Isparta (il)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

Koordinatlar: 37°57′24″K 30°57′39″D / 37.95667°K 30.96083°D / 37.95667; 30.96083

Isparta
—  İl  —
Ülke Türkiye
İlçe sayısı
Belde sayısı 38[1]
Köy sayısı 174[1]
İl merkezi Isparta
Yönetim
 - Vali Şehmus Günaydın[2]
Yüzölçümü (yerelnet)
 - Toplam 8.993 km2 (3.472,2 mi2)
Nüfus (2015)[3]
 - Toplam 418.780
 - Yoğunluk 45/km² (116,5/sq mi)
 - Kır 124.750
 - Şehir 294.030
Zaman dilimi UDAZD (+3)
İl alan kodu 246
İl plaka kodu 32
İnternet sitesi: isparta.gov.tr

Isparta, Türkiye'nin güneybatısında yer alan il. Akdeniz Bölgesi'nin kuzeyindeki Göller Bölgesi'nde bulunan Isparta; batıda Burdur, kuzeyde Afyonkarahisar, doğuda Konya, güneyde ise Antalya ile çevrilidir. 30°01' ve 31°33' doğu boylamları ile 37°18' ve 38°30' kuzey enlemleri arasında kalır.

Etimoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Büyük İskender kral olduktan sonra (MÖ 356 - MÖ 323), Anadolu'nun batısı Yunan egemenliği altına geçti. İskender öldükten sonraki 36 yıl dahi bölge Atina'ya bağımlı kaldı. Bu yıllarda Mora yarımadasında yaşamakta olan Ispartalılarla Atina Yunanları, Anadolu'nun batısına göç etmeye başladılar. Mora Yarımadası Ispartalılarından büyükçe bir topluluk geldi, bugün Isparta ilinin yer aldığı bölgeye yerleşti. Kente de kendi ülkelerinin adını yani Isparta adını verdiler.[kaynak belirtilmeli]

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Bitki örtüsü[değiştir | kaynağı değiştir]

Isparta ili topraklarının yaklaşık %40'ı orman ve fundalıklarla kaplıdır. %20'si çayır ve mera, %16'sı ekili ve dikili araziler, %24'ü ise tarıma elverişli olmayan çıplak kaya, molozluklar ve göller bölgesi olması sebebiyle su yüzeylerinden oluşur.[4] Ekime elverişli toprakların büyük kısmında gül yetiştiriciliği yapılmaktadır.

Millî parklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Göller[değiştir | kaynağı değiştir]

Barajlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Isparta İli Nüfusu: 427.324'dür. Bu nüfusun %77,3'ü şehirlerde yaşamaktadır (2016).[5] İlin yüzölçümü 8.946 km²'dir.[6] İlde km²'ye 48 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkez ilçede 313'dür.) İlde yıllık nüfus artış oranı % 1,32 olmuştur.[5] İl merkezinin denizden yüksekliği: 1.058 m.'dir.

2016 yılında TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 13 İlçe, 22 belediye, bu belediyelerde 217 mahalle ve ayrıca 203 köy vardır.[5]

Isparta il nüfus bilgileri
Yıl Toplam Sıra Fark Şehir - Kır
1965[7] 266.240 49
  %36     96.551
169.689     %64  
1970[8] 300.029 50  %13Dark Green Arrow Up.svg
  %38     114.296
185.733     %62  
1975[9] 322.685 53  %8Dark Green Arrow Up.svg
  %41     132.240
190.445     %59  
1980[10] 350.116 50  %9Dark Green Arrow Up.svg
  %45     158.251
191.865     %55  
1985[11] 382.844 49  %9Dark Green Arrow Up.svg
  %48     183.298
199.546     %52  
1990[12] 434.771 44  %14Dark Green Arrow Up.svg
  %53     229.574
205.197     %47  
2000[13] 513.681 42  %18Dark Green Arrow Up.svg
  %59     301.561
212.120     %41  
2007[14] 419.845 44 -%18Red Arrow Down.svg
  %65     274.204
145.641     %35  
2008[15] 407.463 46 -%3Red Arrow Down.svg
  %65     264.855
142.608     %35  
2009[16] 420.796 46  %3Dark Green Arrow Up.svg
  %67     280.154
140.642     %33  
2010[17] 448.298 44  %7Dark Green Arrow Up.svg
  %69     311.064
137.234     %31  
2011[18] 411.245 47 -%8Red Arrow Down.svg
  %67     277.327
133.918     %33  
2012[19] 416.663 46  %1Dark Green Arrow Up.svg
  %68     283.459
133.204     %32  
2013[20] 417.774 46  %0Dark Green Arrow Up.svg
  %69     289.203
128.571     %31  
2014[21] 418.780 46  %0Dark Green Arrow Up.svg
  %70     294.030
124.750     %30  
2015[22] 421.766 45  %1Dark Green Arrow Up.svg
  %71     300.255
121.511     %29  
Isparta'nın Güncel Nüfus Değerleri Tablosu (2016):[5][değiştir | kaynağı değiştir]
İlçelerin Nüfusu ve Artış Oranları-Belediye, Mahalle, Köy Sayıları-Şehir ve Köy Nüfusları ve Oranları-Km2 ye Düşen Kişi Sayısı
İlçe Nüfus '16 Nüfus Artışı % Belediye S. Mah.Say. Şehir nüfus Köy Say. Köy Nüfus Şehirli % Alanı km²[6] Yoğunluk
Aksu 4.696 -2,67 1 9 2.067 13 2.629 44,0 544 9
Atabey 5.510 -1,89 1 9 4.068 5 1.442 73,8 223 25
Eğirdir 32.805 0,15 2 29 19.884 28 12.921 60,6 1.315 25
Gelendost 15.927 0,69 1 10 5.532 13 10.395 34,7 610 26
Gönen 7.330 -1,11 2 10 5.453 5 1.877 74,4 285 26
Isparta Merkez 241.723 2,66 3 50 226.286 20 15.437 93,6 773 313
Keçiborlu 14.207 1,11 2 15 9.613 14 4.594 67,7 494 29
Senirkent 12.092 -1,83 2 15 9.035 7 3.057 74,7 521 23
Sütçüler 10.785 -2,57 1 7 2.484 30 8.301 23,0 1.235 9
Şarkikaraağaç 25.358 -0,10 3 16 14.675 26 10.683 57,9 1.068 24
Uluborlu 7.013 -1,21 1 11 5.987 4 1.026 85,4 240 29
Yalvaç 47.604 -0,35 2 32 23.071 37 24.533 48,5 1.402 34
Yenişarbademli 2.274 3,74 1 4 1.974 1 300 86,8 237 10
ISPARTA   427.324 1,32 22 217 330.129 203 97.195 77,3 8.946 48

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ekonomi tarım ve hayvancılığa dayalıdır. 2001 yılı itibarıyla ildeki iktisadi faaliyetlerin %25'i tarım, %24'ü çiftçilik ve hayvancılık, %17'si devlet hizmetleri, %16'sı ulaştırma-haberleşme, %14'ü ticaret, %13'ü sanayi, %12'si imalat sanayinden oluşmaktadır.[23]

Eğitim[değiştir | kaynağı değiştir]

Isparta'da ilk ve orta düzeyde özel ve devlete bağlı birçok eğitim kurumu hizmet vermektedir. Bunun yanı sıra Süleyman Demirel Üniversitesi de 1992 yılından bu yana hizmet vermektedir. Üniversite bünyesinde Hukuk Fakültesi, Tıp Fakültesi, Mimarlık-Mühendislik Fakültesi, Fen-Edebiyat Fakültesi gibi birçok bölüm bulunmaktadır. Kentte 77.252 Süleyman Demirel Üniversitesi öğrencisi bulunmaktadır.[24]

Türkiye İstatistik Kurumu'nun Ocak 2016'da açıkladığı İllerde Yaşam Endeksi'nde yaşam kalitesinde birinci,[25] eğitimde ikinci sırada yer aldı.[26]

Konum[değiştir | kaynağı değiştir]

Konum Bilgileri Tablosu[değiştir | kaynağı değiştir]

Konum Bilgileri
İlçe Kuruluş Yılı[27] Alanı km²[6] Rakım mt. Merkeze km[28] Ulaşan Yollar[28]
Aksu 1987 544 1.223 60 -09 (Eğirdir)=>32-08=>32-09
Atabey 1960 223 1.042 21 -09=>32-01
Eğirdir Cumh.önce 1.315 926 34 -09, 32-08, 32-26
Gelendost 1954 610 952 79 -10
Gönen 1990 285 1.040 23 -01=>32-01
Isparta Merkez 773 1.058 -01, -09, 32-50
Keçiborlu 1948 494 1.004 39 -11
Senirkent 1952 521 961 75 -06
Sütçüler 1938 1.235 992 100 -09 (Eğirdir)=>32-08
Şarkikaraağaç Cumh.önce 1.068 1.169 118 -06
Uluborlu Cumh.önce 240 1.054 64 -06
Yalvaç Cumh.önce 1.402 1.103 105 -07
Yenişarbademli 1990 237 1.181 169 -06 (Şarkikaraağaç)=>32-07
ISPARTA Cumh.önce 8.946

Spor[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Isparta'da spor

2017-2018 Sezonunda, Isparta’nın futbol liglerindeki tek takımı Isparta Davraz Spor, futbol Bölgesel Amatör Lig (BAL) dedir. Ayrıca voleybol erkekler 1.liginde de bir takımı bulunmaktadır.

Isparta Davraz Spor, Ziraat Türkiye Kupası birinci turunda Bucak Belediye Oğuzhanspor’a elenmiştir.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c "İçişleri bakanlığı, e-bakanlık projesi". 1 Ağustos 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20150801215359/https://www.e-icisleri.gov.tr/GeneleAcikSayfalar/IlBilgileri/Il_Bilgileri_Haritasi.aspx?IlKey=32. Erişim tarihi: 6 Mayıs 2012. 
  2. ^ Ntv.com.tr, Valiler Kararnamesi Yayımlandı, Erişim:01 Haziran 2016
  3. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6WFCyufdp. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  4. ^ "Isparta İlinin Atmosferik Polenleri". Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi. 21 Temmuz 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20110721003938/http://med.sdu.edu.tr/tipdergisi/1996/3_4_96/3_4_96bicakci.pdf. Erişim tarihi: 22 Nisan 2010. 
  5. ^ a b c d TÜİK 31 Ocak 2017 Verileri
  6. ^ a b c Milli Savunma Bakanlığı-Harita Genel Komutanlığı
  7. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BspmDF1W. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtnL65Og. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Btpvhd30. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtubsZfJ. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtwfVGNJ. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtyIcY77. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu0Q6KKJ. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  14. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu1wZFeb. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  15. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu3la5bx. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  16. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuCz6fuh. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  17. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuFZKMFD. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  18. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuGsyecc. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  19. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6EZxikaza. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  20. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPUtzAMs. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  21. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6WFCyufdp. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  22. ^ "2015 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. https://biruni.tuik.gov.tr/medas/. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 
  23. ^ "İller itibarı ile iktisadi faaliyet kollarına göre Gayri Safi Yurtiçi Hasıla". Türkiye İstatistik Kurumu. 2001. http://tuikrapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?ulusalhesaplardb2=&report=i_tablo3_il.RDF&p_tur=2&p_yil1=2001&p_il1=32&desformat=html&p_kod=9&ENVID=ulusalhesaplardb2Env. Erişim tarihi: 25 Nisan 2010. 
  24. ^ [1] 2016 Isparta SDÜ öğrenci sayısı
  25. ^ "TÜİK'e göre yaşam kalitesi en yüksek il Isparta!". Radikal. 22 Ocak 2016. En son 24 Ocak 2016 tarihinde erişildi.
  26. ^ "Eğitimde en iyi il belli oldu!". Radikal. 23 Ocak 2016. En son 24 Ocak 2016 tarihinde erişildi.
  27. ^ İçişleri Bakanlığı- İller İdaresi Genel Müdürlüğü
  28. ^ a b Karayolları Genel Müdürlüğü

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]