Yalova (il)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Yalova
—  İl  —
Ülke Türkiye
Coğrafi bölge Marmara Bölgesi
İlçe sayısı 6
İl merkezi Yalova
Yönetim
 - Vali Muammer Erol
Yüzölçümü
 - Toplam 850 km2 (328,2 mi2)
Nüfus (2016)[1]
 - Toplam 226.514
 - Yoğunluk 274/km² (709,7/sq mi)
 - Kır 65.711
 - Şehir 160.803
Zaman dilimi UDAZD (UTC+03:00)
İl alan kodu 226
İl plaka kodu 77
İnternet sitesi: T.C. Yalova Valiliği

Yalova, Türkiye Cumhuriyeti'nin Marmara Bölgesi'nde yer alan bir ildir. Marmara Denizi kıyısındaki il, İstanbul'a bağlı iken 6 Haziran 1995'de il olmuştur.

Yalova İli Nüfusu: 241.665'dir. Bu nüfusun %87,07'si şehirlerde yaşamaktadır (2016 sonu).[2] İlin yüzölçümü 798 km2'dir.[3] İlde km2'ye 303 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkez ilçede 986'dır.) İlde yıllık nüfus artış oranı %3,71 olmuştur.[2]

2016 yılında TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 6 İlçe, 14 belediye, bu belediyelerde 50 mahalle ve ayrıca 43 köy vardır.[2]

Köken bilim[değiştir | kaynağı değiştir]

Yalova merkezinde bulunan Umuttur Yalova yazısı aynı zamanda kentin sloganlarındandır

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Bölgedeki ilk yerleşimler prehistorik çağlarda MÖ 3000 yıllarındadır. Bitinya adıyla bilinen antik bölgede MÖ 2000'lerde Hititler, MÖ 1200'lerde Frigler hakimiyet kurdular. Pers egemenliği altında kalan bölge de MÖ 5. yüzyılın ortalarından itibaren Bitinyalı hanedanlar hakimiyet kurmaya başlamış ve MÖ 3. yüzyılda bağımsız Bitinya Krallığı' nı kurmuşlardır. Yalova' da bu krallığın topraklarında kalmıştır. Yalova' nın da içerisinde olduğu bölge MÖ 74'te Romalılar' ın denetimine girdi. Roma İmparatorluğu'nun 395 yılındaki bölünmesinden sonra Yalova Bizans İmparatorluğu'nun yönetimine geçti. 1302'de Yalova civarında Bafeus Muharebesi gerçekleşti. Yalova ve çevresi 1326 yılında Osmanlı İmparatorluğu'nun kontrolüne geçti.

7 Ağustos 1920 yılında başlayan Yunan hakimiyeti 19 Temmuz 1921 tarihine kadar sürdü. Bu dönemde Yalova ilindeki köylerde Yalova Katliamı olarak adlandırılan olaylar yaşandı.

Mustafa Kemal Atatürk yaşamının ilk kez 19 Ağustos 1929 tarihinde geldiği Yalova'da belirli dönemlerde ikamet etmiş, Yalova'da yaptırdığı, bugün merkez ilçe sınırları içindeki Atatürk Araştırma Enstitüsü içinde bulunan Yürüyen Köşk ve Termal ilçesinde bulunan evi müze olarak halkın yoğun ilgisiyle ziyaret edilmektedir.

Bir konuşmasında "Yalova benim kentimdir." şeklinde şehre olan sevgisini dile getirmiştir.[4]

Yalova; 6 Haziran 1995 tarihinde Bursa ili Gemlik ilçesine bağlı Armutlu beldesi ile Kocaeli ili Karamürsel ilçesine bağlı Altınova, Subaşı ve Kaytazdere beldelerini sınırları içine alınarak il olmuştur. 17 Ağustos 1999 yılında meydana gelen 1999 Gölcük depremi nde Yalova ilinde büyük tahribat ve can kayıpları meydana geldi.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Konum[değiştir | kaynağı değiştir]

Yalova Meydanı'nda bulunan Atatürk Heykeli

Armutlu Yarımadası’nın kuzey kıyısı ile Samanlı Dağları’nın kuzey eteklerine kurulmuş olan Yalova, Türkiye’nin Kuzeybatısında ve Marmara Bölgesi’nin güneydoğu kesiminde yer almaktadır. Kuzeyinde ve batısında Marmara Denizi, doğusunda Kocaeli ili, güneyinde Bursa ili ile Gemlik Körfezi yer almaktadır. İlin denizden yüksekliği 2 metre, ve yüzölçümü 847 km2’dir. Yalova ilinin kıyıları girintili ve çıkıntılı bir özellik göstermez. Sahil şeridi dar olmakla birlikte, doğal plaj özellikleri göstermektedir. Yalova, doğu kıyılarındaki düzlükler dışında dağlık bir araziye sahiptir. Bölgenin güneyi; batıdan doğuya doğru İzmit-Sapanca arasında Kocaeli Sıradağları ile birleşen Samanlı Dağları’yla kaplanmış durumdadır ve ilin başlıca dağları da Samanlı Dağları’dır. Bu dağlar Yalova’nın güneyinde bulunmaktadır. Birçok tepenin bulunduğu bu dağlık arazide Samanlı Dağları’nın en yüksek noktası Beşpınar Tepesi’dir. (926 m) Armutlu, Taz Dağı’nın (867 m) batıya doğru devam eden eteklerinde kurulmuştur.

İlin en önemli yaylası, Kocadere ve Teşvikiye Beldeleri’nin güneyinde yer alan Delmece Yaylası’dır. Bu yayla çam ormanlarıyla geniş bir alanı kaplamaktadır. Yalova İli verimli ve bereketli ovalara sahiptir. Ovalar, akarsular boyunca uzanmakta ve kıyıdan 1–2 km içeriye doğru sokulmaktadır. Çınarcık, Gökçedere, Kirazlı, Kılıç ve Taşköprü ile deniz arasında birbirinden alçak tepeciklerle ayrılan büyüklü-küçüklü ovalar oluşmuştur. Bunlardan başlıcaları, Kocadere Ovası, Liman Ovası, Samanlı-Kadıköy Ovaları, Kazımiye Ovası ve Taşköprü Ovası’dır.

Bitki örtüsü[değiştir | kaynağı değiştir]

İlin bitki örtüsünü makiler ve ormanlar oluşturmaktadır. Yalova’nın güneyindeki dik yamaçlar tümüyle gür bir orman örtüsüyle kaplıdır. Geniş yapraklı ağaçların hakim olduğu bu kısımda, iğne yapraklı ağaçlar oldukça azdır. Bu ormanlar il yüzölçümünün % 55’ini kaplamaktadır. Armutlu Yarımadası’nın orta kısımları daha çok meşe ağaçlarının hakim olduğu bir ormanlık alana sahiptir. Orman örtüsünün bileşimine giren unsurların büyük bir kısmı Karadeniz kıyı silsilesinin florasına dahildir. Bir kısmı ise Akdeniz florasının türleri olarak bu kısma sokulmuştur. Karakteristik türlerin bir araya geldiği kısımlardaki maki topluluğu da buna eklenebilir. Ormanlık alanlarda genellikle kayın, meşe, gürgen, kızılcık, kestane ve ıhlamur ağaçları görülmektedir. Yalova’daki ormanlardan, çevrenin odun ve kereste ihtiyacı da karşılanmaktadır.

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Yalova ilinin iklimi, makro-klima tipi olarak, Akdeniz ve Karadeniz iklimleri arasında bir geçiş niteliği taşır. Kimi dönemlerde de karasal iklim özelliklerini yansıtmaktadır. İlde yazlar kurak ve sıcak, kışlar ılık ve bol yağışlıdır. 30 yıllık rasat bilgilerine göre, Yalova’da yıllık ortalama sıcaklık 14,6 °C'dir. En soğuk ay ortalama sıcaklığı 6,5 °C, en sıcak ay ortalama sıcaklığı 23,7 °C, yıllık ortalama yağış miktarı da 727,5 mm’dir. Kar yağışlı günlerin ortalama sayısı, 10,6, karla örtülü günlerin ortalama sayısı da 5,2’dir. İlde deniz suyu sıcaklığı, en yüksek olduğu Ağustos ayında 22,9 °C, en düşük olduğu Şubat ayında da 7,4 °C'dir.

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçe 1965[5] 1970[6] 1975[7] 1980[8] 1985[9] 1990[10] 2000[11] 2007[12] 2008[13] 2009[14] 2010[15] 2011[16] 2012[17] 2013[18] 2013[19] 2014[20] 2015[21] 2016[22] 2017[23]
İl merkezi veri yok veri yok veri yok veri yok veri yok veri yok 86.091 102.871 107.609 114.054 116.471 118.998 121.479 124.018 124.018 127.670 132.322 137.007 140.312
Altınova veri yok veri yok veri yok veri yok veri yok veri yok 22.801 20.916 23.563 23.235 23.171 22.686 23.148 23.567 23.567 24.333 24.140 24.896 26.510
Armutlu veri yok veri yok veri yok veri yok veri yok veri yok 7.858 7.210 7.821 8.025 7.826 7.823 7.732 8.562 8.562 8.619 8.492 8.688 8.848
Çınarcık 6.457 6.741 7.885 11.573 12.481 17.290 21.650 22.085 27.682 25.892 24.488 24.488 25.629 27.384 27.384 27.535 28.092 29.417 32.590
Çiftlikköy veri yok veri yok veri yok veri yok veri yok veri yok 24.789 24.046 25.630 26.239 26.769 27.640 28.854 30.784 30.784 32.423 34.094 35.628 36.895
Termal veri yok veri yok veri yok veri yok veri yok veri yok 5.404 4.630 5.107 5.086 5.016 4.900 4.957 5.807 5.807 5.934 5.869 6.029 6.048
Toplam 37.090 42.689 55.036 75.787 90.228 113.417 168.593 181.758 197.412 202.531 203.741 206.535 211.799 220.122 220.122 226.514 233.009 241.665 251.203
Güncel Nüfus Değerleri Tablosu (2017):[24][değiştir | kaynağı değiştir]

Yalova ili nüfusu: 251.203'dür. Bu nüfusun % 88,56'sı şehirlerde yaşamaktadır (2017 sonu). İlin yüzölçümü 798 km2'dir. İlde km2'ye 303 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkezde 986’dir.) İlde yıllık nüfus artışı % 3,95 olmuştur.

2018 yılında TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 6 İlçe, 14 belediye, bu belediyelerde 50 mahalle ve ayrıca 43 köy vardır.

Nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: Çınarcık (% 10,79)- Termal (% 0,32).

İlçelerin Nüfusu ve Artış Oranları-Belediye, Mahalle, Köy Sayıları-Şehir ve Köy Nüfusları ve Oranları-Km2 ye Düşen Kişi Sayısı
İlçe Nüfus 2017 Nüfus Artışı % Belediye S. Mah.Say. Şehir nüfus Köy Say. Köy Nüfus Şehirli % Alanı km2 Yoğunluk
Altınova 26.510 6,48 4 9 22.401 12 4.109 84,50 113 220
Armutlu 8.848 1,84 1 3 6.351 5 2.497 71,78 166 52
Çınarcık 32.590 10,79 4 13 29.581 4 3.009 90,77 178 165
Çiftlikköy 36.895 3,56 2 8 33.717 9 3.178 91,39 136 262
Termal 6.048 0,32 1 2 2.929 2 3.119 48,43 67 90
Yalova Merkez 140.312 2,41 2 15 127.491 11 12.821 90,86 139 986
Yalova 251.203 3,95 14 50 222.470 43 28.733 88,56 798 303

Altyapı[değiştir | kaynağı değiştir]

Konum[değiştir | kaynağı değiştir]

Konum Bilgileri Tablosu[değiştir | kaynağı değiştir]

Konum Bilgileri
İlçe Kuruluş Yılı[25] Alanı km2[3] Rakım mt. Merkeze km[26] Ulaşan Yollar[26]
Altınova 1995 113 15 22 E E881/ -01, -K2
Armutlu 1995 166 11 53 -01 (Yalova)=>77-50
Çınarcık 1995 178 29 15 -01 (Yalova)=>77-50
Çiftlikköy 1995 136 13 4 E E881/ -01, -K3
Termal 1995 67 146 12 -01 (Yalova)=>77-50=>77-51
Yalova Merkez 1995 139 6   E E881/ -01,77-50
Yalova 1995 798      

Kültür ve sanat[değiştir | kaynağı değiştir]

Eğitim[değiştir | kaynağı değiştir]

Medya[değiştir | kaynağı değiştir]

17 Ağustos 1999 depremi anısına yapılan bir anıt
Yerel gazeteler
  • Yalova Gazetesi
  • Yalova Haberci Gazetesi
  • Yalova Çizgi Gazetesi
  • Yalova Çevre Gazetesi
  • Yalova Bölge Gazetesi
  • Yalova Atakent Gazete
Yerel radyo kanalları
  • Gözde FM (92.2)

Spor[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Yalova'da spor

2017-2018 Sezonusonunda, Yalova’nın futbol Bölgesel Amatör Lig'de 2 takımı vardır: Altınova Belediyespor ve Yalova Kadıköyspor ligde kalmışlardır. Ayrıca basketbol erkekler 1. Liginde Yalova Group Belediye, kadınlar 1. Liginde Yalova VİP Gençlik yer almaktadır. Kadınlar voleybol bölgesel liginde 2 takım vardır.

Ziraat Türkiye Kupası’na ilk turdan katılan Altınova Belediyespor, ilk turda Bozüyük Vitraspor’u elemiş, 2.turda Orhangazispor’a elenmiştir.

Önemli spor tesisleri: Yalova Atatürk Stadı (8.980), Yalova 90. Yıl Spor Salonu (2.500), Yalova Olimpik Yüzme Havuzu (500)

Görüntüler[değiştir | kaynağı değiştir]

Coğrafi konum[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  2. ^ a b c Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; :0 isimli refler için metin temin edilmemiş (Bkz: Kaynak gösterme)
  3. ^ a b Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; :1 isimli refler için metin temin edilmemiş (Bkz: Kaynak gösterme)
  4. ^ http://www.yalova.edu.tr/yalovadayasam
  5. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 13 Ocak 2017 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  6. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 13 Ocak 2017 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  7. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 13 Ocak 2017 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  8. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 13 Ocak 2017 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  9. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 13 Ocak 2017 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  10. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 13 Ocak 2017 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  11. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  12. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  13. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  14. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  15. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  16. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  17. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  18. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  19. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  20. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  21. ^ "2015 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 
  22. ^ "2016 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 8 Mart 2017. 
  23. ^ "2017 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Temmuz 2018. 
  24. ^ TÜİK 1 Şubat 2018 verileri
  25. ^ İçişleri Bakanlığı- İller İdaresi Genel Müdürlüğü
  26. ^ a b Karayolları Genel Müdürlüğü

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]