Macaristan Sovyet Cumhuriyeti

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Macaristan Sovyet Cumhuriyeti
Magyarországi Tanácsköztársaság

21 Mart 1919-1 Ağustos 1919
Bayrak Arma
Slogan
"Világ proletárjai, egyesüljetek!"
"Dünyanın İşçileri Birleşin!"
Ulusal marş
Internacionálé[1]
Enternasyonel
Macaristan tarafından sahip olduğu iddia edilen
toprakların haritası, Mayıs-Ağustos 1919

██ Nisan 1919'da Romanya kontrölündeki topraklar ██ Macaristan kontrölündeki topraklar ██ Daha sonra Macaristan tarafından kontrol edilen topraklar ██ Fransa ve Yugoslav ülkeleri kontrölündeki topraklar

Başkent Budapeşte
Dil(ler) Macarca
Yönetim Sosyalist cumhuriyet
Lider
 - 1919 Béla Kun
Başbakan
 - 1919 Sándor Garbai
Yasama organı Milli Meclis
Para birimi Macar koronası
Macaristan tarihi
Arpadfeszty.jpg


Macaristan Sovyet Cumhuriyeti (İngilizce: Hungarian Soviet Republic, Macarca: Tanácsköztársaság) Macaristan'da Béla Kun'un liderliğinde kurulan Komünist bir rejimdir. Rusya'daki Bolşeviklerin yaptığı Ekim Devriminin ardından Avrupa'da kurulan ilk Komünist hükümettir. Ömrü sadece dört ay sürmüştür. Romanya'nın Budapeşte'yi işgaliyle düşmüştür. Bu devletin varisi Macaristan Krallığı'dır. Krallık (1920-1944) arasında hüküm sürmüştür.

Macaristan Komünist Partisi'nin Yükselişi[değiştir | kaynağı değiştir]

Macar Sovyet Cumhuriyeti'nin ani çıkışının nedeni Kont Károlyi hükümetinin I. Dünya Savaşı sonrasında yeni doğmuş Macaristan devletinin sosyal ve ekonomik hayattaki başarısızlığı ve Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun parçalanmasıdır.

Partinin temeli 1918 Kasım'ında şekillenmeye başladı. Béla Kun önerliğindeki parti, yaptığı propagandalarla partinin ideallerini açıkladı. Böylece pek çok Sosyal Demokrat belirli bir süre sonunda radikalleşti.

31 Ekim 1918'de yeni Macaristan hükümetinin başbakanı olan Mihály Károly, hükümeti süresince Transilvanya bölgesi üzerinde hak iddia eden Romanya'yla, yeni kurulmakta olan ülkenin toplumsal düzeniyle ve askeri yeniden yapılanmayla ilgilenmek zorunda kaldı. 1 Aralık 1918'de Transilvanya'nın Romanya'ya bağlanması kararının alınması üzerine Károly hükümeti, halk desteğini büyük ölçüde yitirdi.

Bunun üzerine Kun başkanlığındaki Macaristan Komünist Partisi, Károly hükümetini istifaya zorladı ve birkaç aydan kısa bir süre içerisinde hükümet,sosyal demokrat ve komünistler tarafından tamamen azledilerek Macar Sovyet Cumhuriyeti'ni ilan edildi.

Şubat 1919'da partinin 30.000 ile 40.000 arasında değişen üyesi bulunmaktaydı.Üyeler arasında etnik azınlıklar, işsiz eski askerler ve genç entellektüeller bulunmaktaydı.

Komünist Politikalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Budapeşte kentinde bulunan Macar Sovyet Cumhuriyeti Liderleri Anıtı. Soldan sağa: Tibor Szamuely, Béla Kun, Jenő Landler.

Károly hükümetinin istifasının ardından yeni kurulmuş Sosyalist Parti,Devrimci Yönetim Kurulu adıyla bir hükümet kurdu. Bu hükümet Macar Sovyet Cumhuriyeti'ni ilan etti ve hükümet lideri Sándor Garbai ile birleşilerek Sosyalist-Komünist koalisyonu kuruldu. Fakat Dış İşleri Bakanı Kun, güçleri elinde tutmaktaydı. Kun'un gücü altında Komünistler büyük atılımlar yaptı ve Sosyal Demokrat Bakanlar günler içerisinde görevinden alındı.

İç Yapılanma Politikaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Yeni Komunist hükümet kararnameleriyle aristokrat ünvanları kaldırdı, din ve devlet işleri ayrıldı, konuşma özgürlüğü yaygınlaştırıldı, bedava eğitim, azınlıklara dil ve kültür hakları verildi.

Komünist Hükümet, ticareti ve endüstride girişimcileri devletleştirdi. Ev, ulaşım, banka, sağlık, kültürel kurumlar, 40 hektardan geniş araziler kamulaştırıldı. Komünistlere halk desteği imparatorluk sınırlarının düzenlenmesiyle yakinen bağlıydı.

Dışişleri Politikası[değiştir | kaynağı değiştir]

Mayıs ayının sonlarına doğru Macar Sovyet Cumhuriyeti hükümetinin kararıyla Albay Aurél Stromfeld, I. Dünya Savaşı sonunda imzalanan Triyanon Antlaşması ile Güney Çekoslovakya ve Slovak Sovyet Cumhuriyetine bırakılan toprakların geri alınması için harekete geçti.

Amerika ve Fransa'nın verdiği göz dağı ve Çekoslovak direnişi sonucunda Macar ordusu 17 Temmuz'dan itibaren geri çekilmeye başladı.

Slovakya yenilgisinin ardından aynı yöntemlerle Transilvanya'ya girildi fakat savaş Romanya Ordusunun hızlı ilerleyişi ve 30 Temmuz'da Budapeşte'ye girmesiyle sonuçlandı.

Devletin Düşüşü[değiştir | kaynağı değiştir]

József Pogány, devrim ordusuna konuşma yaparken
Bela Kun 1919 yılında bir konuşması sırasında


Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Further reading[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Borsanyi, Gyorgy The life of a Communist revolutionary, Bela Kun translated by Mario Fenyo, Boulder, Colorado : Social Science Monographs ; New York: Distributed by Columbia University Press, 1993.
  • Janos, Andrew C. & Slottman, William (editors) Revolution in perspective : essays on the Hungarian Soviet Republic of 1919: Published for the University of California, Berkeley, Center for Slavic and East European Studies, Berkeley, California: University of California Press, 1971.
  • Menczer, Bela "Bela Kun and the Hungarian Revolution of 1919" pages 299-309 Volume XIX, Issue #5, May 1969, History Today History Today Inc: London, United Kingdom.
  • Pastor, Peter, Hungary between Wilson and Lenin : the Hungarian revolution of 1918-1919 and the Big Three, Boulder, Colorado: East European Quarterly ; New York : distributed by Columbia University Press, 1976.
  • Szilassy, Sándor Revolutionary Hungary, 1918-1921, Astor Park. Florida, Danubian Press 1971.
  • Tokes, Rudolf Béla Kun and the Hungarian Soviet Republic : the origins and role of the Communist Party of Hungary in the revolutions of 1918-1919 New York : published for the Hoover Institution on War, Revolution and Peace, Stanford, California, by F.A. Praeger, 1967.
  • Volgyes, Ivan (editor) Hungary in revolution, 1918-19 : nine essays Lincoln : University of Nebraska Press, 1971.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Angyal, Pál (1927). "A magyar büntetőjog kézikönyve IV. rész". A magyar büntetőjog kézikönyve. http://betiltva.com/files/angyal_magyar_buntetojog_kezikonyve04.php. Erişim tarihi: 19 January 2012.