Muş (il)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Muş
Ülke Türkiye
Coğrafi bölge Doğu Anadolu
İdare
 • Vali İlker Gündüzöz [1]
Yüzölçümü
 • Toplam 8,196 km² (3.164 mil²)
Nüfus
 • Toplam 411.216
 • Kır
250.328
 • Şehir
160.888
Zaman dilimi UTC+03.00 (UDAZD)
İl alan kodu 436
İl plaka kodu 49
Resmî site
muş.gov.tr

Muş, Türkiye Cumhuriyeti'nin Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan bir ildir.

Merkez, Bulanık, Malazgirt, Varto, Hasköy ve Korkut ilçeleri ile birlikte, Muş İli Nüfusu: 406.501'dir. (2016 sonu). Geçimini genellikle tarım ve hayvancılık ile sağlayan halkın büyük bir bölümü köylerde ikamet etmektedir. İl merkezinin denizden yüksekliği: 1334 m.'dir.

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Bölgenin denize uzak ve yüksek olması nedeniyle karasal iklimin etkisi görülür. Çok geniş bir bölge olması ve yükseklik farklarına bağlı olarak iklim özellikleri farklılaşır

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Başlıca geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. İrili ufaklı fabrikalar da mevcuttur.

Yerel yönetim[değiştir | kaynağı değiştir]

2016 yılında TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 6 İlçe, 23 belediye, bu belediyelerde 107 mahalle ve ayrıca 366 köy vardır.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Muş İli Nüfusu: 406.501'dir. Bu nüfusun %51,98'i şehirlerde yaşamaktadır (2016). İlin yüzölçümü 8.650 km²'dir. İlde km²'ye 47 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkez ilçede 69, Hasköy İlçesinde 99’dur.) İlde yıllık nüfus artış oranı %-0,54 olmuştur.

Muş il nüfus bilgileri
Yıl Toplam Sıra Fark Şehir - Kır
1965[3] 198.716 59
  %16     32.503
166.213     %84  
1970[4] 234.250 57 %18Dark Green Arrow Up.svg
  %19     44.889
189.361     %81  
1975[5] 267.203 59 %14Dark Green Arrow Up.svg
  %20     54.723
212.480     %80  
1980[6] 302.406 55 %13Dark Green Arrow Up.svg
  %24     71.077
231.329     %77  
1985[7] 339.492 54 %12Dark Green Arrow Up.svg
  %23     78.477
261.015     %77  
1990[8] 376.543 48 %11Dark Green Arrow Up.svg
  %27     101.154
275.389     %73  
2000[9] 453.654 46 %20Dark Green Arrow Up.svg
  %35     159.503
294.151     %65  
2007[10] 405.509 47 -%11Red Arrow Down.svg
  %35     142.913
262.596     %65  
2008[11] 404.309 47 -%0Red Arrow Down.svg
  %34     138.089
266.220     %66  
2009[12] 404.484 47 %0Dark Green Arrow Up.svg
  %34     139.332
265.152     %66  
2010[13] 406.886 47 %1Dark Green Arrow Up.svg
  %35     143.624
263.262     %65  
2011[14] 414.706 46 %2Dark Green Arrow Up.svg
  %37     152.064
262.642     %63  
2012[15] 413.260 47 -%0Red Arrow Down.svg
  %37     154.472
258.788     %63  
2013[16] 412.553 47 -%0Red Arrow Down.svg
  %38     156.411
256.142     %62  
2014[17] 411.216 47 -%0Red Arrow Down.svg
  %39     160.888
250.328     %61  
2015[18] 408.728 47 -%1Red Arrow Down.svg
  %40     163.040
245.688     %60  
Güncel Nüfus Değerleri Tablosu (2018):[19][değiştir | kaynağı değiştir]

Muş ili nüfusu: 407.992'dir. Bu nüfusun % 55,47'si şehirlerde yaşamaktadır (2018 sonu). İlin yüzölçümü 8.650 km2'dir. İlde km2'ye 47 kişi düşmektedir. (Bu sayı Hasköy'de 98’dir.) İlde yıllık nüfus artışı % 0,85 olmuştur.

01 Şubat 2019 TÜİK verilerine göre 6 İlçe, 23 belediye, bu belediyelerde 121 mahalle, ayrıca 364 köy bulunmaktadır.

Nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: Varto (% 2,49)- Malazgirt (-% 0,43)

İlçelerin Nüfusu ve Artış Oranları-Belediye, Mahalle, Köy Sayıları-Şehir ve Köy Nüfusları ve Oranları-Km2 ye Düşen Kişi Sayısı
İlçe Nüfus 2018 N.Artışı % Bel.Say. Mah.Say. Şehir nüfus Köy Say. Köy Nüfus Şehirli % Alanı km2 Yoğunluk
Bulanık 80.540 -0,20 7 29 42.445 56 38.095 52,70 1.948 41
Hasköy 25.749 -0,34 2 12 13.826 17 11.923 53,70 264 98
Korkut 25.817 2,32 2 7 6.316 30 19.501 24,46 775 33
Malazgirt 51.323 -0,43 2 16 21.582 74 29.741 42,05 1.595 32
Merkez 193.394 1,35 9 50 132.234 94 61.160 68,38 2.750 70
Varto 31.169 2,49 1 7 9.921 93 21.248 31,83 1.318 24
Muş 407.992 0,85 23 121 226.324 364 181.668 55,47 8.650 47

Eğitim[değiştir | kaynağı değiştir]

Muş Alparslan Üniversitesi 2007 yılında kurulmuştur. Daha öncesinde ise çevredeki diğer üniversitelere bağlı olarak ilde yükseköğretim kurumları mevcuttu.

Konum[değiştir | kaynağı değiştir]

Konum Bilgileri Tablosu[değiştir | kaynağı değiştir]

Konum Bilgileri
İlçe Kuruluş Yılı[20] Alanı km² Rakım mt. Merkeze km[21] Ulaşan Yollar[21]
Bulanık Cumh.önce 1.948 1.488 101 -01, 49-05
Hasköy 1987 264 1.277 18 -30, 49-28
Korkut 1990 775 1.315 28 -02=>49-25, -30 (Hasköy)=>49-25
Malazgirt Cumh.önce 1.595 1.532 127 -01, 49-06, 49-09
Muş Merkez   2.750 1.334   -09, -30, 49-75
Varto Cumh.önce 1.318 1.519 56 -08, 49-76
Muş Cumh.önce 8.650      

Spor[değiştir | kaynağı değiştir]

2018-19 Sezonu sonunda, futbol liglerindeki tek takımı Muş Menderes Spor, futbol Bölgesel Amatör Lig (BAL)'deki grubunu 12.tamamlamıştır. Ayrıca futbol kadın 3.liginde 2 takımı, voleybol 2.liginde erkeklerde 2, kadınlarda 1 takımı bulunmaktadır. Küme düşen ya da yükselen takım olmamıştır.

Ziraat Türkiye Kupası 'nda, Muş Menderes Spor 1.turda elenmiştir.  

Önemli spor tesisleri: Muş Şehir Stadı (2.250), Atatürk Spor Salonu (1.500) ve Muş Kapalı Yüzme Havuzu (500)'dur.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Yeni Valiler Kararnamesi Resmi Gazete'de yayımlandı: 39 ilin valisi değişti". Haberturk.com. 27 Ekim 2018. 25 Kasım 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Kasım 2018. 
  2. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  3. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  4. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  5. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  6. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  14. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  15. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  16. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  17. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  18. ^ "2015 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 
  19. ^ TÜİK 1 Şubat 2019 verileri
  20. ^  İçişleri Bakanlığı- İller İdaresi Genel Müdürlüğü
  21. ^ a b Karayolları Genel Müdürlüğü

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]