Nevşehir (il)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Nevşehir
Ülke Türkiye
Coğrafi bölge İç Anadolu
İdare
 • Vali İnci Sezer Becel[1]
Yüzölçümü
 • Toplam 5,467 km² (2.110 mil²)
Nüfus
 • Toplam 286.250
 • Kır
115.172
 • Şehir
171.078
Zaman dilimi UTC+03.00 (UDAZD)
İl alan kodu 384
İl plaka kodu 50

Nevşehir, Türkiye'nin İç Anadolu Bölgesinde yer alan bir ildir.

Nevşehir, Muşkara adlı bir köy iken, şehir halini almaya başlamasından sonra, 18 yüzyılda Osmanlıca "yeni kent" anlamındaki bugünkü adını almıştır.[3]

Nevşehir, 6429 sayılı yasa ile Nevşehir 20 Temmuz 1954 tarihinde il haline getirildi. Kırşehir ve Kırşehir'e bağlı Mucur, Avanos, Hacıbektaş (1945'te ilçe oldu), Kayseri'ye bağlı Ürgüp (1935'te ilçe oldu), Niğde'ye bağlı Arapsun (1948'de Gülşehir adını aldı) Nevşehir'in ilçeleri haline getirildi. Kozaklı ve Hamamorta köyleri Avanos'a bağlı birer köy iken birleştirilerek 1954'te Kozaklı adıyla ilçe olarak Nevşehir'e bağlandı. Kırşehir 1957'de tekrar il yapıldı. Mucur ilçesi ile beraber Nevşehir'den ayrıldı. Daha önceleri Melegübü ismi ile anılan bir bucak merkezi olan Derinkuyu 1 Nisan 1960'ta ilçe durumuna getirildi. Acıgöl kasabası ise 4 Temmuz 1987'de ilçe olmuştur.

Yönetim[değiştir | kaynağı değiştir]

2019 yılında TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 8 İlçe, 23 belediye, bu belediyelerde 116 mahalle ve ayrıca 153 köy vardır.[4])

İllerde protokolde ilk sırada yer alan Vali, merkezi yönetimi temsil eder ve Cumhurbaşkanı tarafından atanır. Büyükşehir dışındaki illerde yerel yönetim, şehirler düzeyindedir. Belediye Başkanı, belediye sınırları içinde kalan seçmenin oy çokluğu ile seçilir. Ayni seçmen İlçe Belediye Meclisi için de oy kullanarak ilçelerin belediye meclislerini oluşturur. İldeki bütün seçmenler ayrıca il genel meclisi için de oy kullanarak, İl Genel Meclisinin oluşumunu sağlarlar.

İl genel meclisi ve belediye meclisi üyelikleri için yapılan seçimlerde, onda birlik baraj uygulamalı nispi temsil sistemi, belediye başkanlığı seçiminde ise çoğunluk sistemi uygulanır İl genel meclisi ve belediye meclisi üye sayıları ilçe nüfusuna göre, kontenjandan kalan sayıların partilere dağılımı ise D'Hondt Sistemine göre belirlenir (Kanun:2972-Madde:23)

İl Genel Meclisi, İl Özel İdaresinin karar organıdır, başkanını üyeleri arasından gizli oyla seçer. Ayrıca, İl Genel Meclisi kendi içinden gizli oyla bir yıl görev yapacak 5 kişilik İl Encümenini seçer.[5][6]

Merkezi yönetim, Vali ve İl Müdürlerinden oluşur. İl Özel İdaresi (İl Genel Meclisi ve İl Encümeni) seçilmişlerden oluşur, ancak Vali başkanlığında görev yapar. Yerel yönetim ise belediye başkanları ve belediye meclislerinden oluşur.

Nevşehir Valisi, İslahiye doğumlu İnci Sezer Becel’dır. 17 Haziran 2020 tarihinde Çatalca Kaymakamı iken atanmıştır.[7]

Nevşehir Belediye Başkanı, 1975-Nevşehir doğumlu Rasim Arı (AK Parti), 31 Mart 2019 seçimlerinde %51,58 oy oranıyla seçilmiştir.[8]

2019 Türkiye yerel seçimleri sonuçlarına göre Nevşehir İl Genel Meclisi üye sayısı, 14 AK PARTİ, 4 CHP ve 3 MHP olmak üzere 21’dir.[9] Nevşehir Belediye meclisi ise 21 AK Parti, 9 MHP ve 1 İYİ Parti olmak üzere 31 üyeden oluşur.[10]

2018 Genel seçimleri sonucu, Nevşehir'i temsilen TBMM'e AKP'den 2 milletvekili (Mustafa Açıkgöz, Yücel Menekşe), CHP'den 1 milletvekili (Faruk Sarıaslan) seçilmiştir.[11]

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Güncel Nüfus Değerleri (TÜİK 4 Şubat 2020 verileri[4])[değiştir | kaynağı değiştir]

Nevşehir ili nüfusu: 303.010'dur. Bu nüfusun %79,18'i şehirlerde yaşamaktadır (2019 sonu). İlin yüzölçümü 5.486 km2'dir. İlde  km2'ye 55 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkez ilçede 258’dir.)

İlde yıllık nüfus % 1,57 oranında artmıştır. Nüfusu en çok artan ilçe: Merkez ilçe (% 3,47). Nüfusu en çok azalan ilçe: Hacıbektaş(-% 1,61)

04 Şubat 2020 TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 8 İlçe, 23 belediye, bu belediyelerde 116 mahalle ve ayrıca 153 köy vardır.

2019 yılı sonunda Nevşehir ili ve ilçelerinin yerleşim yeri ve nüfusla ilgili sayısal bilgileri[12]
İlçe Nüfus

2018

Nüfus

2019

Nüfus

Artışı %

Belediye

Sayısı

Mahalle

Sayısı

Köy

Sayısı

Köy

Nüfusu

Şehir

nüfusu

Şehirde

oturan %

Alanı

 km2[13]

 km2'ye

düşen kişi

Acıgöl 19.561 19.362 -1,02 3 8 10 8.344 11.018 56,91 456 42
Avanos 32.618 32.742 0,38 4 17 16 9.016 23.726 72,46 995 33
Derinkuyu 20.786 20.776 -0,05 2 10 7 6.282 14.494 69,76 473 44
Gülşehir 21.771 21.468 -1,39 1 10 31 9.474 11.994 55,87 879 24
Hacıbektaş 11.487 11.302 -1,61 1 3 30 6.025 5.277 46,69 750 15
Kozaklı 13.570 13.379 -1,41 1 10 27 5.838 7.541 56,36 772 17
Merkez ilçe 143.194 148.160 3,47 9 44 9 8.386 139.774 94,34 574 258
Ürgüp 35.352 35.821 1,33 2 14 23 9.716 26.105 72,88 587 61
NEVŞEHİR 298.339 303.010 1,57 23 116 153 63.081 239.929 79,18 5.486 55
Nevşehir il nüfus bilgileri
Yıl Toplam Sıra Fark Şehir - Kır
1965[14] 203.316 58
  %23     46.710
156.606     %77  
1970[15] 229.830 58 %13Dark Green Arrow Up.svg
  %25     57.545
172.285     %75  
1975[16] 249.308 62 %8Dark Green Arrow Up.svg
  %28     68.634
180.674     %72  
1980[17] 256.933 63 %3Dark Green Arrow Up.svg
  %30     77.404
179.529     %70  
1985[18] 278.129 61 %8Dark Green Arrow Up.svg
  %34     94.871
183.258     %66  
1990[19] 289.509 59 %4Dark Green Arrow Up.svg
  %39     112.955
176.554     %61  
2000[20] 309.914 61 %7Dark Green Arrow Up.svg
  %44     136.523
173.391     %56  
2007[21] 280.058 61 -%10Red Arrow Down.svg
  %52     145.037
135.021     %48  
2008[22] 281.699 60 %1Dark Green Arrow Up.svg
  %52     146.349
135.350     %48  
2009[23] 284.025 60 %1Dark Green Arrow Up.svg
  %53     151.689
132.336     %47  
2010[24] 282.337 60 -%1Red Arrow Down.svg
  %55     154.103
128.234     %45  
2011[25] 283.247 60 %0Dark Green Arrow Up.svg
  %56     157.462
125.785     %44  
2012[26] 285.190 60 %1Dark Green Arrow Up.svg
  %57     162.228
122.962     %43  
2013[27] 285.460 60 %0Dark Green Arrow Up.svg
  %59     168.771
116.689     %41  
2014[28] 286.250 60 %0Dark Green Arrow Up.svg
  %60     171.078
115.172     %40  
2015[29] 286.767 61 %0Dark Green Arrow Up.svg
  %61     174.195
112.572     %39  

Konum[değiştir | kaynağı değiştir]

Konum Bilgileri Tablosu[değiştir | kaynağı değiştir]

Konum Bilgileri
İlçe Kuruluş Yılı[30] Alanı km²[31] Rakım mt. Merkeze km[32] Ulaşan Yollar[32]
Acıgöl 1987 456 1.247 22 -16, 50-81
Avanos Cumh.önce 995 934 20 -16, 50-01, 50-75
Derinkuyu 1960 473 1.359 29 -12, 50-25, 50-50
Gülşehir Cumh.önce 879 923 17 -11, 50-75, 50-76
Hacıbektaş 1948 750 1.288 45 -11, 50-78
Kozaklı 1954 772 1.054 92 -09=>50-03, 50-05
Nevşehir Merkez   574 1.197   -16, -11, -01, 50-51
Ürgüp Cumh.önce 587 1.060 23 -01, 50-26
Nevşehir 1954 5.485      

Spor[değiştir | kaynağı değiştir]

2018-2019 Sezonu sonunda, Nevşehir Belediyespor, futbol 3. Ligde sezon sonu play-offda elenerek ligde kalmıştır. Kapadokya Göremespor BAL'da, Ürgüpspor Voleybol erkekler 2.ligindedir. Voleybol bölgesel liginde 2 takımı vardır.

Ziraat Türkiye Kupası'nda Nevşehir Belediyespor, katıldığı 2.turda elenmiştir.

Önemli spor tesisleri: Nevşehir Gazi Stadyumu (7503), Damat İbrahim Paşa Spor Salonu (1.500), Y.Olimpik K.Yüzme Havuzu (500).

Ağız[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkçenin Nevşehir ilinde kullanılan şivesinin Batı Anadolu ağızları içindeki konumu Prof. Dr. Leyla Karahan'ın Anadolu Ağızlarının Sınıflandırılması (Türk Dil Kurumu yayınları: 630, Ankara 1996) adlı çalışmasına göre şöyledir:

Galeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2020/06/20200610-7.pdf 10 Haziran 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. 2020 Vali atanması
  2. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  3. ^ Temel Britannica. 13. İstanbul: Ana Yayıncılık A.Ş., Encyclopedia Britannica İnc. Mayıs 1993. s. 85. ISBN 975-7760-02-01 |isbn= değerini kontrol edin: length (yardım). 
  4. ^ a b https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr 4 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. TUİK 4 Şubat 2020 verileri
  5. ^ "Arşivlenmiş kopya". 5 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Temmuz 2020. 
  6. ^ "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 18 Haziran 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Temmuz 2020. 
  7. ^ http://www.nevsehir.gov.tr/nevsehir-valisi-inci-sezer-becel
  8. ^ http://www.nevsehir.bel.tr/haber-detay/8/baskan-ozgecmis
  9. ^ http://www.nevsehirozelidare.gov.tr/il-genel-meclisi-uyeleri
  10. ^ "Arşivlenmiş kopya". 1 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Temmuz 2020. 
  11. ^ "Arşivlenmiş kopya". 2 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Temmuz 2020. 
  12. ^ "Arşivlenmiş kopya". 4 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Şubat 2020. 
  13. ^ "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 7 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 8 Şubat 2020. 
  14. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  15. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  16. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  17. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  18. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  19. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  20. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  21. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  22. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  23. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  24. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  25. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  26. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  27. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  28. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  29. ^ "2015 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 
  30. ^ İçişleri Bakanlığı- İller İdaresi Genel Müdürlüğü
  31. ^ Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; :1 isimli refler için metin temin edilmemiş (Bkz: Kaynak gösterme)
  32. ^ a b Karayolları Genel Müdürlüğü

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]