İslam Devleti
İslam Devleti, 7. yüzyılda İslamiyetin yayılmaya başlaması ile İslam peygamberi Muhammed tarafından kurulan, hilafetle yönetilen devlet. Ayrıca Arap İmparatorluğu olarak da anılır.[1][2] İslam Devleti'nin Arap Kureyş kabilesi kontrolünde olduğu dönem, 622'den 1258'deki Moğol İstilası'na[3] kadar olan Asr-ı Saadet, Dört Halife, Emeviler ve Abbasiler dönemlerini kapsar. Bununla birlikte halifelik müessesesi, Arap kökenli olmayan Memlûk ve Osmanlı dönemlerinde de devam etmiştir.
İslam Devleti, başlangıçta Arap ağırlıklı Müslüman toplumundan oluşmuştur. Zamanla civar coğrafyadaki diğer milletleri de kapsayacak şekilde büyümüş, tüm Arabistan'a, kuzey Afrika'ya ve doğu Asya'ya yayılmıştır.
Konu başlıkları |
[değiştir] Hilafet
- Ana madde: Hilafet
İslam Devleti'nin hükümdarları "halife" olarak adlandırılmıştır. Halife "arkasından başa geçen" anlamında Arapça kökenli bir kelimedir. Halifelik İslami esasların uygulandığı bir tür yönetim şeklidir.
İslam Devleti'nin yönetimi, Muhammed'in ölümü ile öncelikle Dört Halife'ye, sonrasında Emeviler'e geçmiştir.
Muhammed'den sonra başa geçen ilk hükümdarlar Müslüman toplumunun ileri gelenleri tarafından seçilirdi. Devletin kuruluşundaki yapısı, Emeviler döneminde değişmiş ve bir saltanata dönüşmüştür. Bu yapı Abbasiler, Memlükler ve Osmanlılar döneminde de devam etmiştir.
[değiştir] İlk Fitne
İlk Fitne, 656-661 yılları arasında İslam Devleti'nde ilk iç savaşın yaşandığı dönemdir.
[değiştir] İkinci Fitne
İkinci Fitne, 680 - 692 yılları arasında Emevî hakimiyetinin henüz başlarında I. Muaviye’nin ölümüyle birlikte baş gösteren karışıklık dönemidir.
[değiştir] Yıkılışı
Osmanlı İmparatorluğu'nun İslam dünyasına hakim olması ve halife ünvanının Osmanlı padişahına verilmesi ile İslam Devleti, Osmanlı İmparatorluğu bünyesinde erimiştir. Osmanlı İmparatorluğu yıkılıp Türkiye Cumhuriyeti kurulduktan sonra 3 Mart 1924 tarihinde TBMM tarafından hilafet kaldırılmıştır.
Halifelik kurumunu bünyesinde barındıran Osmanlı Devleti'ni meydana getiren topraklardaki halklar Birinci Dünya Savaşı sonrasında Osmanlı İmparatorluğu'nun yıkılması ile başlayan süreçte bağımsızlıklarını kazanarak günümüz Arap ve Müslüman devletlerinin birçoğunu meydana getirmişlerdir.
[değiştir] Kaynakça
- ^ Science in the Arab empire Aljazeera.net.Erişim: 23 Nisan 2009 (İngilizce)
- ^ The Arab Empire Of The Umayyads History-world.org. Erişim: 23 Nisan 2009 (İngilizce)
- ^ "Abbāsid Dynasty." Encyclopædia Britannica Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2010.
