İspir

İspir
Erzurum İli Siyasi Haritası
Harita
Türkiye'de bulunduğu yer
Bilgiler
İlçe nüfusu:	16.551
Şehir nüfusu:	6.257
Köy ve belde nüfusu:	10.294
Nüfus itibarıyla:	2011
Nüfus Kaynak:	TÜİK
Yüzölçümü:	2100 km²
Rakım:	1180 [1] metre
Koordinatlar	40°29′1″N, 40°59′43″E
Genel bilgiler
Ülke:	Türkiye
Coğrafi Bölge:	Karadeniz
İl:	Erzurum
Posta kodu:	25900
Alan kodu:	442
Plaka:	25
Kaymakam:	Faik Oktay Sözer
Belediye başkanı:	Osman Çakır (AKP)
Belediye web sitesi: [ İspir Tanıtımı][2]
Kaymakamlık web sitesi: [ Kaymakamlık]

İspir Erzurum ilinin bir ilçesidir.

Coğrafya

İspir, Çoruh nehri kenarında ve Çoruh vadisinde kurulmuş bir yerleşim alanıdır.Kuzeyden İkizdere,Çamlıhemşin ve Yusufeli ilçeleri doğudan Tortum, batıdan Pazaryolu ilçeleri ile sınırlanmıştır.İspir ilçesi Karadeniz Bölgesi'ndedir.Başlıca halkın geçim kaynağı,Fasulye, Küçük - büyük baş hayvancılık ve tarımsal ürünler bölge halkının ihraçatıdır. Nüfusu 11100 ve yüzölçümü 2100 km²'dir. İlçe sınırları içerisinde 2400 ile 3900 metre arasında irili ufaklı çok sayıda dağ bulunmaktadır. Kaçkar,Mescit Dağı 3240 m, Deve Dağı 3363 m, Bozan Dağı 2924 m, Sandık Dağı 3186 m, Yassı Dağ 2500 m, Kazancık Dağı 2750 m, Korga Dağı 2364 m Ayazöldüren Dağı 2500 m, Asniyar Dağı]] 3040 m, Dilek Dağı 3549 m, Hasan Dağı 2900 m ve Nevse Dağı 3114 m bu dağlardan önemli olanlardır. Dünyanın en hızlı akan nehirlerinden birisi olan Çoruh Nehri İspir İlçesi'nden geçmektedir. Su sporları, özellikle rafting için ilçede çok uygun alanlar vardır. Doğa güzellikleri ile Türkiye'nin en güzel köşelerinden biridir.İspir İlçesinin deniz seviyesinden yüksekliği 1180 metredir. İKLİM: İlçe yazları sıcak ve nemli olup,karışık karadeniz-karasal iklimi, belirgin bir şekilde görülmektetir. kış mevsimi,ilçede rakımın düşük olması nedeniyle,çok sert değildir son yıllarda yapılmakta olan; enerji barajları sayesinde; iklimin daha da ılıman olması beklenmekte dir.kısaca İSPİR'de 4mevsimi doya doya yaşamak mümkündür:):):) [3]

İspir İlçesinin Koordinatları [4] Latitude enlem Longitude boylam Altitude (feet)rakım.irtifa Lat (DMS) Long (DMS) Altitude (meters)rakım.metre 40.4819 40.9958 4035 40° 28' 55N 40° 59' 45E 1229

Kültür ve Sosyal Yapı

İspir tarihsel yapısı ve önemli bir geçit noktası olduğundan kültürel anlamda zengin bir coğrafyadır.Doğu karadeniz ve Doğu anadolu bölgelerinin geçiş noktasında bulunan ispir bir çok kültürü bir arada barındırır.kuzey kesiminde ağırlıklı karadeniz kültürü hakim iken güney kesiminde azda olsa Erzurum ve Doğu kültürü mevcuttur.İspir de Horon ve Bar oyunları geleneksel halk danslarını oluşturur.Tulum çalgısı yörede ağırlıklı olarak çalınan Enstürmandır,bununla bereber Davul ve zurna'da kullanılmaktaktadır.Yöre halkı Türk, Hemşinli, ve Laz nüfus'tan oluşmaktadır.

Ekonomi

İlçe meyve ve sebze bakımından zengindir. Dut ve dut mamülleri(pestil, kuru dut, pekmez, köme vs.) en önemli geçim kaynaklarından biridir. Bölgede Fasulye yetiştiriciliği yaygındır ve İspir Fasulyesi eşine az rastlanır bir tat vermektedir. Tarıma elverişli alanların dar ve az olması nedeniyle bölge halkı iş bulmak amacıyla gurbet işçiliğine çıkmaktadır.Genelde fırıncılık işi yaparlar.Son yıllarda seracılık ve özellikle arıcılıktan da ilçe ekonomisine girdi sağlanmaktadır. İlçede birkaç yerde suni balıkçılık yapılmaktadır. İlçe ve yöresinde yeraltı zenginlik kaynakları bakımından işletilmeyi bekleyen kömür, bakır ve altın maden yataklarının bulunur ve bu maden yataklarının işletilmesiyle ülke ekonomisine önemli bir girdi kazandırılacağı düşünülmektedir.

İklim

İspir İlçesi, Kuzey Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz bölgesinin kesiştiği alanda bulunur. Ayrıca İlçenin kuzey ve güneyi çok yüksek dağlarla çevrilidir. İlçe genelinde, Karadeniz, Akdeniz, İç Anadolu ve Kuzey Doğu Anadolu iklimleri bir arada görülürler. Bu nedenle ilçeye hakim iklim, karasal iklim ile deniz iklimi arasında bir geçiş iklimidir. Bu iklim özeliği İlçede aynı anda farklı iklimlerin oluşmasına yol açmaktadır. Erzurumun diğer ilçelerine nazaran İspir’in iklimi kışları daha ılıman geçmektedir. Ancak kış ve yaz ile gece ve gündüz sıcaklık farkları hayli fazladır. İspir ilçesi sınırları içinden vadi ve havza oluşturarak geçen Çoruh nehri boyunca İklim özellikleri daha da farklılıklar göstermektedir. Bu vadide Yusufeli ilçesine doğru gidildikçe mikroklima iklim özellikleri hakim olmaya başlar. İşte bu mikroklima yapı hayvansal ve bitkisel çeşitliliği de çoğaltmıştır. Ve vadinin bir kısım yerlerinde özellikle ;Çamlıkaya nahiyesinden Yusufeli İlçesine doğru pirinç, çeltik ve nar gibi sıcak iklim özelliklerinde yetişebilen bitkilerin buralarda yetiştirilmesi, bu geçiş ikliminin özelliğini göstermesidir. Ayrıca bu vadi iklimsel olarak göçmen kuşkarın tercih ettiği göç yolları üzerindedir ve kuş türleri buralarda yerleşme ve barınma imkanları bulmaktadır. Ancak son yıllarda Çoruh vadisi boyunca kurulmakta olan (HES) Hidroelektrik santral'leri ve baraj'ların tamamlanmasıyla, bu vadinin ekosistemi ile İspir İlçesinin iklim özellikleri tamamiyle değişikliğe uğrayacaktır. (HES) 102.620 (ha) tarım arazisini su altında bırakacak ve bu yörede son derece çeşitlilik taşıyan hayvansal, bitkisel ve flora çeşitliliği başkalaşacaktır.
Resmi kurumlardan [5], [6], [7], alınan bilgilere göre 1975-2011 yılları arasındaki 35 yıllık iklim ortalamaları aşağıdadır.

İspir’de İklim: Resimde üç iklim özelliği bir arada, (kar, yağmur ve sis)

İspir’de İklim: Bulutluluk ve İspirin kuzeyinden, Doğu Karadeniz’den gelen yağış bulutları

İspir İlçesi İklim Bilgileri : İspir Meteoroloji İstasyon Müdürlüğü [8]]
Yıllık yağış ortalaması	437. 4 mm
En yüksek yağış ortalaması	56.8 mm, Kasım
En düşük yağış ortalaması	24.8 mm, Eylül
Kar yağışlı günler sayısı ortalaması	30.9, uzun yıllar ortalaması
Karla Örtülü günler sayısı ortl.	61.6, uzun yıllar ortalaması
Maximum Kar Kalınlığı	99 cm
Minumum Kar Kalınlığı	4 cm
kar yağışlarının görüldüğü aylar	Ocak,Şubat,Mart,Nisan,Ekim,Kasım, Aralık.
Ortalama açık günler sayısı	100.3
Ortalama kapalı günler sayısı	65
Mimimum Nisbi Nem	% 6.6
Ortalama Nisbi Nem	% 56.1
Yıllık sıcaklık ortalaması	+10.3 °C
En yüksek sıcaklık derecesi ortl.	+42.6 °C Temmuz 1989
En düşük Sıcaklık Derecesi ortl.	-32.5 °C Mart, uzun yıllar ortalaması
Ortalama rüzgar hızı	24.3 (m/sec.)
Maximum Basınç Ortalaması'	889 (hPa)
Ortalama Basınç.'	887.1 (hPa)
Kuvvetli Rüzgar'ların estiği aylar	Mart,Nisan, Mayıs,Haziran,Temmuz,Ağustos.

Bu duruma göre, İspir İlçesinin yıllık yağış ortalaması, 437.4 (mm). Yıllık sıcaklık ortalaması, +10.3 °C. En yüksek sıcaklık, +42.6 °C. (Temmuz-1989) En düşük sıcaklık derecesi -32.5 °C uzun yıllar ortalaması (mart ayı), Ortalama Açık günler sayısı 100.3 dür.

Şive

İspir'in Yöresel Halk Oyunları arasında erkeklerin davul zurna ile oynadıkları Bar oyunları da önemli bir yer tutar.

İspir'de bayanlar genellikle tulum eşliğinde Horon oynarlar.

Türkçenin İspir ilçesinde kullanılan şivesinin Doğu Anadolu ağızları içindeki konumu Prof. Dr. Leyla Karahan'ın Anadolu Ağızlarının Sınıflandırılması (Türk Dil Kurumu yayınları: 630, Ankara 1996) adlı çalışmasına göre, Kuzeyi ve Güneyi farklı ağız gruplarına dahildir:

1. Doğu Anadolu ağızları 1.1.1. Ağrı, Malazgirt 1.1.2. Muş, Bitlis 1.1.3. Ahlat, Adilcevaz, Bulanık, Van 1.1.4. Diyarbakır 1.1.5. Palu, Karakoçan, Bingöl, Karlıova, Siirt 1.2.1. Kars (yerli) 1.2.2. Erzurum, Aşkale, Ovacık, Narman 1.2.3. Pasinler, Horasan, Hınıs, Tekman, Karayazı, Tercan (kısmen) 1.2.4. Bayburt, İspir (güney), Erzincan, Çayırlı, Tercan (kısmen) 1.2.5. Gümüşhane 1.2.6. Refahiye, Kemah 1.2.7. Kars (Azeriler ve Terekemeler) 1.3.1. Posof, Artvin, Şavşat, Ardanuç, Yusufeli 1.3.2.1. Ardahan, Olur, Oltu, Şenkaya; Ahıska (Gürcistan) 1.3.2.2. Tortum 1.3.2.3. İspir (kuzey) 1.4.1. Kemaliye, İliç, Ağın 1.4.2. Tunceli, Hozat, Mazgirt, Pertek 1.4.3. Harput 1.4.4. Elazığ, Keban, Baskil

--Gencispir 12:15, 15 Ocak 2012 (UTC)== Tarihi ve turistik yerleri ==

İspir Kalesi

• İspir kalesi
• İspir camii
• Tuğrılşah camii
• Melik Halil Gazi camii
• Kadıoğlu medresesi
• Kanuni sultan süleyman kitabesi
• Yazıcızade çeşmesi
• Hacı Yusuf Ceylan Konağı
• Sandık kalesi
• Devedağı(fısırik) kalesi
• Karakale kalesi
• Maden kalesi
• Sırakonaklar dere ağzı mağarası
• Cankurtaran kalesi
• Elamalı mağarası
• Karakale'deki su çanağı
• Yedigöze kalıntıları
• Ortaören viranşehir harabeleri
• Saltuklu mezarları
• Zarbuna Bekir Paşa mezarı
• Numanpaşa köyü kalıntıları
• Karahan harebeleri
• Alacabük han kalıntısı
• Köprüköy kilise kalıntıları
• Koç köyü tarihi taş kemer köprüsü
• Petekli Manastırı
• Petekli Kilisesi
• Hüdüt paşa türbesi.
• Kirazlı Köyü Koç Heykelleri
• Karsor Kuru Fasulyesi
• Sırakonaklar köyü(Hodıcur)
• Akseki köyü sahipsiz mezarlar
• Avcı alabalık tesisleri
• İDOS dinlenme tesisleri
• Kaçkar dağı
• Yedigöller
• Ayazman çeşmesi
• Geçitağzı köyü kilisesi
• Korga Dağı
• Hortik Alişan Ağa camisi
• Hortik kaplan kayası
• Hortikli Şah-pender(şeyh-bender)
• Hortik şelalesi