Batman (il)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Koordinatlar: 38°04′55″K 41°24′26″D / 38.08194°K 41.40722°D / 38.08194; 41.40722

Batman
—  İl  —
Ülke Türkiye
Coğrafi bölge Güneydoğu Anadolu
Yönetim
 - Vali Hulusi Şahin [1]
Yüzölçümü
 - Toplam 4,654 km2 (1,8 mi2)
Nüfus [2]
 - Toplam 557.593
 - Yoğunluk 108,70/km² (281,5/sq mi)
 - Kır 124.173
 - Şehir 433.420
Zaman dilimi UDAZD (UTC+03:00)
İl alan kodu 488
İl plaka kodu 72
İnternet sitesi: www.batman.gov.tr

http://www.batman.bel.tr/

Batman (Kürtçe: Êlih), Türkiye Cumhuriyeti'nin Güneydoğu Anadolu bölgesinde yer alan bir ildir.

İl Nüfusu: 576.889'dur. Bu nüfusun %81'i şehirlerde yaşamaktadır (2016). İlin yüzölçümü 4.477 m²'dir. İlde km²'ye 129 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkez ilçede 658'dir.) İl merkezinin denizden yüksekliği: 570 m.'dir.

2016 yılında TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 6 İlçe, 11 belediye, bu belediyelerde 126 mahalle ve ayrıca 284 köyü vardır.

Dicle'nin aktığı topraklarda zengin tarihi geçmişi koruyan Batman ve antik kenti Hasankeyf; üç bini aşkın mağarası, orta çağdan kalma tarihi köprüsü, eski çarşısı, camii minareleri ve tarihsel anıtlarıyla bir doğa harikasıdır. Dünyaca ünlü sanat tarihçi Tahsin Acet Batmanlıdır. 1990 yılına kadar çok hızlı bir gelişme yaşayan Batman, 16 Mayıs 1990 tarih ve 3647 sayılı kanunla Beşiri Kozluk ve Sason ilçeleri Siirt'ten, Hasankeyf ve Gerçüş ilçeleri Mardin'den alınıp Merkeze bağlanarak Türkiye'nin 72. ili olma unvanına kavuşmuştur.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Batman tarihi itibarıyla yeni bir şehir olmasına karşın yerleşim alanında kurulan şehirlerin tarihi Sümerlere kadar uzanır. İluh Tepesi'nin bulunduğu alanda bir Sümer şehir yerleşiminin bulunduğu, ancak bataklık bir arazi üzerine kurulu olduğundan şehrin zaman içerisinde yeraltına göçtüğü düşünülmektedir.Ayrıca İluh Tepesi olarak adlandırılan Arazi, araştırmalar sonucunda doğal olmadığı ve yapay bir tepe olduğu kanıtlanmıştır. Batman'ın adını "batmak" teriminden bu nedenle almış olabileceği düşünülmektedir. 1940 yılında Batman civarında petrol bulunmuştur.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Batman'ın iklim özellikleri Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde oluşundan dolayı genel anlamda Uzak Akdeniz İklimi kapsamındadır. Yıllık ortalama yağış miktarı 750–1000 mm civarındadır. Kışlar bazen sert ve soğuk geçmektedir. 1 Ocak 2007 tarihinde termometreler -24 dereceyi göstermiştir. İlkbahar aylarında Beşiri ve Batman ovalarında bol otluk olup İç Anadolu ve Doğu Anadolu'dan mevsimlik Küçükbaş ve Büyükbaş Hayvan besiciliği göçü almaktadır. Ölçülen en yüksek sıcaklık 48.8 derece ile 10 Temmuz 1962'de kayda geçmiştir.

Yazlar sıcak geçmektedir. Yaz aylarında bazen şiddetli yağışlarda görülmektedir.

Dağlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Sason Dağları (Aydınlık Dağları) — 2500 m
  • Mereto — 2967 m
  • Kuşaklı Dağı — 1947 m
  • Avcı Dağı — 2121 m
  • Meydanok Tepesi — 2042 m
  • Kortepe — 2082 m
  • Raman Dağı — 1288 m

Akarasular ve göller[değiştir | kaynağı değiştir]

Göletler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Gercüş - Kırkat Göleti (sulama)
  • Kozluk Ceffan Göleti (elektrik)
  • Batman-Güvercin Göleti (sulama)
  • Batman Baraj Gölü (sulama, elektrik)

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Batman ekonomisi genel anlamda kırsal alanda Hayvancılık ve tarım üzerindedir, genel olBatman merkezdegenel olarak ekonomi ticaret,sağlık,inşaat ve tarım sayesinde dönmektedir.Kentte elit ve alt gelirli kesim arasında uçurumdan bahsedilebilir.İş olanakları fazla olmasında rağmen vasıflı eleman sıkıntısı yaşanmakta bundan dolayı da il genelinde yüksek işsizlik rakamlarından söz edilebilir.Organize sanayii bölgesinde önemli gelişmeler kaydedilmekte son üç yıl nezdinde,Üretime dayalı sanayii alanında gelişmelere gebe bir kent.Batman kendi öz imkanları sayesinde bir zamanlar Gaziantep ve Diyarbakıra olan bağımlılığını minimize etme çabasındadır.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Nüfusun, yaklaşık %63'ü Batman Merkezde yaşamaktadır. Kent nüfusunun önemli bölümünü Kürt nüfus oluşturmaktadır. Ayrıca ilde az oranda Arap, Türk ve diğer etnik gruplardan insanlar yaşamaktadır.

Batman il nüfus bilgileri
Yıl Toplam Sıra Fark Şehir - Kır
1990 344.669 52
  %56     193.621
151.048     %44  
2000[5] 456.734 45 %33Dark Green Arrow Up.svg
  %67     304.166
152.568     %33  
2007[6] 472.487 42 %3Dark Green Arrow Up.svg
  %72     342.452
130.035     %28  
2008[7] 485.616 40 %3Dark Green Arrow Up.svg
  %72     349.045
136.571     %28  
2009[8] 497.998 40 %3Dark Green Arrow Up.svg
  %73     362.154
135.844     %27  
2010[9] 510.200 40 %2Dark Green Arrow Up.svg
  %73     373.388
136.812     %27  
2011[10] 524.499 40 %3Dark Green Arrow Up.svg
  %74     388.523
135.976     %26  
2012[11] 534.205 39 %2Dark Green Arrow Up.svg
  %75     399.042
135.163     %25  
2013[12] 547.581 39 %3Dark Green Arrow Up.svg
  %77     420.833
126.748     %23  
2014[13] 557.593 38 %2Dark Green Arrow Up.svg
  %78     433.420
124.173     %22  
2015[14] 566.633 38 %2Dark Green Arrow Up.svg
  %78     444.209
122.424     %22  
Güncel Nüfus Değerleri tablosu (2017):[15][değiştir | kaynağı değiştir]

Batman ili nüfusu: 585.252'dir. Bu nüfusun %81,4'ü şehirlerde yaşamaktadır (2017 sonu). İlin yüzölçümü 4.477 km²'dir. İlde km²'ye 131 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkez ilçede 673’dür.) İlde yıllık nüfus artış oranı % 1,45 olmuştur.

2018 yılında TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 6 İlçe, 11 belediye, bu belediyelerde 126 mahalle ve ayrıca 284 köy vardır.

Nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: Merkez(% 2,33)- Beşiri (-% 3,99).

İlçelerin Nüfusu ve Artış Oranları-Belediye, Mahalle, Köy Sayıları-Şehir ve Köy Nüfusları ve Oranları-Km2 ye Düşen Kişi Sayısı
İlçe Nüfus '17 Nüfus Artışı % Belediye S. Mah.Say. Şehir nüfus Köy Say. Köy Nüfus Şehirli % Alanı km² Yoğunluk
Batman Merkez 439.667 2,33 2 44 414.262 35 25.405 94,2 653 673
Beşiri 29.199 -3,99 2 9 12.160 54 17.039 41,6 809 36
Gercüş 19.214 -3,91 2 5 6.389 59 12.825 33,3 914 21
Hasankeyf 6.393 0,36 1 2 2.975 18 3.418 46,5 293 22
Kozluk 60.933 0,40 2 30 27.237 69 33.696 44,7 1.101 55
Sason 29.846 0,27 2 36 13.451 49 16.395 45,1 706 42
BATMAN 585.252 1,45 11 126 476.474 284 108.778 81,4 4.477 131

Konum[değiştir | kaynağı değiştir]

Konum Bilgileri
İlçe Kuruluş Yılı[16] Alanı km² Rakım mt. Merkeze Uzaklık km[17] Ulaşan Yollar[17]
Batman Merkez 653 570 -02, -10
Beşiri Cumh.önce 809 751 17 -02
Gercüş 1926 914 955 62 -11, 72-27, 72-29
Hasankeyf 1990 293 513 39 -11
Kozluk 1938 1.101 874 59 E E90/ -10=>72-03
Sason Cumh.önce 706 908 65 -10=>72-04
BATMAN 1990 4.477

Yemek kültürü[değiştir | kaynağı değiştir]

Batman ve yöresinde genellikle Güneydoğuya has bütün yemekler bulunmakta ve tüketilmektedir.Kebap ve sulu yemekler tüketim fazla olan yemeklerdir. Güveç(Tirşik), Mehîr, İmam bayıldı(Buxenûç),İçli Köfte(kutilk), Sac Böreği (Şamborek), Yeşil Mercimek Çorbası(Hebenîsk), Kuru Dolma(Dolmê hışk), Mirtoxî, Gebol, Avşork...vb. Daha sayamadığımız yörenin kendine has yemekleridir. Merkezde ünlü ciğerci,büryancı ve kavurmacılar bulunmaktadır.Tatlı olarak kadayıf,baklava gibi tatlılar tüketilmektedir.Hamur işleri olarak lahmacun tüketimi fazladır. Yöreye has yemeklerin sayısı oldukça fazladır.

Ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

Batman'a Türkiye'nin her bölgesinden ulaşım mümkündür.Bölgenin birçok yerel otobüs firması ilk kalkış olarak Batman merkezi seçmekte bundan dolayı birçok firmayla ulaşım mümkündür.Batman Merkez ulaşımda bölgesine açılan bir noktadır.Son yıllarda yapılan Lüks ve Büyük bir Havalimanı sayesinde hem batı illerine olan sefer artmış hem de fiyatlar azalmış durumda,Hava yolu direk bağlantı ile İstanbul,Ankara,İzmir ve yaz aylarında Antalya'ya ulaşım mevcuttur.Demiryolları bakımından meşhur Kurtalan Ekspress'in Kurtalandan önceki son durağıdır.

Spor[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Batman'da spor

2017-2018 Sezonu sonunda, Futbol takımı Batman Petrol Spor A.Ş., 3.Ligdedir. Hentbol erkeklerde Batman Belediyespor, süper lige yükselmiştir. BAL (1), Kadın futbol 3.lig (2), KBBL (1), voleybol erkeler 2.lig (1) takımı daha bulunmaktadır.

Batman Petrol Spor A.Ş., Ziraat Türkiye Kupası ikinci turda Siirt Özel İdare Spor’u , 3.turda Süper lig takımı Göztepe’yi elemiştir. 4.turda Denizlispor'u elemiştir. 5.turda A.Konyaspor'a elenmiştir.

Batman'ın önemli spor tesisleri: Yeni Batman Stadyumu (15.715), 19 Mayıs Kapalı Spor Salonu (2.000), Batman Atletizm Pisti (750)

Galeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Yeni Valiler Kararnamesi Resmi Gazete'de yayımlandı: 39 ilin valisi değişti". Haberturk.com. 27 Ekim 2018. 5 Kasım 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Kasım 2018. 
  2. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  3. ^ http://www.batman.gov.tr/genel-bilgiler
  4. ^ a b Batman İli Resmi İnternet Sitesi http://www.batman.gov.tr/genel-bilgiler
  5. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  6. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  7. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  8. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  9. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  10. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  11. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  12. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  13. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  14. ^ "2015 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 
  15. ^ TÜİK 1 Şubat 2018 Verileri
  16. ^ İçişleri Bakanlığı- İller İdaresi Genel Müdürlüğü
  17. ^ a b Karayolları Genel Müdürlüğü

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]