Vali

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Vali (Arapçaولي), bir ili ya da federal devletlerde bir eyaleti devlet tüzel kişisini temsilen yöneten en üst düzey idari amirdir. Valiler, yürütme erkinin bir organı olup, devlet hiyerarşisinde devlet başkanının hemen ardından gelir. Belediye başkanı gibi kendi özerk tüzel kişiliği yoktur, onun yerine devlet tüzel kişisine bağlıdır. Bir vali, seçimle ya da atamayla göreve gelebilir. Valilerin yetki alanları ülkeden ülkeye değişiklik gösterir. Bazı valiler, bölgesel hükûmetin tümü üzerinde topyekün kontrole sahipken kimilerinin göreviyse tamamen semboliktir.

Türkiye Cumhuriyeti'nde vali[değiştir | kaynağı değiştir]

Valiler, doğrudan cumhurbaşkanı tarafından, cumhurbaşkanı kararı ile atanırlar.[1]

Vali, ilde Cumhurbaşkanının temsilcisi ve idari yürütme vasıtasıdır.[2]

Cumhuriyet tarihinde bugüne kadar dört kadın vali atanmıştır. 1991-1995 yılları arasında Muğla valiliği yapan Lale Aytaman vali olarak atanan ilk kadın olmuştur. 2011 yılında Yalova valiliğine atanan ve bu görevi 2014 yılına kadar sürdüren Esengül Civelek ikinci kadın vali olurken, 2014 yılında Kırklareli valiliğine, 2017 yılında ise Muğla valiliğine atanmıştır. 19 Şubat 2015 valiler kararnamesi ile Sinop valiliğine atanan Yasemin Özata Çetinkaya'nın ardından 31 Mayıs 2016 tarihinde açıklanan yeni valiler kararnamesi ile de Tuğba Yılmaz Yalova valisi olarak atanmış ve cumhuriyetin dördüncü kadın valisi olmuştur.[3][4]

Vali yardımcısı[değiştir | kaynağı değiştir]

Vali yardımcısı veya vali muavini, il idaresi kanunu çerçevesinde ilde valinin işlerini vali adına yapan mülki idare sınıfına mensup görevdeki kişilere verilen unvandır.

İl özel idaresi ve vali[değiştir | kaynağı değiştir]

Vali, bir mahalli idare birimi olan il özel idaresinin başıdır.

Dünyada vali kavramı[değiştir | kaynağı değiştir]

Valiler her ülkede olmamakla birlikte aşağıdaki ülkelerde belirtilen şekilde görev yaparlar:

  • ABD'nin eyaletlerini
  • Rusya'da 89 federal bölgeyi
  • Arjantin'de illeri
  • Brezilya'da eyaletleri
  • Japonya'da illeri
  • Meksika'nın eyaletlerini

valiler yönetir.

Hitaplarda vali kavramı[değiştir | kaynağı değiştir]

(X) Vilayet-i celilesi, Vali-i alisi (x Bey)

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]