Bitlis (il)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

Koordinatlar: 38°31′33″K 42°23′16″D / 38.52583°K 42.38778°D / 38.52583; 42.38778

Bitlis
—  İl  —
Ülke Türkiye
Coğrafi bölge Doğu Anadolu
Yönetim
 - Vali Ahmet Çınar
Yüzölçümü
 - Toplam 10,582 km2 (4,1 mi2)
Nüfus (2015)[1]
 - Toplam 338.023
 - Yoğunluk 40,49/km² (104,9/sq mi)
 - Kır 148.648
 - Şehir 189.375
Zaman dilimi UDAZD (+3)
İl alan kodu 434
İl plaka kodu 13
İnternet sitesi: bitlis.gov.tr

Bitlis İli, Türkiye'nin 81 ilinden birisidir.

İl Nüfusu: 341.225'dir. Bu nüfusun % 64'ü şehirlerde yaşamaktadır (2016)[2]. İlin yüzölçümü 8.294 m²'dir[3]. İlde km²'ye 41 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkez ilçede 65'dir.) İlde yıllık nüfus artış oranı % 0,23 olmuştur. İl merkezinin denizden yüksekliği: 1637 m.'dir.

2016 yılında TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 7 İlçe, 13 belediye, bu belediyelerde 123 mahalle ve ayrıca 348 köyü vardır.[2]

İsmi Makedonya Kralı Büyük İskender’in şehirdeki kaleyi yaptırttığı komutanlarından Bedlis’ten gelmektedir. Tarihsel yapıların ağırlıkta olduğu bir vadi içinde kurulduğundan “Vadideki Güzel Şehir” diye anılır.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Bitlis M.Ö. 1400 yıllarından itibaren Urartular’ın yerleşim alanıydı. MÖ11. yüzyıla kadar Urartular’ın yurdu olmaya devam eden ve 7. Yüzyıla kadar Asurlalar, 6. Yüzyıla kadar ise Medler’in yönetimi altında kalan Bitlis, daha sonra Pers Krallığı'nın kurulması ile 2. Darius tarafından ele geçirilmiştir. MÖ 4. yüzyılda Makedonya Kralı Büyük İskender’in yönetimi altına giren ve MS 2. yüzyılda Roma İmparatoru Trajan tarafından ele geçirilen Bitlis, 7. yüzyıla kadar Doğu Roma yönetiminde kaldı.

Türkler’in 10. yüzyılla birlikte başlayan Anadolu akınları sırasında önemli bir uğrak yeri haline gelen ve bu tarihlerde Alp Arslan ve ordularını Ahlat’ta konuk eden Bitlis'in Türklerin Anadolu’ya açılmasında çok önemli bir rolü de üstlenmiş oldu. 13. Yüzyılda Eyyübiler ve daha sonra Harzemşahlar ve Moğollar'ın saldırısına uğrayan ve 1514 yılındaki Çaldıran Savaşı'yla Osmanlı egemenliğine giren Bitlis, Osmanlı İmparatorluğu’nun idaresi altında ilim, sanat ve kültür merkezi haline geldi. I. Dünya Savaşı esnasında bir süre Çarlık Rusya’nın işgali altında kalan Bitlis, Cumhuriyet'in ilanından sonra il yapıldı. Bitlis adını Bedlis'ten almıştır. Bitlis'in en büyük ve en gelişmiş ilçesi Tatvan'dır.

İlçeler[değiştir | kaynağı değiştir]

2010 TUIK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 7 ilçe, 8 belde ve 340 köy vardir. İlçeler;

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Bitlis il nüfus bilgileri
Yıl Toplam Sıra Fark Şehir - Kır
1965[4] 154.069 64
  %28     43.813
110.256     %72  
1970[5] 185.473 63  %20Dark Green Arrow Up.svg
  %32     59.939
125.534     %68  
1975[6] 218.305 67  %18Dark Green Arrow Up.svg
  %35     76.702
141.603     %65  
1980[7] 257.908 62  %18Dark Green Arrow Up.svg
  %36     93.757
164.151     %64  
1985[8] 300.843 56  %17Dark Green Arrow Up.svg
  %40     119.626
181.217     %60  
1990[9] 330.115 53  %10Dark Green Arrow Up.svg
  %43     142.947
187.168     %57  
2000[10] 388.678 49  %18Dark Green Arrow Up.svg
  %56     219.511
169.167     %44  
2007[11] 327.886 55 -%16Red Arrow Down.svg
  %55     179.260
148.626     %45  
2008[12] 326.897 55 -%0Red Arrow Down.svg
  %52     168.824
158.073     %48  
2009[13] 328.489 55  %0Dark Green Arrow Up.svg
  %51     168.988
159.501     %49  
2010[14] 328.767 56  %0Dark Green Arrow Up.svg
  %51     168.787
159.980     %49  
2011[15] 336.624 55  %2Dark Green Arrow Up.svg
  %53     178.788
157.836     %47  
2012[16] 337.253 55  %0Dark Green Arrow Up.svg
  %54     182.939
154.314     %46  
2013[17] 337.156 55 -%0Red Arrow Down.svg
  %55     184.454
152.702     %45  
2014[18] 338.023 55  %0Dark Green Arrow Up.svg
  %56     189.375
148.648     %44  
2015[19] 340.449 55  %1Dark Green Arrow Up.svg
  %57     194.928
145.521     %43  
Güncel Nüfus Değerleri tablosu (2016):[2][değiştir | kaynağı değiştir]
İlçelerin Nüfusu ve Artış Oranları-Belediye, Mahalle, Köy Sayıları-Şehir ve Köy Nüfusları ve Oranları-Km2 ye Düşen Kişi Sayısı
İlçe Nüfus '16 Nüfus Artışı % Belediye S. Mah.Say. Şehir nüfus Köy Say. Köy Nüfus Şehirli  % Alanı km²[3] Yoğunluk
Adilcevaz 30.721 -0,63 2 15 17.051 28 13.670 55,5 1.586 19
Ahlat 39.171 1,42 2 15 27.884 26 11.287 71,2 1.153 34
Bitlis Merkez 69.222 2,74 2 22 53.980 76 15.242 78,0 1.064 65
Güroymak 47.134 1,52 3 28 32.805 26 14.329 69,6 515 92
Hizan 34.686 -3,02 1 10 11.557 75 23.129 33,3 1.021 34
Mutki 31.648 -1,59 2 11 4.598 60 27.050 14,5 1.069 30
Tatvan 88.643 -0,61 1 22 70.656 57 17.987 79,7 1.885 47
BİTLİS    341.225 0,23 13 123 218.531 348 122.694 64,0 8.294 41

Konum[değiştir | kaynağı değiştir]

Konum Bilgileri
İlçe Kuruluş Yılı[20] Alanı km²[2] Rakım mt. Merkeze Uzaklık km[21] Ulaşan Yollar[21]
Adilcevaz 1953 1.586 1.683 85 E99/ -11, 13-07
Ahlat Cumh.önce 1.153 1.703 62 E99/ -11, 13-02, 13-01
Bitlis Merkez 1.064 1.637 E99/ -13, 13-76, 13-25
Güroymak 1987 515 1.308 33 -31
Hizan 1936 1.021 1.472 52 =>13-25=>13-05=>13-26
Mutki Cumh.önce 1.069 1.486 21 -13=>13-75
Tatvan 1936 1.885 1.656 25 -32, E99/ -12
BİTLİS 1935 8.294

Spor[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye Liglerindeki Kulüpleri:[22][değiştir | kaynağı değiştir]

Bitlis İli'nin Liglerindeki (Takım Sporları) Kulüpleri (2016-2017)
İlçe Kulübün Adı Branş Ligi Sezon Sonu
Tatvan Tatvan Gençlerbirliği Spor Futbol Bölgesel Amatör Lig  
Merkez Türşad Voleybol Erkekler 2. Lig  
Merkez Bitlis Gençlik Spor Voleybol Kadınlar 2. Lig  
Hizan Bitlis Hizan Gençlik Voleybol Erkekler Bölgesel Lig  
Merkez Bitlis Gençlik Spor Voleybol Erkekler Bölgesel Lig  

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6WFCZXs1q. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 TÜİK 31 Ocak 2017 Verileri
  3. 3,0 3,1 Millî Savunma Bakanlığı-Harita Genel Komutanlığı
  4. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BspXtC6w. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  5. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtmuN3gh. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  6. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtoYLWIH. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtuN8ZgM. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtwJoOOI. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtxzCYx2. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtzyWWe0. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu1jfwDJ. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu3Wfh7q. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuCjOuaw. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  14. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuEn1iqr. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  15. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuGOJzsQ. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  16. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6EZxQxiNv. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  17. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPUdhXJG. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  18. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6WFCZXs1q. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  19. ^ "2015 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. https://biruni.tuik.gov.tr/medas/. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 
  20. ^ İçişleri Bakanlığı- İller İdaresi Genel Müdürlüğü
  21. 21,0 21,1 karayolları Genel Müdürlüğü
  22. ^ TFF, TVF

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]