Muş (il)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Muş
—  İl  —
Ülke Türkiye
Coğrafi bölge Doğu Anadolu
Yönetim
 - Vali Seddar Yavuz
Yüzölçümü
 - Toplam 8,196 km2 (3,2 mi2)
Nüfus (2015)[1]
 - Toplam 411.216
 - Kır 250.328
 - Şehir 160.888
Zaman dilimi UDAZD (+3)
İl alan kodu 436
İl plaka kodu 49
İnternet sitesi: muş.gov.tr

Muş, Türkiye Cumhuriyeti'nin Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan bir ildir.

Merkez, Bulanık, Malazgirt, Varto, Hasköy ve Korkut ilçeleri ile birlikte, Muş İli Nüfusu: 406.501'dir. (2016 sonu).[2] Geçimini genellikle tarım ve hayvancılık ile sağlayan halkın büyük bir bölümü köylerde ikamet etmektedir. İl merkezinin denizden yüksekliği: 1334 m.'dir.

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Bölgenin denize uzak ve yüksek olması nedeniyle karasal iklimin etkisi görülür. Çok geniş bir bölge olması ve yükseklik farklarına bağlı olarak iklim özellikleri farklılaşır

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Başlıca geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. İrili ufaklı fabrikalar da mevcuttur.

Yerel yönetim[değiştir | kaynağı değiştir]

2016 yılında TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 6 İlçe, 23 belediye, bu belediyelerde 107 mahalle ve ayrıca 366 köy vardır.[2]

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Muş İli Nüfusu: 406.501'dir. Bu nüfusun %51,98'i şehirlerde yaşamaktadır (2016).[2] İlin yüzölçümü 8.650 km²'dir.[3] İlde km²'ye 47 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkez ilçede 69, Hasköy İlçesinde 99’dur.) İlde yıllık nüfus artış oranı %-0,54 olmuştur.[2]

Muş il nüfus bilgileri
Yıl Toplam Sıra Fark Şehir - Kır
1965[4] 198.716 59
  %16     32.503
166.213     %84  
1970[5] 234.250 57  %18Dark Green Arrow Up.svg
  %19     44.889
189.361     %81  
1975[6] 267.203 59  %14Dark Green Arrow Up.svg
  %20     54.723
212.480     %80  
1980[7] 302.406 55  %13Dark Green Arrow Up.svg
  %24     71.077
231.329     %77  
1985[8] 339.492 54  %12Dark Green Arrow Up.svg
  %23     78.477
261.015     %77  
1990[9] 376.543 48  %11Dark Green Arrow Up.svg
  %27     101.154
275.389     %73  
2000[10] 453.654 46  %20Dark Green Arrow Up.svg
  %35     159.503
294.151     %65  
2007[11] 405.509 47 -%11Red Arrow Down.svg
  %35     142.913
262.596     %65  
2008[12] 404.309 47 -%0Red Arrow Down.svg
  %34     138.089
266.220     %66  
2009[13] 404.484 47  %0Dark Green Arrow Up.svg
  %34     139.332
265.152     %66  
2010[14] 406.886 47  %1Dark Green Arrow Up.svg
  %35     143.624
263.262     %65  
2011[15] 414.706 46  %2Dark Green Arrow Up.svg
  %37     152.064
262.642     %63  
2012[16] 413.260 47 -%0Red Arrow Down.svg
  %37     154.472
258.788     %63  
2013[17] 412.553 47 -%0Red Arrow Down.svg
  %38     156.411
256.142     %62  
2014[18] 411.216 47 -%0Red Arrow Down.svg
  %39     160.888
250.328     %61  
2015[19] 408.728 47 -%1Red Arrow Down.svg
  %40     163.040
245.688     %60  
Güncel Nüfus Değerleri Tablosu (2016):[2][değiştir | kaynağı değiştir]
İlçelerin Nüfusu ve Artış Oranları-Belediye, Mahalle, Köy Sayıları-Şehir ve Köy Nüfusları ve Oranları-Km2 ye Düşen Kişi Sayısı
İlçe Nüfus '16 Nüfus Artışı % Belediye S. Mah.Say. Şehir nüfus Köy Say. Köy Nüfus Şehirli % Alanı km²[3] Yoğunluk
Bulanık 81.330 -1,06 7 29 41.503 56 39.827 51,03 1.948 42
Hasköy 26.245 -1,48 2 6 14.358 17 11.887 54,71 264 99
Korkut 25.845 -0,73 2 7 6.213 30 19.632 24,04 775 33
Malazgirt 52.606 -2,78 2 16 21.650 74 30.956 41,16 1.595 33
Muş Merkez 189.606 0,56 9 42 117.606 96 72.000 62,03 2.750 69
Varto 30.869 -1,02 1 7 9.971 93 20.898 32,30 1.318 23
Muş 406.501 -0,54 23 107 211.301 366 195.200 51,98 8.650 47

Eğitim[değiştir | kaynağı değiştir]

Muş Alparslan Üniversitesi 2007 yılında kurulmuştur. Daha öncesinde ise çevredeki diğer üniversitelere bağlı olarak ilde yükseköğretim kurumları mevcuttu.

Konum[değiştir | kaynağı değiştir]

Konum Bilgileri Tablosu[değiştir | kaynağı değiştir]

Konum Bilgileri
İlçe Kuruluş Yılı[20] Alanı km²[3] Rakım mt. Merkeze km[21] Ulaşan Yollar[21]
Bulanık Cumh.önce 1.948 1.488 101 -01, 49-05
Hasköy 1987 264 1.277 18 -30, 49-28
Korkut 1990 775 1.315 28 D-959-02=>49-25, -30 (Hasköy)=>49-25
Malazgirt Cumh.önce 1.595 1.532 127 -01, 49-06, 49-09
Muş Merkez   2.750 1.334   -09, -30, 49-75
Varto Cumh.önce 1.318 1.519 56 -08, 49-76
Muş Cumh.önce 8.650      

Spor[değiştir | kaynağı değiştir]

Muş'un Spor Kulüpleri:[22][değiştir | kaynağı değiştir]

2016-2017 Sezonu[değiştir | kaynağı değiştir]

Muş İli'nin Türkiye Liglerindeki (Takım Sporları) Kulüpleri (2016-2017)
İlçe İlçesi Takımın Adı Branş Ligi Sezon Sonu
MUŞ Merkez MUŞ SPOR FC  Futbol BAL BAL'da kaldı
MUŞ Merkez AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR GENÇLİK VE SPOR Futbol Kadın 3.Lig Grup 5.si
MUŞ Merkez MUŞ YAĞMUR SPOR Futbol Kadın 3.Lig Grup 7.si
MUŞ Merkez MUŞ KARTAL SPOR Futbol Kadın 3.Lig Grup 9.su
MUŞ Merkez MUŞ ALPASLAN SPOR Futbol Kadın 3.Lig Grup 13.sü
MUŞ Merkez Muş 1917 Basketbol E. EBBL Lig 25.si
MUŞ Merkez LALEZAR SPOR Voleybol E. 2.Lig Son 16'ya kaldı
MUŞ Merkez YETİŞTİRME YURDU Voleybol E. 2.Lig Grup 4.
MUŞ Merkez MUŞ LALEZAR Voleybol E. Bölgesel Lig Grup 1.
MUŞ Hasköy MUŞ ÖZ HASKÖY GENÇLİK Voleybol E. Bölgesel Lig
MUŞ Merkez MUŞ GENÇLİK HİZMETLERİ Voleybol E. Bölgesel Lig
MUŞ Merkez MUŞ KARTAL SPOR Voleybol E. Bölgesel Lig
MUŞ Merkez MUŞ YETİŞTİRME YURDU Voleybol E. Bölgesel Lig
MUŞ Varto MUŞ YEŞİL VARTO SPOR Voleybol E. Bölgesel Lig Grup 1.
MUŞ Merkez MUŞ İDMAN YURDU 49 Voleybol E. Bölgesel Lig
MUŞ Merkez MUŞ UMURCAKÖYÜ GENÇLİK Voleybol E. Bölgesel Lig
MUŞ Merkez MUŞ EĞİTİM SPOR Voleybol E. Bölgesel Lig
MUŞ Merkez MUŞ GENÇLİK MERKEZİ Voleybol E. Bölgesel Lig
MUŞ Merkez MUŞ GENÇLİK SPOR Voleybol E. Bölgesel Lig
MUŞ Merkez MUŞ PROF.DR.VAHİT ÖZMEN OO Voleybol K. Bölgesel Lig 2.Lige alındı.

2017-2018 Sezonu[değiştir | kaynağı değiştir]

Muş ilinin Türkiye Liglerindeki (Takım Sporları) Kulüpleri (2017-2018)
İlçe İlçesi Takımın Adı Branş Ligi Gelişi/Avrupa Kupaları
MUŞ Merkez MUŞ SPOR FC  Futbol BAL Baraj maçlarıyla kaldı
MUŞ Merkez LALEZAR SPOR Voleybol E. 2.Lig  
MUŞ Merkez YETİŞTİRME YURDU Voleybol E. 2.Lig  
MUŞ Merkez MUŞ PROF.DR.VAHİT ÖZMEN OO Voleybol K. 2.Lig Bölgesel Ligden Alındı

Futbol dışındaki branşların Bölgesel Amatör Ligi ve Kadınlar Futbol Ligi takımları kesinleşince, listeye eklenecektir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6WFDMw3uB. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  2. ^ a b c d e TÜİK 31 Ocak 2017 Verileri
  3. ^ a b c Milli Savunma Bakanlığı-Harita Genel Komutanlığı
  4. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BspxW0dB. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  5. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtnpDl4h. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  6. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtqcrFrC. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BturyfPb. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtwwUMOe. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Btyc3Iah. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu0mPKMY. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu29fHVw. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu3znnwz. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuEBcnOE. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  14. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuFnzmIG. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  15. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuH4yPrd. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  16. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6EZxra5mN. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  17. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPVBOpL4. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  18. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6WFDMw3uB. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  19. ^ "2015 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. https://biruni.tuik.gov.tr/medas/. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 
  20. ^  İçişleri Bakanlığı- İller İdaresi Genel Müdürlüğü
  21. ^ a b Karayolları Genel Müdürlüğü
  22. ^ TFF, TBF, TVF, THF

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]