Pomaklar
 |
Bu madde veya bir kısmı, Vikipedi standartlarına uygun değildir ve bu nedenle düzenlenmesi gerekmektedir. Sayfayı Vikipedi standartlarına uygun biçimde düzenleyip, geliştirerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. NOT: Gerekli değişiklik yapılmadan bu şablon kaldırılmamalıdır. Bu madde Mart 2010 tarihinden beri, düzenleme isteğiyle etiketlidir. |
| Toplam nüfus | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1,000,000 (tahmin) | |||||||||
| Önemli nüfusa sahip bölgeler | |||||||||
|
|||||||||
| Diller | |||||||||
| Din | |||||||||
Pomaklar, Balkanlar'da, Bulgaristan'ın güneyi, Batı Trakya, Doğu Makedonya ve Türkiye'nin Trakya ve batı bölgelerinde yaşayan Pomakça diye tabir edilen Slav dil grubuna ait farklı Slav şivelerini konuşan, çoğunlukla Müslüman bir Balkan toplumudur.
Konu başlıkları |
[değiştir] Tarih
Pomak adını yazılı tarihte ilk olarak kullananlar, Ami Boue (1838) ve Gersin K. Jiricek (1891) Ayrıca paisy hilendarsky 1700' lü yılların sonunda müslüman Pomakların varlığına işaret etmiştir. Ayrıca 1871'de Pomaklara ait kütüphaneler yakılmış Pomak tarihi yok edilmiştir.
[değiştir] Dil
Pomaklar'ın konuştukları dil güney slavca dil gurubunun bir şivesidir.
Pomakça'da harf yapısı aynı Bulgarca'da olduğu gibidir. Kiril Alfabesi ile yazımı daha kolaydır. ya-ts-ch gibi seslerin karşılıkları genellikle Latince tek harf ile ifade edilemez.
[değiştir] Sözcükler ve deyimler
Sayılar:
- 1 - Adin, edin, idna, anno
- 2 - Dve
- 3 - Tri
- 4 - Çetri
- 5 - Pyet
- 6 - Şyes
- 7 - Şedem
- 8 - Osem
- 9 - Devet
- 10 - Deset
- 20 - Dvedeset
- 50 - Pyetdeset
- 100 - Sto
- 200 - Dvesto
- 500 - Pyetsto
- 1000 - Hilyada, Tysyacha
- Znayeş li pomatski = Pomakça bilirmisin.
- - Da, Znam (Evet bilirim)
- Dyeka hodiş = Nereye gidiyorsun
- Ya / as hodim na seloto = Ben köye gidiyorum
- Ya / as sam pomak - Ben Pomak'ım
- Dones vremeto e mlogu hubuva - Bu gün hava çok güzeldir.
- Semeystvo - aile
- Mayka, nanka - anne
- Bubayko, ubayko - baba
- Nana - nine
- dyadu- dede
- kuşta - ev
- daye (veya dayço) - dayı
- mico - amca
- teska - teyze
- kaleko - enişte
- tate,kaku - abla
- aga - ağabey
- (h)ala - Hala
- Ya şa varvi na kasabota - Ben kasabaya gidiyorum
- Kak ta zuvat? - Adın ne ?
- Zuvot ma Süleyman - Adım Süleyman
- Kolko si godini? - Kaç yaşındasın
- Na sedyam (bazen 'Na yedi gudine) - yedi yaşındayım
- Da lafiş turski znayiş li - Türkçe konuşmayı bilir misin
- 1. Bolgarsku - Bulgarca
- 2. Gırsku - Yunanca
- Ya turski neznam, pomaşki şafim - Ben Türkçe bilmem, Pomakça konuşurum.
[değiştir] Yaşadıkları Bölgeler
[değiştir] Türkiye
Pomaklar'ın Türkiye'ye gelişi 1878 (eski takvime göre 1293 ve bu yüzden Türkiyede genelde 93 muhaciri (macırı) adlandırmasıda yapılmaktadır) yılı Osmanlı-Rus savaşından sonra ve izleyen yıllarda yaşanan göçlerle yoğunluk kazanmıştır. Çanakkale'nin bazı ilçeleri ile Samsun, Bafra, Çarşamba, Balıkesir,Bursa,Karacabey, Gönen, Manyas, Darıca, Şevketiye, Erdek, Edincik, İnegöl, Yenice, Çan, Biga, Edirne, İpsala, Keşan, Uzunköprü, Beykoz, Çatalca, Silivri, Adapazarı, Söğütlü, Ferizli, İzmir-Bayındır, İzmir-Dikili, Kemalpaşa, Babaeski, Demirköy, İğneada, Lüleburgaz, Pehlivanköy, Tekirdağ, Malkara'da çoğunlukla yaşarlar.
[değiştir] Yerleşim bölgeleri
- EDİRNE, MERİÇ KARAHAMZA KÖYÜ Yunanistan’ın Kavala İlinin Drama ilçesine bağlı Şurdilva Köyünden 1924 yılının Mayıs ayında 60 hane olarak Karahamza Köyüne yerleştirilmişlerdir.www.karahamza.org.tr
- Edirne/Keşan koruklu köyü, Yeşilköy, Edirne/Enez- Sultaniçe Köyü
- Hacıköy, Beğendik, (İpsala Pazardere köyü, Esetçe köyü)
- Balıkesir / Gönen - [Hafız Hüseyin Bey Köyü (Rumca adı "Elbislik" Yunanistan'in Kavala şehrine bağlı Kurtlu köyünde yaşayan pomaklar buraya yerleştirilmiş)][Hodul Koyu: Bulgaristan'in Filibe sehrinin Dren^(kizilcik manasinda) koyunden 93 Harbinden sonra gocmuslerdir] Hasanbeyköyü {Balıkesir Erdek Yukarıyapıcı, Belkıs, Ballıpınar, Düzler, Ocaklar, Narlı, İlhanlar, Doğanlar ve Turanlar köyleri 1924 mübadele kavala ve karacaova pomakları}. (Pomakköy) Manyas, İvrindi Necipköy, BİLECİK MERKEZ ŞÜKRANİYE KÖYÜ, Küplü köyü(Karacaovalı), Vezirhan karacaovalı pomaklardan. Bursa Mudanya Dereköy mübadele Pomakları, Çanakkale / Çal köyü Çan (yaykın köyü), ırbaalan, ilyasalan, havdan köyü, özellikle Biga çevresinde ve Gelibolu, Yeniköy, Değirmendüzü, Tayfurlar köyleri 1924 Karacaova mübadil pomakları Edirne (enez\sultaniçe, KEŞAN-ORHANİYE KÖYÜ] çobançeşmesi köyü İpsala /esetce beldesi, alicopehlivan köy, kocahıdır beldesi), Meriç, Küplü beldesi; Karacaovalı Pomaklardan(Meriç/Hasırcıarnavut Koyu, Kavaklı Köyü, Subaşı Beldesi), (Havsa/Azatlı köyü), Karahamza Köyü, Uzunköprü/Çöpköy köyü, Uzunköprü/Yağmurca köyü, Uzunköprü/Sazlımalkoç köyü, Uzunköprü/Başağıl köyü, UZUNKÖPRÜ KADIKÖY KADIGEBREN Lüleburgaz, Babaeski, Kofçaz, Saray, Karaağaç, Pehlivanköy, Alpullu, Katranca, Büyük Mandıra, İstanbul, Eskişehir Osmaniye Beldesi, İzmir, Kırklareli, Kocaeli, Karamürsel | Yalakdere köyü; Karacaovalı Pomaklardan, (Konya/ılgın/Bogazkent köyü) ve(Konya/Çumra/Gökhüyük köyü) Hayrabolu Şalgamlı Beldesi, Çerkezmusellim kasabası, [Büyük Danişment Köyü] Malkara Prafça (Çınaraltı köyü), Hayrabolu Popköy (Kabahöyük) Manisa turgutalp kasabası... Manisa-Karaağaçlı köyü Manisa Turgutalp kasabası... Tekirdağ şarköyün yaaağaç köyü.... Sakarya Ahmediye köyü
[değiştir] Bulgaristan
.jpg&filetimestamp=20081107182417)
Pomaklar, Bulgaristan'da Smolyan, Blagoevgrad, Pazarcık, Velingrad, Razlog,Yakoruda, Kırcaali, Gotse Delçev bölgelerinde ve Mesta Vadisi, Rodop Dağları'nda sıkışık alanlarda yaşamakatadır. Lofça Bölgesi civarında ise küçük Pomak grupları bulunmaktadır. Bununla birlikte Pomakların %50’ı Rodop dağlarının güneyinde bulunmaktadır.
Bulgar İçişleri Bakanlığının 1989'da Bulgar Müslümanlar için yaptığı çalışmada, nüfuslarının 268.971 ile toplam nüfusun %3’ünü oluşturduğunu ortaya koymuştur.
- Pomakların yakın ataları, Osmanlı devrinin "Voynuk" asker organizasyonu içinde yer alan Trak asıllı Bulgarlardır. Türklerin hizmetinde olmaları sebebiyle, diğer Bulgarların yardımcı anlamında onlara "Pomagaçi" demeleri sonucunda, ortaya zamanla "Pomak"a dönüşecek bir söz çıkmıştır ki, bu da onların daha sonraki etnik isimleri olacaktır. Hiç bir zaman Voynuk mensubu olmamış Torbeş ve Goranların da Pomak gösterilmeleriyse esastan yanlıştır. Bunun altında, Pomakların sayıca çok gösterilmek istenmesi yatmaktadır. Pomaklar ve diğerleri birbirlerine yakın Bulgar ağızlarını konuşurlar. İşte, ortaklık da ancak ve zaten bundan ve İslam inancından ibarettir. Makedonca denilen dil dahi, aynen bugünkü Makedonların çoğu gibi Bulgar aslından gelmektedir.
[değiştir] Yunanistan
1924 Lozan Mübadelesinden önce Selanik ilinin Drama ile Kavala kazalarına bağlı bazı köylerde ve Vodina kazasına bağlı Karacaova Moglena, Almopia nahiyesindeki 26 köyde Pomak grubu yaşıyordu. Alman gezgin Adolf Struck Karacaova'ya yaptığı gezi sonucu yazdığı kitapta Gostolyub (Konstantia) gibi 300 nüfuslu ve iki parçalı köylerde sadece Pomakların yaşadığını söylüyor. Ayrıca Karacaova'daki Ulahlar Meglen-Aromanians üzerine araştırma yapan Theodor Capidan-( resmi kaynak göstermeli verilen iki yazarın örneğini türkçe çevirisi yapıldığnda yazılan bölge hakkındaki bilgi farklı yazmakta) [5] kitabında bu bölgede Pomakların yaşadığını ifade ediyor.Şu an İskeçe ve Gümülcine'de 30.000 civarında Pomak yaşamaktadır.
[değiştir] Yunanistan
1924 Lozan Mübadelesinden önce Selanik ilinin Drama ile Kavala kazalarına bağlı bazı köylerde ve Vodina kazasına bağlı Karacaova Moglena , Almopia nahiyesindeki 26 köyde Pomak grubu yaşıyordu.Alman gezgin Adolf Struck Karacaova'ya yaptığı gezi sonucu yazdığı kitapta Gostolyub( Konstantia ) gibi 300 nüfuslu ve iki parçalı köylerde sadece Pomakların yaşadığını söylüyor.Ayrıca Karacaovadaki UlahlarMeglen-Aromanians üzerine araştırma yapan Theodor Capidan [6] kitabında bu bölgede Pomakların yaşadığını ifade ediyor.Şu an İskeçe ve Gümülcine'de 30.000 civarında Pomak yaşamaktadır.
[değiştir] Makedonya
Makedonya'da Pomaklar Berova, Debre, Manastır, Struga, Dolna Reka ve Üsküp civarında yaşamaktadırlar. Nüfusları tam tespit edilememekle birlikte toplam 40.000 olduğu söylenmektedir.
Gora, Makedonya'daki dağlık bir alanın adı. Burada yaşayan insanlar da Goralı olarak anılıyor. Araştırmacı Erhan Türbedar'ın tespitlerine göre Makedonya'da Goralılar diye ayrı bir kavim bulunuyor. 1991'de yapılan son nüfus sayımına göre Goralıların nüfusu 40 bin civarında...
[değiştir]
Arnavutluk'ta Pomaklar genellikle Makedon sınırına yakın olan Golo Bardo, Gora ve Sredska Jupa civarında yaşamaktadırlar. Fakat bu güne kadar Arnavutluk Pomakları hakkında çokta ayrıntılı araştırma olmamıştır hatta tamamen yok sayılmışlardır. Tahmin edilen nüfusları oldukça ilgi çekicidir. ÇünkÜ kaynaklar Arnavutluk'taki Pomak nüfusunu 80.000-120.000 olduğunu tahmin etmektedirler.
Kosova'daki Pomaklar yoğunluklar Makedonya ve Arnavutluk sınırlarına yakın olan Dragas bölgesinde yaşamaktadırlar. Kullnadıkları dil pomakça ile %80 oranında benzemektedir. Dilde Sırpça sözcükler çok fazla girmiş durumda. Fakat kendi dilerini hala yaşatmaktalar. Bölgede kendileri için 3 farklı tanım yapılmaktadır.
[değiştir] Diğer yerler
Tüm bunların yanında 1878 göçleri döneminde 20.000 ailenin İtalya'ya ve 1.000 aileninde İsviçre'ye göçettirildiği ve iskan edildikleri verisi mevcuttur.
[değiştir] Kaynakça
- ^ A. Popovic, "Pomaks", in Islam
- ^ H. Poulton, The Balkans, Minorities and Governments in Conflict, (1993)
- ^ [1]
- ^ http://www.ethnologue.com/14/show_language.asp?code=BLG
- ^ (Capidan, Theodor. Meglenoromânii, istoria şi graiul lor, vol. I, Bucureşti, 1925, p.5, 19, 21-22 (Capidan, Theodor. Megleno-Romanians - their history and dialect, Bucurest 1925, vol 1, p.5, 19, 21-22)
- ^ Capidan, Theodor. Meglenoromânii, istoria şi graiul lor, vol. I, Bucureşti, 1925, p.5, 19, 21-22 (Capidan, Theodor. Megleno-Romanians - their history and dialect, Bucurest 1925, vol 1, p.5, 19, 21-22)
 |
Wikimedia Commons'ta Pomaklar ile ilgili çoklu ortam kategorisi bulunur. |
