Ceviz

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Ceviz
Juglans regia.jpg
Juglans regia
Bilimsel sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Âlem: Plantae
Bölüm: Tracheophyta
Sınıf: Magnoliopsida
Takım: Fagales
Familya: Juglandaceae
Cins: Juglans
L., Sp. Pl.: 997 (1753).
Türler

metne bakınız.

Ceviz, Juglandaceae (cevizgiller) familyasının Juglans cinsinden, tek tüysü yaprakları karşılıklı dizilmiş ve aromatik kokulu ağaç türlerinin ve bu ağaçların meyvelerinin ortak adı.

Kışın yaprağını döken ağaçlardır. Genç sürgünlerin özü bölmelidir. Tomurcuklar az sayıda pullarla örtülmüştür. Yaprakçıkların kenarları bazı türlerde ince dişli, bazılarda ise düzdür (tam kenarlı). Yaprakçık sayısı türlere göre (3) 5-23 arasında değişir.

Çiçekler bir evciklidir. Erkek çiçekler bir önceki yılın sürgünlerinde yan durumlu, aşağıya sarkan kedicik halinde kurul oluşturur. Kurullar dallanmamıştır. Her bir erkek çiçeğin 1 brahte, 2 brahtecik ile 3-4 loplu bir çevre yaprağı (çanak) vardır. Etamin sayısı 7-105'tir. Dişi çiçekler ise yeni sürgünlerin ucunda terminal (tepede) durumlu dik duran 2-8 çiçekli fakir kurullar oluşturur. Dişi çiçeğinde 1 brahte, 2 brahtecik, 4 loplu çevre yaprağı vardır. Bunlar ovaryumla kaynaşmıştır, yalnız uçları serbesttir. Ovaryum alt durumludur; etli kalın 2 stigması oldukça gelişmiştir.

Sonbaharda olgunlaşan büyük çekirdekli sulu meyvenin iç kısmı 2 bölmeye ayrılmıştır. Tohum 2 loplu, yağlı ve lezzetlidir.

Odununun özü koyu, dış kısmı açık renkli, ağır ve güzel cila kabul eden odunları vardır.

Ekolojik Özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Ceviz ağacı pH değeri 5 ile 8 arasınada olan ve süzek topraklarda yetişir.

Türler[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir seyyar satıcının tezgâhında taze ceviz
English Walnuts.jpg
Hibridler (melezler)
  • Juglans × bixbyi J. ailantifolia × J. cinerea
  • Juglans × intermedia J. nigra × J. regia
  • Juglans × notha J. ailantifolia × J. regia
  • Juglans × quadrangulata J. cinerea × J. regia
  • Juglans × sinensis J. mandschurica × J. regia
  • Juglans × paradox J. hindsii × J. regia
  • Juglans × royal J. hindsii × J. nigra

Üretim[değiştir | kaynağı değiştir]

Ceviz (kabuklu) üretimi – 2017
Ülke (ton)
 Çin
1,925,403
 ABD
571,526
 İran
349,192
 Türkiye
210,000
 Meksika
147,198
 Ukrayna
108,660
Dünya
3,829,626
Kaynak: Birleşmiş Milletler FAOSTAT[1]

2017 yılında dünya ceviz üretimi (kabuklu) 3,8 milyon ton idi ve dünya toplamının yarısını (tablo) üreten Çin liderdi. Diğer büyük üreticiler ABD (%15) ve İran (%9) idi.

Besin bilgisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Yenilebilir ham ceviz tohumu %4 su, %14 karbonhidrat, %15 protein ve %65 yağ içerir.[2] 100 gramı 654 kalori sağlar ve protein, lif, B vitaminleri, niyasin, vitamin B6, folik asit ve bazı mineraller açısından zengindir.[2]

Ceviz yağı çoğunlukla çoklu doymamış yağ asitlerinden özellikle alfa-linolenik asitten ve linoleik asitten oluşur, oleik asit, tekli doymamış yağ içermesine rağmen toplam yağın %31'i doymuş yağdır.[2]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Crops/Regions/World list/Production Quantity (pick lists), Walnuts (in shell), 2017". UN Food and Agriculture Organization, Corporate Statistical Database (FAOSTAT). 2019. 12 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ekim 2019. 
  2. ^ a b c "Nutrition facts: Nuts, walnuts, English, per 100 g". Condé Nast for the US Department of Agriculture National Nutrient Database, Standard Release 21. 2014. 11 Temmuz 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Temmuz 2014. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]