Muchas gracias
  • Rica ederim - De nada
  • Lütfen - Por favor
  • Özür dilerim - Lo siento
  • Merhaba - Hola
  • Hoşçakal - Adiós
  • Görüşürüz - Hasta luego/Hasta la vista/Hasta pronto
  • Günaydın - Buenos días
  • İyi akşamlar - Buenas tardes
  • İyi geceler - Buenas noches
  • Ben - Yo
  • Sen - Tú , Vos( Arjantin'de kullanılır, Tú daha saygılı bir hitap şeklidir.)
  • O - Él (e) , Ella (d)
  • Biz - Nosotros (e), Nosotras (d)
  • Siz - Vosotros (e), Vosotras (d), Ustedes (Latin Amerika'da kullanılır, çekimi ellos ile aynıdır.)
  • Onlar - Ellos (e), Ellas (d)
  • Nasılsın? ¿Cómo estás? ¿Qué pasa?
  • Nasılsınız? ¿Cómo está usted?
  • Ne var ne yok? ¿Qué tal?
  • İyi - Bien
  • Kötü - Mal
  • Ne - que?
  • Kız çocuk - La hija
  • Erkek çocuk - El hijo
  • Anne - La madre
  • Baba - El padre
  • Arkadaş - El amigo (e), La amiga (d)
  • Biraz - Un poco
  • Çok - Mucho
  • Hepsi - Todo
  • Tamam - !!De acuerdo!, !!vale!, !!esta bien!
  • Hoşgeldiniz - Bienvenidos

[değiştir] Sayılar

  • 1-Uno
  • 2-Dos
  • 3-Tres
  • 4-Cuatro
  • 5-Cinco
  • 6-Seis
  • 7-Siete
  • 8-Ocho
  • 9-Nueve
  • 10-Diez
  • 20-Veinte
  • 30-Treinta
  • 40-Cuarenta
  • 50-Cincuenta
  • 60-Sesenta
  • 70-Setenta
  • 80-Ochenta
  • 90-Noventa
  • 100-Cien
  • 1000-Mil
  • 2008-Dos Mil Ocho

[değiştir] Günler

  • Pazartesi-Lunes
  • Salı-Martes
  • Çarşamba-Miercoles
  • Perşembe-Jueves
  • Cuma-Viernes
  • Cumartesi-Sabado
  • Pazar-Domingo


[değiştir] Aylar

  • Ocak-Enero
  • Şubat-Febrero
  • Mart-Marzo
  • Nisan-Abril
  • Mayıs-Mayo
  • Haziran-Junio
  • Temmuz-Julio
  • Ağustos-Agosto
  • Eylül-Septiembre
  • Ekim-Octubre
  • Kasım-Noviembre
  • Aralık-Diciembre


[değiştir] Mevsimler

  • Kış-Invierno
  • İlkbahar-Primavera
  • Sonbahar-Otoño
  • Yaz-Verano
Vikikitap
Vikikitapta bu konu hakkında daha fazla bilgi var:

[değiştir] Kaynakça

  1. ^ http://frankherles.wordpress.com/2009/06/28/the-100-most-spoken-languages-on-the-world/

[değiştir] Sözlükler

Flag of the United Nations.svg Birleşmiş Milletler'in resmî dilleri Flag of the United Nations.svg
Arapça • Çince • Fransızca

İngilizce • İspanyolca • Rusça
Kaynak: BM resmî sitesi


Flag of Europe.svg Avrupa Birliği'nin resmî dilleri Flag of Europe.svg
Almanya Almanca | Flag of Bulgaria.svg Bulgarca | Flag of the Czech Republic.svg Çekçe | Flag of Denmark.svg Danca | Flag of Estonia.svg Estonca | Flag of the Netherlands.svg Felemenkçe | Flag of Finland.svg Fince | Fransa Fransızca | İngiltere İngilizce
İspanya İspanyolca | Flag of Sweden.svg İsveççe | İrlanda İrlandaca | Flag of Italy.svg İtalyanca | Polonya Lehçe | Flag of Latvia.svg Letonca |
Flag of Hungary.svg Macarca | Flag of Malta.svg Maltaca | Flag of Portugal.svg Portekizce | Flag of Romania.svg Rumence | Flag of Slovakia.svg Slovakça | Flag of Slovenia.svg Slovence | Flag of Greece.svg Yunanca
Kaynak: AB'nin resmî sitesi


Afrika Birliği'nin resmî dilleri
Arapça • Fransızca • İngilizce

İspanyolca • Portekizce • Swahili
Kaynak: Afrika Birliği resmî sitesi

"http://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0spanyolca" adresinden alındı.
Diğer diller