UEFA Şampiyonlar Ligi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
UEFA Şampiyonlar Ligi
UEFA Champions League
UEFA Champions League logo 2.svg
Şampiyonanın resmi logosu.
Önceki ismi Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası (1955–1992)
Açılış sezonu 1955 (1992'de formatı yenilendi.)
Konfederasyon Avrupa Birliği UEFA
Ülke(ler) UEFA üye ülkeleri.
Takım sayısı 32 (gruplarda)
76 (toplam)
Son şampiyon İspanya Real Madrid (10.kez)
En başarılı takım İspanya Real Madrid (10 kez)
Yayıncı kanal(lar) #Yayın hakları
Resmî site uefa.com/cleague
2014-15 UEFA Şampiyonlar Ligi

UEFA Şampiyonlar Ligi (İngilizce: UEFA Champions League), UEFA tarafından 1955'ten beri her yıl düzenlenen, Avrupa'nın en güçlü kulüplerinin mücadele ettiği uluslararası futbol turnuvasıdır. 1955'ten 1992'ye kadar Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası adıyla düzenlenmiş olan Şampiyonlar Ligi, Kupa 1 olarak da bilinir ve kulüpler çapında Avrupa'nın en büyük turnuvasıdır. 2009 UEFA Şampiyonlar Ligi Finali dünya çapında 100.000.000 kişi üzerinde izleyici toplamış ve böylece NFL Super Bowl'u da geçerek o yılın en çok izlenen programı olmuştur.[1]

1990'lı yıllara kadar eleme sistemine dayalı ve yalnızca ülke şampiyonlarının katılabildiği bir organizasyonken, ilginin artması amacıyla ülkelerin puanlarına göre lig 4.'lerinin bile katılabildiği ve maç sayısının daha da arttığı bir lig sistemine dönüşmüştür. 1997'den bu yana kupaya, ülke şampiyonları ile birlikte kendi ligini 2. sırada bitiren takımlar ve ülke puan sıralamasına göre 3. ve 4. takımlar da davet edilmektedir.

Şampiyonlar Ligi kupasını bugüne kadar 10 farklı ülkeden, 21 ayrı takım kazanmıştır. Kupayı en çok kazanan takım 10 kez mutlu sona ulaşan Real Madrid'dir.

Organizasyonun tarihindeki en trajik olaylardan biri ise Heysel Faciası'dır. 29 Mayıs 1985 günü Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası finali olan Juventus - Liverpool maçı başlamadan önce İngiliz taraftarlar İtalyan taraftarlara saldırmış, ağırlığı taşıyamayan stad duvarı yıkılmış, 38 İtalyan taraftar ve 1 Belçikalı futbolsever hayatını kaybetmişti.[2]

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

II. Dünya Savaşı'ndan önce Avusturya, Çekoslovakya, Macaristan ve Yugoslavya liglerinin birincileriyle ikincileri arasında oynanan Orta Avrupa Kupası (Mitropa Kupası), Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası'nın çekirdeği sayılır. II. Dünya Savaşı'ndan sonra, Orta Avrupa Kupası, La Coupe de l'Europe Central adı altında yapılan bu futbol turnuvası ile yeniden ele alındı. Daha sonra UEFA tarafından, aynı statü çerçevesi içinde fakat daha geniş kapsamlı olarak, Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası adıyla oynanmasına karar verildi.

Statü[değiştir | kaynağı değiştir]

Şampiyonlar Ligi'nin statüsü 1992'den beri defalarca değişmiştir. Bugün uygulanan sistem, 2003 yılından beri devam etmektedir.

UEFA Şampiyonlar Ligi'nde ön elemeler ve grup maçlarına doğrudan katılan takımlar da dahil, Lihtenştayn haricindeki 52 UEFA üyesi ülkeden toplam 76 takım mücadele etmektedir. Her ülke kendi ülke puanının izin verdiği sayıda takımla katılır.

UEFA ülke puanı sıralamasına göre;

  • 1-3. sıradaki ülkeler, 4
  • 4-6. sıradaki ülkeler, 3
  • 7-15. sıradaki ülkeler, 2
  • 16. ve daha aşağıdaki ülkeler 1'er takımla şampiyonada temsil edilirler.

Ülke puanı sıralaması aynı zamanda hangi takımın turnuvaya hangi kademeden başlayacağını da belirler. Son şampiyon ile sıralamada ilk üçte yer alan ülkelerin lig şampiyonları, ikincileri ve üçüncüleri, 4. ile 6. arasındaki ülkelerin şampiyonları ve ikincileri, 7. ile 12. arasındaki ülkelerin şampiyonları grup maçlarına ön eleme oynamadan doğrudan katılırlar. Eğer son şampiyon kendi lig klasmanına girerse 13. sıradaki ülkenin de şampiyonu grup maçlarına doğrudan katılır. Diğer takımlar ön eleme turlarından başlarlar.

██ UEFA üyesi olup grup maçlarına kulüp göndermiş ülkeler. ██ UEFA üyesi olup grup maçlarına kulüp gönderememiş ülkeler. ██ UEFA üyesi olmayan ülkeler.

Maçlar salı ve çarşamba günleri yapılır. Temmuz - Ağustos aylarında 4 turdan oluşan ön elemeleri geçen 10 takım ile grup maçlarına doğrudan katılan 22 takım arasında, toplam 32 ekipli, 4'er takımlı ve 8 gruptan oluşan grup aşaması oynanır. Gruplarda ilk 2'ye giren takımlar ikili eleminasyonlu sistemi ile müsabakalara devam ederler, üçüncüler ise UEFA Avrupa Ligi'ne katılıp 3. turdan devam ederler. 2. tur, çeyrek ve yarı final kedemeleri ikili eleminasyon usulüyle oynanır. Final maçı ise tarafsız sahada tek maç olarak oynanır.

UEFA grup maçlarına, 1992 - 2009 arasında toplam 31 ülkeden 104 farklı takım katılmıştır. 17 sezonda Manchester United 14, Porto 14, Barcelona 13, Real Madrid 13 ve PSV Eindhoven 13 kez ile gruplara en çok katılan takımlardır. İspanyol Real Madrid'in ise Şampiyonlar Ligi'nde beş yıl üst üste final oynaması da ayrı bir rekordur.

Marş[değiştir | kaynağı değiştir]

UEFA Şampiyonlar Ligi Marşı, en basit tanımla UEFA Şampiyonlar Ligi'nin resmi marşıdır. 1992 yılında Kraliyet Filarmoni Orkestrası tarafından bestelenmiş, St. Martin Akademisi Korosu tarafından UEFA'nın resmi dilleri olan İngilizce, Fransızca ve Almanca dillerinde söylenmiştir. Bu marş her Şampiyonlar Ligi maçının başlangıcında, konsol oyunlarında, televizyon programlarında kullanılır.

Para ödülü[değiştir | kaynağı değiştir]

UEFA, play-offlara katılan her takıma 2.100.000 ödeme yapar. Gruplara katılan her takıma 8.600.000€ verilir. Ayrıca gruptaki her galibiyet için 1.000.000€, beraberlik için 500.000€ ödeme yapar.[kaynak belirtilmeli]

Ayrıca; ilk eleme turuna katılan takımlara 3.500.000€, çeyrek finale çıkan takımlara 3.900.000€, yarı finale çıkan takımlara 4.900.000€, finali kaybeden takıma ise 6.500.000€ ödeme yapılır. Kupayı kazanan takım ise 10.500.000€ para ödemesi alır.[3]

UEFA, takımlara dağıttığı parayı "havuz"dan öder. Havuzun bütçesi ise şampiyonanın yayın hakları gelirleri ile belirlenir.[4]

Sponsorluk[değiştir | kaynağı değiştir]

UEFA Şampiyonlar Ligi, tıpkı FIFA Dünya Kupası gibi bir uluslararası şirketler topluluğu tarafından sponsorluk alır. Barclays Premier Lig, Ligue 1, Liga BBVA, Serie A TIM ya da Spor Toto Süper Lig gibi tek bir ana sponsor ile çalışmaz. 1992 yılında kupanın statüsünde olduğu gibi sponsorluk kriterleri de yenilendi. Buna göre en fazla sekiz sponsorluk anlaşması yapılabilecek, her şirket için saha içerisinde dörder reklam panosu tahsis edilecek, logolar ise biletlerin belirli bir kısmında yer alacaktır.[5]

Reklam panoları, Britanya'daki stadların reklam panolarının boyutları yüzünden bazı zamanlar eleştiri almaktadır. Old Trafford, Anfield, Celtic Park ve Stamford Bridge gibi saha ile iç içe olan klasik İngiliz tipi stadların önüne koyulan reklam panolarının ön koltukta oturan seyircilerin görüş açısını düşürdüğünden dolayı sık sık eleştirilir. Bu taraftarların arasında tekerlekli sandalye kullanmak zorunda olan engellilerin de olması ve bu insanların oturdukları yeri değiştirmelerinin zor olması da bu eleştirilerin ana kaynağıdır.

Her maç öncesinde gerçekleştirilen seremonilerden biri.

Turnuvanın şu andaki ana sponsorları şunlardır:

Adidas resmi maç topu gibi sportif ihtiyaçlar için sponsorluk yapmaktadır. Konami ise Pro Evolution Soccer serisi ile resmî video oyunu sponsorudur.

Alkol ve bahis siteleri sponsorluğu[değiştir | kaynağı değiştir]

Takımlar eğer alkol ve bahis sitelerine reklam yasağı uygulanan bir ülkeye maça gidiyorlarsa bu ürünlerin sponsorluk emareleri kullanılmaz.

Örneğin, Fransa'da oynanan Olympique Lyon - Liverpool maçında Liverpool'un sponsoru olan Carlsberg'ün logo ve diğer reklam emareleri Fransa'daki alkollü içecekler için reklam yasağından dolayı kaldırılmıştır. Aynı uygulama İsviçre'deki bahis siteleri için reklam yasağından dolayı Zürih'e maç yapmaya giden Real Madrid ve Milan için de uygulandı ve bwin.com reklamları formalardan kaldırıldı.

Yayın hakları[değiştir | kaynağı değiştir]

Şampiyonanın Avrupa'da yayınlanmadığı ülke yoktur, Avrupa dışındaki ülkeler de dahil olmak üzere toplam 70 ülkede 40 dilde yayınlanır. 2009 UEFA Şampiyonlar Ligi Finali, 109 milyon kişi tarafından izlenmiş ve 106 milyon kişinin izlediği Super Bowl XLIII karşılaşmasını geçerek o yılın en yüksek reyting alan programı olmuştur.[1]

Kimi kanallar şifreli, kimi kanallar ise şifresiz olarak halka maçları izleme olanağı sağlarlar. UEFA'nın koyduğu kurallara göre ise yayıncılar her maç haftası en az bir maçı şifresiz yayınlamak zorundadırlar.

UEFA Şampiyon Kulüpler Kupası maçları 1978'de TRT'den yayınlanmaya başlamıştır. 1992'de ise adını Şampiyonlar Ligi olarak değiştirmesinden sonra Star TV maçları yayınlamaya başlamıştır.

Günümüzde Türkiye'de Şampiyonlar Ligi, Star TV,NTV ve D-Smart üzerinden yayın hayatına devam etmektedir. Star TV ve NTV, her maç haftası 1 şifresiz maç yayını yapmaktayken; D-Smart ise, şifreli olarak bütün maçları yayınlamaktadır.

Rekorlar ve istatistikler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kulüplere göre[değiştir | kaynağı değiştir]

Takım Şampiyonluk İkincilik Kazandığı yıl(lar) İkinci olduğu yıl(lar)
İspanya Real Madrid 10 3 1956, 1957, 1958, 1959, 1960, 1966, 1998, 2000, 2002, 2014 1962, 1964, 1981
İtalya Milan 7 4 1963, 1969, 1989, 1990, 1994, 2003, 2007 1958,1993, 1995, 2005
Almanya Bayern Münih 5 5 1974, 1975, 1976, 2001, 2013 1982, 1987, 1999, 2010, 2012
İngiltere Liverpool 5 2 1977, 1978, 1981, 1984, 2005 1985, 2007
İspanya Barcelona 4 3 1992, 2006, 2009, 2011 1961, 1986, 1994
Hollanda Ajax 4 2 1971, 1972, 1973, 1995 1969, 1996
İngiltere Manchester United 3 2 1968, 1999, 2008 2009, 2011
İtalya Internazionale 3 2 1964, 1965, 2010 1967, 1972
Portekiz Benfica 2 5 1961, 1962 1963, 1965, 1968, 1988, 1990
İtalya Juventus 2 5 1985, 1996 1973, 1983, 1997, 1998, 2003
İngiltere Nottingham Forest 2 0 1979, 1980 -
Portekiz Porto 2 0 1987, 2004 -
İskoçya Celtic 1 1 1967 1970
Almanya Hamburg 1 1 1983 1980
Romanya Steaua Bükreş 1 1 1986 1989
Fransa Marsilya 1 1 1993 1991
İngiltere Chelsea 1 1 2012 2008
Almanya Borussia Dortmund 1 1 1997 2013
Hollanda Feyenoord 1 0 1970 -
İngiltere Aston Villa 1 0 1982 -
Hollanda PSV Eindhoven 1 0 1988 -
Sırbistan Kızılyıldız 1 0 1991 -

En golcüler[değiştir | kaynağı değiştir]

Sıra Ülkesi Oyuncu Gol Maç Gol/Maç Yıllar Yıllar
1 İspanya Raúl 71 144 0.49 1995-2013 Real Madrid (66), Schalke 04 (5)
2 Portekiz Cristiano Ronaldo 68 103 0.66 2002-2014 Manchester United (16), Real Madrid (52)
3 Arjantin Lionel Messi 67 86 0.78 2004-2014 Barcelona (67)
4 Hollanda Ruud van Nistelrooy 56 73 0.77 1998-2012 PSV Eindhoven (9), Manchester United (38), Real Madrid (13)
5 Fransa Thierry Henry 50 112 0.45 1996-2014 AS Monaco (7), Arsenal (35), Barcelona (9)
6 Arjantinİspanya Alfredo Di Stéfano 49 58 0.84 1955-1964 Real Madrid (49)
7 Ukrayna Andriy Shevchenko 48 100 0.48 1994-2012 Dynamo Kyiv (23), Milan (32), Chelsea (4)
8 Portekiz Eusébio 46 65 0.71 1961-1979 Benfica (46)
9 İtalya Filippo Inzaghi 46 81 0.57 1995-2012 Juventus (17), Milan (33)
10 Fildişi Sahili Didier Drogba 46 89 0.52 1995-2009 Marsilya (11), Chelsea (32), Galatasaray (3)

██ Aktif futbolculuk hayatı devam edenler

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]