Türk Hava Kuvvetleri

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Hava Kuvvetleri Komutanlığı sayfasından yönlendirildi)
Şuraya atla: kullan, ara
Hava Kuvvetleri Komutanlığı
Türk Hava Kuvvetleri arması.png
Hava Kuvvetleri Komutanlığı Logosu
(Türk Silahlı Kuvvetleri Portalı)
Etkin 1911 (Havacılık Komisyonu)[1][2]
31 Ocak 1911 (Hava Kuvvetleri Komutanlığı)
Temmuz 1949-günümüz
Ülke  Türkiye
Bağlılık Millî Savunma Bakanlığı[3]
Tipi Hava Kuvvetleri
Görevi Hava sahası
Büyüklük 90.000 personel (2016)
690 Uçak, Helikopter, İnsansız Hava Aracı, 7 Uydu
Parçası Türk Silahlı Kuvvetleri
Karargâh Hava Kuvvetleri Komutanlığı
Bakanlıklar, Ankara
Slogan Etkin. Caydırıcı. Saygın.
Renkler Üniforma: Lacivert     
Forslar: Lacivert, Beyaz         
Marş HHO Marşı, Havacı Marşı Bu ses hakkında Oynat 
Maskot Kartal
Savaşları Türkiye'nin katıldığı savaşlar listesi
Website hvkk.tsk.tr
Komutanları
Komutan Orgeneral Abidin Ünal
Nişanlar
Hava Kuvvetleri Komutanlığı Forsu Flag of Turkish Air Force Command.svg
Madalyon Roundel of Turkey.svg
Kanat Sembolü Flag of Turkey.svg
Havacı Rozeti Türk hava kuvvetleri havacılık rozeti.png
Uçaklar
Bombardırman F-4E-2020 Terminator
Elektronik savaş Boeing 737 AEW&C,CN-235 EW
Saldırı F-16C/D
Helikopter T-129 ATAK, UH-1H, Eurocopter Cougar, Boeing CH-47 Chinook, Bell AH-1 Cobra, Sikorsky UH-60 Black Hawk, AH-1 SuperCobra
Keşif Anka, GNAT 750, Heron, Predator, RF-4E, Shadow, Karayel, Bayraktar, Reaper, Harpy, Turna, Aerostar
Eğitim F-5F 2000, SF-260D, T-38M, KT-1T, T-41, F-16C/D, Hürkuş
Nakliye A400M, C-160T, C-130B/E, CN235-100M

Türk Hava Kuvvetleri ya da resmî adıyla Hava Kuvvetleri Komutanlığı (Hv.K.K.lığı), Türkiye Cumhuriyeti'ni havadan gelebilecek her türlü saldırıya karşı korumakla görevlidir. Türk Silahlı Kuvvetleri komutası altındaki en büyük 2.kuvvettir. 1949 yılında kurulmuş olan bu kuvvet Türk Silahlı Kuvvetleri'ne bağlı bir kuvvettir. Türk Hava Kuvvetleri barışta hava sahasını korumak ve gözetlemek, savaşta kara ve deniz kuvvetlerine destek kuvvet olmak amacıyla kurulmuştur. Türk Hava Kuvvetleri'nin karargahı Ankara'da bulunmaktadır. 2015 sayımlarına göre envanterinde 700'e yakın uçak, helikopter ve insansız hava aracı bulundurmaktadır.[4]

31 Temmuz 2016 tarihinde yürürlüğe giren kanun hükmünde kararname ile bu tarihe dek Türk Silahlı Kuvvetlerine bağlı olan komutanlık savaş dönemlerinde yine buraya bağlı kalmak üzere barış dönemlerinde Millî Savunma Bakanlığına bağlanmıştır.[5] Ayrıca aynı kararname ile gerekli görüldüğü durumlarda cumhurbaşkanının ve başbakanın kuvvet komutanı ve astlarına direkt olarak emir verebilmesi, bu emirler hiçbir kurumun onayı gerekmeden yerine getirilmesi karara bağlanmıştır.[5]

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

İlk Süreç[değiştir | kaynağı değiştir]

Osmanlı Tayyare Bölükleri'nin tarihi Haziran 1909'a kadar uzanmaktadır.[6] Osmanlıya ait hava savaş birlikleri Balkan Savaşları'na (1912-1913) ve I. Dünya Savaşı'na (1914-1918) aktif katılımda bulundular.[7]. Filo Aralık 1916 tarihinde bu süreçteki en yüksek uçak sayısına ulaştı, Osmanlı Tayyare Bölükleri'nin elinde 90 adet aktif uçak bulunmaktaydı. Osmanlı Hava Kuvvetlerinin kurula bilmesi için bir çok dış yardım geldi bunların çoğu İttifak devletleri tarafından yapıldı. Bu yardımlara bir örnek Alman İmparatorluğu Luftstreitkräfte'da görevli As Pilot ünvanına sahip Hans-Joachim Buddecke'nın Osmanlı pilotları ile birinci dünya savaşı öncesi tatbikat uçuşu yapmasıdır. Birinci dünya savaşı sonrası ağır hasar gören tayyare bölükleri, Genel Hava Müfettişiliği (Kuva-yı Havaiye Müfettiş-i Umumiliği) tarafından yeniden kurulmaya çalışılsada personel ve kaynak yetersizliğinden kağıt üzerinden kalmaktan öteye geçememiştir.

Birinci dünya savaşının bitmesiyle beraber Osmanlı Devleti, itilaf devletleri tarafından işgal edilince bazı Türk havacıları İstanbul, İzmir, Konya ve Diyarbakır gibi şehirlerde birinci dünya savaşından kalan uçaklar ile yeni birlikler kurmaya çalıştılar. Bu süreçte kalan Türk pilotları Konya Hava Üssünde toplandı. Mustafa Kemal ve silah arkadaşları tarafından 23 Nisan 1920’de Ankara’da Türkiye Büyük Millet Meclisinin kurulmasından sonra Büyük Millet Meclisi ilk iş olarak düzenli ve disiplinli orduların kurulmasını esas kabul etmiş ve bu esasın paralelinde, Ankara hükümeti Millî Savunma Bakanlığının 13 Haziran 1920 tarihli emriyle, Harbiye Dairesi’ne bağlı olarak Hava Kuvvetleri (Kuva-yı Havaiye) Şubesi kurulmuştur. Bu şube Harbiye Dairesinin yönetimi altında süratle, elde kalan uçakların tamiri ve tekrar kullanılması üzerine çalışma yaptı. Kurtuluş Savaşı sırasında onarılan uçaklar kullanılmıştır.

1 Şubat 1921 tarihinde teşkilat değişikliği yapılmış ve Hava Kuvvetleri (Kuva-yı Havaiye) Şubesi’nin ismi de Hava Kuvvetleri Genel Müdürlüğü (Kuva-yı Havaiye Müdüriyeti Umumiyesi) şeklinde değiştirilmiştir. Bunu takiben, 5 Temmuz 1922 tarihinde bir teşkilat değişikliği daha yapılmış, Hava Kuvvetleri Genel Müdürlüğü yerine tümen yetkisinde Hava Kuvvetleri Müfettişliği (Kuva-yı Havaiye Müfettişliği) kurulmuştur.

Hava Kuvvetleri Müfettişliği[değiştir | kaynağı değiştir]

29 Ekim 1923’de Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasından sonra, çağdaş havacılığa uyum sağlayacak güçlü ve modern bir hava kuvvetlerinin kurulması için çalışmalara başlanmıştır. 1923 yılında, üç hava bölüğü, bir deniz hava bölüğü ve bir hava okulundan oluşan Hava Kuvvetleri Müfettişliği’nin gücü 1926 yılına kadar ki süreçte gittikçe arttırılarak, hava bölüklerinin sayısı on’a, deniz hava bölüklerinin sayısı ise üç’e çıkarılmış ve bölükler, grup komutanlıkları ve hava istasyon komutanlıkları bünyesinde sevk ve idare edilmiştir. 1924 yılında, uçuş eğitimi için diğer ülkelere personel gönderilmeye başlanmış, 1925 yılında Eskişehir’de Hava Okulu yeniden kurulmuş ve aynı yılın ekim ayında Hava Okulu ilk mezunlarını vermiştir.

1928 yılında Hava Kuvvetleri Müfettişliği, Millî Savunma Bakanlığı bünyesinde Hava Müsteşarlığı olarak tekrardan yapılandırılmıştır. Aynı yıl, havacılığın pilot dışındaki diğer ihtisas ve branşları için çeşitli okullar açılmıştır ve bununla beraber 1930 yılında, Fransa ve İngiltere’ye çeşitli eğitimler için personel gönderilmiştir buna ilave olarak, İtalya ve ABD’ye de eğitim için personel gönderilmiştir.

1932 yılının başlarında, hava alayları kurulmuş ve 1 Temmuz 1932 tarihinde yürürlüğe giren bir kanunla havacı personel ayrı bir muharip sınıf olarak kabul edilmiştir. (Bu tarihe kadar, Kara ve Deniz Kuvvetleri’nden seçilerek yetiştirildikten sonra Hava Kuvvetleri’nde görevlendirilen personel, Hava Kuvvetleri’nde görev almadan önceki sınıftan sayılmaktaydı.)

1933 yılından itibaren Türk havacıları, havacılığın sembolü olan mavi renkli üniformayı giymeye başlamışlardır. 1937 yılında Hava Harp Akademisi açılmıştır. Bu sene içinde dünya savaş tarihinde bir ilk meydana gelmiş ve Atatürk'ün manevi kızı Sabiha Gökçen ilk kadın savaş pilotu olmuştur.

Hava Kuvvetleri Komutanlığı[değiştir | kaynağı değiştir]

1940 yıllarına gelindiğinde hava birlikleri envanterindeki uçak sayısı yaklaşık 500 civarına ulaşmıştır. Bu sene içerisinde hava birlikleri, Balkanların en güçlü hava birliği hâline gelmiştir. Hava birliklerinin büyümesi ile daha kolay komuta edilebilmesi için 1940 yılından itibaren lojistik destek yönünden Milli Savunma Bakanlığı bünyesindeki Hava Müsteşarlığına, Harekât ve eğitim yönünden Hava Müşavirliğine bağlanmıştır. 1944 yılında ise tek bir komuta altında toplanmasına karar verilmiş ve bu amaçla 31 Ocak 1944 tarihinde Hava Kuvvetleri Komutanlığı kurulmuştur. Böylece, Kara Kuvvetleri Komutanlığı ve Deniz Kuvvetleri Komutanlığına ilave olarak, Türk Hava Kuvvetleri de, Türk silahlı kuvvetleri bünyesinde ayrı bir komutanlık seviyesine kavuşmuştur. 4 Şubat 1944 tarihinde kolordu seviyesinde fiilen faaliyete geçirilen Hava Kuvvetleri Komutanlığı’nın teşkilatlanmasında, sadece muharip hava birlikleri Hava Kuvvetleri Komutanlığı’na bağlanmış, lojistik destek birlikleri Millî Savunma Bakanlığına , eğitim kuruluşları da Genelkurmay Başkanlığına bırakılmıştır. Türk Hava Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri Komutanlığı ismini aldıktan sonra kuvvet komutanlığına da ilk olarak Korgeneral Zeki Doğan atanmıştır.

1947 yılında Hava Kuvvetleri Komutanlığı, ordu seviyesine çıkarılmış ve 1948 yılında lojistik destek kuruluşları, 1950 yılında da Hava Harp Akademisi dışında kalan bütün hava birlik ve kurumları Hava Kuvvetleri Komutanlığına bağlanmıştır. Bunu takiben, havacılığın gelişen teknolojilerine bağlı olarak, havacılığın pilot dışındaki diğer ihtisas ve branşları ile ilgili personelin yetiştirilmesi için çeşitli dönemlerde açılmış olan okullar, 1950 yılında tek komuta altında toplanmış ve bu amaçla Hava Teknik Okullar komutanlığı kurulmuştur.

Bu gelişmelere ek olarak, Hava Kuvvetleri Komutanlığı envanterindeki uçak tiplerine artı olarak 1950 yılında jet uçaklarının alınmasına karar verilmiştir. Bu nedenle, 15 Ekim 1950’de ABD’ne jet eğitimi için sekiz uçuş personeli gönderilmiş ve bu personeller 31 Ağustos 1951’de eğitimlerini tamamlayarak yurda döndükten sonra jete intibak öğretmeni olarak görevlendirilmişlerdir. Aynı yıl Hava Kuvvetleri Komutanlığında üs ve filo kuruluşuna geçilmeye başlanmış ve Balıkesir’de kurulan 9’uncu Jet Üs Komutanlığı, Türk Hava Kuvvetleri’nin ilk jet üssü, 191, 192 ve 193’üncü filolar da ilk jet filoları olmuşlardır.

Türkiye’nin 1952 yılında NATO’ya girmesiyle birlikte, jet uçaklarına geçiş dönemi hızlanmış, pervaneli uçaklar hizmet dışı bırakılmıştır. 30 Ağustos 1956 tarihinde Hava Eğitim Kolordu Komutanlığı kurulmuş ve Türk Hava Kuvvetlerinin eğitimle ilgili bütün birlik ve kurumları da bu komutanlık emrinde toplanmıştır. 1957 yılında Hava Eğitim Komutanlığı adını almıştır.

Önemli olaylar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Sabiha Gökçen, dünyanın ilk kadın savaş pilotu ünvanının almıştır. 1936'da Türk Hava Kuvvetlerine katılan Sabiha Gökçen, 1937'de Dersim İsyanını bastırmak için düzenlenen askeri operasyonda görev yapmıştır. Bu göreve katılmasıyla beraber, dünyanın ilk savaş deneyimli kadın pilotu ünvanını da almıştır. Türk Hava Kuvvetlerindeki kariyeri boyunca, ki bu 1964 yılına kadarki sürece denk gelmektedir 22 çeşit uçak uçurmuş, havada 8000 saatten fazla kalmış ve 32 farklı askeri operasyona katılmıştır.[8]
  • 1995'de Türk Hava Kuvvetleri NATO'nun, Kararlı Güç Harekâtında yer almıştır. Bu operasyonda F-16'lar ilk defa kullanılmış, Türk Hava Kuvvetleri 100 yakın sorti atmıştır.
  • Bosna Savaşı'ndan beri amborgo altından bulunan Yugoslavyaya karşı ABD öncüllüğünde, 11 NATO üyesi ülke tarafından başlatılan NATO'nun Yugoslavya'yı bombalaması operasyonuna, Türk Hava Kuvvetlerinden 18 adet F-16 tipi uçak katılmıştır. Operasyon boyunca bu uçakların 11 tanesi İtalyadaki Natoya bağlı Aviano Hava üssünde, geri kalan 7 tanesi ise Ankarada konuşlanmış şekilde görev yapmıştır. Bu 18 uçağın hepsi TAI yapımıdır, Lantirn isimli gece görüş sistemi ile donatılmışlardır ve lazer güdümlü bomba atabilmektedirler.
  • Türkiye, Birleşmiş Milletlerin Bosna-Hersek için barışı koruma operasyonunda yer almıştır 2001' de bu operasyonda görev yapan birlikler vatana geri dönmüştür.
  • 2006'da, 4 Türk F-16'sı Natonun Baltık Hava Polisliği operasyonuna katılmıştır.
  • Güneş Harekâtı sırasında hava kuvvetleri F-16 ları, AGM-65 Maverick ve AGM-142 Popeye tipi mühimmatları ilk defa bir gece operasyonunda kullandı.
  • 22 Haziran 2012'de Türk Hava Kuvvetlerine ait RF-̟4E Phantom II tipi gözlem uçağı, Suriye anti uçak sistemleri ile atış altına alınarak düşürüldü.[9]
  • 16 Eylül 2013'te Türk jetleri sınır ihlali yapan Suriyeye ait Mi-17 tipi helikopteri angajman kuralları çerçevesinde düşürdü.[10]
  • 23 Mart 2014 saat 13.01’de Suriye’ye ait iki adet MIG-23 uçağının, Suriye hava sahasından kuzeye doğru uçuşu, Diyarbakır’daki Birleştirilmiş Kontrol İhbar Merkezi (BİKİM) tarafından 80 deniz mili mesafeden izlenmeye başlanmıştır. Suriye uçakları Türk hududuna on deniz mili mesafeden itibaren Türk hava sahasına yaklaştıklarına ilişkin dört kez ikaz edilmiştirler. Yapılan ikazlar üzerine, Suriye uçaklarından birisi hava sahasına girmeden bölgeden uzaklaşmış; ancak ikinci Suriye uçağı, uyarılara rağmen saat 13.13 sularında Hatay/Yayladağı’na bağlı Çamlı Tepe Hudut Karakolu bölgesinde Türk hava sahasına girerek yaklaşık bir kilometre kadar hava sahasını ihlal etmiştir. Bu esnada bölgede Türk Hava Kuvvetlerine ait hava devriye görevi icra eden iki adet F-16 uçağından birisi, angajman kuralları gereğince saat 13.14’de Suriye uçağına füze atmış ve isabet alan Suriye uçağı hududun 1200 metre güneyinde ve Suriye topraklarında yer alan Kesep bölgesine düşmüştür. Uçağın Kesep bölgesine düşüşü, bölgede bulunan hudut birlikleri tarafından gözlemlenmiştir.
  • 24 Kasım 2015 tarihinde Türk Hava Kuvvetlerine ait hava devriyesi görevi icra eden 2 adet F-16 tarafından angajman kuralları çerçevesinde sınır ihlali yapan Rusyaya ait bir adet Su-24 Fencer tipi uçak düşürülmüştür. 2015 Rus Sukhoi Su-24 uçağının düşürülmesi olayı olarak adlandırılmıştır ve dünya liderleri tarafından hava sahasını savunma amaçlı hareket olarak görülüp desteklenmiştir.

Teşkilat[değiştir | kaynağı değiştir]

Türk Hava Kuvvetleri envanterine yeni giren bir T-129 ATAK.
Görevi başındaki Türk Hava Kuvvetleri'ne ait bir F-16 Fighting Falcon.
2018 yılında, elde bulunan F-4'lerin ve F-16 Blok 30' ların yerini alması planlanan F-35A
Türk Hava Kuvvetleri bünyesindeki bir F-16 Fighting Falcon savaş uçağı.
221. Filo'ya bağlı bir C-160 Transall
Türk Hava Kuvvetleri envanterindeki Airbus A400M Atlas
Görevini 2018 yılında F-35 Lightning II'lere yerini devredecek F-4 Phantom
Türk Hava Kuvvetleri envanterindeki Bell AH-1 Cobra
Türk Hava Kuvvetleri envanterinde de bulunan ABD Hava Kuvvetlerine ait bir MQ-9 Reaper Afganistan'da iken (2007)
Türk Hava Kuvvetleri envanterindeki Bayraktar İHA

Hava Kuvvetleri Komutanlığı, Ankara

Komutanlıklar şu filolardan oluşur:[12]

  • 20 Savaş filosu
  • 5 Atak filosu
  • 2 Keşif filosu
  • 5 Eğitim filosu
  • 7 Ulaştırma filosu
  • 1 Tanker filosu
  • 9 Uçaksavar füze (SAM) filosu
  • 9 Uçak Bakım Komutanlığı

Filolar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 101. Filo Asena (KC-135R) İncirlik , Adana
  • 401. Filo Test Filosu (F-16 C Block 30/40 F-4E 2020) Eskişehir , Türkiye
  • 111. Filo Panter (F-4E 2020) Eskişehir.
  • 112. Filo Şeytan (F-4E/TM F-4E 2020) Eskişehir , Türkiye (Uçaklar Emekli Edildi , Bir kısmı 111. filoya devredildi)
  • 113. Filo Işık (RF-4E) Eskişehir , Türkiye (Uçaklar Emekli Edildi)
  • 121. Filo Arı (T-38M Talon) Çiğli , İzmir
  • 122. Filo Akrep (KT-1T) Çiğli , İzmir
  • 123. Filo Palaz (SF-260D) Kaklıç , İzmir
  • 124. Filo Standardize (F-16C/D, F-4E/TM, T-129 ATAK, AH-1 SuperCobra) Çiğli , İzmir
  • 125. Filo (F-16C/D, T-129 ATAK, CN-235 , UH-1, Boeing CH-47 Chinook, UH-60) Çiğli , İzmir
  • 131. Filo Barış Kartalı (Boeing 737 AEW&C) Konya , Türkiye
  • 132. Filo Hançer (F-16C/D, T-129 ATAK) Konya , Türkiye
  • 133. Filo Pençe (F-5A/B 2000) Konya , Türkiye (Uçakların bir kısmı emekli edildi, bir kısmı ise 134. filoya devredildi.)
  • 134. Filo Türk Yıldızları (NF-5 A/B) Konya , Türkiye
  • 151. Filo Tunç (F-16 C/D) Merzifon , Amasya
  • 152. Filo Akıncı (F-16 C/D) Merzifon , Amasya
  • 153.Filo Öncel (F-16 C/D) Merzifon , Amasya
  • 161. Filo Yarasa/Kartal (F-16 C/D) Bandırma , Balıkesir
  • 162. Filo Zıpkın (F-16 C/D) Bandırma , Balıkesir
  • 171. Filo Korsan(F-4E 2020) Erhaç , Malatya
  • 173. Filo Şafak (RF-4E/TM) Erhaç , Malatya Uçaklar Emekli Edildi.
  • 181. Filo Pars (F-16 C/D, T-129 ATAK) Diyarbakır , Türkiye
  • 182. Filo Atmaca (F-16 C/D) Diyarbakır , Türkiye
  • 191. Filo Kobra (F-16 C/D, T-129 ATAK, AH-1 SuperCobra, Boeing CH-47 Chinook, Bell AH-1 Cobra) Balıkesir , Türkiye
  • 192. Filo Kaplan (F-16 C/D) Balıkesir , Türkiye

amble on the Web: Turkish Air Force - Order of Battle

Muharip Platformlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Uçak Ülke Tür Versiyon Sayı Not
Savaş uçakları
General Dynamics F-16 Fighting Falcon  ABD
 Türkiye
Savaş uçağı F-16C Block 30-40-50-50+
F-16D Block 30-40-50-50+
180
60
Modernize edildi.
McDonnell Douglas F-4E Phantom II  ABD
 İsrail
 Türkiye
Bombardıman uçağı F-4E Terminator 2020 47 Modernize edildi.
Özel görev
Boeing 737 AEW&C  ABD
 Türkiye
Havadan erken uyarı ve kontrol uçağı B-737 AEW&C 4 Modernize edildi.
Gulfstream G550  ABD Askeri haberleşme uçağı G550 2[13] Modernize edildi.
CASA CN-235  İspanya
 Türkiye
Harp ve keşif uçağı CN235 EW
CN235 Recce
1
1
Modernize edildi.
Hava Yakıt İkmal ve Nakliye Uçakları
Boeing KC-135 Stratotanker  ABD Havadan yakıt ikmal uçağı KC-135R 7 Modernize edildi.
Airbus A400M Atlas  İspanya Taktik hava ikmal uçağı A400M 3 7 uçak daha teslim edilecek.
C-130 Hercules  ABD
 Türkiye
Taktik hava ikmal uçağı C-130B
C-130E
19 Bazı uçaklar modernize edilerek elektronik hale getirildi.
C-160 Transall  Almanya Taktik hava ikmal uçağı C-160T 16 Modernize edildi.
CASA CN-235  İspanya
 Türkiye
Taktik hava ikmal uçağı CN235-100M 43 Modernize edildi.
Eğitim uçakları
Northrop F-5A/B 2000 Freedom Fighter  ABD
 Türkiye
Eğitim uçağı F-5A/B 23 F-5 2000'e yükseltildi.
Northrop T-38M Talon  ABD
 Türkiye
Eğitim uçağı T-38M 67 Elektronik ve güvenlik sistemleri yükseltildi.
KAI KT-1T  Güney Kore Eğitim uçağı KT-1T 40 Modernize edildi.
Alenia Aermacchi SF-260  İtalya Eğitim uçağı SF-260D 36 Modernize edildi.
Akrobasi uçakları
General Dynamics F-16 Fighting Falcon  ABD
 Türkiye
Akrobasi - savaş uçağı F-16C 4 Solo Türk tarafından kullanılmaktadır.
Canadair NF-5A/B 2000  Kanada Akrobasi - savaş uçağı NF-5A
NF-5B
10[14]
6[14]
Türk Yıldızları tarafından kullanılmaktadır.[14]
CASA CN-235  İspanya
 Türkiye
Nakliye uçağı CN235-100M 1 Türk Yıldızları tarafından kullanılmaktadır.[15]
C-130 Hercules  ABD
 Türkiye
Nakliye uçağı C-130B 1 Türk Yıldızları tarafından kullanılmaktadır.
C-160 Transall  Almanya Nakliye uçağı C-160D 1 Türk Yıldızları tarafından kullanılmaktadır.
Helikopterler
Eurocopter Cougar  Fransa
 Türkiye
Nakliye helikopteri AS-532 20 Modernize edildi.
Bell UH-1 Huey  ABD
 Türkiye
Nakliye helikopteri UH-1H 20 Modernize edildi.
T-129 ATAK  İtalya
 Türkiye
Saldırı helikopteri T-129 ATAK 59 Modernize edildi.
AH-1 SuperCobra  ABD
 Türkiye
Saldırı helikopteri AH-1 SUPERCOBRA 10 Modernize edildi.
Boeing CH-47 Chinook  ABD
 Türkiye
Nakliye helikopteri CH-47F 12 Modernize edildi.
Bell AH-1 Cobra  ABD
 Türkiye
Saldırı helikopteri AH-1 COBRA 25 Modernize edildi.
UH-60 Black Hawk  ABD
 Türkiye
Nakliye helikopteri UH-60 14 Modernize edildi.
İnsansız Hava Araçları
RQ/MQ-1 Predator  ABD İnsansız hava aracı PREDATOR 5 Kiralama işlemi öngörülüyordu ancak iptal edildi.
Bayraktar  Türkiye İnsansız hava aracı BAYRAKTAR 13 Üretimi devam etmektedir. Buna ek olarak Polis Kuvvetlerine de verilmiştir.
Anka  Türkiye İnsansız hava aracı ANKA 15 Modernize edildi.
Karayel  Türkiye İnsansız hava aracı KARAYEL 11 Modernize edildi.
MQ-9 Reaper  Türkiye İnsansız hava aracı REAPER 10 Modernize edildi.
IAI Heron  ABD
 Türkiye
İnsansız hava aracı HERON 20 Modernize edildi.
RQ-7 Shadow  ABD
 Türkiye
İnsansız hava aracı SHADOW 6 Modernize edildi.
GNAT 750  ABD
 Türkiye
İnsansız hava aracı GNAT 750 18 Modernize edildi.
Turna İHA  Türkiye İnsansız hava aracı TURNA 15 Modernize edildi.
Aerostar  İsrail İnsansız hava aracı AEROSTAR 3 Modernize edildi.

Gelecek Planlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Uçak Ülke Tür Versiyon Sayı Planlanan ilk teslimat adedi NOT
F-35 Lightning II  ABD
 Türkiye
Savaş uçağı F-35A 100 2+4+94 İlk iki uçak 2019 yılında envantere girecek.

İleride kısa kalkış ve dikey iniş (STOVL) yeteneği bulunan F-35B Lightning II alınması planlanıyor

TUSAŞ Hürkuş  Türkiye Eğitim uçağı TAI Hürkuş 15+40 - Test uçuşları devam ediyor. 2018-2019 yılları arasında teslimatın tamamlanması planlanıyor.
TUSAŞ TF-X Projesi  Türkiye Bombardıman uçağı - 250+ - İlk uçuşunu 2023 yılında yapması; 2030 yılına kadar ise hizmete girmesi planlanmaktadır.

Envanter[değiştir | kaynağı değiştir]

Uçaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Uçak Resim Ülke Türü Versiyonları Sayı[16] Notlar
Sabit kanatlı uçak
Airbus A400M Atlas Airbus A400M Atlas  Avrupa Birliği
 Türkiye
Stratejik taşıma uçağı 2[17] Toplam 10 adet sipariş edildi. Sonuncu A400M teslimatının 2018`de olması bekleniyor.[18]
KC-135R-CRAG Stratotanker KC-135  ABD Havadan yakıt ikmalı uçağı KC-135R 7 Modernize edildi.
Boeing 737 AEW&C B-737AEW  ABD Erken hava uyarı ve kontrol uçağı B-737AEW 4 Modernize edildi.
C-130 Hercules C-130E  ABD Kargo uçağı C-130B/E 19 Modernize edildi.
C-160 Transall C-160T  Almanya
 Fransa
Kargo uçağı C-160T 14 Modernize edildi.
CN-235 CN-235  İspanya
 Türkiye
Kargo uçağı CN-235M-100 50 Modernize edildi.
Gulfstream IV G550  ABD Kargo uçağı
Komuta ve Kontrol
C-20 3 Modernize edildi.
F-16 Fighting Falcon F-16C  ABD
 Türkiye
Savaş uçağı F-16C
F-16D
196
44
F-16 CCIP modernizasyon ekim 2014 tamamlanacak
Blok 40 ve blok 50 ler bu modernizasyondan geciyor,blok 30 lar kismi modernizasyona tabi tutuldu.
F-4 Phantom II F-4  ABD
 Türkiye
Bombardıman uçağı F-4E Phantom II 37[19] 54 tanesi Phantom 2020'ye yükseltildi.
Canadair NF-5 NF-5  Kanada Eğitim uçağı F-5A
F-5B
12 Modernize edildi.
T-38 Talon T-38  ABD Eğitim uçağı T-38A Talon 68 68 adedi eğitim için yenilenmektedir.
KT-1T KT-1  Kore Eğitim uçağı KT-1T 40+15 15 opsiyonlu uçağın alımı onaylanmıştır.
TUSAŞ Hürkuş Hürkuş  Türkiye Eğitim uçağı HÜRKUŞ 0 Test ve sertifikasyon aşamasında
SF-260 SF-260  İtalya
 Türkiye
Eğitim uçağı SF-260D 35 Modernize edildi.
Helikopterler
Eurocopter Cougar AS-532  Fransa
 Türkiye
Nakliye helikopteri AS-532 20 Öncelikle Arama Kurtarma için kullanılır.
T-129 ATAK T-129 Atak  İtalya
 Türkiye
Saldırı helikopteri T-129 ATAK 59 Toplam 59 adet üretilecek. Üçerli paketler halinde
Türk Hava Kuvvetleri'ne teslim edilecek. 10 Haziran 2014 tarihinde ilk üretimi tamamlanan 3 helikopter
teslim edilmiştir.[20]
UH-1 UH-1  ABD Nakliye helikopteri UH-1H 27 Modernize edildi.
Boeing CH-47 Chinook CH-47F  ABD Nakliye helikopteri CH-47F 12 Toplam 12 adet üretilecek. Üçerli paketler halinde
Türk Hava Kuvvetleri'ne teslim edilecek. 26 Haziran 2016 tarihinde ilk üretimi tamamlanan 6 helikopter teslim edilmiştir.
Bell AH-1 Cobra BELL AH-1 COBRA  ABD Saldırı helikopteri AH-1 COBRA 25 Modernize edildi.
Sikorsky UH-60 Black Hawk UH-60  ABD Nakliye helikopteri UH-60 14 Modernize edildi.
İHAlar
GNAT 750 General Atomics GNAT  ABD Keşif GNAT 750 18 Modernize edildi.
Heron Heron  İsrail Keşif HERON 10 Modernize edildi.
RQ/MQ-1 Predator MQ-1  ABD Keşif PREDATOR 5 Modernize edildi.
MQ-9 Reaper MQ-9  ABD Keşif REAPER 4 Modernize edildi.
RQ-7 Shadow RQ-7  ABD Keşif SHADOW 6 Modernize edildi.
Aerostar Aerostar  İsrail Keşif AEROSTAR 3 Modernize edildi.
TAI Anka Anka  Türkiye Keşif ANKA 30 10+20 Opsiyonlu Satış Sipariş edildi 2016 da teslim edilecekler [21]
Bayraktar İHA Bayraktar  Türkiye Keşif BAYRAKTAR 13 Modernize edildi.

Hava Savunma Sistemleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Silah Ülke Tür Versiyonları Faal Not
Hava Savunma Sistemleri
MIM-14 Amerika Birleşik Devletleri Uzun Menzilli Hava Savunma Silahı Nike-Hercules 72 Füze Aşamalı olarak hizmet dışı kalacaklar.
MIM-23 Amerika Birleşik Devletleri Orta Menzilli Hava Savunma Silahı Hawk XXI 16 Batarya (8 atış kontrol ünitesi, 48 adet lançer ve 175 adet MIM-23B füzesi) Aktif olarak çalışmaktadır.
Rapier missile Birleşik Krallık
Türkiye
Orta Menzilli Hava Savunma Silahı Rapier FSB1 86 Batarya Roketsan tarafından lisans altında üretildi.
Atılgan PMADS Türkiye Kısa Menzilli Hava Savunma Silahı Zıpkın Kaideye Monteli Stinger 32 Batarya Roketsan tarafından lisans altında üretildi.
FIM-92 Stinger Amerika Birleşik Devletleri
Türkiye
MANPADS - 108 Fırlatıcı Roketsan tarafından lisans altında üretildi.
MIM-104 Amerika Birleşik Devletleri Uzun Menzilli Hava Savunma Silahı MIM-104 Patriot 3 Batarya NATO tarafından Türkiye'nin isteği üzerine konuşlandırıldı ABD, Almanya ve Hollanda Silahlı Kuvvetlerinin kontrolündeler..

Füzeler ve bombalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Silah Ülke Türü Versiyonları
Havadan-Havaya Füzeler
AIM-120 AMRAAM Amerika Birleşik Devletleri Orta Menzilli AIM-120A, AIM-120B, AIM-120C-7
AIM-7 Sparrow Amerika Birleşik Devletleri Orta Menzilli AIM-7E, AIM-7F
AIM-9 Sidewinder Amerika Birleşik Devletleri Kısa Menzilli AIM-9E/F/X/M/L/I/S/P3
Havadan-Karaya Füzeler
SOM (füze) Türkiye Seyir füzesi AGM-75D
Standoff Land Attack Missile Amerika Birleşik Devletleri Arazi saldırı seyir füzesi AGM-84H/K
AGM-142 Popeye İsrail Hava füzesi AGM-74A
AGM-142 Popeye İsrail Hava füzesi AGM-96C
AGM-88 HARM Amerika Birleşik Devletleri Hava-yüzey anti-radyasyon füzesi AGM-88B
AGM-65 Maverick Amerika Birleşik Devletleri Havadan karaya güdümlü füze AGM-65G, AGM-65A/B
AGM-154 JSOW Amerika Birleşik Devletleri Planör bombası AGM-154A-1/C
Bombalar
JDAM Amerika Birleşik Devletleri roket bombası GBU-31, GBU-38
Mark 84 Amerika Birleşik Devletleri tahrip bombası CBU-93/95
GBU-12 Paveway II Amerika Birleşik Devletleri zemin bombası CBU-95/97
GBU-10 Paveway II Amerika Birleşik Devletleri varil bombası CBU-97/99
GBU-8/B HOBOS Amerika Birleşik Devletleri tomahawk füzesi/bombası CBU-99/101
BLU-109 Amerika Birleşik Devletleri Füze bombası CBU-101/103
CBU-105 WCMD Amerika Birleşik Devletleri Misket bombası CBU-103/105
Matra Durandal Fransa Pist tahrip bombası CBU-105/107

Gelecek Planları[değiştir | kaynağı değiştir]

Uçak Ülke Rol Versiyon Adet Notlar
F-35 Lightning II Amerika Birleşik Devletleri
Türkiye
Savaş uçağı F-35A-F35B 116 [22][23] 2018'de envartere girecektir.
A400M Avrupa Birliği
Türkiye
Stratejik taşıma uçağı A400M 10 SSM'nin yaptığı anlaşmada uçağın belirli parçalarını TAI kendisi tasarlayıp üretecek.[24]
B-737-700 AEW&C MESA Amerika Birleşik Devletleri Erken uyarı ve kontrol uçağı Boeing 737 4 2012'de 'Barış Kartalı' adlı proje kapsamında teslim edilecek.[25]
SOM Türkiye Seyir füzesi Havadan-Karaya 8 180 km menzile sahip olan SOM, modernize edilmiş F-16 ve F-4ler için üretilecek.[26][27]
SAM Uçaksavar füzesi Türkiye Uçaksavar füzesi Karadan-Havaya 6 Envartere alınacak.
Tomahawk füzesi Amerika Birleşik Devletleri Tomahawk füzesi Havadan-Havaya 4 Envartere alınacak.
TAI Hürkuş Türkiye Eğitim uçağı TAI Hürkuş 4 prototip Seri üretime geçildi.
KT-1 Güney Kore Eğitim uçağı KT-1T 40+15 seri üretime geçildi.
TAI Anka Türkiye İnsansız hava aracı Anka-A ve Anka-B 10 + 30 Anka-A'nın prototipi yapıldı. Anka-B füzelerle donatılacak.
MQ-1 Predator Amerika Birleşik Devletleri İnsansız hava aracı Silahlı Predator 6 Envartere alınacak.
MQ-9 Reaper Amerika Birleşik Devletleri İnsansız hava aracı MQ-9 Reaper 6 Envartere girecek.
Uzun Menzilli Hava Savunması Projesi Amerika Birleşik Devletleri
Rusya
Çin
İtalya
Hava Savunma Hava Savunma Sistemleri 20 Batarya Türkiye MIM-104, S-400, HQ-9 veya Eurosam'dan birini seçecek.
TFX Türkiye Bombardıman uçağı TUSAŞ T/F-X 5 SSIK milli avcı uçağı kararını 15 Aralık 2010'da aldı.[28] TUSAŞ'a 20 milyon dolar ve 2 yıl planlama süresi verildi.
AH-1 SuperCobra Amerika Birleşik Devletleri Saldırı helikopteri SuperCobra 3 2017 yılında 3 adet AH-1 SuperCobra taarruz helikopteri Türk Hava Kuvvetleri'ne teslim edilecektir.

Rütbeler[değiştir | kaynağı değiştir]

NATO Kodu OF-10 OF-9 OF-8 OF-7 OF-6 OF-5 OF-4 OF-3 OF-2 OF-1 OF(D) Öğrenci Subay
Türkiye Türkiye
(Değiştir)
Orgeneral Korgeneral Tümgeneral Tuğgeneral Albay Yarbay Binbaşı Yüzbaşı Üsteğmen Teğmen Asteğmen Harbiyeli
NATO Kodu OR-9 OR-8 OR-7 OR-6 OR-5 OR-4 OR-3 OR-2 OR-1
Astsubay Kıdemli
Başçavuş
Astsubay
Başçavuş
Astsubay Kıdemli
Üstçavuş
Astsubay
Üstçavuş
Astsubay Kıdemli
Çavuş
Astsubay
Çavuş
Uzman
Çavuş
Çavuş Uzman
Onbaşı
Onbaşı Er


Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Hava Kuvvetleri Komutanlığı (2012-02-08). "Kuruluş Yılları". 22 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20151222135311/https://www.hvkk.tsk.tr/TR/IcerikDetay.aspx?ID=19. Erişim tarihi: 2012-06-13. 
  2. ^ Yalçın, Osman (Bahar 2011). "Türk Tarihi Bakımından 20. Yüzyılda İki Önemli Gelişme:“Havacılığın Ve Bir Liderin Doğuşu”". Turkish Studies 6/2: 1039. http://www.turkishstudies.net/Makaleler/1090529721_59Yal%C3%A7%C4%B1n%20Osman.pdf. Erişim tarihi: 2012-06-13. 
  3. ^ "6756 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması ve Milli Savunma Üniversitesi Kurulması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesi Hakkında Kanun". T.C. Resmî Gazete (29898). 24 Kasım 2016. http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2016/11/20161124-3..htm. Erişim tarihi: 25 Aralık 2016. "MADDE 36- 1325 sayılı Kanuna 1 inci maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki 1/A maddesi eklenmiştir. “Kuvvet komutanlıklarının bağlılığı MADDE 1/A- Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlıkları Milli Savunma Bakanına bağlıdır." 
  4. ^ Türk Hava Kuvvetleri envanteri
  5. 5,0 5,1 "Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması ve Milli Savunma Üniversitesi Kurulması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname". resmigazete.gov.tr. 31 Temmuz 2016. 31 Temmuz 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160731112514/http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2016/07/20160731-4.pdf. Erişim tarihi: 31 Temmuz 2016. 
  6. ^ http://www.turkeyswar.com/aviation/aviation.html
  7. ^ http://www.turkeyswar.com/aviation/index.html
  8. ^ "TRT World". 6 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160306170544/http://trt-world.com/trtworld/en/newsdetail.aspx?haberkodu=22c13272-755e-4708-a305-b004353f991f. 
  9. ^ "BBC News - Syrian military says it downed Turkish fighter jet". BBC News. 1 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160101183122/http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-18561219. Erişim tarihi: 24 December 2014. 
  10. ^ Tawfiq, Saif (2013-09-16). "Turkish warplanes shoot down Syrian helicopter". Reuters. http://www.reuters.com/article/2013/09/16/us-syria-crisis-turkey-idUSBRE98F0K920130916. Erişim tarihi: 2013-11-19. 
  11. ^ http://www.cnnturk.com/turkiye/hava-kuvvetlerinin-yapisinda-darbe-degisikligi
  12. ^ Scramble on the Web: Turkish Air Force - Order of Battle
  13. ^ "Turkey picks G550 for command and control mission". Flight International, 16 December 2008.
  14. 14,0 14,1 14,2 "Turkish Stars"
  15. ^ http://kokpit.aero/turk-yildizlari-cn235-yeni-boyama
  16. ^ IISS 2010, pp. 164–168
  17. ^ "Turkey Accepts First A400M" Defense news Erişim tarihi: 11 Mayıs 2014.
  18. ^ "Military cargo plane to be delivered to Turkey in 2013." Hürriyet Daily News. Retrieved: 1 July 2011.
  19. ^ "RF-4E'lerin uçuşu durdurulacak" (Türkçe). Anadolu Ajansı. 11 Mart 2015. 11 Mart 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20150311201845/http://www.aa.com.tr/tr/turkiye/476820--rf-4flerin-ucusu-durdurulacak. Erişim tarihi: 11 Mart 2015. 
  20. ^ "TSK Atak'ta". Sabah.com.tr. 10 Haziran 2014. 10 Haziran 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. https://archive.today/Il4D3. Erişim tarihi: 10 Haziran 2014. 
  21. ^ Defence Turkey: TAI's UAV "Anka" rolled out
  22. ^ Lockeed Martin. "F-35 Lightning II Program Update & Fast Facts". http://www.lockheedmartin.com/data/assets/aeronautics/mediacenter/mediakits/f35/F-35FastFacts01142010.pdf. Erişim tarihi: 29 July 2010. 
  23. ^ DefenseNews. "Turkey May Buy Up to 116 F-35s: Defense Minister". http://www.defensenews.com/story.php?i=5529799&c=EUR&s=AIR. Erişim tarihi: 25 Ocak 2011. 
  24. ^ "A400M Transport Aircraft (H.03)". Undersecretariat for Defence Industries. 2 Ekim 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20111002094401/http://www2.ssm.gov.tr/library/projects/hava_arac_eng/fla_eng.htm. Erişim tarihi: 29 Temmuz 2010. 
  25. ^ Hoyle, Craig (19 Temmuz 2010). "FARNBOROUGH: Turkey's first 737-based AEW aircraft makes UK debut". Flightglobal. 9 Ağustos 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20110809070656/http://www.flightglobal.com/articles/2010/07/19/344651/farnborough-turkeys-first-737-based-aew-aircraft-makes-uk.html. Erişim tarihi: 29 Temmuz 2010. 
  26. ^ http://www.hurriyet.com.tr/gundem/17954640.asp?gid=381
  27. ^ http://www.kirpihaber.com/teknoloji-bilim/yerli-seyir-fuzesi-180-kilometreden-hedefinin-vuracak.htm
  28. ^ [1]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]