Muş (il)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Muş
—  İl  —
Ülke Türkiye
Coğrafi bölge Doğu Anadolu
Yönetim
 - Vali İlker Gündüzöz [1]
Yüzölçümü
 - Toplam 8.196 km2 (3.164 sq mi)
Nüfus [2]
 - Toplam 411.216
 - Kır 250.328
 - Şehir 160.888
Zaman dilimi UDAZD (UTC+03:00)
İl alan kodu 436
İl plaka kodu 49
İnternet sitesi: muş.gov.tr

Muş, Türkiye Cumhuriyeti'nin Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan bir ildir.

Merkez, Bulanık, Malazgirt, Varto, Hasköy ve Korkut ilçeleri ile birlikte, Muş İli Nüfusu: 406.501'dir. (2016 sonu). Geçimini genellikle tarım ve hayvancılık ile sağlayan halkın büyük bir bölümü köylerde ikamet etmektedir. İl merkezinin denizden yüksekliği: 1334 m.'dir.

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Bölgenin denize uzak ve yüksek olması nedeniyle karasal iklimin etkisi görülür. Çok geniş bir bölge olması ve yükseklik farklarına bağlı olarak iklim özellikleri farklılaşır

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Başlıca geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. İrili ufaklı fabrikalar da mevcuttur.

Yerel yönetim[değiştir | kaynağı değiştir]

2016 yılında TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 6 İlçe, 23 belediye, bu belediyelerde 107 mahalle ve ayrıca 366 köy vardır.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Muş İli Nüfusu: 406.501'dir. Bu nüfusun %51,98'i şehirlerde yaşamaktadır (2016). İlin yüzölçümü 8.650 km²'dir. İlde km²'ye 47 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkez ilçede 69, Hasköy İlçesinde 99’dur.) İlde yıllık nüfus artış oranı %-0,54 olmuştur.

Muş il nüfus bilgileri
Yıl Toplam Sıra Fark Şehir - Kır
1965[3] 198.716 59
  %16     32.503
166.213     %84  
1970[4] 234.250 57 %18Dark Green Arrow Up.svg
  %19     44.889
189.361     %81  
1975[5] 267.203 59 %14Dark Green Arrow Up.svg
  %20     54.723
212.480     %80  
1980[6] 302.406 55 %13Dark Green Arrow Up.svg
  %24     71.077
231.329     %77  
1985[7] 339.492 54 %12Dark Green Arrow Up.svg
  %23     78.477
261.015     %77  
1990[8] 376.543 48 %11Dark Green Arrow Up.svg
  %27     101.154
275.389     %73  
2000[9] 453.654 46 %20Dark Green Arrow Up.svg
  %35     159.503
294.151     %65  
2007[10] 405.509 47 -%11Red Arrow Down.svg
  %35     142.913
262.596     %65  
2008[11] 404.309 47 -%0Red Arrow Down.svg
  %34     138.089
266.220     %66  
2009[12] 404.484 47 %0Dark Green Arrow Up.svg
  %34     139.332
265.152     %66  
2010[13] 406.886 47 %1Dark Green Arrow Up.svg
  %35     143.624
263.262     %65  
2011[14] 414.706 46 %2Dark Green Arrow Up.svg
  %37     152.064
262.642     %63  
2012[15] 413.260 47 -%0Red Arrow Down.svg
  %37     154.472
258.788     %63  
2013[16] 412.553 47 -%0Red Arrow Down.svg
  %38     156.411
256.142     %62  
2014[17] 411.216 47 -%0Red Arrow Down.svg
  %39     160.888
250.328     %61  
2015[18] 408.728 47 -%1Red Arrow Down.svg
  %40     163.040
245.688     %60  
Güncel Nüfus Değerleri Tablosu (2018):[19][değiştir | kaynağı değiştir]

Muş ili nüfusu: 407.992'dir. Bu nüfusun % 55,47'si şehirlerde yaşamaktadır (2018 sonu). İlin yüzölçümü 8.650 km2'dir. İlde km2'ye 47 kişi düşmektedir. (Bu sayı Hasköy'de 98’dir.) İlde yıllık nüfus artışı % 0,85 olmuştur.

01 Şubat 2019 TÜİK verilerine göre 6 İlçe, 23 belediye, bu belediyelerde 121 mahalle, ayrıca 364 köy bulunmaktadır.

Nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: Varto (% 2,49)- Malazgirt (-% 0,43)

İlçelerin Nüfusu ve Artış Oranları-Belediye, Mahalle, Köy Sayıları-Şehir ve Köy Nüfusları ve Oranları-Km2 ye Düşen Kişi Sayısı
İlçe Nüfus 2018 N.Artışı % Bel.Say. Mah.Say. Şehir nüfus Köy Say. Köy Nüfus Şehirli % Alanı km2 Yoğunluk
Bulanık 80.540 -0,20 7 29 42.445 56 38.095 52,70 1.948 41
Hasköy 25.749 -0,34 2 12 13.826 17 11.923 53,70 264 98
Korkut 25.817 2,32 2 7 6.316 30 19.501 24,46 775 33
Malazgirt 51.323 -0,43 2 16 21.582 74 29.741 42,05 1.595 32
Merkez 193.394 1,35 9 50 132.234 94 61.160 68,38 2.750 70
Varto 31.169 2,49 1 7 9.921 93 21.248 31,83 1.318 24
Muş 407.992 0,85 23 121 226.324 364 181.668 55,47 8.650 47

Eğitim[değiştir | kaynağı değiştir]

Muş Alparslan Üniversitesi 2007 yılında kurulmuştur. Daha öncesinde ise çevredeki diğer üniversitelere bağlı olarak ilde yükseköğretim kurumları mevcuttu.

Konum[değiştir | kaynağı değiştir]

Konum Bilgileri Tablosu[değiştir | kaynağı değiştir]

Konum Bilgileri
İlçe Kuruluş Yılı[20] Alanı km² Rakım mt. Merkeze km[21] Ulaşan Yollar[21]
Bulanık Cumh.önce 1.948 1.488 101 -01, 49-05
Hasköy 1987 264 1.277 18 -30, 49-28
Korkut 1990 775 1.315 28 -02=>49-25, -30 (Hasköy)=>49-25
Malazgirt Cumh.önce 1.595 1.532 127 -01, 49-06, 49-09
Muş Merkez   2.750 1.334   -09, -30, 49-75
Varto Cumh.önce 1.318 1.519 56 -08, 49-76
Muş Cumh.önce 8.650      

Spor[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Muş'ta spor

2018-19 Sezonu sonunda, futbol liglerindeki tek takımı Muş Menderes Spor, futbol Bölgesel Amatör Lig (BAL)'deki grubunu 12.tamamlamıştır. Ayrıca futbol kadın 3.liginde 2 takımı, voleybol 2.liginde erkeklerde 2, kadınlarda 1 takımı bulunmaktadır. Küme düşen ya da yükselen takım olmamıştır.

Ziraat Türkiye Kupası 'nda, Muş Menderes Spor 1.turda elenmiştir.  

Önemli spor tesisleri: Muş Şehir Stadı (2.250), Atatürk Spor Salonu (1.500) ve Muş Kapalı Yüzme Havuzu (500)'dur.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Yeni Valiler Kararnamesi Resmi Gazete'de yayımlandı: 39 ilin valisi değişti". Haberturk.com. 27 Ekim 2018. 25 Kasım 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Kasım 2018. 
  2. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  3. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  4. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  5. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  6. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  14. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  15. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  16. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  17. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  18. ^ "2015 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 
  19. ^ TÜİK 1 Şubat 2019 verileri
  20. ^  İçişleri Bakanlığı- İller İdaresi Genel Müdürlüğü
  21. ^ a b Karayolları Genel Müdürlüğü

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]