Eskişehir (il)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 39°39′31″K 31°02′13″D / 39.65861°K 31.03694°D / 39.65861; 31.03694

Eskişehir
—  İl  —
İlin Türkiye'deki konumu
İlin Türkiye'deki konumu
Eskişehir haritası
Eskişehir haritası
Ülke Türkiye
Coğrafi bölge İç Anadolu
Yönetim
 - Vali Güngör Azim Tuna
Yüz ölçümü
 - Toplam 13,653 km2 (5,3 mi2)
Nüfus (2013)[1]
 - Toplam 799.724
 - Yoğunluk 55,33/km² (143,3/sq mi)
 - Kır -
 - Şehir 799.724
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (+3)
İl alan kodu 222
İl plaka kodu 26
İnternet sitesi: eskisehir.gov.tr

Eskişehir, Türkiye'nin başkenti Ankara'nın batısında bir ildir ve İç Anadolu Bölgesi'nde bulunmaktadır. Merkezi Eskişehir kentidir.

Anadolu ve Osmangazi Üniversitelerine ev sahipliği yapar. İlde, önemli oranda Kırım Tatarları kökenli nüfus mevcuttur. Tarihteki eski adı Dorlion'dur. Selçuklu ve Osmanlı Dönemi'nde de önemli bir kavşak noktası olmuştur.

Lületaşı çıkarımının tamamına yakını bu ildedir.

Eskişehir sanayisi, eğitim düzeyi, ekenomik seviyesi, mimari ve tarihi önemiyle çok farklılıklara ve zenginliklere sahip bir şehirdir. Ankara, İstanbul, Bursa, İzmir gibi büyük illerin Eskişehire yakın oluşunun yanında demiryolu ağının Eskişehir'den geçerek batı ve doğunun birleşmesinde bir kavşak olması Eskişehir'in coğrafi ve ekonomik yapısına katkı sağlayarak ayrı bir renk katar. Maden yataklarının ve işletmelerinin oldukça fazla olduğu söylenebilir. Türkiye'deki hatta Dünyadaki Bor rezervinin önemli bir bölümü Eskişehir de çıkartılmaktadır.

Demiryollarının bel kemiğini oluşturan Türkiye Lokomotif ve Motor Sanayii, Askeri ana jet üssü, uçak bakım ve üretimi, Türkiye ve dünyada marka olmuş birçok firmanın fabrikası ve ana merkezi bulunan bir şehirdir.

Porsuk Çayı şehir merkezini ortadan ikiye böler. Son yıllarda yapılan düzenleme ve projelerle şehirin sorunu olmaya başlayan nehir güzelleştirilerek, şehre ayrı bir çehre ve ulaşım yolu olarak ön plana çıkmıştır. Şehir toplu ulaşımında otobüs ve botların yanında oldukça modern olan tramvay sistemi önemli yer tutmaktadır.

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Ege, Marmara ve İç Anadolu Bölgeleri arasında bir geçiş noktasında bulunan Eskişehir ilinde Ege ve İç Anadolu'ya özgü iklim özellikleri görülse de, sert bir kara iklimi hakimdir. Kışlar sert ve süreklidir. Yaz ayları ise gündüzleri sıcak, geceleri serindir. Gece ve gündüz sıcaklıkları arasında büyük farklılıklar gözlenir. İlin yıllık ortalama sıcaklığı 11 °C civarındadır.Eskişehir ili'nde hakim olan kara iklimine karşın. Sarıcakaya Vadisi'nde Akdeniz İklimi özelliklerini gösteren "mikroklima" hakimdir.

Eskişehir, İç Anadolu, Batı Karadeniz ve Akdeniz iklimlerinin etki alanı içinde olması nedeniyle, kendine özgü bir iklime sahiptir. Yıllık sıcaklık ortalaması, 10.9° dir. Aylık ortalamaya göre yılın en soğuk ayı, -2° ile ocak ayıdır. Aralık ayının ortalarından, şubat ayının ortalarına kadar çok soğuk günler ve don olayları yaşanır. -10° ile -25° arasında değişen derecelere rastlanabilir.Ancak ocak ayı içinde 10° ile 15° lik ılık günler de geçirilir. Mart ayında daha çok don olayına rastlanır. Baharın ikinci yarısında maksimum sıcaklık, 20° nin üstüne çıkar.

Haziran, temmuz ve ağustos aylarında en sıcak günler yaşanır. En düşük sıcaklık 10° - 15° dir Temmuz ayının ikinci yansı ile ağustos ayının ilk yansında en yüksek sıcaklık, 30° - 40° arasında değişir.

Burada, kara iklimi özelliğini gösteren en belirgin olay, aynı zamanda gece ile gündüz sıcaklığında 12° ile 29° arasında büyük ısı farklarının olmasıdır.

Sonbahar mevsimi, sıcaklığın 20°' nin altına düşmesiyle, ağustos ayının ikinci yarısından itibaren kendini belli eder. Eylül ayının sonunda sıcaklık, 0° 'ye kadar inebilir. En yüksek sıcaklık ise, yine eylül ayı içinde, yazın devamı olarak 20° ile 30° arasında oynayabilir. Ekim ayında ortalama sıcaklık, 10° civarında seyreder.

Eskişehir'de yağışlar, kışın kar ve yağmur halinde görülür. Aralık ayından itibaren yağışlar daha çok kar şeklindedir. Nisan ayı sonundan itibaren havalar ısınmaya başlar.

Eskişehir'de bahar yağmurlan, batı ve güneybatıdan gelerek, sağanak halinde düşer. Yıllık ortalama yağış miktarı 378.9 kg/m3 'dür.

Temmuz ve ağustos aylarında, Akdeniz yaz kuraklığı özelliklerini gösterir. Ancak çok hafif olarak, Karadeniz yaz yağmurlarını da alır. Ekim ayında yağmur, kasım ayında sulu karın yağması, kışın başladığını gösterir.

Eskişehir'de rüzgarlar, kışın doğudan batıya eser. Baharın ilk aylarında kuzeybatı rüzgarları hakimdir. Baharın sonunda güneybatı, batı ve kuzeybatıdan gelen rüzgarlar görülür.

Yaz mevsiminde bazen geçici olarak günlük şiddetli doğu rüzgarları da görülebilir. Sonbaharda ise, Eylül sonundan itibaren doğu, kuzeydoğu ve güneydoğu rüzgarları ortaya çıkar.

Demografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Eskişehir il nüfus bilgileri
Yıl Toplam Değişim Sıra Oran Kır - Şehir Erkek - Kadın
1965[2] 415.101 33  %1.32 214.769  
  %52
%48  
 200.332 210.949  %50.8  %49.2 204.152
1970[3] 459.367 %11 Dark Green Arrow Up.svg 31  %1.29 213.462  
  %46
%54  
 245.905 231.671  %50.4  %49.6 227.696
1975[4] 495.097 %8 Dark Green Arrow Up.svg 33  %1.23 202.987  
  %41
%59  
 292.110 254.173  %51.3  %48.7 240.924
1980[5] 543.802 %10 Dark Green Arrow Up.svg 33  %1.22 199.879  
  %37
%63  
 343.923 275.608  %50.7  %49.3 268.194
1985[6] 597.397 %10 Dark Green Arrow Up.svg 33  %1.18 193.161  
  %32
%68  
 404.236 301.562  %50.5  %49.5 295.835
1990[7] 641.057 %7 Dark Green Arrow Up.svg 31  %1.14 163.621  
  %26
%74  
 477.436 321.928  %50.2  %49.8 319.129
2000[8] 706.009 %10 Dark Green Arrow Up.svg 31  %1.04 148.981  
  %21
%79  
 557.028 352.264  %49.9  %50.1 353.745
2007[9] 724.849 %3 Dark Green Arrow Up.svg 28  %1.03 99.396  
  %14
%86  
 625.453 359.393  %49.6  %50.4 365.456
2008[10] 741.739 %2 Dark Green Arrow Up.svg 28  %1.04 88.076  
  %12
%88  
 653.663 368.486  %49.7  %50.3 373.253
2009[11] 755.427 %2 Dark Green Arrow Up.svg 27  %1.04 85.983  
  %11
%89  
 669.444 374.990  %49.6  %50.4 380.437
2010[12] 764.584 %1 Dark Green Arrow Up.svg 26  %1.04 82.730  
  %11
%89  
 681.854 378.275  %49.5  %50.5 386.309
2011[13] 781.247 %2 Dark Green Arrow Up.svg 25  %1.05 80.892  
  %10
%90  
 700.355 388.880  %49.8  %50.2 392.367
2012[14] 789.750 %1 Dark Green Arrow Up.svg 25  %1.04 78.920  
  %10
%90  
 710.830 393.760  %49.9  %50.1 395.990
2013[15] 799.724 %1 Dark Green Arrow Up.svg 25  %1.04 0  
  %0
%100  
 799.724 399.189  %49.9  %50.1 400.535

Değişim, bir önceki nüfus sayımına göre artış veya azalış yüzdesidir. Sıra, Eskişehir il nüfusunun Türkiye illeri arasındaki sıralamasıdır. Oran, Eskişehir il nüfusunun, Türkiye nüfusuna oranıdır.

Şive[değiştir | kaynağı değiştir]

Eskişehir ilinde kullanılan Türk şivesinin Batı Anadolu ağızları içindeki konumu Prof. Dr. Leyla Karahan'ın Anadolu Ağızlarının Sınıflandırılması (Türk Dil Kurumu yayınları: 630, Ankara 1996) adlı çalışmasına göre şöyledir:

Görülecek yerler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaplıcalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Sakarı Ilıcaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Eskişehir'in kuzeyinde yer alır. Eskişehir'e uzaklığı 32 km.'dir. Orman içerisinde turistik belgeli tesisin yanı sıra çadır alanları da vardır. Doğa ile içiçe olunabilecek bir kaplıca merkezidir

Hasırca[değiştir | kaynağı değiştir]

Porsuk Barajı üzerinde çam ormanları içerisinde cilt hastalıklarına iyi gelen; birisi açık iki tane de havuzun yer aldığı bir mekandır.

Gümüşkonak Kaplıcaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Sivrihisar-Polatlı yolunda Eskişehir'in Günyüzü ilçesine ve oradan Gümüşkonak Beldesi'ndedir. Cilt hastalıklarına iyi gelmektedir.

Kızılinler[değiştir | kaynağı değiştir]

Eskişehir'in merkezine 14 km uzaklıktadır. Kütahya yolu 10.km'den yol ayrımıyla ulaşılır. Zengin sıcak su kaynaklarına sahiptir. Kaplıca suyu başta cilt hastalıkları olmak üzere mide, bağırsak hastalıkları ve kadın hastalıklarının iyileşmesine yardımcı olmaktadır. Ayrıca Kızılinler Porsuk Çayı kenarında yer olması ve diğer doğal güzellikleri ile Eskişehir halkı tarafından tercih edilen mesire yerlerinden birisidir.

Müzeler[değiştir | kaynağı değiştir]

Sivil Havacılık müzesi, Demiryolları Müzesi, Etnografya Müzesi, Çağdaş Cam Sanatları Müzesi, Osmanlı Tarihinin parçası olan Odunpazarı evleri vs. Eskişehir tarihine ışık tutarak ziyaretçi akınına uğrayan yerlerdir.

Mesire yerleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Yeşil alan ve mesire yerlerinin herkesime hitap ettiği şehirde; Fidanlık orman içi dinlenme yeri, Bademlik, Musaözü Barajı, şelale (kalabak) orman içi dinlenme yeri, karataş orman içi eğlenme yerleridir. Son yıllarda yapımı tamamlanana Kentpark ile Türkiye'nin ilk denizi olamayan plajı halkın kullnaımına sunulmuştur. Ayrıca bir kısmı hizmete açılan Sazova Bilim ve Kültür Parkı da oldukça ilgi çeken parklar arasındadır.

Külliyeler[değiştir | kaynağı değiştir]

Seyit Battal Gazi Külliyesi, Kurşunlu Külliyesi Seyitgazi yolundaki büyük küllüye.

Diğer[değiştir | kaynağı değiştir]

Odunpazarı Evleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Eskişehir'in ilk yerleşim yerini oluşturan Odunpazarı ilçesindeki Osmanlı Dönemi'nden kalma tarihi evlerdir. Safranbolu, Beypazarı, Göynük gibi yerlerdeki mimari özellik ve motifleri taşırlar. Eskişehir'in Odunpazarı ilçesi kentin güney kesimindeki tepelerin üzerine kurulmuştur. Bademlik denilen bölgeye kadar uzanır. Evlerin bazı özellikleri

Frig Vadisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Antik Frigya'nın kalbi olan Midas Anıtı ya da diğer adıyla Yazılıkaya, Eskişehir il merkezine 80 km uzaklıkta olup, Han ilçesi sınırları içerisindedir. Bölgede kapadokya bölgesindeki peribacalarını andıran birçok anıt ve doğal coğrafik yontuya rastlamak mümkündür.

Gürleyik Köyü[değiştir | kaynağı değiştir]

Eskişehir iline 123 km, Mihalıçcık ilçesine 27 km uzaklıktadır. Gürleyik, doğası ve tarihi yerel dokusu nedeniyle özellikle doğa yürüyüşü yapmak isteyenlerin tercihindedir. Beş mahalleden oluşan köye tipik Osmanlı mimarisi hakimdir. Hacı Halit Ağa Konağı ve onun tarihi hamamı, şelaleler, su değirmenleri, hala kullanılmaya devam eden köy çamaşırhanesi görülmeye değer yerlerdir.

Hava sporları[değiştir | kaynağı değiştir]

Eskişehir'in 36 km batısında bulunan Türk Hava Kurumu'na ait İnönü Eğitim Merkezi'nin tamamı doğal çimle kaplı, 800 x 1200 metre genişliğe sahiptir. Bu mekanda hafif uçakların iniş-kalkışı ve sportif amaçlı her türlü uçuş atlayış eğitimleri yapılabilmektedir. Tesiste, konaklama yapılabilmekte, yemek, yatak ihtiyacı karşılanabilmekte, yüzme havuzu, eğlence ve piknik yerleri bulunmaktadır.

Ayrıca tesisin bulunduğu yerde bulunan yamaç, aldığı rüzgar ve bulunduğu coğrafi konum açısından paraşüt, planör, yelkenkanat, yamaçparaşütü, mikrolayt ve balon sporları yapmaya çok uygundur.ayrıca pilotluk içinde uygundur.

Galeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPUpplUh. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  2. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BsphwLL3. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  3. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtnCcc4r. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  4. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Btpi7pIm. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  5. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtuXLu9S. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  6. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtwXTXdS. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtyDFKyE. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu0Guzmg. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu1sXef5. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu3hWEUj. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuCsfYXX. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuExXl88. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuGoswqB. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  14. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6EZxXeVL0. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  15. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPUpplUh. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]