Yozgat (il)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Yozgat
—  İl  —
Ülke Türkiye
Coğrafi bölge İç Anadolu
İl merkezi Yozgat
Yönetim
 - Vali Kemal Yurtnaç[1]
Yüzölçümü
 - Toplam 14,123 km2 (5,5 mi2)
Nüfus (2015)[2]
 - Toplam 432.560
 - Yoğunluk 34,28/km² (88,8/sq mi)
 - Kır 166.768
 - Şehir 265.792
Zaman dilimi UDAZD (+3)
İl alan kodu 354
İl plaka kodu 66
İnternet sitesi: Yozgat Valiliği

Yozgat, Türkiye'nin İç Anadolu Bölgesi'nde yer alan bir ildir. Çekerek, Aydıncık ve Kadışehri ilçeleri ise Karadeniz Bölgesi'nde kalır.

Yozgat İli Nüfusu: 421.041'dir. Bu nüfusun %74,31'i şehirlerde yaşamaktadır (2016 sonu).[3] İlin yüzölçümü 13.690 km2'dir.[4] İlde km2'ye 31 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkez ilçede 50’dir.) İlde yıllık nüfus artış oranı %0,38 olmuştur.[3]

2016 yılında TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 14 İlçe, 36 belediye, bu belediyelerde 219 mahalle ve ayrıca 572 köy vardır.[3]

İl merkezinin denizden yüksekliği, 1317 m.'dir

Etimoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

İlin asıl adı "Bozok" olup, 1927 yılında ismi "Yozgat" olarak değiştirilmiştir. Oğuzların; "Bozok" koluna mensup Türkmenlerin bu bölgeye akınıyla birlikte, yöre "Bozok" ismiyle anılmıştır. 1800'lü yıllara doğru bu ismin yanı sıra "Yozgat" adı da telaffuz edilmiştir.

"Yozgat" adının menşei konusunda ise, değişik söylentiler ileri sürülmektedir. Bir rivayete göre, Yozgat Saray Köyü'nden (bugün itibarıyla kasaba) itibaren aşağıdan yukarıya doğru kat kat yükselmektedir. Bu kat kat yükselişinden ve rakımının yüksekliğinden dolayı önceleri "Yüz kat" denmiş, zamanla bu isim söylene söylene "Yozgat" halini almıştır.[kaynak belirtilmeli]

Diğer bir rivayete göre; Aşiret Reisi Ömer Cabbar Ağa'nın yüzü çopurdu. Bu yüzden kendisine Çopur veya Çapar Koca derlerdi. Söylentiye göre Cabbar Ağa, sürülerini bir yaz günü yaylakta otlatırken karşısına Hızır çıkıyor ve davar sahibi Cabbar Ağa'dan içmek için süt istiyor. Güler yüzlü Ömer Ağa hemen misafirine ikramda kusur etmeyerek, gönül hoşluğu ile sütü ikram eder. Hızır sütü içtikten sonra çok memnun kalır ve Cabbar Ağa'ya "Çobanoğlu, yozuna yoz katılsın, memleketinin adı Yoz-Kant olsun" diyor. Bu sözü söyleyerek kayboluyor. Temeli böyle olan Yoz-Kant söylene söylene Yozgat halini alıyor.[kaynak belirtilmeli]

İsmin kaynağı hakkında her ne kadar tatmin edici bir bilgi yoksa da uzun yıllar bu bölgenin böyle anıldığı bilinmektedir.

2. Dönem Kütahya Mebusu Cemil Bey tarafından verilen bir takrir ile Yozgat ismi Bozok olarak değiştirilmiş, bilahare 23 Haziran 1927 tarihinde Bozok Mebusu Süleyman Sırrı Bey ve arkadaşlarının verdiği bir takrirle Bozok ismi tekrar Yozgat olarak değiştirilmiştir. Yozgat adı nasıl Bozok'tan dönüşmüştür, pek anlaşılabilir, bir bilimsellik taşımamaktadır.

Bozok[değiştir | kaynağı değiştir]

Bugünkü Yozgat ili bölgesi ve komşu yörelerin Osmanlı Türkleri devrindeki adı. Burası Osmanlı öncesi Kara Tatar Türkleri ve az oranda Moğol topluluğunun yaşadığı bir yer idi. Ankara Savaşı'ndan sonra Türkistan hakanı Timur, buradaki Türk ve Moğol topluluklarını Orta Asya'ya taşımıştır. 15. asrın başında Boz-Ok Türkmenleri, Dulkadırlı Türkmenleri adıyla burayı yurt tuttular.

  • Gedük: Kara-Yahyalu, Delü-Alilü, Ağcalu (en mühim obası: Hacılar), Agça-Koyunlu (Dulkadırlı'dan), Şam BAyadı (Dulkadırlı'dan)
  • Kara-Taş: Ali Beğlü, Ağçalu , Tecirlü (Dulkadırlı'dan), Kızıl-Kocalu (başlıca oymaklarından: Ali Şarlu).
  • Ak-Dağ: Karalu, Kırklu, Hisar-Beğlü, Kızıl-Kocalu, Sevgülen (en büyük oymağı: Saru-Halillu).
  • Boğazlayan: Çiçeklü, Kulağuzlu.
  • İli-Su: Tatar Türkleri, Arslan-Beğlü, Ağçalu.
  • Sorgun: Zakirlu, Kızıl-Kocalu.

Bunlardan işaret edilmeyen birçok oymak da Dulkadırlı'dan idiler.[5] Kazakistan'da Bozok adlı tarihi yerleşim yeri bulunmuştur[6]. Arkeolojik kazılarda buradaki eski yerleşimden birçok eşya çıkmıştır[7].[8][9]

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Yozgat ili, tahminen 5000 yıllık bir geçmişe sahiptir. Yozgat çevresinde ilk siyasi birliğini kuran devlet Hititlerdir. Hititler döneminde, bugün Çorum sınırları içinde bulunan Hattuşaş antik şehri kurulmuştur. Osmanlı son döneminde Bozok Sancağı olarak geçmektedir[10].

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Konum[değiştir | kaynağı değiştir]

Yozgat, İç Anadolu Bölgesi'nin Orta Kızılırmak Bölümü'nde Bozok Platosu üzerinde yer almaktadır.

AnkaraSivas karayolu ile Samsun-Kayseri-Mersin karayolları Yozgat'tan geçmektedir. Bu yollar, uluslararası taşımacılıkta önemli bir yere sahiptir. Ülkemizden ve Avrupa ülkelerinden Ortadoğu'ya yapılan ticaret, bu yolların önemini daha da artırmaktadır. Kuzeyde; Çorum, Amasya, Tokat, doğuda; Sivas, güneyde; Kayseri, Nevşehir, batıda; Kırşehir, Kırıkkale illeri ile komşudur.

İlin doğusu ile batısı arasında yaklaşık 8 dakikalık bir fark vardır. Yozgat, alan bakımından Türkiye'nin 15. ilidir. İzdüşüm alanı 13597 km², gerçek alanı ise 14123 km²'dir. İl geneli fazla dağlık değildir.

İlçeler[değiştir | kaynağı değiştir]

Yozgat 14 ilçeden oluşmaktadır. Bunlar; Akdağmadeni, Aydıncık, Boğazlıyan, Çandır, Çayıralan, Çekerek, Kadışehri, Saraykent, Sarıkaya, Şefaatli, Sorgun, Yenifakılı, Yerköy ve Yozgat.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

İlin nüfusu 2000 yılına kadar sürekli artmış, fakat bundan sonra düşüşe başlamıştır. 1960-2008 yılları arası ilin nüfusu %20,33 artmıştır. Bu dönemde yıllık nüfus artış hızı ortalama %0,42 olmuştur. İlin yaş ortalaması oldukça gençtir. Özellikle 10-14 ve 15-19 yaş grubunun nüfusa oranı yüksektir.[11]

Yozgat il nüfus bilgileri
Yıl Toplam Sıra Fark Şehir - Kır
1965[12] 437.883 31
  %15     67.466
370.417     %85  
1970[13] 464.410 30  %6Dark Green Arrow Up.svg
  %19     88.065
376.345     %81  
1975[14] 500.371 31  %8Dark Green Arrow Up.svg
  %22     108.543
391.828     %78  
1980[15] 504.433 35  %1Dark Green Arrow Up.svg
  %25     124.297
380.136     %75  
1985[16] 545.301 36  %8Dark Green Arrow Up.svg
  %28     151.610
393.691     %72  
1990[17] 579.150 34  %6Dark Green Arrow Up.svg
  %36     208.183
370.967     %64  
2000[18] 682.919 33  %18Dark Green Arrow Up.svg
  %46     315.156
367.763     %54  
2007[19] 492.127 40 -%28Red Arrow Down.svg
  %54     265.531
226.596     %46  
2008[20] 484.206 41 -%2Red Arrow Down.svg
  %55     266.639
217.567     %45  
2009[21] 487.365 41  %1Dark Green Arrow Up.svg
  %56     271.270
216.095     %44  
2010[22] 476.096 43 -%2Red Arrow Down.svg
  %56     268.349
207.747     %44  
2011[23] 465.696 43 -%2Red Arrow Down.svg
  %58     269.439
196.257     %42  
2012[24] 453.211 44 -%3Red Arrow Down.svg
  %59     266.090
187.121     %41  
2013[25] 444.211 44 -%2Red Arrow Down.svg
  %60     264.470
179.741     %40  
2014[26] 432.560 44 -%3Red Arrow Down.svg
  %61     265.792
166.768     %39  
2015[27] 419.440 46 -%3Red Arrow Down.svg
  %63     262.864
156.576     %37  
Güncel Nüfus Değerleri Tablosu (2016):[3][değiştir | kaynağı değiştir]
İlçelerin Nüfusu ve Artış Oranları-Belediye, Mahalle, Köy Sayıları-Şehir ve Köy Nüfusları ve Oranları-Km2 ye Düşen Kişi Sayısı
İlçe Nüfus '16 Nüfus Artışı % Belediye S. Mah.Say. Şehir nüfus Köy Say. Köy Nüfus Şehirli % Alanı km2[4] Yoğunluk
Akdağmadeni 43.826 -1,13 4 18 28.028 79 15.798 63,95 1.810 24
Aydıncık 9.870 -2,17 2 5 6.030 22 3.840 61,09 338 29
Boğazlıyan 33.845 0,15 6 30 27.397 23 6.448 80,95 1.515 22
Çandır 4.232 -3,80 1 10 3.363 4 869 79,47 205 21
Çayıralan 12.735 -2,59 2 9 6.934 24 5.801 54,45 995 13
Çekerek 20.680 -0,85 2 8 12.766 41 7.914 61,73 790 26
Kadışehri 12.021 -5,85 2 9 6.685 25 5.336 55,61 472 25
Saraykent 13.172 2,04 3 12 8.906 14 4.266 67,61 319 41
Sarıkaya 34.155 2,20 2 18 21.491 57 12.664 62,92 1.018 34
Sorgun 78.133 -0,06 8 49 65.483 74 12.650 83,81 1.768 44
Şefaatli 15.174 -1,28 1 9 8.953 43 6.221 59,00 882 17
Yenifakılı 5.509 0,13 1 5 2.787 7 2.722 50,59 390 14
Yerköy 36.263 -0,67 1 14 28.386 60 7.877 78,28 1.164 31
Yozgat Merkez 101.426 3,23 1 23 85.679 99 15.747 84,47 2.024 50
Yozgat 421.041 0,38 36 219 312.888 572 108.153 74,31 13.690 31

Eğitim[değiştir | kaynağı değiştir]

İlde, yüksek lisans düzeyinde eğitim veren Bozok Üniversitesi vardır. Bunun yanı sıra ilde Fen lisesi, Yozgat Endüstri Meslek Lisesi, Anadolu Öğretmen lisesi, Turizm Otelcilik Meslek lisesi ve Anadolu lisesi bulunmaktadır.

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Yozgat kalkınmada birinci derecede öncelikli yöreler kapsamındadır. 1998 yılında çıkarılan 4325 sayılı kalkınmada öncelikli illerde istihdam yaratılması ve yatırımların teşvikine yönelik kanun ile Yozgat Sanayisi bir nebze de olsa canlılık kazanmış, Organize Sanayi Bölgesi (OSB) tahsis başvurularında doluluk yaşanmıştır. 2001 yılında yaşanan ekonomik krizle birlikte OSB’de faaliyet gösteren firma sayısında ciddi bir düşüş yaşanmış, sonrasında çıkarılan 5084 sayılı kanun da 4325 sayılı kanun kadar etki oluşturamasa da yeni yatırımların oluşmasına sebep olmuştur.

Yozgat ilinde ağırlıklı üretim; gıda, konfeksiyon, metal işleme, tuğla ve hazır beton gibi üretim kollarıdır.

Tarım[değiştir | kaynağı değiştir]

İlin ekonomisi büyük oranda tarıma dayalıdır. Yer şekilleri %98,8 oranında tarıma imkan vermektedir. İlde, yarı kurak iklim şartlarından dolayı, kuru tarım yaygınlaşmış ve ürün çeşitleri azalmıştır. İlde yoğun olarak, tahıllar ve baklagiller yetiştirilmektedir. Bunların yanı sıra sulu tarım alanlarında şekerpancarı, ayçiçeği, patates ve soğan türü ürünler yetiştirilmektedir. Sulanabilir alanlar sınırlı olduğu için, il tarımında sebze üretiminin önemi azdır. İklimin sert oluşu ve depolama olanaklarının azlığından dolayı, meyve üretimi büyük boyutlarda değildir. Elma, armut, kayısı, vişne, üzüm, ayva, badem ve ceviz yetiştirilen başlıca meyvelerdir. Başıbüyüklü Köyü tarımda çok gelişmiş olup Yozgat nüfusunun yaz aylarında bütün sebze ihtiyacını karşılamaktadır

Hayvancılık[değiştir | kaynağı değiştir]

İl ekonomisinde tarımın yanı sıra hayvancılıkta önemli bir gelir kaynağıdır. Bozkırların geniş yer kaplaması küçükbaş hayvancılığın yaygınlaşmasına ortam hazırlamıştır. Hayvancılık genelde tarımsal faaliyetlerle bir arada yapılmakta olup, mera hayvancılığı biçimindedir. Son yıllarda hayvan soylarının ıslahı çalışmaları ve hayvansal ürünleri değerlendirmeye yönelik sanayi faaliyetleri ile hayvancılık alanında canlanma olmuş, modern işletmeler kurulmaya başlamıştır. İlde, küçükbaş hayvanlardan; akkaraman koyunu, kıl ve tiftik keçisi, büyükbaş havyanlardan sığır ve manda gibi cinsler beslenmektedir. Deri üretimi Yozgat'ın önemli gelir kaynaklarındandır. Son yıllarda kümes hayvancılığında da önemli gelişmeler kaydedilmiştir. Küçük ölçekli tavuk çiftliklerinde, modern yöntemlerle üretim yapılmakta olup, özellikle 1995 yılından itibaren yumurta üretiminde belirgin artışlar olmuştur.

Ormancılık[değiştir | kaynağı değiştir]

İl topraklarının %18,24'ünü kaplayan ormanlar Akdağmadeni, Aydıncık, Çandır, Çayıralan, Çekerek, Kadışehri ve Saraykent'te yoğunlaşmıştır. Boğazlıyan ve Yenifakılı ilçelerinde ise orman örtüsü neredeyse hiç yoktur. İlde ormanları işletmek ve korumak üzere toplam üç işletme müdürlüğü mevcuttur.

Orman alanlarına bağlı olarak ormancılık yapılmaktadır.

Konum[değiştir | kaynağı değiştir]

Konum Bilgileri Tablosu[değiştir | kaynağı değiştir]

Konum Bilgileri
İlçe Kuruluş Yılı[28] Alanı km2[4] Rakım mt. Merkeze km[29] Ulaşan Yollar[29]
Akdağmadeni Cumh.önce 1.810 1.322 104 E88/ -17, 66-31
Aydıncık 1990 338 831 97 -04=>66-01
Boğazlıyan Cumh.önce 1.515 1.071 95 -02, 66-36, 66-38, 66-34, 66-25
Çandır 1990 205 1.235 122 -02 (Boğazlıyan)=>66-34
Çayıralan 1948 995 1.362 112 -02 (Sarıcakaya)=>66-33, 66-34
Çekerek 1944 790 936 90 -01, -09, 66-07, 66-08
Kadışehri 1990 472 1.036 118 -09=>66-03, 66-05, 66-06
Saraykent 1990 319 1.142 71 E88/ -17, 66-30
Sarıkaya 1957 1.018 1.116 77 -02, 66-32, 66-33
Sorgun 1926 1.768 1.083 34 E88/ -17, -01, 66-01
Şefaatli 1954 882 914 44 -16=>66-50
Yenifakılı 1990 390 1.012 104 -02 (Boğazlıyan)=>66-36
Yerköy 1945 1.164 770 41 E88/ -16, -06
Yozgat Merkez   2.024 1.317   E88/ -16, 66-75, 66-25
Yozgat Cumh.önce 13.690      

Kültür ve turizm[değiştir | kaynağı değiştir]

Yozgat E88 karayolu üzerinde bulunması ve özellikle Hattuşaş (Hitit Medeniyeti Başkenti)'ın yakın olması ve Hattuşaş ile Kapadokyayı birbirine bağlayan Atatürk yolunun il merkezinden geçmesi nedeniyle yabancıların uğrak yeridir. Bozok yaylası olarak da adlandırılan ve ilkçağlardan beri yerleşim yeri olan Yozgat, bozulmamış doğası, misafirperver sıcakkanlı insanları, çok güzel misafir anlayışları, sahip olduğu tabiat güzellikleri, mesire yerleri, yüksek ovaları, tarihi, kültürel, turistik değerleri ve kaplıcalarıyla gezilip görülmesi gereken en güzel illerimizden biridir. Türkiye'nin ilk Milli Parklarından olan çamlık Milli Parkı, Akdağ Ormanları, Şebekpınarı Mesire alanı, Kazankaya Vadisi, ve Gelingüllü barajı gibi yerler Yozgat'da Batı Anadolu ağzı kullanılmaktadır.[30] spor, dinlence ve piknik alanlarıdır.

Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Yemek kültürü[değiştir | kaynağı değiştir]

Şehrin yöresel yemekleri testi kebabı, arabaşı, madımak ve tas kebabıdır. Parmak çörek Yozgat'a mahsus özel bir ekmek türüdür.

Turizm[değiştir | kaynağı değiştir]

Antik kentler[değiştir | kaynağı değiştir]

Müzeler-konaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Milli parklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Yozgat'ın en tanınmış ormanı Yozgat Çamlığı'dır. Milli Park olup devlet tarafından korunmaktadır.

Endemik bitki türleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Endemik bitki türü olarak, dünyada sadece Yozgat ve Kastamonu'da Bulunan İspir Meşesi ve Yozgat Adaçayı (Salvia Yosgadensis) bulunmaktadır.[31]

Diğer yerler[değiştir | kaynağı değiştir]

Spor[değiştir | kaynağı değiştir]

 Türkiye Liglerindeki Kulüpleri:[32][değiştir | kaynağı değiştir]

YOZGAT  İli'nin Liglerindeki (Takım Sporları) Kulüpleri (2016-2017)
İlçe Kulübün Adı Branş Ligi Sezon Sonu
Merkez Yozgatspor 1959 Fk Futbol Bölgesel Amatör Lig  
Merkez Yozgat Gençlikspor Basketbol Erkekler Bölgesel B.Ligi  
Sorgun Sorgun Gençlik Voleybol Erkekler 2.Lig  
Çekerek Yozgat Çekerek Bld. Voleybol Erkekler Bölgesel Lig  
Merkez Yozgat Bozok Spor Klb. Hentbol  Erkekler Süper Lig  

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Ntv.com.tr, Valiler Kararnamesi Yayımlandı, Erişim:01 Haziran 2016
  2. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6WFDgNNcu. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 TÜİK 31 Ocak 2017 Verileri
  4. 4,0 4,1 4,2 Milli Savunma Bakanlığı-Harita Genel Komutanlığı
  5. ^ Oğuzlar (Türkmenler), Prof. Dr. Faruk Sümer.
  6. ^ Kazakistan'daki Bozok tarihi yerleşimi http://www.youtube.com/watch?v=0j6x2Hu9PjU
  7. ^ Kazakistandaki Bozok tarihi yerleşiminde kazıladr http://www.madenimura.kz/kk/culture-legacy/region/akmola_oblast/excavation/bozok-1
  8. ^ http://kk.wikipedia.org/wiki/Бозоқ
  9. ^ http://kk.wikipedia.org/wiki/Бозоқ_қалашығы
  10. ^ Eski Harfli Türkçe kitaplardan COGRAFYA-I MUFASSAL-MEMALIK-I OSMANIYE . Hicri 1304 yılı. s. 227 . http://www.tbmm.gov.tr/eyayin/GAZETELER/WEB/KUTUPHANEDE%20BULUNAN%20DIJITAL%20KAYNAKLAR/KITAPLAR/EHT/197102615%20COGRAFYA-I%20MUFASSAL-MEMALIK-I%20OSMANIYE%20%28EHT%29/197102615.pdf
  11. ^ "Yozgat'ın 2008 yılı nüfusunun yaş dağılımı" (HTML). Türkiye İstatistik Kurumu. 29 Ocak 2009. http://report.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2=&report=turkiye_il_yasgr.RDF&p_il1=66&p_kod=2&p_yil=2008&desformat=html&ENVID=adnksdb2Env. Erişim tarihi: 29 Ocak 2009. 
  12. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtmZi0kG. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtoDtHKg. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  14. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtuDkiZE. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  15. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Btv5KPjM. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  16. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtxCakMv. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  17. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtyunkJj. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  18. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu16xAvn. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  19. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu3Bnh3b. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  20. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuCM2leG. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  21. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuEQ9pjU. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  22. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuG44FxE. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  23. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuHGqd7x. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  24. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6EZyVjgnc. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  25. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPVUa3RB. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  26. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6WFDgNNcu. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  27. ^ "2015 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. https://biruni.tuik.gov.tr/medas/. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 
  28. ^  İçişleri Bakanlığı- İller İdaresi Genel Müdürlüğü
  29. 29,0 29,1  Karayolları Genel Müdürlüğü
  30. ^ Prof. Dr. Leyla Karahan'ın Anadolu Ağızlarının Sınıflandırılması (Türk Dil Kurumu yayınları: 630, Ankara 1996)
  31. ^ "Türkiye Taksonomik Tür Veritabanı'nda Salvia Yosgadensis" (HTML). Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu. 28 Ocak 2009. http://biow.tubitak.gov.tr/present/taxonForm1.jsp?taxon=4368. Erişim tarihi: 28 Ocak 2009. 
  32. ^ TFF, TBF, TVF, THF

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]