Kırcaali

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 41°39′N, 25°22′E

Kırcaali
Кърджали
Kırcaali
Kırcaali
Kırcaali
[[{{{resmi ad}}} arması|Arma]]
Bulgaristan haritası'nda Kırcaali
Bulgaristan haritası'nda Kırcaali
Koordinatlar: 41°39′K 25°22′D / 41.65°K 25.367°D / 41.65; 25.367
Ülke Bulgaristan Bulgaristan
İl Kırcaali
Rakım 275 m (902 ft)
Nüfus
 - Toplam 164,019
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAZD (+3)

Kırcaali[1][2](Bulgarca: Кърджали, trl: Kardzhali), güneydoğu Bulgaristan'da, Kırcaali ilinin ve Kırcaali Belediyesinin merkezi. Nüfusu 76 232 kişidir (2006 verileri). Tren istasyonu bulunmaktadır. Kırcaali’den Hasköy ve Gümülcine (Yunanistan) yönlerine karayolları uzanır.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Doğu Rodop Dağları’nın ovasında, Arda ırmağının kıyısında bulunan kent, Sofya'dan 259, Filibe'den 90 kilometre uzaklıkta bulunur. Kırcaali‚ Hasköy şehrinden ise sadece 50 kilometre uzaklıktadır. Şehrin 15 km uzağında Perperikon antik kenti yer almaktadır. Ayrıca Kırcaali Avrupa Ulaştırma Koridorları programı kapsamında 9. koridorun geçtiği şehirlerden biridir.[3]

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Bölgenin iklimi, yıl içinde güneşli günlerin çok olduğu, yumuşak ve yağmurlu Akdeniz geçiş iklimidir. Kış, nispeten yumuşaktır. Ortalama sıcaklık, 0 °С civarındadır. Yaz ise sıcak ve güneşlidir, ortalama sıcaklık ise 24 °С dir.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

3000 yıl boyunca bu bölge, farklı medeniyetlerin ve kültürlerin beşik noktası olmuştur. Burası Trakların, Antik Yunanların ve Romalıların; Slavların, Önbulgarların, Bizanslıların ve Türklerin kesişme noktası olmuştur.

Bu bölgede ilk yaşayanların Trakyalılar olduğu zannedilmektedir. 6. yüzyılda Arda Nehri'nin orta kısmına Önbulgarlar ve Slavlar yerleşmiştir.

Modern Kırcaali, 1607 yılında Karamanoğulları Beyliği’nin yıkılmasıyla Balkanlar'a gönderilen yöre ahalisi (Antalya, Mersin, Konya, Karaman, Adana, Kırşehir, Yozgat, Kayseri) tarafından Kırcaali adıyla kuruldu. 1878 Berlin Antlaşması’na göre, Doğu Rumeli ilinde kaldı. Bu ilin Bulgaristan Prensliği’ne katılmasından sonra, şehir Türkiye'ye bırakıldı; Balkan Savaşları’nda (1912-13) Bulgarlarca işgal edildi. Batı Trakya Türk Cumhuriyeti'nin Gümülcine ile birlikte merkezi oldu. Ordu kuruldu, direniş gerçekleştirildi ve başarılı olundu ancak Osmanlı bu hükümeti tanımadı ve Bulgaristan ile birlikte bu develte son vermek istedi. Devlet sadece 52 gün bağımsız kaldıktan sonra Osmanlı ve Bulgaristan tarafından hükümet dağıtıldı ve Kırcaali'de Bulgaristan'a bırakıldı.[kaynak belirtilmeli]

Zengin Osmanlı mirasıyla uzun yıllar Rodoplar’ın en gelişmiş kenti olmuştur.[kaynak belirtilmeli]

Kırca-Ali'nin kendi adını taşıyan kentte Osmanlı döneminden kalma türbesi vardı. Türbesi günümüzde Kırcaali merkez camiinin bahçesinde, pazarın yanında bulunmaktadır.

Demografik Yapı[değiştir | kaynağı değiştir]

Şehir merkezi
Kırcaali Arkeoloji Müzesi

1920 yılında nüfusu 4.417 kişi olmuştur. 1926 yılında 6.487 idi. Bu yıllardan sonra kent pek hızlı bir gelişme gösterdi. 1910 yılında da basılan bir Osmanlı salnamesine göre, Kırcaali’de yalnızca 226 Bulgar vardı, geri kalan nüfusun hepsi Müslüman-Türk idi. 1950 öncesinde dahi nüfusunun hemen hemen tamamı Türk iken, zamanla Türklerin Türkiye'ye göçmesi ve yerlerine Bulgar ve Çingenelerin yerleşmesiyle demografik yapısı biraz değişmiştir. 1985'te dolaydaki üç köyle birleştirilen Kırcaali şehri Hasköy iline bağlandı.[kaynak belirtilmeli]2001 Bulgaristan nüfus sayımında Kırcaali Valiliği geneli için 164.019 nüfus rakamı verilmiştir.[4] Mensup olunan etnik grup ve anadil için beyana dayalı veriler 101.000-101.500 Türk, 55.000-57.000 Bulgar şeklindedir. Dinî aidiyet konusunda 114.000 kişi Müslüman, 35.500 kişi Hıristiyan olduklarını belirtmişler, 13.500 kişi bu konuda bildirimde bulunmamıştır. 55.000 Bulgar olmasına rağmen 35.000 Hristiyanın olması Kırcaali'de 20.000 kadar Pomak'ın yaşadığını göstermektedir. Kırcaali'de 1.200 kadar da Roman olduğu anlaşılmaktadır. Kırcaali şehrinin nüfusu ise 2006 son verilerine göre 63.164'tür.[kaynak belirtilmeli]

Politika[değiştir | kaynağı değiştir]

Yerel yönetimler tamamen Türklerin elindedir. 2005 Bulgaristan Genel Seçimleri'nde Kırcaali eyaletinden seçilen 5 milletvekilinden 5'i de Türk’tür. Türk azınlık ağırlıklı dps (dps) oyların % 67.32'sini almıştır. Kırcaali milletvekillerinin isimleri Ahmet Demir Doğan (HÖH Başkanı), Lütfü Ahmet Mestan, Remzi Durmuş Osman, Ünal Tasım ve Necmi Niyazi Ali'dir ve Kırcaali şehri belediye başkanı Hasan Aziz'dir.[5]

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Kırcaali Bulgaristan'ın en hızlı gelişen şehirlerinden bir tanesi. Yıllık 30 milyon Lev kadar para akışı olmaktadır.

Makine, besin, tütün vb. sanayileri ve oto montaj fabrikası bulunur. Arda ırmağı boyunca çıkarılan tütünün büyük bölümü burada depo edilir.[kaynak belirtilmeli]

Toplum Kurumları[değiştir | kaynağı değiştir]

Kütüphane[değiştir | kaynağı değiştir]

Tiyatro[değiştir | kaynağı değiştir]

Okul[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Maden İşleri Koleji
  • Plovdiv Paisiy Hilendarski Üniversitesi Lüben Karavelov Enstitüsü
  • Hristo Botev Yabancı Dil Ağırlıklı Lisesi
  • Aleko Konstantinov Ekonomi Meslek Lisesi
  • Üstad Vladimir Dimitrov İlköğretim Okulu
  • Aziz Kliment Ohridski İlköğretim Okulu
  • P.R. Slaveykov İlköğretim Okulu
  • Yordan Yovkov İlköğretim Okulu
  • Papaz Paisiy İlköğretim Okulu
  • Hristo Smirnenski İnşaat Teknik Okulu
  • Vasil Levski Meslek Lisesi
  • Kapitan Petko Voyvoda Elektroteknik ve Elektronik Meslek Lisesi

Müze[değiştir | kaynağı değiştir]

Kırcaali'deki Bölgesel Tarih Müzesi Güney Bulgaristan'ın en büyük müzelerinden bir tanesidir. Müze'de Perperikon ve Tatul harabelerinden bulunanlar sergilenmektedir. Yaklaşık 40.000 sergilenen eser vardır.

Kardeş Şehirler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Kırcaali Belediyesi
  2. ^ trftescil.iem.gov.tr
  3. ^ 9.Avrupa Ulaştırma Koridoru Haritası
  4. ^ Bulgaristan Millî İstatistik Enstitüsü Population By Districts, Municipalities (İngilizce)
  5. ^ Kırcaali Belediyesi Başkan’dan
  6. ^ "İzmir'in kardeş kentleri". İzmir Büyükşehir Belediyesi. 28 Haziran 2012 tarihinde erişildi.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]