Afyonkarahisar (il)

Koordinatlar: 38°39′06″K 30°40′12″D / 38.65167°K 30.67000°D / 38.65167; 30.67000
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Afyonkarahisar
Afyonkarahisar Kalesi
Afyonkarahisar'ın Türkiye'deki konumu
Afyonkarahisar'ın Türkiye'deki konumu
Ülke  Türkiye
Bölge Ege Bölgesi, İç Anadolu Bölgesi, Akdeniz Bölgesi
İl Afyonkarahisar
Alt idari birimler
İdare
 • Belediye Başkanı Mehmet Zeybek (AK Parti)
 • Vali Kübra Güran Yiğitbaşı [1]
Yüzölçümü
 • Toplam 14,016 km² (5.411 mil²)
Nüfus
 (2021)
 • Toplam 744.179
 • Yoğunluk 53/km² (130/mil²)
Zaman dilimi UTC+03.00 (TRS)
Alan kodu 272
Plaka kodu 03

Afyonkarahisar, Ege Bölgesi'nin İç Batı Anadolu Bölümü'nde yer alan bir ildir. İl nüfusu: 744.179'dur. Bu nüfusun %78,07'ü şehirlerde yaşamaktadır (2021 sonu). İlin yüzölçümü 14.016km²'dir. İlde km²'ye 53 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkez ilçede 253’dür.) Afyonkarahisar sınırlarında merkez ilçeyle beraber 18 İlçe, 60 belediye, bu belediyelerde 448 mahalle ve ayrıca 420 köy vardır.[2]

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Bilindiği kadarıyla ilk olarak Hitit egemenliğinde olan Afyonkarahisar toprakları, sonra sırası ile Frigya ve Lidya egemenliğine geçti. Daha sonra MÖ 6. yüzyılda Pers egemenliğine giren Afyonkarahisar'ı Büyük İskender fethetti. Onun ölümünden sonra Seleukos ve Bergama Krallıkları'nın egemenliğine giren topraklar, daha sonra Roma İmparatorluğu topraklarına katıldı. Alp Arslan'ın Malazgirt Meydan Muharebesi'nden ve Selçuklular'ın Anadolu'yu fethinden sonraki süreçte, Sultan I. Mesud'un emri ile Afyon Kalesi'nin eteklerine Karaşar Türkleri yerleştirilmiş ve daha sonra kaleye Karahisar adı verilmiştir. Karahisar ve yöresi, Selçuklu Veziri Sahip Ata Fahrettin Ali'nin sahip unvanına ithâfen Sahib-î Karahisâr olarak anılmıştır. Kutalmışoğlu Süleyman Şah'ın fethiyle ilk kez Türk egemenliğine giren topraklar, Birinci Haçlı Seferi sırasındaki Hristiyan egemenliğinden sonra Alaeddîn Keykûbad tarafından yeniden Türk yönetimine alındı. 12. yüzyılda Germiyanoğullları'nın egemenliğinde olan bölge, sonra Osmanlı idaresine girdi.

Afyon'da Batı Anadolu ağzı kullanılmaktadır.[3]

Gelincik tepesi Sultandağı

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye'nin 81 ilinden biri olan Afyonkarahisar, Anadolu yarımadasının batıya yakın ortasında ve Ege Bölgesi'nin iç kesiminde yer alır. İç Anadolu yaylasının Ege kıyılarına açılan bir eşiği, bir geçidi durumundadır. Çevresinde Eskişehir, Konya, Isparta, Denizli, Uşak ve Kütahya illeri bulunur. Kuzey doğudan güney batıya uzandıkça alçalan ovaları ile hem Orta Anadolu'dan ve hem de Ege Bölgesi'nden sayılır. En kuzeyde Eskişehir sınırından, en güneyde Denizli sınırına kadar kuzey doğudan güney batıya uzunluğu 210 kilometredir. Eni ise Kütahya sınırından Isparta sınırına kadar kuzey batıdan güney doğuya 112 kilometredir. Denizli'ye doğru incelerek eni 20 kilometreye kadar düşer, bir parça halindedir.

İlin diğer komşu illerle sınırlarının toplam uzunluğu 616 kilometredir.

Afyonkarahisar ilinin 2020 yılı TUİK verilerine göre toplam nüfusu 736.912'dır.[2]

Coğrafi konum[değiştir | kaynağı değiştir]

Afyonkarahisar, Türkiye'nin batısında, tüm yolların birleştiği kavşak noktasıdır. İlin bazı illere olan kara yolu uzaklıkları şöyledir:

Kente hakim bir konumda bulunan tarihî Afyonkarahisar Kalesi
İller Ankara İstanbul İzmir Antalya Bursa Eskişehir Denizli Konya Adana Gaziantep Samsun Kocaeli Isparta Erzurum Uşak Kütahya Manisa Aydın Muğla
Uzaklık (Km) 257 461 328 293 274 145 226 223 573 779 676 350 170 1133 117 101 310 352 371
Afyonkarahisar Bayat Türkmen Kilimi
Afyon Türk lokumu Afyonkarahisar
Baharatlar ve sarımsakla zenginleştirilen sığır ve koyun eti ile yapılmış el yapımı bir kangal Afyon Türk sucuğu.

İlçelere Olan Mesafeler[değiştir | kaynağı değiştir]

Dağlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Akarsu ve göller[değiştir | kaynağı değiştir]

Akarsular[değiştir | kaynağı değiştir]

Göller[değiştir | kaynağı değiştir]

Barajlar ve Göletler[değiştir | kaynağı değiştir]

İlde; Selevir, Seyyidler, Örenler, Akdeğirmen barajları ile Dinar-Yeşilçat, Bayat, Merkez-Erkmen, Şuhut-Kayabelen, Sincanlı-Tınaztepe, Sincanlı-Serban, Dinar-Pınarlı, Sincanlı-Taşoluk, Sincanlı-Kırka, Sandıklı-Karacaören, İhsaniye-Üçlerkayası, Şuhut-Ağzıkara, İhsaniye-Ayazini, İscehisar-Seydiler, Bolvadin-Özburun, Şuhut-Ortapınar, Sinanpaşa-Kuruçay, Sinanpaşa-Nuh, Şuhut-Akyuva, Sandıklı-Kestel, Sincanlı-Gezler, Kurucuova, Bozhüyük, Kızılören, Bayramaliler, Döğer Emre, Yedikapı, Derbent, Çepni, Bostanlı Çiftlik, Kızıldağ, Çıkrık, Karaağaç, Şehit Uzman Çavuş Nurullah Oymak, Kırca, Yıprak, Haydarlı Şehit Yavuz Öztürk, Dutağaç, Kargın, Koçgazi, Örenkaya, Çayhisar 27 Ağustos, Nuh-Taşoluk Ortak, Yaka ve Göynük göletleri bulunmaktadır.[5].

Ovalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Afyon mermeri
2002 yılında oluşan Sultandağı Deprem diyagramı

Afyon Ovası, Çöl ovası, Çamur ova, Gül Ovası, Sandıklı Ovası, Şuhut Ovası gibi birikinti ovaları bulunur.

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Afyon'da iklim oldukça sert ve orta derecede yağışlıdır (466 mm). En çok yağış kışın ve ilkbaharda olur. Ortalama sıcaklık en soğuk ayda 3 derece, en sıcak ayda 22 derecedir Ama sıcaklığın yazın 38 dereceye çıktığı, kışın sıfırın altında 37 dereceye düştüğü de görülmüştür.

Sıcaklık[değiştir | kaynağı değiştir]

Afyonkarahisar ili içerisinde bulunan hava bilgisi istasyonlarının uzun yıllık verilerine göre yıllık ortalama sıcaklık 11.1 °C dir. En soğuk ay olan Ocak ayında ortalama sıcaklık 0.2 °C dir. En sıcak ay olan Temmuz ayında ise ortalama sıcaklık değeri 22.1 °C dir.

Yağış[değiştir | kaynağı değiştir]

Afyonkarahisar ili İç Anadolu Karasal İklim bölgesinde yer alması nedeniyle bu yağış düzeninin etkileri altında bulunmaktadır ve ilde yıllık yağış ortalaması 407 mm dir. Yazları sıcak ve kurak kışları ise soğuk ve kar yağışlı geçer.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Güncel Nüfus Değerleri (TÜİK 4 Şubat 2022 verileri)[6]

Afyonkarahisar ili nüfusu: 744.179'dir. Bu nüfusun %78,07'ü şehirlerde yaşamaktadır (2021 sonu). İlin yüzölçümü 14.016km²'dir. İlde km²'ye 53 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkez ilçede 253’dür.) İlde yıllık nüfus artış oranı% 0,99 olmuştur. Nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler Emirdağ  (% 7,11), Kızılören(-% 4,76)

04 Şubat 2022 TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 18 İlçe, 60 belediye, bu belediyelerde 448 mahalle ve ayrıca 420 köy vardır.

2021 yılı sonunda Afyonkarahisar ili ve ilçelerinin yerleşim yeri ve nüfusla ilgili sayısal bilgileri
İlçe Nüfus

2020

Nüfus

2021

Nüfus

Artışı%

Belediye

Sayısı

Mahalle

Sayısı

Köy

Sayısı

Köy

Nüfusu

Şehir

nüfusu

Şehirde

oturan%

Alanı

km2

km2'ye

düşen kişi

Başmakçı 9.617 9.536 -0,84 1 8 14 4.543 4.993 52,36 361 26
Bayat 7.573 7.687 1,51 1 4 12 3.505 4.182 54,40 411 19
Bolvadin 45.133 45.944 1,80 3 64 14 7.461 38.483 83,76 944 49
Çay 31.174 30.777 -1,27 3 26 20 11.125 19.652 63,85 803 38
Çobanlar 14.355 14.131 -1,56 2 13 3 2.164 11.967 84,69 165 86
Dazkırı 11.397 11.364 -0,29 1 6 16 5.724 5.640 49,63 408 28
Dinar 47.516 47.378 -0,29 3 41 60 16.137 31.241 65,94 1254 38
Emirdağ 39.518 42.327 7,11 3 21 69 15.738 26.589 62,82 2103 20
Evciler 7.311 7.183 -1,75 1 6 7 3.789 3.394 47,25 252 29
Hocalar 9.245 9.035 -2,27 1 3 15 6.819 2.216 24,53 506 18
İhsaniye 27.807 27.455 -1,27 5 23 26 11.236 16.219 59,07 849 32
İscehisar 25.043 24.999 -0,18 2 13 11 9.579 15.420 61,68 489 51
Kızılören 2.269 2.161 -4,76 1 2 4 784 1.377 63,72 111 19
Merkez 313.063 319.574 2,08 15 110 22 11.479 308.095 96,41 1261 253
Sandıklı 55.252 55.210 -0,08 2 16 56 18.686 36.524 66,15 1238 45
Sinanpaşa 39.432 38.830 -1,53 11 57 24 10.438 28.392 73,12 889 44
Sultandağı 14.517 14.279 -1,64 3 17 11 4.963 9.316 65,24 928 15
Şuhut 36.690 36.309 -1,04 2 18 36 19.031 17.278 47,59 1044 35
Afyonkarahisar 736.912 744.179 0,99 60 448 420 163.201 580.978 78,07 14.016 53

İlin yıllara göre nüfusları[değiştir | kaynağı değiştir]

Afyonkarahisar il nüfus bilgileri
Yıl Toplam Sıra Fark Şehir - Kır
1965[7] 502.248 21
  %25     125.102
377.146     %75  
1970[8] 542.111 23 %8Dark Green Arrow Up.svg
  %28     150.778
391.333     %72  
1975[9] 579.171 26 %7Dark Green Arrow Up.svg
  %29     169.494
409.677     %71  
1980[10] 597.516 28 %3Dark Green Arrow Up.svg
  %32     191.298
406.218     %68  
1985[11] 666.978 28 %12Dark Green Arrow Up.svg
  %34     229.790
437.188     %66  
1990[12] 739.223 26 %11Dark Green Arrow Up.svg
  %41     306.209
433.014     %59  
2000[13] 812.416 27 %10Dark Green Arrow Up.svg
  %46     371.868
440.548     %54  
2007[14] 701.572 31 -%14Red Arrow Down.svg
  %51     355.073
346.499     %49  
2008[15] 697.365 31 -%1Red Arrow Down.svg
  %51     355.753
341.612     %49  
2009[16] 701.326 31 %1Dark Green Arrow Up.svg
  %52     363.717
337.609     %48  
2010[17] 697.559 31 -%1Red Arrow Down.svg
  %52     365.421
332.138     %48  
2011[18] 698.626 31 %0Dark Green Arrow Up.svg
  %53     370.411
328.215     %47  
2012[19] 703.948 31 %1Dark Green Arrow Up.svg
  %54     377.845
326.103     %46  
2013[20] 707.123 31 %0Dark Green Arrow Up.svg
  %56     396.621
310.502     %44  
2014[21] 706.371 31 -%0Red Arrow Down.svg
  %57     402.241
304.130     %43  
2015[22] 709.015 31 %0Dark Green Arrow Up.svg
  %58     410.322
298.693     %42  
2016[22] 714.523 31 %1Dark Green Arrow Up.svg
  %58     417.851
296.672     %42  
2017[22] 715.693 31 %0Dark Green Arrow Up.svg
  %59     422.268
293.425     %41  
2018[22] 725.568 31 %1Dark Green Arrow Up.svg
  %59     424.667
300.901     %41  
2019[22] 729.483 31 %1Dark Green Arrow Up.svg
  %60     436.233
293.250     %40  
2020[22] 736.912 31 %1Dark Green Arrow Up.svg
  %60     444.452
292.460     %40  
2021[22] 744.179 31 %1Dark Green Arrow Up.svg
  %61     453.835
290.344     %39  

Konum[değiştir | kaynağı değiştir]

Konum bilgileri
İlçe Kuruluş yılı[23] Alanı km2 Rakım mt. Merkeze uzaklık km[24] Ulaşan yollar[24]
Afyonkarahisar Merkez 1.261 1.012 / -01, -07, -02
Başmakçı 1987 361 858 132 Dinar=> , Dazkırı=>
Bayat 1987 411 698 45 / -01
Bolvadin Cumh.önce 944 990 48 -03,
Çay 1958 803 1.038 47 -06, -03
Çobanlar 1990 165 992 25 -08=>
Dazkırı 1959 408 894 144 -05,
Dinar Cumh.önce 1.254 865 111 -05, -02,
Emirdağ Cumh.önce 2.103 965 69 -03, ,
Evciler 1990 252 909 137 -05=>
Hocalar 1990 506 1.077 101 Sandıklı=> , Banaz=>64-01
İhsaniye 1959 849 1.099 35 -02=>
İscehisar 1987 489 1.081 22 / -01
Kızılören 1990 111 1.112 90 -10=>
Sandıklı Cumh.önce 1.238 1.094 64 -10=>
Sinanpaşa 1953 889 1.118 34 -07=>
Sultandağı 1958 928 1.012 67 -09
Şuhut 1946 1.044 1.145 27 Afyonkarahisar=> ,
AFYONKARAHİSAR Cumh.önce 14.016

Yönetim[değiştir | kaynağı değiştir]

İllerde protokolde ilk sırada yer alan Vali, merkezi yönetimi temsil eder ve Cumhurbaşkanı tarafından atanır. Büyükşehir dışındaki illerde yerel yönetim, şehirler düzeyindedir. Belediye Başkanı, belediye sınırları içinde kalan seçmenin oy çokluğu ile seçilir. Ayni seçmen İlçe Belediye Meclisi için de oy kullanarak ilçelerin belediye meclisleri oluşturur. İldeki bütün seçmenler ayrıca il genel meclisi için de oy kullanarak, İl Genel Meclisinin oluşumunu sağlarlar.

İl genel meclisi ve belediye meclisi üyelikleri için yapılan seçimlerde, onda birlik baraj uygulamalı nispi temsil sistemi, belediye başkanlığı seçiminde ise çoğunluk sistemi uygulanır İl genel meclisi ve belediye meclisi üye sayıları ilçe nüfusuna göre, kontenjandan kalan sayıların partilere dağılımı ise D'Hondt Sistemine göre belirlenir (Kanun:2972-Madde:23)

İl Genel Meclisi, İl Özel İdaresinin karar organıdır, başkanını üyeleri arasından gizli oyla seçer. Ayrıca, İl Genel Meclisi kendi içinden gizli oyla bir yıl görev yapacak 5 kişilik İl Encümenini seçer.[25][26]

Merkezi yönetim, Vali ve İl Müdürlerinden oluşur. İl Özel İdaresi (İl Genel Meclisi ve İl Encümeni) seçilmişlerden oluşur, ancak Vali başkanlığında görev yapar. Yerel yönetim ise belediye başkanları ve belediye meclislerinden oluşur.

Afyonkarahisar Valisi, 1979-Ankara doğumlu Kübra Güran Yiğitbaşı’dır. 12.5.2022/209 tarihli kararla, Aile ve Sosyal Politikalar Bakan Yardımcısı iken atanmıştır.[27]

Afyonkarahisar Belediye Başkanı, 1954 Afyon doğumlu Mehmet Zeybek (AK Parti), 31 Mart 2019 seçimlerinde %42,96 oy oranıyla seçilmiştir.[28]

2019 Türkiye yerel seçimleri sonuçlarına göre Afyonkarahisar İl Genel Meclisi üye sayısı, 36 AK Parti, 7 MHP, 3 CHP ve 3 İYİ Parti olmak üzere 50’dir. Afyonkarahisar Belediye meclisi ise 17 AK Parti, 11 İYİ Parti, 3 MHP olmak üzere 31 üyeden oluşur.[29]

2018 Türkiye genel seçimleri sonucuna göre Afyonkarahisar'ın Türkiye Büyük Millet Meclisi'ndeki üyelerinin siyasi partilere dağılımı: 3 AK Parti, 1 CHP, 1 İYİ Parti, 1 MHP'dir.[30]

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Afyonun temel sanayi ürünleri mermer ve gıda üzerinedir. Afyon sanayisi Mermer ve Traverten taşında dünyanın önde gelen üreticilerindendir.

Et, tavuk ve yumurtacılıkta son derece gelişmiştir. Türkiye et ve yumurta borsasına yön vermektedir.

Türkiye içinde ise Afyon deyince akla bunlar gelir:

Millî mücadele: Cumhuriyetin kazanıldığı topraklar; Anadolu'nun kilidi Afyonkarahisar. Kurtuluş savaşında çok önemli savaşlara sahiplik yapmıştır (Kocatepe, Dumlupınar), Yunanlar burada hüsrana uğratılıp İzmir'e kadar püskürtülüp denize dökülmüştür. Günümüzde utku anıtı ve anıt parkta bunu simgelemektedir.

Termal: Türkiye'nin termal başkentidir; en fazla termal yatak kapasitesine sahip ildir. Türkiye'de kişi başına düşen beş yıldızlı otel sayısında en fazla tesise sahip ildir. Yurt dışından ve çevre illerden turlarla bu termallerden böbrek taşı, cilt hastalıkları, romatizma, safra kesesi, solunum yolları gibi hastalıklardan yararlanmak için gelen kişi sayısı çok fazladır. İzmir yolu üzerinde 20'nin üzerinde 5 yıldızlı oteller ile termal turizm gelişmiştir. En önemli merkezleri: Gazlıgöl, Ömer, Gecek, Hüdai, Heybeli, Anemon, İkbal, Korel, Oruçoğlu,Güral

Mermer: İscehisar ilçesinden dünyanın en kaliteli beyaz mermeri çıkmaktadır. Antik çağlarda birçok yerde kullanılmıştır; örneğin Efes antik tiyatro. Günümüzde birçok yerli ve yabancı ünlünün evini süslemektedir. Amerikadaki Beyaz Saraya'da döşenmiştir. Türkiye'nin bütün illerine ve bazı ülkelere ihraç edilir.

Haşhaş: İsminden belli olduğu gibi haşhaşın ana vatanıdır. Türkiye'nin tek alkaloid (morfin) fabrikası Bolvadin ilçesindedir.

Kaymak: En iyi Kaymak, Manda sütünden elde edilir ve fiyat olarak pahalıdır. Ancak günümüzde pek bulunmamaktadır ve inek sütünden imal edilmektedir.

Sucuk: Afyon sucuğu Kayseri sucuğundan lezzet bakımından daha farklıdır. Türkiye çapında 5-6 ulusal markası vardır.

Sucuk döneri: Afyonkarahisar mutfağına özgü lezzetli sucuktan yapılan döner türüdür.

Lokum: Afyon'un lokumu her damak zevkine hitap eden tiplerde üretilir. Özellikle Kaymaklı lokumu son derece popülerdir ve sultan lokumu da denilmektedir.

Afyon ev ekmeği: Patates ezmesi ilave edilen meşhur ev ekmeği, 1 haftalık dayanma süresi ile çok sevilen ve besleme değeri normal ekmeklerden daha yüksek olan bir ekmek türüdür.

Yumurta: Türkiye'nin yumurta borsasıdır, ayda 40.000.000 üretimi vardır

Et: Türkiye'nin et borsası. İstanbul etinin 60 % temin ediyordur.

Ekmek kadayıfı: Afyon orijinli bir tatlı türü olup, tüm Türkiye'de sevilerek yenen bir tatlı türüdür. Özellikle Süt kaymağı ile beraber yenilmesi tercih edilmektedir. Ekmek kadayıfı çeşitleri ise vişneli, cevizli, olmak üzere birçok çeşit içermektedir.

Yün: Dünyanın yün borsası Bolvadin ilçesindedir.

Sandıklı ve Şuhut Patatesi: Sandıklı ve Şuhut bölgesinde sınırlı miktarda yetişen bir tür tatlı patetesi (agrie) ile, Türkiye'nin her yerinde aranan ve tercih edilen değerli bir patates türüdür.

Napolyon kirazı: Sultandağı ilçesi ve Erkmen beldesinde yetiştirilmektedir. İhracata gitmektedir. Türkiye'nin besin değeri en yüksek kirazıdır, tescillidir. Her yıl kiraz festivalleri yapılır.

Kızılay Maden Suyu: İhsaniye ilçesi Gazlıgöl beldesinde çıkmaktadır.1924'ten beri üretime devam etmektedir. Dünyanın en iyi maden suyudur; defalarca uluslararası ödüller kazanmıştır (1934 Paris fuarı), tesis dünyanın en modern dolum tesisidir, dakikada 100.000 şişe dolum yapılmaktadır. Sade ve meyveli olarak dünyanın dört bir yanına ihraç edilmektedir. Osmanlı döneminde padişahlar Afyonkarahisar'dan İstanbul'a getirtirlermiş.1926 yılında Atatürk gelirini Kızılay'a devrettirmiştir.

Arpa: Türkiye'nin en kaliteli arpası burada üretilmektedir. Bu yüzdendir ki Efes Pilsen yıllar önce buraya bira fabrikasını kurmuştur.

Buğday: Türkiye'deki en önemli buğday üretim merkezlerinden olup, Konya ve Ankara'dan sonra başı çekmektedir.

Bayat kök boya kilimi: Dünyaca ünlüdür ve Bayat ilçesinde dokunmaktadır.

Ulaşım: Türkiye'nin İstanbul'dan sonraki en işlek kavşağıdır. Yaz günlerinde günde 100-150.000 araç geçmektedir.Bayram gidiş ve dönüşlerinde otoyollarda kilometrelerce trafik sıkışıklığı meydana gelmektedir. Türkiye'nin 4 istikametine demiryolu olan tek ilidir. Türkiye demiryollarının 7 bölgesinden biridir.

Karahisar Kalesi: Afyonkarahisar'a adını vermiştir.

Kaplıcalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Afyonkarahisar ilinde,

Turizm[değiştir | kaynağı değiştir]

Frig Vadisi Turizmi[değiştir | kaynağı değiştir]

Termal turizm[değiştir | kaynağı değiştir]

Afyonkarahisar, Türkiye'de kaplıca ve ılıca yönünden sayılı iller arasındadır. Bu sebeple son yıllarda fertler ve şirketler ve kooperatifler termal turizme yönelik yatırımlara yönelmişlerdir. Yapılan ve yapılacak olan bu yatırımların sonunda Afyonkarahisar turizmde hak ettiği yerini alacaktır. Kaplıcaları, zengin Tabiat yapısı, tarihî eserleri, alternatif turizm çeşitliliği, kültür ve inanç turizmi festival ve şenlikler gibi çeşitli turizm değerlerine sahip olan Afyonkarahisar, Anadolu'nun batı yakasında bir kavşak noktası olup, doğuyu batıya, kuzeyi güneye bağlayan tabiî bir kapı konumundadır. Bu yüzden turizm potansiyeli yönüyle Türkiye'nin sayılı illeri arasındadır.

Müzeler[31][değiştir | kaynağı değiştir]

  • Afyon Arkeoloji Müzesi
  • AKÜ Devlet Konservatuvarı İbrahim Alimoğlu Müzik Koleksiyonu
  • Bolvadin Müzesi
  • Çeşmeli Konak
  • Hattat Ahmet Şemsettin Karahisari Türk İslam Sanatları Galerisi
  • İsmail Kumartaşlı Yumurta Sanatları Tanıtım Merkezi
  • İstiklal Tanıtım Merkezi
  • Kültür ve Sanat Evi
  • Oyuncak Müzesi
  • Sultan Dîvânî Mevlevîhânesi
  • Şuhut Atatürk Evi
  • Zafer Müzesi

Spor[değiştir | kaynağı değiştir]

Afyonkarahisar şehrini profesyonel liglerde, TFF 2. Lig'de yer alan Afjet Afyonspor futbol takımı ile Kadınlar 2. Ligi'nde yer alan Afyon İdmanyurdu kadın futbol takımının yanı sıra ING Basketbol Süper Ligi'nde yer alan HDI Sigorta Afyon Belediyesi Basketbol erkek takımı ve AXA Sigorta Efeler Ligi'nde yer alan Avşar Maden Suyu Afyon Belediye Yüntaş Voleybol erkek takımı temsil etmektedir.

Şehrin en büyük spor tesisleri: 15.000 kişilik Zafer Stadyumu ve 2.833 kişilik Prof. Dr. Veysel Eroğlu Spor Salonu'dur.

Resim galerisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Kardeş şehirler[değiştir | kaynağı değiştir]

Afyonkarahisar'ın merkezinde bulunan Hamm Bulvarı'nın ismi, Afyonkarahisar'ın Almanya'daki kardeş şehri Hamm'dan alınmıştır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Valiler Kararnamesi yayınlandı: 20 ilin valisi değişti, 9 vali görevden alındı". SABAH. 12 Mayıs 2022. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2022.  |arşiv-url= hatalı: timestamp (yardım)
  2. ^ a b Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; Güncel Nüfus Değerleri isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme)
  3. ^ Prof. Dr. Leyla Karahan'ın Anadolu Ağızlarının Sınıflandırılması (Türk Dil Kurumu yayınları: 630, Ankara 1996)
  4. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q *Türkiye Karayolları Atlası. Doğan Burda Dergi Yayıncılık. 2014. s. 14. 
  5. ^ "DSİ 18. Bölge Müdürlüğü". 8 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Kasım 2015. 
  6. ^ https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr 3 Temmuz 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. TUİK 4 Şubat 2021 verileri
  7. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  14. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  15. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  16. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  17. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  18. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  19. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  20. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  21. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  22. ^ a b c d e f g
  23. ^ İçişleri Bakanlığı- İller İdaresi Genel Müdürlüğü
  24. ^ a b Karayolları Genel Müdürlüğü
  25. ^ "Arşivlenmiş kopya". 5 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ocak 2020. 
  26. ^ "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 18 Haziran 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ocak 2020. 
  27. ^ https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2022/05/202205121-1.pdf
  28. ^ "Arşivlenmiş kopya". 18 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ocak 2020. 
  29. ^ "Arşivlenmiş kopya". 1 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ocak 2020. 
  30. ^ "Arşivlenmiş kopya". 3 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ocak 2020. 
  31. ^ "Müzeler". Afyonkarahisar Resmi Tanıtım Sitesi. 29 Mart 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Temmuz 2021. 
  32. ^ Kardeş Şehir Hamm 14 Nisan 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., afyon.bel.tr 26 Mart 2022 tarihinde erişildi.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]