Yalova (il)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Yalova
—  İl  —
Ülke Türkiye
Coğrafi bölge Marmara Bölgesi
İlçe sayısı 6
İl merkezi Yalova
Yönetim
 - Vali Tuğba Yılmaz[1]
Yüzölçümü
 - Toplam 850 km2 (328,2 mi2)
Nüfus (2015)[2]
 - Toplam 226.514
 - Yoğunluk 274/km² (709,7/sq mi)
 - Kır 65.711
 - Şehir 160.803
Zaman dilimi UDAZD (+3)
İl alan kodu 226
İl plaka kodu 77
İnternet sitesi: T.C. Yalova Valiliği

Yalova, Türkiye Cumhuriyeti'nin Marmara Bölgesi'nde yer alan bir ildir. Marmara Denizi kıyısındaki il, İstanbul'a bağlı iken 6 Haziran 1995'de il olmuştur.

Yalova İli Nüfusu: 241.665'dir. Bu nüfusun %87,07'si şehirlerde yaşamaktadır (2016 sonu).[3] İlin yüzölçümü 798 km2'dir.[4] İlde km2'ye 303 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkez ilçede 986'dır.) İlde yıllık nüfus artış oranı %3,71 olmuştur.[3]

2016 yılında TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 6 İlçe, 14 belediye, bu belediyelerde 50 mahalle ve ayrıca 43 köy vardır.[3]

Köken bilim[değiştir | kaynağı değiştir]

Yalova merkezinde bulunan Umuttur Yalova yazısı aynı zamanda kentin sloganlarındandır

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Bölgedeki ilk yerleşimler prehistorik çağlarda M.Ö. 3000 yıllarındadır. Bitinya adıyla bilinen antik bölgede M.Ö. 2000'lerde Hititler, M.Ö. 1200'lerde Frigler hakimiyet kurdular. Pers egemenliği altında kalan bölge de M.Ö 5. yüzyılın ortalarından itibaren Bitinyalı hanedanlar hakimiyet kurmaya başlamış ve M.Ö 3. yüzyılda bağımsız Bitinya Krallığı' nı kurmuşlardır. Yalova' da bu krallığın topraklarında kalmıştır. Yalova' nın da içerisinde olduğu bölge M.Ö. 74'de Romalılar' ın denetimine girdi. Roma İmparatorluğu'nun 395 yılındaki bölünmesinden sonra Yalova Bizans İmparatorluğu'nun yönetimine geçti. 1302'de Yalova civarında Bafeus Muharebesi gerçekleşti. Yalova ve çevresi 1326 yılında Osmanlı İmparatorluğu'nun kontrolüne geçti.

7 Ağustos 1920 yılında başlayan Yunan hakimiyeti 19 Temmuz 1921 tarihine kadar sürdü. Bu dönemde Yalova ilindeki köylerde Yalova Katliamı olarak adlandırılan olaylar yaşandı.

Mustafa Kemal Atatürk yaşamının ilk kez 19 Ağustos 1929 tarihinde geldiği Yalova'da belirli dönemlerde ikamet etmiş, Yalova'da yaptırdığı, bugün merkez ilçe sınırları içindeki Atatürk Araştırma Enstitüsü içinde bulunan Yürüyen Köşk ve Termal ilçesinde bulunan evi müze olarak halkın yoğun ilgisiyle ziyaret edilmektedir.

Bir konuşmasında "Yalova benim kentimdir." şeklinde şehre olan sevgisini dile getirmiştir.[5]

Yalova; 6 Haziran 1995 tarihinde Bursa ili Gemlik ilçesine bağlı Armutlu beldesi ile Kocaeli ili Karamürsel ilçesine bağlı Altınova, Subaşı ve Kaytazdere beldelerini sınırları içine alınarak il olmuştur. 17 Ağustos 1999 yılında meydana gelen 1999 Gölcük depremi nde Yalova ilinde büyük tahribat ve can kayıpları meydana geldi.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Konum[değiştir | kaynağı değiştir]

Yalova Meydanı'nda bulunan Atatürk Heykeli

Armutlu Yarımadası’nın kuzey kıyısı ile Samanlı Dağları’nın kuzey eteklerine kurulmuş olan Yalova, Türkiye’nin Kuzeybatısında ve Marmara Bölgesi’nin güneydoğu kesiminde yer almaktadır. Kuzeyinde ve batısında Marmara Denizi, doğusunda Kocaeli ili, güneyinde Bursa ili ile Gemlik Körfezi yer almaktadır. İlin denizden yüksekliği 2 metre, ve yüzölçümü 847 km²’dir. Yalova ilinin kıyıları girintili ve çıkıntılı bir özellik göstermez. Sahil şeridi dar olmakla birlikte, doğal plaj özellikleri göstermektedir. Yalova, doğu kıyılarındaki düzlükler dışında dağlık bir araziye sahiptir. Bölgenin güneyi; batıdan doğuya doğru İzmit-Sapanca arasında Kocaeli Sıradağları ile birleşen Samanlı Dağları’yla kaplanmış durumdadır ve ilin başlıca dağları da Samanlı Dağları’dır. Bu dağlar Yalova’nın güneyinde bulunmaktadır. Birçok tepenin bulunduğu bu dağlık arazide Samanlı Dağları’nın en yüksek noktası Beşpınar Tepesi’dir. (926 m) Armutlu, Taz Dağı’nın (867 m) batıya doğru devam eden eteklerinde kurulmuştur.

İlin en önemli yaylası, Kocadere ve Teşvikiye Beldeleri’nin güneyinde yer alan Delmece Yaylası’dır. Bu yayla çam ormanlarıyla geniş bir alanı kaplamaktadır. Yalova İli verimli ve bereketli ovalara sahiptir. Ovalar, akarsular boyunca uzanmakta ve kıyıdan 1–2 km içeriye doğru sokulmaktadır. Çınarcık, Gökçedere, Kirazlı, Kılıç ve Taşköprü ile deniz arasında birbirinden alçak tepeciklerle ayrılan büyüklü-küçüklü ovalar oluşmuştur. Bunlardan başlıcaları, Kocadere Ovası, Liman Ovası, Samanlı-Kadıköy Ovaları, Kazımiye Ovası ve Taşköprü Ovası’dır.

Bitki örtüsü[değiştir | kaynağı değiştir]

İlin bitki örtüsünü makiler ve ormanlar oluşturmaktadır. Yalova’nın güneyindeki dik yamaçlar tümüyle gür bir orman örtüsüyle kaplıdır. Geniş yapraklı ağaçların hakim olduğu bu kısımda, iğne yapraklı ağaçlar oldukça azdır. Bu ormanlar il yüzölçümünün % 55’ini kaplamaktadır. Armutlu Yarımadası’nın orta kısımları daha çok meşe ağaçlarının hakim olduğu bir ormanlık alana sahiptir. Orman örtüsünün bileşimine giren unsurların büyük bir kısmı Karadeniz kıyı silsilesinin florasına dahildir. Bir kısmı ise Akdeniz florasının türleri olarak bu kısma sokulmuştur. Karakteristik türlerin bir araya geldiği kısımlardaki maki topluluğu da buna eklenebilir. Ormanlık alanlarda genellikle kayın, meşe, gürgen, kızılcık, kestane ve ıhlamur ağaçları görülmektedir. Yalova’daki ormanlardan, çevrenin odun ve kereste ihtiyacı da karşılanmaktadır.

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Yalova ilinin iklimi, makro-klima tipi olarak, Akdeniz ve Karadeniz iklimleri arasında bir geçiş niteliği taşır. Kimi dönemlerde de karasal iklim özelliklerini yansıtmaktadır. İlde yazlar kurak ve sıcak, kışlar ılık ve bol yağışlıdır. 30 yıllık rasat bilgilerine göre, Yalova’da yıllık ortalama sıcaklık 14,6 °C'dir. En soğuk ay ortalama sıcaklığı 6,5 °C, en sıcak ay ortalama sıcaklığı 23,7 °C, yıllık ortalama yağış miktarı da 727,5 mm’dir. Kar yağışlı günlerin ortalama sayısı, 10,6, karla örtülü günlerin ortalama sayısı da 5,2’dir. İlde deniz suyu sıcaklığı, en yüksek olduğu Ağustos ayında 22,9 °C, en düşük olduğu Şubat ayında da 7,4 °C'dir.

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçe 1965[6] 1970[7] 1975[8] 1980[9] 1985[10] 1990[11] 2000[12] 2007[13] 2008[14] 2009[15] 2010[16] 2011[17] 2012[18] 2013[19] 2013[20] 2014[21] 2015[22]
İl merkezi veri yok veri yok veri yok veri yok veri yok veri yok 86.091 102.871 107.609 114.054 116.471 118.998 121.479 124.018 124.018 127.670 132.322
Altınova veri yok veri yok veri yok veri yok veri yok veri yok 22.801 20.916 23.563 23.235 23.171 22.686 23.148 23.567 23.567 24.333 24.140
Armutlu veri yok veri yok veri yok veri yok veri yok veri yok 7.858 7.210 7.821 8.025 7.826 7.823 7.732 8.562 8.562 8.619 8.492
Çınarcık 6.457 6.741 7.885 11.573 12.481 17.290 21.650 22.085 27.682 25.892 24.488 24.488 25.629 27.384 27.384 27.535 28.092
Çiftlikköy veri yok veri yok veri yok veri yok veri yok veri yok 24.789 24.046 25.630 26.239 26.769 27.640 28.854 30.784 30.784 32.423 34.094
Termal veri yok veri yok veri yok veri yok veri yok veri yok 5.404 4.630 5.107 5.086 5.016 4.900 4.957 5.807 5.807 5.934 5.869
Toplam 37.090 42.689 55.036 75.787 90.228 113.417 168.593 181.758 197.412 202.531 203.741 206.535 211.799 220.122 220.122 226.514 233.009
Güncel Nüfus Değerleri Tablosu (2016):[3][değiştir | kaynağı değiştir]
İlçelerin Nüfusu ve Artış Oranları-Belediye, Mahalle, Köy Sayıları-Şehir ve Köy Nüfusları ve Oranları-Km2 ye Düşen Kişi Sayısı
İlçe Nüfus '16 Nüfus Artışı % Belediye S. Mah.Say. Şehir nüfus Köy Say. Köy Nüfus Şehirli % Alanı km2[4] Yoğunluk
Altınova 24.896 3,13 4 9 20.737 12 4.159 83,29 113 220
Armutlu 8.688 2,31 1 3 6.192 5 2.496 71,27 166 52
Çınarcık 29.417 4,72 4 13 26.400 4 3.017 89,74 178 165
Çiftlikköy 35.628 4,50 2 8 32.411 9 3.217 90,97 136 262
Termal 6.029 2,73 1 2 2.979 2 3.050 49,41 67 90
Yalova Merkez 137.007 3,54 2 15 124.117 11 12.890 90,59 139 986
Yalova 241.665 3,71 14 50 212.836 43 28.829 88,07 798 303

Altyapı[değiştir | kaynağı değiştir]

Yönetim[değiştir | kaynağı değiştir]

Kültür ve sanat[değiştir | kaynağı değiştir]

Şive[değiştir | kaynağı değiştir]

Direy[değiştir | kaynağı değiştir]

Eğitim[değiştir | kaynağı değiştir]

Medya[değiştir | kaynağı değiştir]

17 Ağustos 1999 depremi anısına yapılan bir anıt
Yerel gazeteler
  • Yalova Gazetesi
  • Yalova Haberci Gazetesi
  • Yalova Çizgi Gazetesi
  • Yalova Çevre Gazetesi
  • Yalova Bölge Gazetesi
  • Yalova Atakent Gazete
Yerel radyo kanalları
  • Gözde FM (92.2)

Spor[değiştir | kaynağı değiştir]

Görüntüler[değiştir | kaynağı değiştir]

Coğrafi konum[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Ntv.com.tr, Valiler Kararnamesi Yayımlandı, Erişim:01 Haziran 2016
  2. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6WFDs6CAv. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  3. ^ a b c d TÜİK 31 Ocak 2017 Verileri
  4. ^ a b Milli Savunma Bakanlığı-Harita Genel Komutanlığı
  5. ^ http://www.yalova.edu.tr/yalovadayasam
  6. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 13 Ocak 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. https://web.archive.org/web/20170113091122/http://rapory.tuik.gov.tr/13-01-2017-12:11:03-6083056859996620871436120984.html?. Erişim tarihi: 13 Ocak 2017. 
  7. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 13 Ocak 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. https://web.archive.org/web/20170113092202/http://rapory.tuik.gov.tr/13-01-2017-12:22:13-45838229811309049891916946953.html?. Erişim tarihi: 13 Ocak 2017. 
  8. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 13 Ocak 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. https://web.archive.org/web/20170113094215/http://rapory.tuik.gov.tr/13-01-2017-12:43:43-358280784508903392960593132.html?. Erişim tarihi: 13 Ocak 2017. 
  9. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 13 Ocak 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. https://web.archive.org/web/20170113095105/http://rapory.tuik.gov.tr/13-01-2017-12:52:45-767459341581468402302545705.html?. Erişim tarihi: 13 Ocak 2017. 
  10. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 13 Ocak 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. https://web.archive.org/web/20170113095420/http://rapory.tuik.gov.tr/13-01-2017-12:54:08-83085502415364746161650248821.html?. Erişim tarihi: 13 Ocak 2017. 
  11. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 13 Ocak 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. https://web.archive.org/web/20170113095729/http://rapory.tuik.gov.tr/13-01-2017-12:54:43-19674187861806857397978950806.html?. Erişim tarihi: 13 Ocak 2017. 
  12. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu1UEutm. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu3JRkwF. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  14. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuCW1qQe. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  15. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuEZEymI. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  16. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuGBeUiZ. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  17. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuHNhW7q. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  18. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6EZybN8si. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  19. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPVc2JPq. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  20. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPVc2JPq. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  21. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6WFDs6CAv. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  22. ^ "2015 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. https://biruni.tuik.gov.tr/medas/. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]