Süper Lig

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Süper Lig
Ülke Türkiye Türkiye
Konfederasyon UEFA
Açılış sezonu 1959[1]
Takım sayısı 18
Seviye 1
Alt lig 1. Lig
Diğer kupalar Türkiye Süper Kupası
Türkiye Kupası
Uluslararası kupalar UEFA Şampiyonlar Ligi
UEFA Avrupa Ligi
Son şampiyon Fenerbahçe (2013-14)
En başarılı takım Galatasaray (19)
Fenerbahçe (19)
TV yayıncısı Lig TV
Lig TV HD
Resmî site TFF Spor Toto Süper Lig
2014-15 Süper Lig

Süper Lig veya sponsorluk anlaşması gereğince Spor Toto Süper Lig, 1959 yılında Millî Lig adıyla kurulan, şu an Türkiye'nin en üst düzeydeki futbol ligi. Bir sezon içinde 18 takımla oynanan Süper Lig, sezon sonunda üç takımın ligden düşüp bir alt ligden gelen üç takımın yükselmesiyle sürer. Süper Lig, 18 takım ve hissedarların oluşturduğu bir kuruluştur. Ağustos ve Mayıs ayları da dahil olmak üzere dokuz ay süren bir organizasyon olan Süper Lig, 34 hafta ve 306 maçtan oluşur. Karşılaşmalar hafta içi ve hafta sonu yapılır. Süper Lig, Türkiye Futbol Federasyonu'na bağlıdır. 2005 yılında Süper Lig'e Turkcell'in sponsor olmasıyla resmî olarak Turkcell Süper Lig adını alan lig, Turkcell'in sponsorluk anlaşmasının bitmesiyle 2010-11 sezonundan itibaren Spor Toto Süper Lig adını almıştır.[2] Ek olarak UEFA'nın en değerli ligler sıralamasında 6. sırada yer alır.[3] UEFA Şampiyonlar Ligi'ne 2, UEFA Avrupa Ligi'ne 3 takım yollamaktadır. Türkiye Kupası şampiyonu olup ilk 4'e giremeyen bir takım da UEFA Avrupa Ligi'ne katılabilir.

Türkiye Lig'i, Süper Lig adını 2002-03 yılında almıştır[4], fakat Türkiye'de üst düzey futbol 1959 yılından beri oynanmaktadır. Avrupa'da en çok izlenen 6. lig[5] olan Süper Lig, aynı zamanda 551.000.000'luk hasılatıyla Avrupa'da en çok gelir getiren 7. lig durumundadır.[6] Şimdiye dek 67 takımın mücadele ettiği Süper Lig'de[7] beş takım şampiyonluk unvanı alabilmiştir. Bu takımlar Beşiktaş, Bursaspor, Fenerbahçe, Galatasaray ve Trabzonspor'dur. Galatasaray ve Fenerbahçe, 19 şampiyonlukla en çok şampiyonluğa ulaşmış olan takımlardır.

Millî Lig öncesi Türkiye'de futbol[değiştir | kaynağı değiştir]

Milli Lig kurulmadan önce Türkiye'nin bazı illerinde (İstanbul, İzmir, Eskişehir, Adana, Trabzon, Bursa)[8] mahalli ligler kurulmuştu. Bu liglerden İstanbul Ligi ise yabancılar (özellikle İngiliz) askerler ve tüccarlar [9] tarafından kurulmuştur. Türkiye topraklarında yapılan ilk maç ise 1897 yılında İzmir'den İstanbul'a gelen İzmir Karması'yla İstanbul Karması arasında oynanmıştır.[8]

Bu futboldan uzak kalış ve Türk topraklarındaki bu oyunun başkalarınca oynanması Galatasaray Lisesi 10. sınıf öğrencilerinden Ali Sami Yen'in zoruna gider ve arkadaşlarını toplayarak Galatasaray'ı kurar.[10] Galatasaray ile başlayan Türk kulüpleri Fenerbahçe, Vefa, Beykoz, Beşiktaş, Altay ve Karşıyaka ile devam eder. Bu kulüplerin kurulması Cuma Ligi,Pazar Ligi,İstanbul Şampiyonluğu Ligi gibi organizasyonların oluşmasını beraberinde getirir. O dönemde Beşiktaş kulübü lig kurulması önerisini getirir ama bazı kulüpler bu öneriyi kabul etmezler.Beşiktaş kulübü önerisini kabul eden takımlarla birlikte İstanbul Türk İdman Birliği Ligi'ni kurar.

Bu kulüplerin kurulup gelişmeye başlayacağı bu dönemde önce Balkan Savaşları'nın daha sonra da I.Dünya Savaşı'nın çıkması ve eli silah tutan herkesin askere alınmasıyla futbol sahaları boş kalır ve Türk futbolu 11 yıllık bir kesintiye uğrar (1912-1923).

Cumhuriyetin kurulması ile her alanda olduğu gibi sporda da atılımları beraberinde getirdi. Bu dönemin en önemli olayı ise Türk İdman Cemiyetleri İttifakı yani günümüzdeki adıyla Türkiye Futbol Federasyonunun kurulması olmuştur. Futbol Federasyonunun kurulması ile Türk futbolu tek bir çatı altında toplanmıştır.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

1961 öncesi[değiştir | kaynağı değiştir]

1930'lu yıllardan 1950'lerin sonlarına kadar Türkiye'de futbol Kahramanmaraş, İstanbul, Ankara, İzmir, Eskişehir, Adana, Bursa ve Trabzon şehirlerinin takımlarının ağırlıkta olduğu Millî Küme adlı deplasmanlı ligde oynanmıştır. Millî Küme boyunca Fenerbahçe 6, Beşiktaş 3, Galatasaray ve Güneş'de 1'er kere Türkiye şampiyonu olmuşlardır. Türkiye'de futbol gelişimini bu yönde sürdürürken Türkiye Millî Futbol Takımı'nın 1954 FIFA Dünya Kupası'na katılması ile birlikte profesyonel bir ligin kurulmasına karar verilmiş, Türkiye Futbol Federasyonu bir Milli Lig'in kurulması fikrini benimsemiştir. Günümüzdeki adı Süper Lig olan Milli Lig'in temelleri 1957 yılında düzenlenen Federasyon Kupası ile atılmıştır. Federasyon Kupası 1957 ve 1958 yılında Lig düzeninde oynanmış, bu iki sezonda kupayı Beşiktaş JK kazanmıştır.

1959 ve 1960'lar[değiştir | kaynağı değiştir]

1959 yılında düzenlenen Türkiye 1. Futbol Ligi'nin ilk sezonunda maçlar sadece İstanbul, Ankara ve İzmir takımlarını katıldığı, 8'er takımdan oluşan Beyaz ve Kırmızı adlı iki grupta oynanmış, o tarihteki statü uyarınca beyaz grubun lideri Fenerbahçe ile kırmızı grubun lideri Galatasaray finalde karşılaşmıştır. İlk maçı Galatasaray 1-0, ikinci maçı ise Fenerbahçe 4-0 kazanınca, Türkiye 1. Futbol Ligi'nin ilk şampiyonu Fenerbahçe olmuştur.[11]

Beşiktaş JK'nın futbol maçlarını oynadığı BJK İnönü Stadı'ndan bir maç anında Beşiktaş Çarşı Grubu taraftarlarının artan terör eylemlerini protesto amaçlı 2006 yılındaki Gaziantepspor maçındaki "81 ile 81 bayrak" adlı Türk bayraklı eylemi.

1959-60 sezonundan itibaren ise grup sistemi kaldırılmış ve Türkiye 1. Futbol Ligi bugünkü statüsü ile oynanmaya başlamıştır. 1962 yılında Türkiye tam üyelik için UEFA'ya başvurmuş ve UEFA'da Türkiye'nin başvurusunu kabul etmiştir. UEFA üyesi olunduğu için Avrupa Kupa Galipleri Kupası'na Türkiye'nin de takım göndermesi gerekmekteydi ve bu nedenle Türkiye Futbol Federasyonu tarafından Türkiye Kupası organize edilmeye başlanmış, bu kupa organizasyonu ilk kez 1962 yılında düzenlenmiştir. Bu kupanın ilk sahibi Galatasaray olmuştur.

1970'ler[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu döneme Türk futbolunun içinde değişimlerin ve yabancı futbolcu ve teknik direktörlerin hakimiyetinin başladığı dönem olarak kabul edilmiştir. Bu dönemde Türkiye'de çalışan Ignác Molnár, Brian Birch, Didi ve Toma Kaleperoviç gibi antrenörler Türkiye Birinci Futbol Ligi'nde başarılı sonuçlar almış ama bu başarılara rağmen 1960 ve 1970'lerde Türk futbolu Avrupa'da Göztepe'nin oynadığı yarı finalden başka önemli bir başarı elde edememiştir.

1970 yılında ortaya çıkan ve Türk futbol tarihinde Anadolu İhtilali olarak geçen başarılar gerçekleşmiştir. TFF'nin 1965 yılında her ilin bir takımı olması için çıkardığı izinle birçok futbol kulübü kurulmuş ve Bursaspor (1963)'un öncülüğünde Boluspor (1965), Eskişehirspor (1965), Antalyaspor (1966), Sakaryaspor (1965), Denizlispor (1966), Kayserispor (1966), Kocaelispor (1966),Trabzonspor (1967), ve Samsunspor (1965) gibi uzun yıllar Birinci Lig'de mücadele etmiş ve hâla eden futbol takımları kurulmuştur. Önceleri Anadolu'nun sesini sadece duyuran Altay-Göztepe-Gençlerbirliği gibi birkaç takım bulunurken Trabzonspor'un ligde ve kupada şampiyonluklar kazanması, Eskişehirspor'un üst üste ikincilikler alması, Samsunspor, Boluspor ve Bursaspor'un üst sıraları zorlaması, Anadolu'da futbola olan ilgi ve merakı artırmıştır.

1980'ler[değiştir | kaynağı değiştir]

1980'lere gelindiğinde Türk futbol anlayışında köklü değişiklikler olmuş ve özellikle Alman teknik direktör Jupp Derwall'ın Türkiye'ye gelmesi ile Türk futbolunda tesisleşme başlamıştır. Ayrıca Derwall'ın Galatasaray'a sistemli futbol oynatması ve Galatasaray SK'nın bu oyun anlayışı ile Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası'nda yarı final oynaması bu sistemin kalıcı olmasını sağlamıştır. Bu değişimlerden diğer kulüpler de etkilenmiş ve Türkiye'de sistemli futbol oynanmaya başlamıştır.

1990'lar[değiştir | kaynağı değiştir]

1992'de Türkiye Futbol Federasyonu'nun özerkleşmesi ile Süper Lig takımlarının naklen yayınları gelire çevirilmesiyle kasaları doldu. Türkiye Futbol Federasyonu dev anlaşmalarla futbol ekonomisinde milyonlarca dolarlık bir katma değer oluşturdu. Futbol ekonomisinin önemi kulüpler tarafından da anlaşıldı, sponsorluk gelirleri bu alanda da devreye sokuldu. Futbol kulüplerinin ve Türk Milli Takımı'nın birçok sponsorluk anlaşması bu dönemlerde yapıldı[12]. 1990'lı yılların başında Beşiktaş üç şampiyonluk kazanarak iyi bir başlangıç yaptı. Takip eden iki sezonda Galatasaray şampiyon olurken, Beşiktaş 1994/95'te yeniden bu unvanı kazandı, Fenerbahçe 1995-96'da bu on yıldaki tek şampiyonluğunu yaşadı. Kalan dört sezonda ise Galatasaray şampiyonluk ipini göğüsledi.

2000'ler[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir Fenerbahçe - Galatasaray maçı öncesi Şükrü Saraçoğlu Stadyumu'ndan bir kare

Bu on yıllık döneme Türkiye Telsim Ligi adıyla girildi. Fakat o dönemde ligin isminin önüne sponsor alınması bazı kesimlerce desteklenmediği için Telsim sezon devam ederken sponsorluğunu çekti ve Türkiye Birinci Futbol Ligi ismine dönüldü 2001-02 sezonu başında bugünkü Süper Lig adını alan lig, 2006 yılının başında Turkcell'in sponsor olarak isim hakkını vermesiyle Turkcell Süper Lig adını aldı ve 2010 yılına kadar bu adla anıldı.

2000'li yıllarda Süper Lig kulüpleri lig kadar Avrupa kupalarında gösterdiği başarılarla da kendilerinden söz ettirdi. Bu dönemde Galatasaray'ın 2000 yılında UEFA Kupası ve Süper Kupa şampiyonluğu ve 2001'de Şampiyonlar Ligi'nde çeyrek final oynaması ile Fenerbahçe'nin 2007-08 sezonunda Şampiyonlar Ligi'nde çeyrek finali görmesi, bu Süper Lig takımlarının bu on yıldaki en önemli başarılardır. Süper Lig'de ise bu on yılda daha önce şampiyonluk yaşamış ve bir asırlık ömüre ulaşan üç farklı İstanbul takımı ve ayrıca Bursaspor şampiyonluk yaşadı. Bu dönemde Fenerbahçe 4, Galatasaray 3, Beşiktaş 2, Bursaspor ise 1 şampiyonluk sevincini tattı.

2010'lar[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu on yıllık süre zarfında ilk sezona Spor Toto Süper Lig adıyla girildi. İlk sezonda son haftaya aynı puanda giren Fenerbahçe ile Trabzonspor son haftadaki maçlarını kazanmasına karşın Fenerbahçe'nin Trabzonspor'a karşı ikili averajının iyi olmasından dolayı Fenerbahçe şampiyonluğunu ilan etti. Fakat sezon bittikten sonra başlayan şike davası nedeniyle Fenerbahçe 2011-12 UEFA Şampiyonlar Ligi'ne katılamadı, onun yerine sezonu 2. sırada bitiren Trabzonspor turnuvada mücadele etti. Bir sonraki sezon ligde ilk kez Play-Off sistemi uygulandı, sezon sonunda şampiyonluk ipini Galatasaray göğüsledi. Sezon bittikten sonra Play-Off sistemi kaldırıldı, Süper Lig tekrar çift devreli lig usulüne göre oynanmaya devam etti ve sezon sonu Galatasaray şampiyon oldu. Bir sonraki sezon şampiyonluk kupası Fenerbahçe'ye gitmiş ve Fenerbahçe şampiyonluk sayısını 19'a yükselterek bu alanda Galatasaray'ı yakalamıştır.

Kurallar[değiştir | kaynağı değiştir]

Süper Lig'e katılabilme[değiştir | kaynağı değiştir]

Süper Lig bir önceki sezondan ilk 15 takım ve aynı sezonun bir alt liginden gelen 3 takımla beraber 18 takımla oynanır. Kulüplerin Süper Lig'de mücadele edebilmesi için;

  • Federasyonun Süper Lig için getirdiği kriterleri uygulamak zorundadırlar. Belirlenmiş kriterlerlerden bir veya birkaçının uygulanmaması halinde federasyon söz konusu takımın tecilini iptal edebilir.
  • Süper Lig’e katılacak olan Kulüpler; TFF tarafından düzenlenen “Süper Lig Katılım Formu” nu eksiksiz olarak doldurup onaylayarak TFF’nin belirleyeceği tarihe kadar göndermek zorundadırlar. Söz konusu formları TFF’ ye göndermeyen, TFF talimat ve genelgelerine uygun düzenlemeleri yerine getirmeyen Kulüpler Süper Lig müsabakalarına katılamazlar.
  • Tescil edilecek kulüpler, işbu statü ekinde bulunan “Taahhütname” yi vermek ve TFF tarafından belirlenen tescil ve aidat ücretlerini ödemek zorundadırlar.

Bu statü hükümlerine göre 2011-12 sezonunda;

a)Süper Lig’e terfi eden kulüplerden alınacak tescil ücreti 500 TL olarak,
b)Tescil edilen kulüplerin TFF’ye ödeyecekleri aidat 250 TL olarak belirlenmiştir.
  • Kulüpler, Süper Ligi’nde mücadele eden takımından başka, Ümit ve Genç Milli takımların alt yapısını oluşturmak ve kendi alt yapılarını güçlendirmek amacıyla, TFF tarafından belirlenecek esaslar çerçevesinde oluşturulacak alt yapı liglerine Kulüp Lisans Talimatı hükümleri de dikkate alınarak katılmak zorundadırlar.
  • Süper Ligi’e katılan kulüpler; gelir ve gider cetvellerini, bilançolarını ve gelecek sezonu kapsayan bütçeleri ile Genel Kurul Tutanaklarını yıllık Genel Kurullarında onaylandığı biçimi ile ve ilgili Genel Kurul tarihinden itibaren 30 gün içerisinde TFF’ye sunmalıdır. Herhangi bir kulübün bu yükümlülüğünü yerine getirmemesi veya bu açıdan yanlış yönlendirici bilgi vermesi durumunda bu kulübe bir uyarı verilir ve yetkililerinin hakları askıya alınır.
Kulübün sözü edilen yükümlülüğünü uyarı tarihinden itibaren 30 gün içerisinde yerine getirmemesi durumunda puan silme yaptırımı uygulanır. Kulübün sözü edilen yükümlülüğünü ilave 30 gün içerisinde de yerine getirmemesi durumunda küme düşürülür.
  • UEFA Kulüp Lisans Sistemi ve TFF’nin Kulüp Lisans Talimatı doğrultusunda Süper Lig kulüplerinin:
  • Sportif Kriterler
  • Altyapı (Tesis) Kriterleri
  • Personel ve İdari Kriterleri
  • Hukuki Kriterler
  • Mali Kriterler

hususunda gerekli düzenlemeleri ve hazırlıkları yapmaları zorunludur.

  • Kulüpler Yönetim Kurulu Başkan ve Üyeleri dışında, profesyonel yönetim şekline sahip olmak ve müsabakaların düzenli şekilde oynanmasını sağlamak amacıyla;
  • Genel Müdür
  • Güvenlik Sorumlusu
  • Stadyum Müdürü
  • Medya Sorumlusu
  • Bilet Sorumlusu
  • Akreditasyon Sorumlusu

Pozisyonlarını görevlendirmek ve bu pozisyonlara ilişkin bilgileri TFF’ye belirlenen süreler içerisinde ibraz etmek zorundadırlar. Yukarıda bahsi geçen görevlilerin farklı kişilerden oluşması ve TFF tarafından sertifika verilmesi zorunludur.[13]

Yabancı oyuncu statüsü[değiştir | kaynağı değiştir]

Süper Lig de 2014-15 sezonunda kulüpler maksimum 8 yabancı futbolcu ile sözleşme imzalayabilir. Bu 8 futbolcunun tamamı maç kadrosunda yer alabilir ancak aynı anda 5'den fazlası sahada oynatılamaz.[14]

Ayrıca, yabancı olan bir futbolcu aynı zamanda Türkiye vatandaşlığına da sahip ise (çift vatandaşlığı var ise) yabancı futbolcu sayılmamakta ve yabancı kontenjanını doldurmamaktadır. Bu duruma örnek olarak ise Billy Mehmet, Kâzım Kâzım ve Gökçek Vederson gösterilebilir. İrlanda'da doğan Billy Mehmet'in, İngiltere'de doğan Kâzım Kâzım'ın ve Brezilya'da doğan Gökçek Vederson'un aynı zamanda Türkiye vatandaşlığı da bulunduğundan dolayı yabancı futbolcu statüsüne dahil edilmemekte ve kulüplerinde Türk statüsünde forma giyebilmektedirler. Hatta Türk vatandaşlığı bulunmayan ancak kökeni Türk olan futbolcular da yabancı futbolcu sayılmamaktadır ve yabancı kontenjanını doldurmamaktadır. Bu duruma örnek olarak hâlen Beşiktaş'ta oynayan, Türk vatandaşlığı olmayan, Avusturya vatandaşlığı olan ve Avusturya Millî Futbol Takımı'nda forma giyen Ekrem Dağ ve Veli Kavlak gösterilebilir. Yine Beşiktaş'ta oynayan, Türk vatandaşlığı olmayan ancak Avusturya vatandaşlığı olan Tanju Kayhan da bu duruma örnektir.

Lig düzeni[değiştir | kaynağı değiştir]

3 Mart 2007 tarihinde Beşiktaş - Galatasaray arasında oynanan ve Beşiktaş'ın 2-1 galibiyeti ile biten maçtan önce İstiklâl Marşı okunma anı.

Süper Lig 18 takımdan oluşur. Sezon ağustosta başlar ve mayısta sona erer. Maçlar federasyonun belirlediği saatlerde başlar. Süper Lig müsabakaları bir orta, iki yardımcı, bir dördüncü, iki de kale arkasında bulunan asistan hakemle birlikte toplam 6 hakem tarafından yönetilir.[15] Her maç öncesi İstiklâl Marşı söylenir. Eğer saygı duruşu yapılacaksa bu İstiklâl Marşı'ndan sonra yapılır.

Takımlar sezon boyunca her takımla iki kez karşılaşırlar. Bu maçların bir tanesi takımın kendi sahasında diğer maç da rakibinin sahasında oynanır. Böylelikle bir sezon sonunda bir takım 34 maç yapmış olur. Diğer takımlar da ele alınırsa bir Süper Lig sezonu 34 haftada 306 karşılaşmadan oluşur. Maçın bir tarafın galibiyetiyle bitmesi halinde maçı kazanan takım üç puan kazanır. Kaybeden takım ise puan alamaz. Eğer maç bir tarafın galibiyetiyle sonuçlanmamışsa yani berabere bitmişse iki takım da birer puan kazanırlar.

Sezon sonunda takımlar aldıkları bu puanlara göre sıralanırlar. 34 hafta sonunda ilk sırayı alan takım, lig şampiyonu olur ve bir sonraki sezon UEFA Şampiyonlar Ligi gruplarına direkt katılır. Ligi 2. sırada bitiren takım, UEFA Şampiyonlar Ligi 3. ön eleme turuna, ligi 3. bitiren takım UEFA Avrupa Ligi 3. ön eleme turuna ve ligi 4. sırada bitiren takım UEFA Avrupa Ligi 2. ön eleme turuna gider. Ligi son 3 sırada bitiren takım 1. Lig'e düşer. 1. Lig'den de 3 takım Süper Lig'e katılır.[16]

İkili averaj[değiştir | kaynağı değiştir]

Sezon sonunda iki takım aynı puana sahiplerse:

  1. Önce kendi aralarındaki maçlardaki puan üstünlüğüne bakılır.
  2. Puan eşitliği varsa aralarındaki gol averajına bakılır. (Kendi aralarındaki maçlarda atılan gollerde eşitlik varsa, deplasmanda fazla gol atan takım üstün sayılmaz.)
  3. Eşitlik devam ediyorsa, genel averaja bakılır.
  4. O da eşit ise daha fazla gol atan üstündür.
  5. Yine de eşitlik bozulmuyorsa hükmen yenilgisi olmayan takım üstündür.
  • Bütün bu şartlara rağmen eşitliğin devam etmesi halinde belirtilen esaslara göre ilgili takımlar arasında yapılacak tek maçlı eleme usulü uygulanacak bir müsabaka neticesinde kazanan takım üstün sayılarak nihai sonuç alınır.[17] Örneğin;
  • 1. Durum
 
Takım A 3–0 Takım B  
   

 
Takım B 4–0 Takım A  
   

Bu sonuçlar alındığında B Takımı, A Takımı'na sıralamada üstünlük sağlar.

Takım P O G B M A Y Av.
Takım B 3 2 1 0 1 4 3 1
Takım A 3 2 1 0 1 3 4 -1
  • 2. Durum
 
Takım A 3–0 Takım B  
   

 
Takım B 3–0 Takım A  
   

 
Takım A 2–0 Takım C  
   

 
Takım C 1–1 Takım A  
   

 
Takım B 1–0 Takım C  
   

 
Takım C 4–4 Takım B  
   

Bu sonuçlar alındığında A Takımı, B Takımı'na sıralamada üstünlük sağlar.

Takım P O G B M A Y Av.
Takım A 7 4 2 1 1 6 4 2
Takım B 7 4 2 1 1 8 7 1

Üçlü ve daha fazla averaj[değiştir | kaynağı değiştir]

Sezon sonunda üç veya daha fazla takım aynı puana sahiplerse kendi aralarında yapılan maçlara bakılır. Eğer sonuçlar aynıysa genel averaja bakılır. Diğer rakiplerine üstünlük sağlayan takım daha üst sırada yer alır. Örneğin;

Bu örneği 2007-08 sezonunda yaşanan olayla gösterirsek;

 
Beşiktaş 1–2 Sivasspor  
   

 
Sivasspor 1–2 Beşiktaş  
   

 
Fenerbahçe 1–0 Sivasspor  
   

 
Sivasspor 1–4 Fenerbahçe  
   

 
Fenerbahçe 2–1 Beşiktaş  
   

 
Beşiktaş 1–2 Fenerbahçe  
   

2007/08 Sezonu Puan Durumu[18]

Team P O G B M A Y Av. P A(3) Y(3) Av.(3)
Fenerbahçe 73 34 22 7 5 72 37 35 12 9 3 +6
Beşiktaş 73 34 23 4 7 58 32 26 3 5 7 -2
Sivasspor 73 34 23 4 7 57 29 28 3 4 8 -4

Sivasspor ikili averajda Beşiktaş ile eşit, genel averajda da Beşiktaş'tan üstün olmasına rağmen, Fenerbahçe'ye daha farklı sonuçlarla yenildiği için ligi 4. sırada tamamlamıştır.[19]

Avrupa kupalarına katılabilme[değiştir | kaynağı değiştir]

Süper Lig TFF'ye, TFF'de UEFA'ya bağlı olduğu için bir sezon sonunda başarılı takımlar UEFA'nın organize ettiği, UEFA Şampiyonlar Ligi, UEFA Avrupa Ligi organizasonlarından birine katılır. UEFA kurallarına göre, bir ülkenin belli bir sezonda kaç takım göndereceği ve bu takımların hangi aşamalardan kupa mücadelesine başlayacağı, o ülkenin bir önceki sezonda topladığı UEFA ülke puanlarına göre hesaplanır.

Ödüller[değiştir | kaynağı değiştir]

1 adet Süper Lig Kupası, 50 adet madalya ve para.

Kupa[değiştir | kaynağı değiştir]

10 Mayıs 2008 tarihli Süper Lig'in son hafta maçı olan Galatasaray- Gençlerbirliği Oftaşspor karşılaşması ve Galatasaray'ın 2-0 galibiyeti sonlanan mücadelenin maç öncesi. (Galatasaray bu sezonu şampiyon olarak tamamladı.)
  • TFF tarafından belirlenecek esaslar çerçevesinde Süper Lig Müsabakaları sonunda birinci olacak kulübe şampiyonluk kupası verilir.
  • Kupanın tasarımına ve üretimine TFF karar verir.Bu nedenle düzeni değişebilir.
  • Kupa töreni organizasyonu TFF tarafından yapılır. Kulüpler TFF’nin belirleyeceği organizasyon kurallarına uymak ve Kupa törenine katılmak zorundadırlar.[13]

Madalyalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Süper Lig Müsabakaları sonunda birinci olan kulübün futbolcu, teknik heyet ve yöneticilerine, bu başarılarını simgeleyen toplam 50 adet olmak üzere birer madalya verilir.[13]

Para[değiştir | kaynağı değiştir]

Sezonu birinci sırada bitiren takım Türkiye Futbol Federasyonu tarafından dağıtılan dayanışma parası, ligin isim hakkı gelirleri ve performans primlerinin yanı sıra 15 milyon lira şampiyonluk ödülüne sahip oluyor.[20]

Sponsorluk[değiştir | kaynağı değiştir]

Süper Lig'in ana sponsoru ve isim sponsoru Spor Toto'dur.

Süper Lig'in 2010-11 sezonu diğer sponsorları:

Süper Lig'in İzlenebilirliği[değiştir | kaynağı değiştir]

Yayın hakları[değiştir | kaynağı değiştir]

Süper Lig 1968 yılından itibaren özel kurumlara verilen yayın hakları nedeniyle yayın hakkını alan kurumların belirlediği ücretli kanallardan izlenebilmektedir. Süper Lig'i, 1968'den 1996'ya kadar TRT 1, 1990'dan 1996'ya kadar Star TV, 1992'den 1996'ya kadar Show TV, 1994'ten 1996'ya kadar Kanal D, 1995'ten 1996'ya kadar atv, 1996'dan 2000'e kadar Cine 5, 2000'den 2001'e kadar da Teleon yayınladı. 2001'den itibaren de Digitürk bünyesindeki Lig Tv'den yayınlanmaya başladı. Ayrıca Lig Tv, 2010 yılının başındaki ihaleyi 321 milyon dolarla kazanarak 2014 yılına kadar yayın haklarını elinde bulundurmaktadır.[21][22] Öte yandan 2004-05 sezonunda TRT ile Digitürk arasında yapılan anlaşmayla söz konusu sezon boyunca üç büyüklerin maçları dışında haftada bir maçın TRT tarafından naklen yayınlanmasına izin verildi.

Televizyon yayınları[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir sezonda oynanan özel ve resmi futbol karşılaşmalarından; Süper Lig karşılaşmaları yalnız TFF ile sözleşme imzalamış olan yayıncı kuruluş tarafından UEFA ve Yayın Talimatı hükümlerine uygun olarak televizyondan yayınlanabilmektedir.

TFF’nin kulüpler adına ve hesabına yayın sözleşmesi imzaladığı kuruluşların en iyi şartlarda yayın yapabilmesi için gerekli ortamın sağlanması ev sahibi kulübün sorumluğundadır. Talimat ve bu statü ekinde belirlenen esaslara uygun olarak yapılacak yayına ilişkin hazırlıkların ve/veya yayının yapılmasının engellenmesi, yayının kısıtlanması ve/veya yayının devamına engel olunması halinde ev sahibi kulüp hakkında Futbol Disiplin Talimatı hükümleri uygulanır.[13]

Süper Lig karşılaşmaları yukarıda belirtildiği gibi TFF ile sözleşme imzalamış Digitürk'e yer bağlı olan Lig Tv adındaki 77. kanaldan yayınlanmaktadır. 2008-2009 yılından itibaren dört büyüklerin kendi evlerinde oynadığı maçlar yüksek çözünürlük yayın teknoloji ile de yayınlanmaktadır. Ligin özellikle ligin son haftalarında şampiyonluk ve ligde kalma mücadelesi veren takımların herhangi yasadışı bir olayla (şike, yasadışı bahis vb.) anılmaması için karşılaşmalar aynı saatte oynatılabilir. Bu tip durumlarda Lig Tv yayını dışında Digitürk bünyesindeki Lig TV 2 ve Lig TV 3 veya başka bir kanaldan Süper Lig karşılaşmasını yayınlayabilir.

Süper Lig karşılaşmalarını ücretsiz olarak izleyebilme şansı da vardır, ancak söz konusu karşılaşmaların yayını lig karşılaşmalarının önceden belirlenen tamamlanma saatinden 45 dakika sonra yayıncı kuruluşla anlaşan diğer televizyon kanallarınca yapılabilir.

Radyo yayınları[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir sezonda oynanan özel ve resmi futbol karşılaşmalarınndan; Süper Lig karşılaşmaları yalnız TFF ile sözleşme imzalamış olan yayıncı kuruluşlar tarafından UEFA ve TFF Yayın Talimatı hükümlerine uygun olarak radyodan yayınlanabilir.

Ev sahibi kulüpler yayıncı firmanın en uygun şekilde görev yapmasını sağlamakla yükümlüdür. Süper Lig'in radyo yayın hakları 2012'ye kadar Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu'nun elindedir.[23]

İstatistikler[değiştir | kaynağı değiştir]

Süper Lig Şampiyonlukları[değiştir | kaynağı değiştir]

Arma Kulüp Şampiyonluk İkincilik Kazanılan yıllar
200px-Fenerbahçe.png
Fenerbahçe SK
Star full.svg Star full.svg Star full.svg
19
19
1959, 1961, 1964, 1965, 1968, 1970, 1974, 1975, 1978, 1983, 1985, 1989, 1996, 2001, 2004, 2005, 2007, 2011, 2014
Galatasaray Sports Club Logo.png
Galatasaray SK
Star full.svg Star full.svg Star full.svg
19
10
1962, 1963, 1969, 1971, 1972, 1973, 1987, 1988, 1993, 1994, 1997, 1998, 1999, 2000, 2002, 2006, 2008, 2012, 2013
Logo of Beşiktaş JK.svg
Beşiktaş JK
Star full.svg Star full.svg
13
14
1957*, 1958*, 1960, 1966, 1967, 1982, 1986, 1990, 1991, 1992, 1995, 2003, 2009
TrabzonsporAmblemi.png
Trabzonspor
Star full.svg
6
8
1976, 1977, 1979, 1980, 1981, 1984
Bursaspor-Logo.png
Bursaspor

1
0
2010

*NOT: Türkiye 1. liginin başladığı tarih TFF tarafından 1959 yılı olarak kabul edilmesine karşın, TFF Tahkim Kurulunun 09.05.2002 tarih, 2002/52E ve 2002/68K sayılı kararı tahtında, Beşiktaş kulübünün 1956-1957 ve 1957-1958 sezonlarında Türkiye Ligi şampiyonu olduğuna ve bu şampiyonlukların TFF Yıldız Kriterine dahil edileceğine karar verilmesi sebebi ile toplam şampiyonluk sayısı, toplam lig sezonu sayısından 2 fazladır.

Lige Katılımlar[değiştir | kaynağı değiştir]

1959'dan bu yana kadar lige katılan takımlar. Bu listeye 2014/2015 sezonu dahil edilmiştir.

Türkiye Birinci Futbol Liginde İlkler ve Enler[değiştir | kaynağı değiştir]

[10][25]
  • Süper Lig de en çok şampiyon olan takımlar Fenerbahçe ve Galatasaray'dır. (19 şampiyonluk)
  • Süper Lig de tarihi boyunca küme düşmeyen takımlar Akhisar Belediyespor, Beşiktaş, Fenerbahçe, Galatasaray, Sivasspor ve Trabzonspor'dur.
  • Süper Lig de ilk gol 21 Şubat 1959 tarihinde İzmirspor'lu Özcan Altuğ tarafından atıldı. Aynı zamanda ilk gol de Beykozspor kalecisi Sıtkı tarafından yenildi ve ilk gol kararını da hakem Osman Yeşeren verdi (İzmirspor: 2 - Beykoz:1).
  • Lig tarihinde 15 gol krallığı ile en çok gol kralı çıkaran takımlar Galatasaray ve Fenerbahçe'dir.
  • Süper Lig de en iyi ilk yarı performansı Fenerbahçe'ye aittir. (2005-06 sezonu 45 puan)
  • Süper Lig de en iyi ikinci yarı performansı Fenerbahçe'ye aittir. (2010-11 sezonu 49 puan)
  • Süper Lig de namağlup şampiyon olan ilk takım Beşiktaş'tır. (1991-92 sezonu)
  • Süper Lig de en fazla gol atan futbolcu 249 golle Hakan Şükür'dür.
  • Süper Lig de bir sezonda en çok gol atan futbolcu 1987-88 sezonunda 39 gol atan Tanju Çolak'tır.
  • Süper Lig de ilk penaltı golünü 15 Mart 1959 tarihinde Fenerbahçe'nin Beykoz'u 2-1 yendiği maçta sarı-lacivertli takımdan Lefter Küçükandonyadis atmıştır.
  • Süper Lig de en uzun süre yenilmeyen takım Beşiktaş'tır. 1990-91 sezonunun 26. haftasında yenilen siyah-beyazlılar, bu haftadan itibaren tam 56 maç yenilmemiştir.
  • Süper Lig de üst üste kazanma rekoru 1959-60 sezonunda 10. ile 22. haftalar arasında üst üste 13 maç kazanan Beşiktaş'a aittir.
  • Süper Lig de kendi sahasında üst üste en çok maç kazanma rekoru Galatasaray'a aittir. 2000-01 sezonu 32. haftasında kendi sahasında yenilen sarı-kırmızılılar, bu haftadan itibaren kendi sahasında üst üste 25 lig maçı kazanmıştır.
  • Süper Lig de en uzun sezon 42 hafta oynanan 1962-63 sezonudur.
  • Süper Lig de en gollü maç 1991-92 sezonunda oynanan ve Fenerbahçe'nin Gaziantepspor'u 8-4 mağlup ettiği karşılaşmadır.
  • Süper Lig de en farklı sonuçlu maç 1989-90 sezonunda oynanan ve Beşiktaş'ın Adana Demirspor'u 10-0 mağlup ettiği karşılaşmadır.
  • Süper Lig de bir sezonda atılan en çok gol rekoru Fenerbahçe’ye aittir. Sarı-lacivertliler, 1988-89 sezonunda 36 maçta rakip filelere toplam 103 gol atmıştır. Öte yandan Galatasaray, 1962-63 sezonunda 2 aşamalı olarak gerçekleştirilen ligde, 42 maçta toplam 105 gol kaydetmiştir.[26]
  • Süper Lig de averaj rekoru 1988-89 sezonunda +76 averajla Fenerbahçe'ye aittir.
  • Süper Lig de evinde en uzun süre yenilmeyen takım Trabzonspor'dur. Bordo-mavililer, 1975-76 sezonu 9. haftadan itibaren 1981-82 sezonu 16. haftaya kadar iç sahada toplam 90 maçta yenilmemiştir.
  • Süper Lig de puan açısından en iyi performansı 1988-89 sezonunda Fenerbahçe gerçekleştirmiştir. Sarı-lacivertliler, 1988-89 sezonunda 36 maçta 93 puan toplayarak aynı sezon hem puan hem gol rekoru kırmıştır.
  • Süper Lig de dört derbi maçını da gol yemeden kazanan tek takım Beşiktaş'tır. (2002-03 sezonu)
  • Süper Lig de sezona en iyi başlama rekoru ilk 8 maçta 8 galibiyetle Fenerbahçe'ye aittir. (2009-10 sezonu)
  • Süper Lig de yerli teknik direktörle en çok şampiyon olan takım Galatasaray'dır. Türk teknik direktörler ile 10 şampiyonluk kazanmıştır.
  • Süper Lig de UEFA Şampiyonlar Ligi gruplarına kalabilen ilk Anadolu takımı Bursaspor'dur. (2010-11 sezonu) Trabzonspor da 2011-12 sezonunda UEFA Şampiyonlar Ligi gruplarında mücadele etmiştir.
  • Süper Lig de 2 sezon hariç geriye kalan tüm sezonlarda, sezonun son haftasına lider giren takım şampiyon olmuştur. Fenerbahçe, 2005-06 ve 2009-10 sezonlarının son haftasına lider girmesine rağmen son maçta şampiyonluğu kaçırmış ve bu sezonlarda 2. olmuştur.
  • Süper Lig de art arda en çok şampiyon olan takım Galatasaray'dır. (1996-97, 1997-98, 1998-99, 1999-00)
  • Süper Lig de en erken şampiyon olan takım Fenerbahçe'dir. Sezonun bitimine 3 hafta kala şampiyonluğunu ilan etmiştir. (1967-68, 1969-70, 2013-14)
  • Süper Lig de en genç gol atan futbolcu 25 Ağustos 2013 tarihinde henüz 16 yaş 3 ay 15 günlük iken Galatasaray'a gol atan Bursaspor'lu futbolcu Enes Ünal'dır.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ http://www.ligtv.com.tr/Lig_Tarihce.aspx?l=2
  2. ^ http://www.ligtv.com.tr/VideoHaber/?r=1&hid=76296
  3. ^ http://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/16582713.asp
  4. ^ http://www.tff.org/default.aspx?pageID=401
  5. ^ http://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/13948406.asp
  6. ^ "Futbolda dönen para dudak uçuklatıyor!". CNN Türk. 05 Haziran 2014. http://www.cnnturk.com/haber/spor/futbol/futbolda-donen-para-dudak-ucuklatiyor. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2014. 
  7. ^ http://tr.wikipedia.org/wiki/Turkcell_S%C3%BCper_Lig_Puan_Durumu_(T%C3%BCm_Zamanlar_1959_-_2009)
  8. ^ a b http://www.tff.org.tr/default.aspx?pageID=293
  9. ^ http://www.turkfutbolu.net/tarihce.htm
  10. ^ a b http://www.galatasaray.org/tarih/pages/tarihenlerilkler.php
  11. ^ http://www.tff.org.tr/default.aspx?pageID=401
  12. ^ http://www.tff.org/default.aspx?pageID=297
  13. ^ a b c d http://www.tff.org/Resources/TFF/Documents/TFF/statu2009/TSL-2009-2010.pdf
  14. ^ http://www.ntvspor.net/haber/futbol/107383/iste-yabanci-karari
  15. ^ http://spor.haberturk.com/futbol/haber/847914-super-ligde-artik-6-hakem
  16. ^ Süper Lig Müsabakaları Statüsü - Madde 3
  17. ^ http://www.tff.org/Resources/TFF/Documents/002011/TFF/Talimatlar/Futbol_Musabaka_Talimati_12_10_2010.pdf
  18. ^ http://www.tff.org.tr/Default.aspx?pageID=752
  19. ^ TFF: Üçlü Averaj sistemi
  20. ^ http://www.haber7.com/spor/haber/879202-100-milyon-tllik-sampiyonluk
  21. ^ http://www.cnnturk.com/2010/spor/futbol/01/14/super.lig.maclari.digiturkte.devam/559353.0/index.html
  22. ^ http://www.ajansspor.com/futbol/federasyon/h/20100114/ve_ihale_digiturkun.html?ref=cokok7_2
  23. ^ http://www.haber.be/radyoda-mac-yayini-ihalesi.html
  24. ^ http://www.cur-cuna.com/tr/spor/spor0015.html
  25. ^ http://www.tff.org/Default.aspx?pageID=407
  26. ^ "ntvmsnbc.com Rekorlar". http://arsiv.ntvmsnbc.com/news/335393.asp. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]