Şırnak (il)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Şırnak
Şırnak'ın Türkiye'deki konumu
Şırnak'ın Türkiye'deki konumu
Şırnak'ın ilçeleri
Ülke Türkiye
Bölge Güneydoğu Anadolu Bölgesi ve Doğu Anadolu Bölgesi
Alt idari birimler
İdare
 • Vali Ali Hamza Pehlivan
Yüzölçümü
 • Toplam 7.172 km² (2.769 mil²)
Alan kodu 486
Plaka kodu 73

Şırnak Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan bir ildir.

Nuh Peygambere ait olduğu öne sürülen bir türbe, Şırnak'ın Cizre ilçesinde bulunur. Tufandan sonra Nuh'un ilk yerleştiği şehir olduğu rivayet edilir. İl, Irak ve Suriye'ye komşudur. Şırnak, 16 Mayıs 1990 tarih ve 3647 sayılı kanunla Siirt ilinden ayrılarak Türkiye'nin 73. ili olmuştur. Aynı kanunla Siirt'in Eruh ilçesine bağlı Güçlükonak bucağı bu ilin ilçesi olmuş, ayrıca Mardin'in İdil, Cizre ve Silopi ilçeleri buraya bağlanmıştır.

Ağustos 2015 tarihinden itibaren Şırnak il merkezi ve Cizre, İdil ve Silopi ilçelerinde çatışmalar yaşanmıştır. Bu çatışmalar 3 Haziran 2016'da son bulmuştur.

Toponimi[değiştir | kaynağı değiştir]

İsminin Şehr-i Nuh'tan geldiği söylenir.[kaynak belirtilmeli] Şırnak'ın Kürtçe'de karşılığı Şirnex'dir.[1][2][3][4][5]

İlçeler[değiştir | kaynağı değiştir]

Şırnak ilinin yedi ilçesi vardır,

Yönetim[değiştir | kaynağı değiştir]

İllerde protokolde ilk sırada yer alan Vali, merkezi yönetimi temsil eder ve Cumhurbaşkanı tarafından atanır. Büyükşehir dışındaki illerde yerel yönetim, şehirler düzeyindedir. Belediye Başkanı, belediye sınırları içinde kalan seçmenin oy çokluğu ile seçilir. Ayni seçmen İlçe Belediye Meclisi için de oy kullanarak ilçelerin belediye meclislerini oluşturur. İldeki bütün seçmenler ayrıca il genel meclisi için de oy kullanarak, İl Genel Meclisinin oluşumunu sağlarlar.

İl genel meclisi ve belediye meclisi üyelikleri için yapılan seçimlerde, onda birlik baraj uygulamalı nispi temsil sistemi, belediye başkanlığı seçiminde ise çoğunluk sistemi uygulanır İl genel meclisi ve belediye meclisi üye sayıları ilçe nüfusuna göre, kontenjandan kalan sayıların partilere dağılımı ise D'Hondt Sistemine göre belirlenir (Kanun:2972-Madde:23)

İl Genel Meclisi, İl Özel İdaresinin karar organıdır, başkanını üyeleri arasından gizli oyla seçer. Ayrıca, İl Genel Meclisi kendi içinden gizli oyla bir yıl görev yapacak 5 kişilik İl Encümenini seçer.[6][7]

Merkezi yönetim, Vali ve İl Müdürlerinden oluşur. İl Özel İdaresi (İl Genel Meclisi ve İl Encümeni) seçilmişlerden oluşur, ancak Vali başkanlığında görev yapar. Yerel yönetim ise belediye başkanları ve belediye meclislerinden oluşur.

Şırnak Valisi, 1977-Rize doğumlu Ali Hamza PEHLİVAN’dır. 29 Temmuz 2019 tarihinde Bayburt Valisi iken atanmıştır.[8]

Şırnak Belediye Başkanı, 1963-Şırnak doğumlu Mehmet Yarka(AK Parti), 31 Mart 2019 seçimlerinde %61,72 oy oranıyla seçilmiştir.[9]

Cizre ve İdil'in HDP'li belediye başkanları seçildikten sonra İçişleri Bakanlığı tarafından görevden alınmış, yerine ilçe kaymakamları kayyum atanmıştır.[10][11]

2019 Türkiye yerel seçimleri sonuçlarına göre Şırnak İl Genel Meclisi üye sayısı, 9 AK Parti,18 HDP olmak üzere 27’dir.[12]Şırnak Belediye Meclisi ise 17 AK Parti ve 8 HDP olmak üzere 25 üyeden oluşur.[13]

2018 Genel seçimleri sonucu, Şırnak'ı temsilen TBMM'de AK Parti'den 1 milletvekili (Rizgin Birlik) ve HDP'den 3 milletvekili (Hasan Özgüneş, Nuran İmir, Hüseyin Kaçmaz) seçilmiştir.[14]

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Güncel Nüfus Değerleri (TÜİK 4 Şubat 2020 verileri[15])[değiştir | kaynağı değiştir]

Şırnak ili nüfusu: 529.615'dir. Bu nüfusun %74,49'sı şehirlerde yaşamaktadır (2019 sonu). İlin yüzölçümü 7.078 km2'dir. İlde  km2'ye 75 kişi düşmektedir. (Bu sayı Cizre'de 335’dür.)

İlde yıllık nüfus % 1,03 oranında artmıştır. Nüfusu en çok artan ilçe: Cizre (% 3,89). Nüfusu en çok azalan ilçe: Güçlükonak(-% 6,08)

04 Şubat 2020 TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 7 İlçe, 19 belediye, bu belediyelerde 91 mahalle ve ayrıca 196 köy vardır.

2019 yılı sonunda Şırnak ili ve ilçelerinin yerleşim yeri ve nüfusla ilgili sayısal bilgileri[16]
İlçe Nüfus

2018

Nüfus

2019

Nüfus

Artışı %

Belediye

Sayısı

Mahalle

Sayısı

Köy

Sayısı

Köy

Nüfusu

Şehir

nüfusu

Şehirde

oturan %

Alanı

 km2[17]

 km2'ye

düşen kişi

Beytüşşebap 17.227 16.330 -5,21 1 4 26 10.381 5.949 36,43 1.647 10
Cizre 143.124 148.697 3,89 1 10 31 22.898 125.799 84,60 444 335
Güçlükonak 13.091 12.295 -6,08 2 6 18 5.263 7.032 57,19 466 26
İdil 76.523 76.895 0,49 3 9 63 41.251 35.644 46,35 1.148 67
Merkez ilçe 93.431 93.989 0,60 4 24 19 15.456 78.533 83,56 1.701 55
Silopi 134.754 136.749 1,48 4 20 26 20.992 115.757 84,65 831 165
Uludere 46.040 44.660 -3,00 4 18 13 18.881 25.779 57,72 841 53
ŞIRNAK 524190 529.615 1,03 19 91 196 135.122 394.493 74,49 7.078 75

Konum[değiştir | kaynağı değiştir]

Konum Bilgileri Tablosu[değiştir | kaynağı değiştir]

Konum Bilgileri
İlçe Kuruluş Yılı[18] Alanı km²[19] Rakım mt. Merkeze km[20] Ulaşan Yollar[20]
Beytüşşebap Cumh.önce 1.647 1.546 121 -32=>73-25=>73-02
Cizre Cumh.önce 444 374 49 E E90/ -31, E E90/ -01, -03
Güçlükonak 1990 466 791 76 -31=>73-51=>73-55
İdil 1937 1.148 765 78 -03
Silopi 1960 831 510 76 E E90/ -01
Şırnak Merkez   1.701 1.343   -32, 73-01
Uludere 1957 841 1.227 50 -32=>73-25
Şırnak 1990 7.078      

Spor[değiştir | kaynağı değiştir]

2018-2019 Sezonu sonunda, Şırnak’ın futbol 3.ligdeki temsilcisi Cizrespor, grubunda 14.olmuştur. Voleybol erkek liglerinde Cizre Belediyesi 1. lige, Silopi Gençlik Merkezi de 2.lige yükselmiştir. Ayrıca BAL’da ve kadın futbol liglerinde birer takımı vardır. Voleybol 2. Liglerinde 2 takımı kalmıştır. Hentbol erkeklerde Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü Spor, 1.ligde, Genç Yıldızlar SK da 2.ligdedir. Ayrıca, Şırnak'ın 8 voleybol, 1 hentbol takımı daha bölgesel liglerde yer almıştır.

Futbol Türkiye Kupası 'nda Cizrespor, 2.turda elenmiştir. Erkekler Türkiye Kupası (hentbol)'nda Şırnak GHSİM SK. çeyrek finalde elenmiştir.   

Önemli spor tesisleri: Şırnak Şehir Stadyumu (3.050), Cizre İlçe Spor Salonu (2.000).

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Sonja Galler, Davut Yesilmen (2015). OSTTÜRKEI - Zwischen Nemrut, Ararat und Hakkari-Gebirge (Trescher-Reihe Reisen) (Almanca). s. 189. ISBN 9783897943124. 
  2. ^ ERGİN ÖPENGİN , GEOFFREY HAIG. "Regional variation in Kurmanji: A preliminary classification of dialects" (PDF) (İngilizce). Article history: Received. 
  3. ^ Geoffrey Haig , Ergin Öpengin. "Kurmanji Kurdish in Turkey: structure, varieties, and status" (PDF) (İngilizce). 
  4. ^ Medeni Duran (7 / 2006). Osmanlı'dan Şemdinli'ye JİTEM tarihi (Berçem Yayıncılık bas.). s. 349. ISBN 252536544 |isbn= değerini kontrol edin: length (yardım).  Tarih değerini gözden geçirin: |tarih= (yardım)
  5. ^ "Hakkari ve Şırnak il olmaktan çıkarılıyor". Evrensel Gazetesi. evrensel.net. 2 Ağustos 2016. Erişim tarihi: 6 Nisan 2017. 
  6. ^ https://www.icisleri.gov.tr/illeridaresi/ozel-idare1
  7. ^ https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5302.pdf
  8. ^ http://www.sirnak.gov.tr/valimiz
  9. ^ https://www.aa.com.tr/tr/politika/sirnak-belediye-baskanligini-ak-parti-adayi-yarka-kazandi/1438541
  10. ^ https://www.ntv.com.tr/turkiye/cizre-belediyesine-kayyum-atandi,YgOHZSvSyk256JAUs_Cu8Q
  11. ^ https://www.haberturk.com/sirnak-haberleri/73359580-idil-belediyesine-kayyum-atandi/
  12. ^ http://www.sirnakozelidare.gov.tr/meclis-uyeleri
  13. ^ https://biruni.tuik.gov.tr/secimdagitimapp/yerel.zul
  14. ^ https://biruni.tuik.gov.tr/secimdagitimapp/
  15. ^ https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr 25 Ağustos 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. TUİK 4 Şubat 2020 verileri
  16. ^ "Arşivlenmiş kopya". 25 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Şubat 2020. 
  17. ^ https://www.harita.gov.tr/images/urun/il_ilce_alanlari.pdf
  18. ^  İçişleri Bakanlığı- İller İdaresi Genel Müdürlüğü
  19. ^ Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; :1 isimli refler için metin temin edilmemiş (Bkz: Kaynak gösterme)
  20. ^ a b Karayolları Genel Müdürlüğü

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]