Türkiye'deki Dünya Mirasları

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Türkiye'deki Dünya Mirasları: kültürel alanlar kırmızı, karma alanlar mavi ile gösterilmektedir.

Türkiye'de on beş tane UNESCO Dünya Mirası bulunmaktadır.[1] İlk olarak 1985'te İstanbul'un tarihî alanları, Göreme Millî Parkı ve Kapadokya ile Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası listeye dahil edildi. Son olarak da 2015'te Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri ile Efes eklendi. Listedeki varlıklardan on üçü kültürel, ikisi karma alandır.

1945'te kurulan Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü'nün (UNESCO) yasaları, bir yıl sonra 26 ülke tarafından kabul edildi.

Dünya Mirasları[değiştir | kaynağı değiştir]

Aşağıdaki tablo her bir Dünya Mirası hakkındaki bilgileri listeler:

Ad; Dünya Miras Komitesi tarafından listelendiği şekliyle
Yer; bulunduğu il ve koordinatlar
Tarih; öneme sahip olduğu veya inşa edildiği zaman dilimi
UNESCO verileri; referans numarası, seçildiği yıl ve sağladığı kriterler
Açıklamalar; alan hakkında kısa açıklama
Ad Fotoğraf Yer Tarih UNESCO verileri Açıklamalar
İstanbul'un Tarihî Alanları Hagia Sophia B12-40.jpg İstanbul
41°01′K 28°58′D / 41.017°K 28.967°D / 41.017; 28.967 (İstanbul)
6. yüzyıl 356; 1985;
i, ii, iii, iv
Göreme Millî Parkı ve Kapadokya Göreme Valley in Cappadocia edit1.jpg Nevşehir
38°40′K 34°50′D / 38.667°K 34.833°D / 38.667; 34.833 (Göreme)
4. yüzyıl (Göreme) 357; 1985;
i, iii, v, vii
Karma alan
Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası DivrigiUluCami (2006).jpg Sivas
39°22′25″K 38°07′25″D / 39.37361°K 38.12361°D / 39.37361; 38.12361 (Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası)
1228-29 358; 1985;
i, iv
Hattuşaş: Hitit Başkenti Lion Gate, Hattusa 01.jpg Çorum
40°01′11″K 34°36′55″D / 40.01972°K 34.61528°D / 40.01972; 34.61528 (Hattuşaş)
MÖ 17. yüzyıl 377; 1986;
i, ii, iii, iv
Nemrut Dağı East Terrace (4961356591).jpg Adıyaman
37°58′54″K 38°44′28″D / 37.98167°K 38.74111°D / 37.98167; 38.74111 (Nemrut Dağı Millî Parkı)
MÖ 1. yüzyıl 448; 1987;
i, iii, iv
Ksantos ve Letoon Letoon tempel axb01.jpg Muğla
36°21′22.20″K 29°19′6.90″D / 36.356167°K 29.318583°D / 36.356167; 29.318583 (Ksantos)
MÖ 8.-7. yüzyıllar 484; 1988;
ii, iii
Hierapolis ve Pamukkale Pamukkale 12.jpg Denizli
37°55′30″K 29°07′33″D / 37.925086°K 29.125898°D / 37.925086; 29.125898 (Hierapolis)
MÖ 2. yüzyıl (Hierapolis) 485; 1988;
iii, iv, vii
Karma alan
Safranbolu Şehri Safranbolu traditional houses.jpg Karabük
41°14′57.80″K 32°40′59.52″D / 41.249389°K 32.6832°D / 41.249389; 32.6832 (Safranbolu)
13. yüzyıl 614; 1994;
ii, iv, v
Troya Antik Kenti Amphitheatre of Troy.jpg Çanakkale
39°57′27″K 26°14′20″D / 39.9575°K 26.23889°D / 39.9575; 26.23889 (Troya)
MÖ 13. yüzyıl 849; 1998;
ii, iii, vi
Selimiye Camii ve Külliyesi Edirne 7333 Nevit.JPG Edirne
41°40′41″K 26°33′34″D / 41.67806°K 26.55944°D / 41.67806; 26.55944 (Selimiye Camii)
1574 1366; 2011;
i, iv
Çatalhöyük Neolitik Kenti Çatalhöyük with surroundings..jpg Konya
37°40′03″K 32°49′42″D / 37.6675°K 32.82833°D / 37.6675; 32.82833 (Çatalhöyük)
MÖ 7400 1405; 2012;
iii, iv
Bursa ve Cumalıkızık: Osmanlı İmparatorluğu'nun Doğuşu Bursa Orhan Gazi Mosque.jpg Bursa
40°11′005.03″K 29°03′44.41″D / 40.1847306°K 29.0623361°D / 40.1847306; 29.0623361 (Cumalıkızık)
14. yüzyıl 1452; 2014;
i, ii, iv, vi
Orhangazi Külliyesi ve çevresini içine alan Hanlar Bölgesi, Hüdavendigar (I. Murad) Külliyesi, Yıldırım (I. Bayezid) Külliyesi, Yeşil (I. Mehmed) Külliye, Muradiye (II. Murad) Külliyesi, Cumalıkızık Köyü
Pergamon Çok Katmanlı Kültürel Peyzaj Alanı Pergamon - 01.jpg İzmir
39°7′33″K 27°10′48″D / 39.12583°K 27.18°D / 39.12583; 27.18 (Pergamon)
MÖ 7. yüzyıl 1457; 2014;
i, ii, iii, iv, vi
Akropol, çevresindeki yedi adet tümülüs, Kybele Kutsal Alanı
Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri Kültürel Peyzaj Alanı Roman Walls at Diyarbaki (6526104771).jpg Diyarbakır
37°54′39.1″K 40°13′38.2″D / 37.910861°K 40.227278°D / 37.910861; 40.227278
MÖ 6. yüzyıl 1488; 2015;
iv
Efes Ephesus Celsus Library Façade.jpg İzmir
37°56′21.0″K 27°20′27.8″D / 37.93917°K 27.341056°D / 37.93917; 27.341056
MÖ 10. yüzyıl 1018; 2015;
iii, iv, vi
Dört ögesi vardır: 1) Çukuriçi Höyüğü, 2) Efes Antik Kenti, 3) Ayasuluk Tepesi, Artemis Tapınağı ve Orta Çağ Yerleşimi, 4) Meryem Ana Evi

Geçici Liste[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye'nin Dünya Mirası Geçici Listesi'nde altmış tane varlığı bulunmaktadır. Bunlardan elli altısı kültürel, üçü karma, biri doğal alandır. Liste en son 13 Nisan 2015'te güncellendi.[2]

Ad Fotoğraf Yer Tarih UNESCO verileri Açıklamalar
Karain Mağarası Karain.JPG Antalya
37°04′39.9″K 30°34′15.1″D / 37.07775°K 30.570861°D / 37.07775; 30.570861
Alt Paleolitik 666; 1994;
iii, vi
Sümela Manastırı Sumela Showing Location.JPG Trabzon
40°41′24.6″K 39°39′30.7″D / 40.690167°K 39.658528°D / 40.690167; 39.658528
4. yüzyıl 1397; 2000;
i, iii
Alahan Manastırı Alahan Monastery 2.JPG Mersin
36°47′27.9″K 33°21′04.7″D / 36.791083°K 33.351306°D / 36.791083; 33.351306
5. yüzyıl 1398; 2000;
i, iii, iv
Noel Baba Kilisesi NoelBabaKilisesi-DuvarFreski.JPG Antalya
36°14′41.8″K 29°59′07.4″D / 36.244944°K 29.985389°D / 36.244944; 29.985389
4. yüzyıl 1399; 2000;
iii, iv
Harran ve Şanlıurfa Harran beehive houses (2).JPG Şanlıurfa
37°09′20.5″K 38°47′28.6″D / 37.155694°K 38.791278°D / 37.155694; 38.791278
MÖ 9500 1400; 2000;
i, ii, iii, iv
Ahlat Selçuklu Mezarlığı Bitlis
38°44′26.8″K 42°27′30.8″D / 38.740778°K 42.458556°D / 38.740778; 42.458556
12.-15. yüzyıllar 1401; 2000;
i, iii
Denizli-Doğubayazıt Güzergâhındaki Selçuklu Kervansarayları Agzikarahan1.jpg Denizli-Ağrı 13. yüzyıl 1403; 2000;
ii, iii, iv
Ağzıkara Han, Akbaş Han, Akhan Kervansarayı (Aksaray), Akhan Kervansarayı (Denizli), Altunapa Hanı, Cibci Han, Eğirdir Han, Elikesik Han, Ertokuş Hanı, Gedik Han, Hacı Bekir Han, Han Camisi Hanı, Kantarmış Hanı, Kargı Han, Kavak Hanı, Kireli Hanı, Köprüköyü Hanı, Kuruçeşme Han, Lala Han, Latif Hanı, Mamahatun Kervansarayı, Mugar Hanı, Obruk Hanı, Okla Han, Öresin Han, Pervane Hanı, Pınarbaşı Hanı, Sadettin Hanı, Sikre Han, Sultan Han (Aksaray), Sultan Han (Kayseri), Sünnetli Han, Şahruh Köprüsü Hanı, Zincirli Han
Konya: Selçuklu Başkenti Mevlana museum - Green dome 03620.jpg Konya
37°52′14.3″K 32°30′17.8″D / 37.870639°K 32.504944°D / 37.870639; 32.504944
12.-13. yüzyıllar 1404; 2000;
i, ii, iv
Alanya Alanyafromcastle.JPG Antalya
36°32′11.8″K 31°59′52.7″D / 36.536611°K 31.997972°D / 36.536611; 31.997972
MÖ 4. yüzyıl 1405; 2000;
iii, iv
Mardin Kültürel Peyzaj Alanı Mardin P1040555 20080424182114.JPG Mardin
37°18′46.5″K 40°44′21.0″D / 37.312917°K 40.73917°D / 37.312917; 40.73917
14. yüzyıl 1406; 2000;
ii, iii, iv
St. Paul Kilisesi, St. Paul Kuyusu ve Çevresi Tarsus Saint Paul's Church.jpg Mersin
36°54′50.9″K 34°53′52.2″D / 36.914139°K 34.897833°D / 36.914139; 34.897833
1102 1409; 2000;
ii, iii, iv
İshak Paşa Sarayı Ishak Pasha Palace1454.jpg Ağrı
39°31′13.3″K 44°07′44.7″D / 39.520361°K 44.129083°D / 39.520361; 44.129083
1784 1410; 2000;
i, iii, iv
Kekova Kekova, Turkey.jpg Antalya
36°10′47.7″K 29°51′47.8″D / 36.179917°K 29.863278°D / 36.179917; 29.863278
MÖ 3. yüzyıl 1411; 2000;
ii, iii, vii, ix
Karma alan
Güllük Dağı Millî Parkı ve Termessos Termessos tombs.jpg Antalya
36°58′57.0″K 30°27′53.1″D / 36.9825°K 30.46475°D / 36.9825; 30.46475
MÖ 2. yüzyıl 1412; 2000;
ii, iii, v, viii, ix, x
Karma alan
Afrodisias Turkey-2721 (2216345715).jpg Aydın
37°42′33.2″K 28°43′24.8″D / 37.709222°K 28.723556°D / 37.709222; 28.723556
MÖ 2. yüzyıl 5406; 2009;
ii, iv
Likya Uygarlığı Antik Kentleri Myra Theatre.JPG Antalya, Muğla MÖ 5. yüzyıl 5408; 2009;
iii, iv
Sagalassos Sagalassos - Statue on Agora.jpg Burdur
37°40′33.2″K 30°31′07.1″D / 37.675889°K 30.518639°D / 37.675889; 30.518639
MÖ 3. yüzyıl 5409; 2009;
ii, iii
Perge Perge city overview.jpg Antalya
36°57′34.9″K 30°51′11.3″D / 36.959694°K 30.853139°D / 36.959694; 30.853139
MÖ 13. yüzyıl 5411; 2009;
ii
Eşrefoğlu Camii Beysehir from Lake Beysehir.jpg Konya
37°41′00.3″K 31°43′07.2″D / 37.683417°K 31.718667°D / 37.683417; 31.718667
1299 5611; 2011;
ii, iv
Göbeklitepe Göbekli Tepe, Urfa.jpg Şanlıurfa
37°13′23.5″K 38°55′20.8″D / 37.223194°K 38.922444°D / 37.223194; 38.922444
MÖ 10000 5612; 2011;
i, ii, iii, iv, vi
Saint Pierre Kilisesi Antioch Saint Pierre Church Front.JPG Hatay
36°12′33.2″K 36°10′41.7″D / 36.209222°K 36.17825°D / 36.209222; 36.17825
1. yüzyıl 5613; 2011;
iii, vi
Aizanoi AizanoiZeustempel.jpg Kütahya
39°12′03.9″K 29°36′35.0″D / 39.201083°K 29.60972°D / 39.201083; 29.60972
MÖ 2. binyıl 5724; 2012;
ii, iv
Ani Tarihî Kenti AniCathedral.JPG Kars
40°30′42.1″K 43°34′20.8″D / 40.511694°K 43.572444°D / 40.511694; 43.572444
5. yüzyıl 5725; 2012;
ii, iii, iv
Zeugma Arkeolojik Siti Antep 1250575b.jpg Gaziantep
37°03′27.4″K 37°52′12.7″D / 37.057611°K 37.870194°D / 37.057611; 37.870194
MÖ 1. yüzyıl 5726; 2012;
ii, iii, iv
Gordion Ruins of Gordion 3.JPG Ankara
39°39′00.9″K 31°58′46.0″D / 39.65025°K 31.97944°D / 39.65025; 31.97944
MÖ 12. yüzyıl 5727; 2012;
iii, iv, vi
Birgi Tarihî Kenti İzmir
38°15′23.9″K 28°03′59.8″D / 38.256639°K 28.066611°D / 38.256639; 28.066611
13. yüzyıl 5728; 2012;
ii, iv
Hekatomnos Anıt Mezarı ve Kutsal Alanı Muğla
37°18′46.9″K 27°46′46.8″D / 37.313028°K 27.779667°D / 37.313028; 27.779667
MÖ 4. yüzyıl 5729; 2012;
i, iii, iv
Beçin Orta Çağ Kenti Archaeologists studying Carian tomb in Milas Becin.jpg Muğla
37°16′29.1″K 27°47′21.0″D / 37.27475°K 27.78917°D / 37.27475; 27.78917
13. yüzyıl 5730; 2012;
ii
Niğde'nin Tarihî Anıtları Nigde alaaddin cami taci.jpg Niğde
37°57′58.8″K 34°40′43.6″D / 37.966333°K 34.678778°D / 37.966333; 34.678778
13. yüzyıl 5731; 2012;
ii
Yesemek Taş Ocağı ve Heykel Atölyesi YesemekSphingen.jpg Gaziantep
36°54′12.8″K 36°44′19.2″D / 36.903556°K 36.738667°D / 36.903556; 36.738667
MÖ 9. yüzyıl 5732; 2012;
ii, iii
Odunpazarı Tarihî Kent Merkezi Eskişehir odunpazarı evleri.jpg Eskişehir
39°45′54.8″K 30°31′16.2″D / 39.765222°K 30.521167°D / 39.765222; 30.521167
13. yüzyıl 5733; 2012;
iii, vi
Mamure Kalesi Kreuzritterburg Mamure.jpg Mersin
36°04′51.9″K 32°53′41.0″D / 36.081083°K 32.89472°D / 36.081083; 32.89472
3.-4. yüzyıllar 5734; 2012;
iv, v
Hacı Bektaş-ı Veli Türbesi Hacibektas-02-superchango.jpg Nevşehir
38°56′33.4″K 34°33′44.4″D / 38.942611°K 34.562333°D / 38.942611; 34.562333
13. yüzyıl 5735; 2012;
iii, vi
Laodikeia Laodicea (40).JPG Denizli
37°50′09.7″K 29°06′33.1″D / 37.836028°K 29.109194°D / 37.836028; 29.109194
MÖ 3. yüzyıl 5823; 2013;
ii, iii, iv
Tuz Gölü Özel Çevre Koruma Alanı Lac Tuz (4).jpg Aksaray, Ankara, Konya
38°40′43.1″K 33°30′55.7″D / 38.678639°K 33.515472°D / 38.678639; 33.515472
2000 5824; 2013;
vii, viii, x
Doğal alan
Ceneviz Ticaret Yolu'nda Akdeniz'den Karadeniz'e Kadar Kale ve Surlu Yerleşimleri Galata Kulesi - 01.jpg Bartın, Düzce, İstanbul, İzmir, Sinop 13. yüzyıl 5825; 2013;
ii, iv
Akçakoca Kalesi, Amasra Kalesi, Çandarlı Kalesi, Foça Kalesi, Galata Kulesi, Sinop Kalesi, Yoros Kalesi
Sardes Antik Kenti ve Bintepeler Lidya Tümülüsleri SardisGymnasium1February2003.JPG Manisa
38°29′18.7″K 28°02′25.6″D / 38.488528°K 28.040444°D / 38.488528; 28.040444
MÖ 8. yüzyıl 5829; 2013;
i, ii, iii
İznik Iznik Yeşil Camii 7.JPG Bursa
40°25′47.6″K 29°43′35.6″D / 40.429889°K 29.726556°D / 40.429889; 29.726556
MÖ 316 5900; 2014;
ii, iii, v
Zeynel Abidin Camii ve Mor Yakup Kilisesi Mar Jacob Church, Nisibis.jpg Mardin
37°04′00.9″K 41°12′52.9″D / 37.066917°K 41.214694°D / 37.066917; 41.214694
4. yüzyıl (kilise)
12. yüzyıl (cami)
5901; 2014;
iii, iv
Ahi Evran Türbesi Kirahievran.jpg Kırşehir
39°08′53.3″K 34°09′34.2″D / 39.148139°K 34.1595°D / 39.148139; 34.1595
1482 5902; 2014;
iii, vi
Titus Tüneli Samandag4.JPG Hatay
36°07′16.2″K 35°55′21.4″D / 36.121167°K 35.922611°D / 36.121167; 35.922611
2. yüzyıl 5903; 2014;
i, iv
Mahmut Bey Camii Kastamonu Kasaba Koyu Mahmut Bey Civisiz Camii 1240200 Nevit.jpg Kastamonu
41°28′47.6″K 33°41′12.3″D / 41.479889°K 33.68675°D / 41.479889; 33.68675
1366 5904; 2014;
ii, iv
Kültepe-Kaniş Arkeolojik Alanı KültepeOberstadtPalast.jpg Kayseri
38°51′02.4″K 35°38′04.2″D / 38.850667°K 35.6345°D / 38.850667; 35.6345
MÖ 3. binyıl 5905; 2014;
ii, iii
Kaunos Turkey.ancient.tombs.jpg Muğla
36°49′31.9″K 28°37′22.7″D / 36.825528°K 28.622972°D / 36.825528; 28.622972
MÖ 9. yüzyıl 5906; 2014;
i, ii, iii, iv
Anadolu Selçuklu Medreseleri Çifte Minareli Medrese.JPG Erzurum, Kayseri, Kırşehir, Konya, Sivas 13. yüzyıl 5907; 2014;
ii, iv
Buruciye Medresesi, Cacabey Medresesi, Çifte Medrese, Çifte Minareli Medrese (Erzurum), Çifte Minareli Medrese (Sivas), Gök Medrese, İnce Minareli Medrese, Karatay Medresesi, Sahabiye Medresesi, Yakutiye Medresesi
Arslantepe Arkeolojik Alanı Cilindro-sello trillo.png Malatya
38°22′55.3″K 38°21′40.4″D / 38.382028°K 38.361222°D / 38.382028; 38.361222
MÖ 6. binyıl 5908; 2014;
ii, iii, iv
Korykos Antik Kenti Fortressarmenians5.jpg Mersin
36°27′24.5″K 34°08′53.8″D / 36.456806°K 34.148278°D / 36.456806; 34.148278
MÖ 4. yüzyıl 5909; 2014;
ii, iii, iv
Anavarza Anazarbus klikya city south gate.jpg Adana
37°14′57.6″K 35°53′50.1″D / 37.249333°K 35.89725°D / 37.249333; 35.89725
MÖ 1. yüzyıl 5910; 2014;
iii, iv, vi
Çanakkale ve Gelibolu I. Dünya Savaşı Alanları Turkey-2988 (2217223696).jpg Çanakkale
40°03′01.0″K 26°13′11.4″D / 40.05028°K 26.219833°D / 40.05028; 26.219833
1915-16 5911; 2014;
vi
Eflatunpınar: Hitit Su Anıtı Eflatunpinar.jpg Konya
37°50′05.5″K 31°43′15.4″D / 37.834861°K 31.720944°D / 37.834861; 31.720944
MÖ 1620-1200 5912; 2014;
iii, iv, vi
Akdamar Kilisesi AkdamarIslandChurch.jpg Van
38°20′25.5″K 43°02′12.3″D / 38.340417°K 43.03675°D / 38.340417; 43.03675
921 6035; 2015;
i, ii, iii, iv, vi
Aspendos Antik Kenti Tiyatrosu ve Su Kemerleri Theatre Aspendos.jpg Antalya
36°56′20.5″K 31°10′20.4″D / 36.939028°K 31.172333°D / 36.939028; 31.172333
MÖ 5. yüzyıl 6036; 2015;
i, ii, iv
Eshab-ı Kehf Külliyesi Kahramanmaraş
38°14′47.9″K 36°51′15.3″D / 38.246639°K 36.85425°D / 38.246639; 36.85425
446 6037; 2015;
iii, vi
Mudurnu Tarihî Ahi Kenti Mudurnu02.jpg Bolu
40°27′51.0″K 31°12′43.0″D / 40.46417°K 31.21194°D / 40.46417; 31.21194
13. yüzyıl 6038; 2015;
ii, iv
Harşena Dağı ve Pontus Kral Kaya Mezarları Amasya-Pontisches Grab-02.JPG Amasya
40°39′12.8″K 35°49′49.5″D / 40.653556°K 35.830417°D / 40.653556; 35.830417
MÖ 3. yüzyıl 6039; 2015;
iii, vi, vii
Karma alan
Dağlık Frigya Midas Monument, Yazılıkaya.jpg Afyonkarahisar, Eskişehir, Kütahya MÖ 8. yüzyıl 6040; 2015;
ii, iii, iv
Stratonikeia Antik Kenti Stratonicee Sebasteion.JPG Muğla
37°18′47.8″K 28°03′57.8″D / 37.313278°K 28.066056°D / 37.313278; 28.066056
MÖ 1500 6041; 2015;
ii, iv
Uzun Köprü Edirne
41°16′40.0″K 26°40′30.2″D / 41.27778°K 26.675056°D / 41.27778; 26.675056
1443 6042; 2015;
iii, iv
İsmail Fakirullah Türbesi Ibrahim hakkı shrine in siirt tillo.jpg Siirt
37°56′57.0″K 42°00′40.0″D / 37.94917°K 42.01111°D / 37.94917; 42.01111
18. yüzyıl 6043; 2015;
iv, vi
Yıldız Sarayı Kompleksi İstanbul 5717.jpg İstanbul
41°03′01.2″K 29°00′41.0″D / 41.050333°K 29.01139°D / 41.050333; 29.01139
18. yüzyıl 6044; 2015;
ii, iii, iv

Konumlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye'nin Dünya Mirası Geçici Listesi'ndeki varlıkları: kültürel alanlar kırmızı, karma alanlar mavi, doğal alanlar sarı ile gösterilmektedir. Varlıkların tam adları haritaya sığmadığı için kısa adları kullanıldı. Denizli-Doğubayazıt Güzergâhındaki Selçuklu Kervansarayları, Likya Uygarlığı Antik Kentleri, Ceneviz Ticaret Yolu'nda Akdeniz'den Karadeniz'e Kadar Kale ve Surlu Yerleşimleri, Anadolu Selçuklu Medreseleri, Dağlık Frigya birden fazla varlığı kapsadığı için haritada gösterilemedi.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]