Siirt (il)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Siirt
—  İl  —
Siirt districts.png
Ülke Türkiye
Coğrafi bölge Güneydoğu Anadolu
Yönetim
 - Vali Mustafa Tutulmaz
Yüzölçümü
 - Toplam 6,182 km2 (2,4 mi2)
Nüfus (2015)[1]
 - Toplam 318.366
 - Yoğunluk 48,50/km² (125,6/sq mi)
 - Kır 119.551
 - Şehir 198.815
Zaman dilimi UDAZD (+3)
İl alan kodu 484
İl plaka kodu 56
İnternet sitesi: siirt.gov.tr

Siirt, Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan bir ildir.

Siirt İli Nüfusu: 322.664'dür. Bu nüfusun %70,15'i şehirlerde yaşamaktadır (2016 sonu).[2] İlin yüzölçümü 5.717 km²'dir.[3] İlde km²'ye 56 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkez ilçede 251'dir.) İlde yıllık nüfus artış oranı %0,72 olmuştur. İl merkezinin denizden yüksekliği: 887 m.'dir.[2]

2016 yılında TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 7 İlçe, 12 belediye, bu belediyelerde 63 mahalle ve ayrıca 277 köy vardır.[2]

Sosyal Yapı[değiştir | kaynağı değiştir]

Nüfusun büyük çoğunluğunu yerli Araplar, Kürtler ve Türkler oluşturmaktadır.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Milât öncesi dönem[değiştir | kaynağı değiştir]

Coğrafî konum olarak Anadolu ve Mezopotamya'nın kesiştiği bölgenin yüksek kısımlarında kurulan Siirt'te 1963 yılında Halet Çamlıbel ve R.J. Braidwood başkanlığında kurulan Güneydoğu Anadolu Tarih Öncesi Araştırmaları Karma Projesi kapsamında Siirt ilinde yapılan yüzey araştırmalarında Cilalı Taş, Bakır, Tunç ve Hellenistik, Roma, Bizans ve İslâm dönemlerinden Yakın Çağ'a uzanan dönemlere ait buluntular ortaya çıkarılmıştır. 3500 yıl öncesine dayandığı iddia edilen Akabe Yolu da bu kenttedir.[4]

İslâm egemenliği[değiştir | kaynağı değiştir]

639'da Elcezire'nin fethi için görevlendirilen İlyas Bin Ganem Diyarbakır yöresini İslam mücahidlerine açtığı zaman Siirt aynı akıbete uğramıştır. Diyarbakır'ın zaptında önemli hizmetleri bulunan Halit Bin Velid Hasankeyf Savaşı'nda muzaffer olduktan sonra Siirt'e yürümüş şehrin o zamanki hakimi Hersolu itaatini arz ederek şehri teslim etmiştir. Bundan sonra Siirt Hakimliği'ne sahabeden olan Hişşam oğlu Hakem tayin olunmuştur.

Anadolu Selçukluları dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Malazgirt Savaşı'ndan sonra Türkler Anadolu'ya yerleşmeye başlamış ve Büyük Selçuklu Devleti'nin isteği dışında küçük Türk devletçikleri kurulmuştur. Siirt yöresi Hasankeyf Artukluların yönetimindeydi. Artuklulara bağlı göçebe Türkmenler yöreye yerleşmiş, Artuklu beyleri ve askerleri kentlerde Türkleşmenin çekirdeğini oluşturmuşlardır. Beylerinin Alp, İnanç, Yağbu gibi Türk adlarını kullanmaları; Artuklularda Türkmen geleneğinin güçlülüğünü göstermektedir. Bağlı oymaklara "Ok gönderme" biçimindeki Orta Asya geleneği de Artuklarda sürmekteydi.

Şehrin ana eseri 1129'da, Bağdat'ta hükmeden Büyük Selçuklu Sultanı II. Mahmut tarafından inşa edilen Ulu Camii'dir. 1965 yılında restore edilmiştir.

Osmanlı Devleti dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Yavuz Sultan Selim'in Çaldıran Seferi ile Osmanlı topraklarına katılmıştır. Cumhuriyet dönemine kadar Bitlis sancağına bağlı bir olarak kalmıştır.

Türkiye Cumhuriyeti dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Cumhuriyet döneminde il olan Siirt, 1924'te Beytüşşebap'ın; 1926'da Beşiri ve Sason'un katılmasıyla genişledi. Ancak Beytüşşebap, 1936'da yeniden il yapılan Hakkâri'ye bağlandı. 1938'de Garzan (şimdiki ismi Yanarsu) ilçesinin merkezi Mısrıç'a (bugün Kurtalan) taşındı ve aynı ilçeye bağlı Baykan bucağı ilçe oldu. Aynı yıl Sason'a bağlı bucak olan Hazo, Kozluk adıyla ilçe yapıldı. 1943'te Garzan ilçesinin ve merkezinin adı Kurtalan olarak değiştirildi. 1957'de Beşiri'nin bucağı olan İluh, Batman adıyla ilçe yapıldı. 1962'de Pervari ilçesinin Müküs bucağı, Van'ın Gevaş ilçesine bağlandı. 1990 yılında Siirt'in Batman, Beşiri, Kozluk ve Sason ilçeleri yeni kurulan Batman iline bağlandı. Aynı yıl Siirt'in Şırnak ilçesiyle, Eruh'tan ayrılarak ilçe yapılan Güçlükonak beldesi yeni kurulan Şırnak iline bağlandı ve Merkez ilçeye bağlı Tillo bucağı Aydınlar adıyla ilçe yapıldı.

İlin milletvekilleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Siirt il nüfus bilgileri
Yıl Toplam Sıra Fark Şehir - Kır
1965[5] 264.832 51
  %29     75.520
189.312     %71  
1970[6] 320.684 44  %21Dark Green Arrow Up.svg
  %35     111.206
209.478     %65  
1975[7] 381.503 43  %19Dark Green Arrow Up.svg
  %39     148.521
232.982     %61  
1980[8] 445.483 41  %17Dark Green Arrow Up.svg
  %41     183.804
261.679     %59  
1985[9] 524.741 38  %18Dark Green Arrow Up.svg
  %45     237.014
287.727     %55  
1990[10] 243.435 66 -%54Red Arrow Down.svg
  %45     110.139
133.296     %55  
2000[11] 263.676 64  %8Dark Green Arrow Up.svg
  %58     153.522
110.154     %42  
2007[12] 291.528 59  %11Dark Green Arrow Up.svg
  %60     173.770
117.758     %40  
2008[13] 299.819 59  %3Dark Green Arrow Up.svg
  %60     178.960
120.859     %40  
2009[14] 303.622 59  %1Dark Green Arrow Up.svg
  %61     183.924
119.698     %39  
2010[15] 300.695 59 -%1Red Arrow Down.svg
  %60     181.410
119.285     %40  
2011[16] 310.468 58  %3Dark Green Arrow Up.svg
  %61     189.854
120.614     %39  
2012[17] 310.879 58  %0Dark Green Arrow Up.svg
  %62     191.703
119.176     %38  
2013[18] 314.153 58  %1Dark Green Arrow Up.svg
  %62     193.282
120.871     %38  
2014[19] 318.366 58  %1Dark Green Arrow Up.svg
  %62     198.815
119.551     %38  
2015[20] 320.351 58  %1Dark Green Arrow Up.svg
  %64     204.023
116.328     %36  
Güncel Nüfus Değerleri Tablosu (2016):[2][değiştir | kaynağı değiştir]
İlçelerin Nüfusu ve Artış Oranları-Belediye, Mahalle, Köy Sayıları-Şehir ve Köy Nüfusları ve Oranları-Km2 ye Düşen Kişi Sayısı
İlçe Nüfus '16 Nüfus Artışı % Belediye S. Mah.Say. Şehir nüfus Köy Say. Köy Nüfus Şehirli % Alanı km²[3] Yoğunluk
Baykan 26.236 -1,42 3 9 15.534 30 10.702 59,21 488 54
Eruh 19.674 -0,62 1 3 8.760 55 10.914 44,53 1.061 19
Kurtalan 59.137 1,36 2 16 38.011 54 21.126 64,28 811 73
Pervari 31.819 0,39 2 4 8.423 38 23.396 26,47 1.651 19
Siirt Merkez 158.574 1,41 2 23 149.250 37 9.324 94,12 633 251
Şirvan 23.125 -1,18 1 5 4.221 57 18.904 18,25 936 25
Tillo 4.099 -0,89 1 3 2.146 6 1.953 52,35 138 30
Siirt 322.664 0,72 12 63 226.345 277 96.319 70,15 5.717 56

Konum[değiştir | kaynağı değiştir]

Konum Bilgileri Tablosu[değiştir | kaynağı değiştir]

Konum Bilgileri
İlçe Kuruluş Yılı[21] Alanı km²[3] Rakım mt. Merkeze km[22] Ulaşan Yollar[22]
Baykan 1938 488 720 48 E E99/ -14
Eruh Cumh.önce 1.061 1.164 53 -04, 56-25
Kurtalan Cumh.önce 811 715 30 -03, 56-52, 56-76
Pervari Cumh.önce 1.651 1.376 90 -04 (Siirt)=>56-01=>56-03, 56-06, 56-07
Siirt Merkez   633 887   -04, 56-01, 56-50
Şirvan Cumh.önce 936 905 28 -04 (Siirt)=>56-01=>56-03
Tillo 1990 138 1.188 9 -04 (Siirt)=>56-01
Siirt Cumh.önce 5.717      

Spor[değiştir | kaynağı değiştir]

Siirt'in Spor Kulüpleri:[23][değiştir | kaynağı değiştir]

2016-2017 Sezonu[değiştir | kaynağı değiştir]

Siirt İli'nin Türkiye Liglerindeki (Takım Sporları) Kulüpleri (2016-2017)
İlçe İlçesi Takımın Adı Branş Ligi Sezon Sonu
SİİRT Kurtalan KURTALAN SPOR  Futbol BAL Yerel Lige düştü
Siirt Merkez SİİRT HASBEY SPOR Futbol Kadın 3.Lig Grup 3.sü
SİİRT Merkez SİİRT GENÇLİK SPOR Voleybol E. 2.Lig Grup 5.si-Çekildi.
SİİRT Şirvan ŞİRVAN SPOR Voleybol K. 2.Lig çekildi
SİİRT Kurtalan SİİRT KURTALAN EKSPRES SK Hentbol E. 2.Lig Lig 7.si

2017-2018 Sezonu[değiştir | kaynağı değiştir]

Siirt ilinin Türkiye Liglerindeki (Takım Sporları) Kulüpleri (2017-2018)
İlçe İlçesi Takımın Adı Branş Ligi Gelişi/Avrupa Kupaları
SİİRT   Merkez SİİRT İL ÖZEL İDARE SPOR Futbol BAL Baraj maçlarıyla yükseldi
SİİRT Kurtalan KURTALAN EKSPRES SK Hentbol E. 2.Lig  

Futbol dışındaki branşların Bölgesel Amatör Ligi ve Kadınlar Futbol Ligi takımları kesinleşince, listeye eklenecektir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6WFDSCagC. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  2. ^ a b c d TÜİK 31 Ocak 2017 Verileri
  3. ^ a b c Milli Savunma Bakanlığı-Harita Genel Komutanlığı
  4. ^ "3500 Yıllık Akabe Yolu". http://www.radikal.com.tr/hayat/3500-yillik-akabe-yolu-1113242/. 
  5. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtmMSnX0. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  6. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtnyqBNM. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtqtL7zy. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtuxyGkD. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Btx3ecXu. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtykrO10. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu0usW1M. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu2GZqlb. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuC5hL70. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  14. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuEFyDaj. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  15. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuFwl2UR. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  16. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuHAdjc3. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  17. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6EZxvEnlH. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  18. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPVGEX6n. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  19. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6WFDSCagC. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  20. ^ "2015 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. https://biruni.tuik.gov.tr/medas/. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 
  21. ^  İçişleri Bakanlığı- İller İdaresi Genel Müdürlüğü
  22. ^ a b Karayolları Genel Müdürlüğü
  23. ^ TFF, TBF, TVF, THF

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]