İçeriğe atla

Bizans imparatorları listesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Bizans İmparatoru sayfasından yönlendirildi)
Bizans imparatorları
Eski Monarşi
Son imparator: XI. Konstantinos
İlk hükümdar I. Konstantin
Son hükümdar XI. Konstantinos
Resmi konum Büyük Saray, Blaherne Sarayı
Monarşi başlangıcı 11 Mayıs 330
Monarşi sonu 29 Mayıs 1453

Bizans imparatorları listesi, Bizans İmparatorluğu'nun imparatorları hakkında kısa ayrıntılar sağlayan ve bu uzun (330'dan 1453'e kadar) süren imparatorluğun başına geçmiş olan kişileri hepsini bir arada gösteren bir bilgi kaynağıdır. Bu genel olarak, tek başına imparatorluk yapmayan ya da kıdemli imparator unvanını hiçbir zaman taşımayan birçok Bizans hükümdarlarının isimlerini kapsamamaktadır.

Liste, Konstantinopolis (şimdiki İstanbul) başkenti olarak hüküm süren ilk Hristiyan Roma imparatoru Büyük Konstantin ile başlamaktadır. Ondan önceki Roma İmparatorlarından olan Diokletian, Nikomedya'yı başkent olacak şekilde imparatorluk yapmış ve bu sırada İmparatorluk görevine bağlı olan eski klasik cumhuriyetçi Roma kalıntılarının hepsini bir tarafa atmış ve tam bir otokrat olarak hüküm sürmeye başlamıştır. Bütün Bizans İmparatorları kendilerini Roma İmparatoru olarak görüp nitelendirmişlerdir.[1]

İmparator Herakleios (610-641) orduda kullanılan dilin Latince yerine eski Yunanca olmasına karar vermiş ve İmparatorluğun yöresel idare birimlerini themalar halinde sokmaya başlamıştır. Doğu Roma İmparatorluğunda eski Yunanca yüzyıllardır hakim konuşma dili olmasıyla beraber, bu değişiklik, resmî olarak Bizans İmparatorluğu'nun Latince dilini ve alışılagelmiş Roma devleti gelenek ve göreneklerini bir tarafa bırakması anlamına gelmiştir. Gerçekten M.S. 800'den sonra batı Avrupa'da Papalık ve Frankların hükümdarlığı olan Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu Konstantinopolis'ta bulunan bir Roma İmparatorluğu'nun otoritesini kısmen bu nedenle reddetmeye başlamışlardır.

Aşağıda sunulan bu listede bulunan imparatorların resmî unvanları Herakleios'tan önce Augustus idi ama Dominus (Hakim) adı da kullanılmakta idi. Resmî olarak, imparatorların adları

İmparator+Sezar+taht ismi+Augustus

olarak ifade edilmekte idi. Herakleios'tan sonra resmî isim eski Yunanca

Basileus (Gr. Βασιλεύς)+taht ismi

olarak ifade edilmeye başlandı. Basileus sözcüğü eskiden kral, hükümdar anlamına gelmekteydi, ama bu tarihten sonra İmparator anlamını aldı. Bundan sonra eski Yunancada diğer krallar için Regas (Lat. "Rex" sözcüğünden geliştirilmiş Gr. Ρήγας) veya Archon (Gr. Άρχων, "hükümdar") sözcüğü kullanılmaya başlanmıştır. Bizans İmparatorları için çok kullanılan diğer unvanlar Otokrat (Gr. Αυτοκράτωρ) ve daha aşırı olarak Dünya hakimi Kosmokrator (Gr. Κοσμοκράτωρ) ve Zaman hakimi "Kronokrator" (Gr. Χρονοκράτωρ) olmuştur. Diğer taraftan yüzyıllar sonra kendilerini hâlâ Roma İmparatoru olarak ünvan taşıyan Bizans İmparatorları, Katolik batı Avrupa Hristiyanları tarafından Yunanların İmparatoru olarak isimlendirilmeye başlanmıştır.

Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator
olma tarihi
İmparatorluğunun
sonu
Ölüm Notlar
I. Konstantin - Büyük Konstantin
(Gaius Flavius Valerius Aurelius Constantinus)
Augustus I. Constantius'un oğlu 27 Şubat y.280 25 Temmuz 306
I. Constantius ölümü üzerine ordusu tarafından "Augustus" olarak ilan edilmiştir.
22 Mayıs 337 *Constantius Chlorus ölümü üzerine Eboracam'de (şimdiki York, İngiltere'de) kendinin "Augutus" olduğunu ilan etmiştir.
*Uzun süren bir iç savaş sonucunda tek İmparator olmuştur.
*Hristiyanlığı kabul ettiğini açıklayıp bu dine imparatorluk onayını vermiştir.
*Konstantinopolis (İstanbul)'u sil baştan imar ettirip bu şehri imparatorluğun başkenti yapmıştır.
*Ölmeden önce imparatorluğu üç oğlu arasında bölüştürmüştür.
*Sonradan Hristiyanlar tarafından Azizlik unvanı verilmiştir.
II. Constantius
(Flavius Iulius Constantius)
I. Konstantin'in ikinci oğlu 7 Ağustos 317 22 Mayis 337
Babasının ölümü üzerine üçe bölünen Roma İmparatorluğu'nun en doğu parçasını miras olarak almıştır.
5 Ekim 361
Bir askerî seferde iken hastalıktan ölmüştür.
*Miras yolu ile İmparatorluğun en doğuda bulunan parçasının hükümdarlığını almış; diğer iki parçasını idare eden iki kardeşi ölünce tek Roma İmparatoru olmuştur.
*Babasının ölümü üzerine yakın aile mensuplarını öldürtmüş ve diğer rakip olabilecek aile üyelerini elimine etmek için çabalar göstermiştir.
*II. Konstantius'un son saltanat yıllarına hayatta kalan en son kuzeni olan Julianus, imparatorluk idaresine başkaldırmıştır.
Julianus Apostatata - Dönme
(Flavius Claudius Iulianus)
Konstantius Chlorus'un torunu;
II.Constantius'un kuzeni.
Mayıs 332 5 Ekim 361
Galya'da ordusu tarafından imparator ilan edilmiştir; II. Konstantius'un âni ölümü ile meşru imparator olmuştur.
28 Haziran 363
Savaş sırasında aldığı yaralardan ölmüştür.
*I. Konstantin'in oğlu olan Julius Konstantius'un babası değişik, annesi bir erkek kardeşidir. Annesinin doğum sırasında ölümü ve babasının I. Konstantin'in oğulları tarafından öldürülmesi ile yetim kalmış ve II. Konstantius tarafından evlatlık olarak yetiştirilmiştir.
*Sezar unvanı ile Galya'ya gönderilmiş; bu eyaleti iç isyan ve dış hücumlardan koruyarak iyi idare etmiştir.
*Sonunda II. Konstantius aleyhine başkaldırmış; ordusu tarafından Augustus olarak ilan edilmiş ve İtalya'nın kontrolünü eline geçirmiştir.
*II. Konstantius'un bir seferde iken beklenmedik bir hastalıktan ölümü üzerine tüm imparatorluk idaresi eline geçmiştir.
*Sasaniler'e karşı bir savaşta aldığı yaralar nedeniyle ölmüştür.
*Hristiyanlığı bırakıp tekrar Roma putperestliğini ve tanrılarını kabul etmesi dolayısıyla Hristiyanlar tarafından Dönme Julianus adı verilmiş ve Avrupa tarih eserlerinde yerilmiştir.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator
olma tarihi
İmparatorluğun
sonu
Ölüm Notlar

Hanedansız (363-364)

[değiştir | kaynağı değiştir]
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
Jovian
(Flavius Claudius Iovianus)
Julian'ın Doğu ordusu içinde bulunan Muhafızlar komutanı c.332 28 Haziran 363
Julianus'un ölümü üzerine ordusu tarafından imparator seçilmiştir.
17 Şubat 364
Konstantinopolis'e dönüş yolculuğu sırasında ölmüştür.
*Julianus'un bir vasiyet bırakmadan ölmesi üzerine ordusu tarafından seçilmiş daha önce pek önemi olmayan bir kişidir.
*İmparator olarak yaptığı en önemli icraat Sasaniler'le bir barış antlaşması imzalayarak Roma ordusunun başkente dönmesini sağlamak olmuştur. Bu anlaşma ile Roma idaresindeki doğu toprakları Sasanilere bırakılmıştır.
*Orduyla başkente dönüş sırasında Konstantinopolis'e varmadan ölmüştür.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
I. Valentinianus
(Flavius Valentinianus)
Julianus ve Jovian emri altında bir subay 321 26 Şubat 364
Jovian'ın ölümünden sonra askerler tarafından seçilmiştir.
17 Kasım 375
Beyin kanamasından ölmüştür.
*İmparatorluk tahtına çıkışından hemen sonra kardeşi Valens'in ortak imparator olarak hüküm sürmesine karar vermiş ve Roma İmparatorluğu'nu aralarında ikiye bölmüşlerdir.
*Ondan sonra Valentinianus yalnız Batı Roma'da saltanat sürmüştür.
*İmparatorluğu sırasında Roma ülkesi defalarca Barbar kavimler tarafından hücuma ve talana uğramıştır.
*Kuadi kavminin Roma topraklarını işgal etmesine kızgınlığı ölümüne yol açan beyin kanaması geçirmesine neden olmuştur.
Valens
(Flavius Iulius Valens)
Roma ordusunda küçük rütbeli bir subay; I.Valentinianus'un erkek kardeşi 328 28 Mart 364
Kardeşi tarafından atanmıştır
9 Ağustos 378
(Şimdiki Edirne) Hadrianapolis (Edirne) Muharebesi'nda öldürülmüştür.
*En son gerçek Romalı olarak adlandırılmıştır. Kardeşi I. Valentinianus tarafından Doğu İmparatorluğu'nu idare etmek için seçilmiştir.
*Saltanat döneminde pek etkisiz kalmıştır; hatta imparatorluk iddiası güden Procopius adlı bir isyancının kendini imparator ilan etmesini takiben tahtını bırakıp intihar etmeye kalkmış, ancak halkın müdahalesi üzerine intihardan vazgeçmiş ve tahta geri dönmüştür.
*Romalılar için tam bir felaket olan Hadrianapolis (Edirne) Muharebesi'nda öldürülmüş ve ordularının hemen tümü Got kavmi istilacıları tarafından imha edilmiştir.
Gratianus
(Flavius Gratianus)
I.Valentinianus'in oğlu; Valens'in yeğeni 18 Nisan/23 Mayıs 359 9 Ağustos 378
Valens'in ölümü üzerine Doğu İmparatorluğu kendine miras kalmıştır.
19 Ocak 379
I. Theodosius'u Doğu İmparatoru olarak atamıştır
25 Ağustos 383

Magus Maksimus isyanı sırasında bir suikasta maruz kalıp öldürülmüştür.

*Valens'in ölümü üzerine Doğu İmparatorluğu kendine miras kalmıştır.
*Ertesi yıl generallerinden biri olan Theodosius'u Doğu İmparatoru olarak atamıştır.
*375-383 yılları arasında II. Valentianus'la ortak imparator olarak Batı İmparatorluğu yapmıştır.
I. Theodosius
(Flavius Theodosius)
Aristokrat ve ordu komutanı; Gratianus'un kayınbiraderi 11 Ocak 347 19 Ocak 379
Gratianus tarafından atanmıştır.
17 Ocak 395
*Hadrianapolis (Edirne) Muharebesi felaketinin etkileri ile uğraşacak bir sadık bir müttefik isteyen Gratianus tarafından Doğu İmparatoru olarak atanmıştır.
*Barbar asıllı paralı askerleri Roma ordusuna alarak Doğu ordularını yenilemiştir.
*Gratianus ve II. Valentinianus'un ölmeleri üzerine Batı İmparatorluğunu da üzerine almıştır.
*De facto olarak tüm Roma İmparatorluğu'nu idare eden son imparator olmuştur.
*Hristiyanlığı Roma İmparatorluğu'nun resmî dini olarak kabul etmiştir.
Arcadius
(Flavius
Arcadius
)
I. Theodosius'un oğlu 377/378 17 Ocak 395
I. Theodosius ölümü üzerine
1 Mayıs 408 *Karısı Aelia Eudoksia ile yüksek devlet memurlarının elinde kukla olan zayıf bir imparatordur.
*Batı İmparatoru olan Honorius'un erkek kardeşidir.
II. Theodosius
(Flavius Theodosius)
Arcadius'un oğlu 10 Nisan 401 1 Mayıs 408
Arkadius'un ölümü üzerine
28 Temmuz 450
Attan düşme kazası
*Kız kardeşi Pulcheria'nin devamlı etkisi altında kalmıştır.
*414'te Pulcheria kendini "Augusta" olarak ilan etmiştir.
*Kız kardeşinin koyu Hristiyan inancı yüzünden İmparatorluk içinde yaşayan gayri-Hristiyan ahali devamlı baskı ve eziyet altında kalmışlardır.
*Saltanat yıllarında Konstantinopolis şehri surlarını geçilmez şekilde yenilenmiş ve bu surlara Theodosius surları adı verilmiştir. 425'te Konstantinopolis'te yeni bir üniversite açmıştır.
*Yeni bir hukuk ve kanun kodeksi (Theodesius kodeksi) hazırlatmıştır.
*450'de attan düşerek ölmüş ve imparatorluğu kız kardeşine miras bırakmıştır.
Pulcheria
(Aelia Pulcheria)
Arcadius'un kızı; II. Theodosius'un kız kardeşi 19 Ocak 399 28 Temmuz 450
II. Theodosius'un ölümü üzerine
Temmuz 453 *Babası Arcadius'un ölümü üzerine Pulcheria çok büyük siyasi güç kazanmıştır. Barbar asıllı olan Aspar'ın Doğu İmparatorluğu "Askerlerin Komutanı" olarak atanmasından sorumludur; Aspar bu güçlü görevini sadece kendi menfaatleri için kullanmıştır.
*Çok koyu bir Hristiyan inancı olduğu için kardeşini Hristiyan değerlere göre imparator olmaya zorlamıştır.
*441'de saraydan zorla ayrılması gerekince bir manastıra çekilip rahibe olmuştur.
*Ancak kardeşinin ölümü üzerine tekrar saraya dönüp siyasi gücü eline geçirmiştir.
*Sonra Marcianus ile evlenmiştir ve bir çift olarak 453'e kadar Doğu İmparatorluğu'nu idare etmişlerdir.
*Ölümünden sonra Doğu Hristiyan Ortodoks Kilisesi tarafından Azize olduğu ilan edilmiştir.
Marcianus
(Flavius Marcianus)
Asker, siyaset adamı, Pulcheria'nın kocası 396 450
Pulcheria ile evlenmesi üzerine
Ocak 457
Bir seyahatte iken kangrenden ölmüştür.
*Pulcheria ile evlenmesi üzerine imparatorluk tahtına yükseltilmiştir.
*Gerçek siyasi güç olan Aspar tarafından da tutulmuştur.
*Hükümdarlığı sırasında Doğu İmparatorluğu'nun son 75 yıllık siyasi ve askerî sorunlarını çözmüş ve Hun Kralı Attila'ya engel olabilmiştir.
*Fakat Batı İmparatorluğu'nu kendi haline bırakmıştır.
*Ölümünden sonra Doğu Hristiyan Ortodoks Kilisesi tarafından Aziz olarak kabul edilmiştir.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
I. Leo
Trakyalı
(Flavius Valerius Leo)
Asker 401 7 Şubat 457
Ordunun başkomutanı olan Aspar tarafından seçilmiştir.
18 Ocak 474
Dizanteriden ölmüştür
*Aspar tarafından bir kukla hükümdar olması için seçilmiştir. Fakat I. Leo buna karşı çıkmış ve Aspar'ın gücünü kırmıştır.
*Bunun için İsauryalı kavimlerle anlaşmış ve onların lideri olan Tarasicodiska, I. Leo'nun kızı olan Ariadne ile evlenmiş ve ismini bir Romalı ismine Zeno olarak değiştirmiştir.
*Zamanında Kartaca, Tunus'taki Vandal Krallığına karşı yapılan başarısız bir sefer, imparatorluk için çok büyük kayıplara neden olmuştur.
*I. Leo Büyük Teoderik'i sarayında yetiştirmiştir.
*Konstantinopolis Patriği tarafından taç giydirilen ilk Roma İmparatoru'dur.
II. Leo
(Flavius Leo)
I. Leo'nun torunu 467 18 Ocak 474
Dedesi I. Leo'nun yerini almıştır.
17 Kasım 474
Bilinmeyen bir hastalıktan ölmüştür. Zehirlendiği de söylenmiştir.
*Babası Zeno, annesi (I. Leo'nun kızı olan) Ariadne idi. Büyükbabasının ölümü üzerine imparatorluk tahtına çıkmıştır.
*Söylentilere göre annesi tarafından zehirlenerek babası olan Zeno'nun tahta çıkması sağlanmıştır.
Zeno
(Flavius Zeno)
(Doğum adı Tarasicodissa)
İsaurialı bir kavim asıllı bir Romalı general;
'I. Leo'nun damadı;
II.Leo'nun babası
y.425 Ortak İmparator: 9 Şubat 474
Oğlu II. Leo tarafından atanmıştır.
Tek başına İmparator: 17 Kasım 474
II. Leo'nun ölümü üzerine onun yerine geçmiştir.
9 Ocak 475
I. Leo'nun kayınbiraderi olan Basiliscus tarafından tahttan indirilmiştir.
9 Nisan 491 *İsaurialı kavimlerin başkanlarından biridir ve Aspar'in gücünü kırmada I. Leo'ya destek sağlamıştır.
*Buna desteğe karşılık olarak I. Leo'nun kızı olan Ariadne evlenmesine izin verilmiş ve bu evlikten, sonradan II. Leo olan, bir oğulları olmuştur.
*II. Leo'nun ölümü üzerine tahta çıkmıştır, ancak bir barbar kavminden geldiği için, halk tarafından tutulmamıştır.
*Kayınvalidesi Verina ve onun erkek kardeşi Basiliscus tarafından tahtından indirilmiştir.
Basiliscus
(Flavius Basiliscus)
Ordu generali; I. Leonun kayınbiraderi 9 Ocak 475
Zeno'dan iktidarı gasp etmiştir.
Ağustos 476
Zeno tarafından tahttan indirilmiştir
476/477 *I.Leo'nun karısı olan Verina'nin erkek kardeşidir.
*I. Leo tarafından yardım görmüş ve Kartaca'daki Vandal Krallığı üzerine gönderilen bir büyük askerî seferin komutanlığına atanmış ama yeteneksizliği nedeniyle büyük bir yenilgi almıştır.
*Saltanatının başında halkça tutulan Basiliscus kendini tutanların ve Konstantinopolis halkının desteğini zamanla kaybetmiştir.
*Bunda, bir bakımdan şanssızlık önemli olmakla beraber, bağdaşıklarına gösterdiği duygusuz davranışları ve birçok kişi tarafından reddedilen dinsel Monofizit (İsa'nın tek karakterli oluşu) görüşleri olması da önemli rol oynamıştır.
*Bağdaşıkları tarafından terk edilmiş; şehre bir ordu ile geri dönen Zeno ile yaptığı savaşı kaybetmiştir.
*Hapiste aç bırakılıp açlıktan ölmüştür.
Zeno,
ikinci defa tahta geçmesi
(Flavius Zeno)
(Doğum adı Tarasicodissa)
İsaurialı bir kavim asıllı bir Romalı general;
I.Leo'nun damadı;
II. Leo'nun babası
y.425 Ağustos 476
Tekrar tahtı eline geçirmiştir.
Basiliscus'u tahtından indirmiştir.
9 Nisan 491 *Orduyu kendi etrafında topladıktan sonra imparatorluk tahtına zorla geçmiştir.
*Kısa bir zaman sonra, zaten Batı gerçekte Barbarların idaresinde iken ve Batı Roma İmparatoru Romulus Augustulus'un otoritesi neredeyse yokken Romulus Austustulus'u resmen tahtından indirerek güya Roma İmparatorluğu'nu tekrar birleştirmiştir.
*Fakat saltanat idaresi çok zayıf kalmıştır; buna rağmen Doğu Roma'yı önceki imparatorların idaresi altındaki durumundan daha güçlü yapmıştır.
Anastasius
(Flavius Anastasios)
("Silentiarius") görevli saray memuru;
I. Leonun damadı
y.430 11 Nisan 491
Zeno'nun dul kalmış karısı Ariadne tarafından seçilmiştir.
9 Temmuz 518 *İyi bir namı olan bir saray memuru iken I. Leo'nun kızı ve Zeno'nun dul kalmış karısı tarafından imparator adayı olarak seçilmiş ve sonra onunla evlenmiştir. Vergileri indirdiği için önce halk tarafından tutulmuştur.
*Fakat hayatının son yıllarında dinsel Monofizit (İsa'nın tek karakterli oluşu) görüşleri olup aynı inançta olanları kayırması dolayısıyla halkın güvenini kaybetmiştir.
*Saltanatı sırasında askeri liderlik gösterememesi doğuda Sasaniler ve Romalılar arasında çok yıpratıcı ve hiç kazanç sağlamayan bir savaşın devamına ve batıda ise Balkanların, Slav ve Bulgar kavimleri tarafından talan edilmesine neden olmuştur.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
I. Justinus
(Flavius
Iustinus
)
I. Anastasius zamanında general ve Şehir Muhafızları komutanı y.450 Temmuz 518
I. Anastasius'un ölümü üzerine ordu ve halk tarafından seçilmiştir.
1 Ağustos 527 *Okuma yazma bilmez bir İliryali köylü asıllı olup Şehir Muhafızları askerî birliği içinde yükselmiş ve bu birliğin komutanı olmuştur.
*I. Anastasius'un ölümü üzerine bu mevki ve cömertçe verdiği rüşvetler dolayısıyla imparatorluk tahtını eline geçirmeyi başarmıştır.
*Hükümdarlığı döneminin en önemli olayları Ostrogotlar ve Sasaniler'le yapılan devamlı çatışmalardır.
I. Justinianus
(Flavius Petrus Sabbatius Iustinianus)
I. Justinus'un yeğeni ve mirasçısı 482/483 1 Agustos 527
I. Justinus'un ölümü üzerine imparatorluk tahtı miras olarak kalmıştır.
13/14 Kasım 565 *I. Justinus'un kız kardeşi, Vigilantia'nın oğlu olup o zamanlar orduda rütbesi yükselen dayısı tarafından evlat edinilerek Konstantinopolis'e getirilmiştir.
*Burada çok iyi bir eğitimden geçmiştir.
*525'te çok kurnaz ve üstün yetenekli bir 'demimod' olan Theodora ile evlenmiş ve karısı, hayatta bulunduğu müddetçe, tahtın arkasında bulunan güç olarak hareket etmiştir.
*Justinianus İtalya, Adriyatik Denizi kıyıları, Kuzey Afrika ve İspanya'ya gibi büyük bölgeleri tekrar imparatorluk idaresine aldığı için defalarca "en son Romalı imparator" olarak da anılmaktadır. Ancak bu tekrar zapt etme süreci içinde idaresi altına giren bölgelerde büyük maddi hasarlara sebep olmuştur.
*532'de Konstantinopolis Ortodoks Patriklik bazilikası olarakAyasofya'nın yapılmasını emretmiştir.
*Bu "Roma İmparatorluğu'nun Yenilenmesi" süreci Avrupa'nın büyük bir kısmına Justinianus Veba Salgını adı verilen büyük bir veba salgının yayılması ve imparatorluk nüfusunun çok büyük bir oranının ölmesi ve hayatta kalanların maddi güçlerini yitirmeleri ile son bulmuştur.
*I. Justinianus'un bir diğer ölmez eseri Roma hukukunu bir araya toplayan ve bundan sonra yüzyıllarca Avrupa hukukuna temel olan "Corpus Juris Civilis" adlı hazırlattığı kodekstir.
*I. Justinianus'un her ne kadar batının büyük bir kısmında Romalı idaresinin tekrar yenilenmesi ve Roma hukukunun temel eserinin sağlanması için övülmesi gerekmekte ise de halefi olan II. Justinus'a çok kötü bir miras bıraktığı unutulmamalıdır. *Genişleme nedeniyle imparatorluk kaynakları çok büyük alanlara aşırı olarak yayılmış; ordunun gücü aynı oranda gelişmediği için zayıflamış ve imparatorluk ekonomisi sakatlanmıştır.
II. Justinus
(Flavius Iustinus Iunior)
I. Justinianus'un yeğeni ve varisi y.520 14 Kasım 565
'I. Justinianus'un ölümü üzerine imparatorluk tahtı miras olarak kalmıştır.
5 Ekim 578 *I. Justinianus'un kız kardeşi Vigilantia'nın oğlu olup dayısının ölümü ile onun vârisi olarak İmparatorluk tahtına geçmiştir.
*568'de İtalya, barbar bir kavim olan Lombardlar tarafından ağır bir şekilde işgal edilmiştir.
*Suriye, Sasaniler'in eline geçmiştir.
*Avarlar'a haraç vermeyi kabul etmediği için onlar üzerine çok yorucu ve masraflı bir sıra askerî sefer yapma gerekmiş ve bunlardan hiçbiri de kesin sonuç doğurmamıştır.
*En sonunda imparatorluk görevlerinin doğurduğu stres kendini o kadar fazla bunaltmıştır ki arkadaşı general Tiberius'u ortak imparator olarak atamıştır ve en sonunda aklını kaybetmiştir.
*I. Justinianus'un parlak saltanatıyla karşılaştırınca II. Justinus pek iç karartıcı bir halef olarak görülür.
II. Tiberius
(Flavius Tiberius Constantinus)
"comes excubitorum" (yani İmparatorluk Muhafızlar Birliği'nin Kontu)
;
II. Justinus'un arkadaşı ve resmen evlatlığı
y.520 5 Ekim 578
II. Justinus'un ölümü ile imparator olmuştur.
14 Ağustos 582
Mauricius tarafından zehirlenip öldürüldüğü söylenmiştir.
*II. Justinus'un bir arkadaşı olup imparator stresten aklını kaybetmekte iken 574'te II. Justinus'un karısı olan İmparatoriçe Sophia'nın resmî tavsiyesi üzerine ortak imparator olarak atanmıştır. 578'de II. Justinus'un ölümüne kadar gerçekte imparatorluk görevleri Sophia ve Tiberius tarafından yürütülmüştür.
*578'de tam yetkilerle imparator olmuştur.
*Ermenistan'da Sasaniler'i yenilgiye uğratmıştır.
*İspanya ve Kuzey Afrika'da Doğu Roma idaresinde bulunan bölgelerin korunmasını sağlanmıştır.
*Balkanlar'da ise Slav kavimlerinin devamlı hücumlarını ve talanlarını önlemekte başarısız kalmıştır.
*582'de hastalandığı zaman damadı olan Mauricius'u varisi olarak ilan etmiştir. Bundan hemen sonra ölmesi şüpheli görülmüş ve varisi tarafından zehirlenip öldürüldüğü söylentileri ortalığa yayılmıştır.
A Mauricius
(Flavius Mauricius Tiberius)
(Mauricius)
Kapadokya asıllı orduların başkomutanı; II. Tiberius'un damadı 539 14 Ağustos 582
Kayınpederi II. Tiberius'un ölmesi üzerine onun varisi olarak imparatorluk tahtına geçmiştir.
Kasım 602
Phokas tarafından tahtından feragat etmeye zorlanmıştır.
27 Kasım 602
Phokas tarafından idam edilmiştir.
*Doğu Roma İmparatorluğu'nun üstün başarılı generallerinin başında gelir.
*581'de Sasaniler'i büyük bir yenilgiye uğratmıştır.
*582'de II. Tiberius'un kızı olan Konstantina ile evlenmiş ve aynı yıl II. Tiberius'un ölümü nedeni ile İmparator olmuştur.
*Sasaniler'e karşı olan savaşları 591'e kadar devam ettirmiş ve o tarihte Sasani tahtına Bizans'ta sürgünde bulunan II. Hüsrev'in geçmesini sağlayarak Sasaniler'le barış anlaşması imzalanmıştır.
*Balkanlarda Avar ve Slavlar'a karşı askerî seferler yapmış ve bu istilacılara karşı başarılı sonuçlar elde etmiştir.
*İtalya'da ve Kuzey Afrika'da, sivil ve askeri idareyi birleştiren olağanüstü otonom valilik şeklinde Eksarhlık idareleri kurmuş ve böylelikle bu bölgelerde Doğu Romalı idaresinin daha etkili olarak bölgeleri korumasına imkân sağlamıştır.
*İmparatorluk dönemi Doğu Roma'nın son parlak dönemi olmuştur; çünkü aynı zamanda hem Doğu Roma İmparatorluğu hem de Sasani Devleti zayıflama emareleri göstermeye başlamıştır.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar

Hanedansız (602-610)

[değiştir | kaynağı değiştir]
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
Phocas
(Flavius Phocas)
Balkan ordusunda bir gedikli subay olup imparator Mauricius aleyhine bir isyanın elebaşı olmuş ve imparatoru tahtından indirmiştir. ? Kasım 602
Mauricius'e karşı isyandan sonra tahtı eline geçirmiştir.
610

Herakleios tarafından idam edilmiştir.

*Roma ordusunda düşük rütbeli bir subay iken, İmparator Mauricius tarafından yorgun olan ordunun Tuna'nın Roma'ya ait olmayan ve korunmayan tarafında kışı geçirmesine emir verilmesi ve bir kış seferinin planlanması üzerine ordunun Mauricius aleyhine isyana geçmesine elebaşılık etmiştir.

*Bu isyan üzerine Mauricius İmparatorluk tahtından çekilmiş ve Phocas kendini İmparator seçtirmiştir. *İlk icraatı eski imparatoru ve çocuklarını idam ettirmek olmuştur. *Başlangıçta vergileri indirdiği ve bir sıra reform uyguladığı için halk tarafından tutulmuştur. Fakat saltanatı sırasında doğuda geleneksel Roma sınırları gerilemeye başlamış; Sasaniler Roma doğu sınır eyaletlerinde isyanlara destek vererek Roma aleyhine sınırlarını genişletmişlerdir. *Sonunda Phocas otoritesini kaybetmiş; Herakleios kendini Roma İmparatoru olarak ilan etmiş ve Phocas'ı idam ettirmiştir.

Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar

Herakleios hanedanı (610-711)

[değiştir | kaynağı değiştir]
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
Herakleios
(Ηράκλειος, Hērakleios) Herakleios (Flavius Heraclius)
Kartaca Afrika Eksarhlığı valisi olan Yaşlı Herakleios ile Phocas'ı tahttan indirmiştir. y.575 5 Ekim 610
Phocas aleyhinde bir isyan sonucu imparatorluğu eline geçirmiştir.
11 Şubat 641 *İmparatorluğa Phocas'a karşı hazırladığı başarılı isyandan sonra geçmiştir.
*Sasaniler ve Avarlar'la yaptığı uzun savaşlardan rakiplerini çok zayıflatarak galip olarak çıkmıştır.
*Ama imparatorluk döneminin sonunda Suriye, Filistin ve Mısır'ın yeni ortaya çıkan İslam Halifeleri tarafından zapt edilmelerini önleyememiştir.
*İmparatorluk arazisini korumak için thema adı verilen yöresel idare sistemini organize eden imparatordur.
*İmparatorluğun resmî dili olan Latincenin bırakılıp Eski Yunanca'nın imparatorluk resmî dili olması kabul edilmesi de onun saltanatına rastlar.
*İmparatorluğun ortak imparator olarak iki oğlu olan III. Konstantinos ve Heraklonas tarafından idare edilmesini vesayet etmiştir.
III. Konstantinos
(Ηράκλειος (νέος) Κωνσταντίνος, Herakleios Novos Kōnstantinos)
(Heraclius Novus Constantinus)
Herakleios'un en büyük oğlu 3 Mayıs 612 11 Şubat 641
Herakleios'un ölümü üzerine Heraklonas ile birlikte ortak imparator olarak tahta geçmiştir.
24/26 Mayıs 641
Martina tarafından zehirlenerek öldürüldüğü söylentisi yayılmıştır.
*613'te babası tarafından ortak İmparator olarak atanmıştır; ama tam yetkilerle imparatorluk görevi ancak babasının ölümünden sonra eline geçmiştir.
*Tahta geçişinden hemen sonra ölmüştür.
*İmparator olarak başardığı tek önemli iş oğlu olan II. Konstans'ın imparatorluk haklarının korunmasını orduya rüşvet vererek sağlaması olmuştur.
*Üvey annesi olan Martina'nın III. Konstantin'i zehirlediği söylentilerinin yayılması Martina'nın ve onun oğlu olan Heraklonas'ın iktidarı kaybetmelerine yol açmıştır.
Heraklonas
(Κωνσταντίνος Ηράκλειος, Kōnstantinos Herakleios) Heraclianus (Constantinus Heraclius)
Herakleios'un en küçük oğlu 626 11 Şubat 641
Herakleios'un ölmesi üzerine III. Konstantinos ile birlikte ortak imparator olarak tahta geçmiştir.
Eylül 641
Senato tarafından tahttan indirilmiştir.
y.641
Sürgünde ölmüş olduğu sanılmaktadır.
*638'de babası tarafından ortak imparator olarak atanmıştır; fakat imparatorluk yetkilerini babasının ölümüne kadar yüklenmemiştir.
*Kardeşinin ölümüne kadar ortak imparator olarak görev yapmış; sonra kısa süre için tek imparator olmuştur.
*Bir ordu isyanını bastırmak için yeğeni III.Konstans'ı ortak imparator atamıştır.
*Ancak Konstantinopolis halkı, annesi Martina ile birlikte kardeşini elimine ettiklerine inanmakta ve kendisine güvenmemekteydi.
*Eylül'de Senato kendisini ve annesini görevlerinden atmış; her ikisine de dinsel törenle ağır cezalar uygulanmasına karar vermiş, Heraklonas'ın burnu, Martina'nın dili kesilmiş ve her ikisi de Rodos Adası'na sürgüne gönderilmişlerdir.
II. Konstans
(Κώνστας Β', II. Kōnstas);
doğuşta Herakleios Constantine
(Ηράκλειος Κωνσταντίνος, (Herakleios Kōnstantinos) ;
sonra "Sakallı Konstantin" (Κωνσταντίνος Πωγωνάτος, Kōnstantinos Pogonatos)
Herakleios Constantine; Herakleios Constantinus
III. Konstantinos'un oğlu 7 Kasım 630 641
Hereklonas tarafından ortak İmparator yapılmış; sonra aynı yıl içinde tek başına İmparator olmuştur.
15 Eylül 668
Büyük bir olasılıkla isyancı Mizizios'un emirleriyle bir suikast sonucu öldürülmüştür.
*Bir askeri isyanı bastırmak için amcası Heraklonas tarafından ortak imparator olarak atanmıştır; buna rağmen Heraklonas imparatorluk tahtından indirilene kadar isyan devam etmiştir.
*Bundan sonra II. Konstans tek imparator olarak tahtta kalmıştır.
*İmparatorluğu sırasında Mısır tümüyle Arapların eline geçip kaybedilmiş ve Kartaca ise geçici bir zaman için kaybedilmiştir.
*Balkanlar'da imparatorluk sınırlarını stabilize etmiştir.
*Kardeşi olan Theodosius'u idam ettirdikten sonra, Konstantinopolis halkı tarafından en çok nefret edilen kişi olmuştur.
*Bu nedenle II. Konstans şehri terk edip Sicilya'da Sirakoza kentine gitmiş ve hayatının sonuna kadar orada yaşamıştır.
*Sirokoza'yı imparatorluğunun başkenti yapmak istediği söylentileri yayılmaya başlayınca, bir gün hamamda iken bir suikasta maruz kalıp öldürülmüştür.
*Sarayında bulunan bir soylu olan Mizizios Sicilya'da birkaç ay süren bir askeri imparatorluk idaresi kurmuştur.
Mizizios Düzmece imparator Bilinmiyor. 668 669 *Gnuni sülalesi mensubu.
*Sicilya'da imparator olarak ilan edilmiş ve orada birkaç ay hüküm sürmüştür.
*IV. Konstantinos ile çatışma sonucu öldürülmüştür.
IV. Konstantinos
(Κωνσταντίνος, Kōnstantinos) Konstantin
(Konstantinos)
II. Konstans'ın oğlu 652 15 Eylul 668
II.Constans'ın katlinden sonra tahta geçmiştir.
Eylul 685
Dizanteriden ölmüştür.
*Babasının katlini takiben imparator olmuş ve hemen hiçbir hakkı olmadan imparatorluk iddia eden Mizizios'un Sicilya'da çıkarttığı isyanı bastırması gerekmiştir.
*İmparatorluk döneminde, 672 ve 678'de, Konstantinopolis iki defa Arap donanmalarının hücumuna uğramıştır ve bu düşman donanmaları Rum Ateşi kullanılarak geri püskütülmüşlerdir.
*Ancak, Symrna (şimdiki İzmir) ve Cyzicus (şimdiki Erdek yakını) gibi, bazı sahil şehirleri Arapların işgaline uğramışlardır.
*Bu durumdan faydalanan Bulgarlar Meosia'da bir devlet kurmayı başarmışlar ve IV. Konstantinos bu yeni devlete haraç vermeye başlamak zorunda kalmıştır.
*İmparatorluk döneminde toplanan [[Üçüncü Konstantinopolis Konsili|Altıncı Ekümenik Konsil kararları ile Hristiyan kilise hiyerarşisi resmen monetelitizm (İsa'nın tek iradesi olması inancı) doktrinini kınamış ve yasaklamıştır.
II. Justinianos IV. Konstantinos'un oğlu 669 681'de ortak imparator
; 685'te tek İmparator.
695
Bir askerî isyan sonucu tahttan indirilmiştir.
Aralık 711 Emevi halifeliğine verilen yıllık haracı artırarak Kıbrıs'ta bir Arap Halifeliği ile Bizans Devleti kondomininyum'u idaresi başlamıştır.
*Makedonya bölgesindeki Slav kabilelerin isyanlarını bastırıp kabile mensuplarını Anadolu'ya yerleştirmiştir.
*Emeviler'e karşı tekrar bir savaş başlatıp, onların işgali altında bulunan Ermenistan'ı kaybetmelerine neden olmuştur.
*Kafkaslardaki Roma İberyası eyaletlerinden gelen gelirler iki devlet arasında (Ermenistan ile Bizans arasında) bölüştürülmeye başlanmıştır.
*Bundan kısa bir zaman sonra imparatorluk tahtından indirilmiştir.
Leontios Düzmece imparator Bilinmiyor. 695 698
Bir askerî isyanla tahttan indirilmiştir.
705 *İsauriya asıllı ve strategos rütbesinde bir idareci. Heladik Theması'nın ordusunu II. Justinianos'ı tahtından indirmek için kullanmıştır.
*Kartaca şehrini Emevi halifesi Abdülmelik'e birakmıştır.
*Şehrin idaresini kısa bir müddet sonra tekrar eline geçirildiyse de 698'deki Kartaca Savaşı'nı kazanan Emeviler Bizans'ın Kartaca Afrika Eksarhlığı idaresine son vermişlerdir.
*Savaşı kaybetmiş olan Bizans donanması ve sefer ordusunun kalanları Leontios aleyhine isyan çıkartıp onu tahtından indirmişlerdir.
*705'te II. Justinianos tarafından idam edilmiştir.
III. Tiberius Düzmece imparator Bilinmiyor. 698 705
Bulgarlar tarafından desteklenen bir isyan sonucu tahttan indirilmiştir.
705 *Alman asıllı bir donanma subayı olup Kartaca'ya gönderilen bir sefer ordusunun kalıntılarının başarı kazanan isyanının elebaşısı idi.
*Abdülmelik ile savaş her iki tarafın da bazen başarılar, bazen kayıplar vermeleri ile sonuçsuz olarak devam etmiştir.
*Bulgar kralı Tervel'in askerî desteğini kazanmış olan II. Justinianos tarafından tahttan indirilmiş ve kısa bir dönem sonra idam edilmiştir.
II. Justinianos IV. Konstantinos'un oğlu 669 705 711
Askerî isyan sonucu tahttan indirilmiştir.
Aralık 711 *İmparatorluk tahtını yeniden Bulgar kralı Tervel'in askerî desteği ile eline geçirmiştir. Tervel'e yardımından dolayı Balkanlarda bulunan bazı bölgeleri vermiştir.
*798'de ise Tervel'e bir askeri seferle hücum ederek bu elinden çıkardığı bölgeleri geri almaya girişmişse de sefer başarısız kalmış ve yeni bir barış düzenlenmiştir.
*Emeviler Kilikya'yı ellerine geçirmişler ve Kapadokya'ya kadar sızan akınlar yapmışlardır.
*IV. Konstantinos birkaç yıl sürgün olarak kalmış olduğu Cherson şehrine çok ağır cezalar uygulamaya başlamış; Cherson'da bulunan askerî birlikler bu nedenle isyan etmişlerdir.
*II. Justinianos isyanı bastırmak için kendi birlikleri ile isyancılar üzerine hücum etmiş; fakat kendisi isyancıların eline esir düşmüş ve onlar tarafından hemen idam edilmiştir.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar

Hanedansız (711-717)

[değiştir | kaynağı değiştir]
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
Filippikos Ermeni asıllı bir general; II.Justinian'ı tahttan indirmiştir. Bilinmiyor. Aralık 711 3 Haziran 713
Bir askerî isyanla tahttan indirilmiştir.
8. yüzyıl sonlarında *Monotelit (yani İsa'nın tek bir iradesi olduğuna inanır).
*II. Justinian'a karşı Cherson Themalı askerlerin çıkardıkları başarılı bir isyanın elebaşısı olmuştur.
* Üçüncü Konstantinopolis Konsili'nin kabul ettiği kilise kanunlarını iptal etmiştir.
*Hem Bulgar Kralı Tervel hem de Emevî Halifesi I. Velid karşısında askerî yenilgilere uğramıştır.
*Trakya Opsidian Theması askerleri tarafından bir isyan sonunda tahtını kaybetmiştir. Tahttan indirildikten sonra gözleri kör edilmiştir.
II. Anastasios Bürokrat; Filippikos'un imparatorluk katibi Bilinmiyor Haziran 713 Kasım 715
Bir askerî isyan sonunda tahttan indirilmiştir.
718 *Üçüncü Konstantinopolis Konsili'nin kabul etmiş olduğu kilise kanunlarını tekrar geri getirmiştir.
*Orduya disiplin uygulama girişiminde bulunmuş ve daha önceki ordu isyanlarını çıkartan subayları idam ettirmiştir. Bu sefer tekrar Trakya Opsidikan Theması askerleri isyan etmiş ve onu tahttan indirmişlerdir.
*Bir zamanlar keşiş olarak bir Selanik'te bir manastıra çekilmiştir.
*718'e III.Leo aleyhine Bulgarlar tarafından desteklenen bir isyana liderlik etmiştir. III.Leo taraftarı askerler tarafından yakalanmış ve idam edilmiştir.
III. Theodosios Bir yüksek maliye memuru
Trakya Opsikian Thema'sı için vergi memuru
Bilinmiyor. Mayıs 715 25 Mart 717
Bir askerî isyan ile tahttan indirilmiştir.
8. yüzyıl sonlarında *Aslı bilinmemekle birlikte II. Tiberius'un bir akrabası olması mümkün görülmektedir.
*Mayıs-Kasım 715'te başkent Konstantinopolis'i kuşatmış ve şehre girdikten sonra III. Anastasios'u tahttan indirmiştir.
*İmparatorluk, döneminde devamlı olarak Emevî tehditleri altında bulunmuştur.
*Bulgar kralı Kormesiy ile bir askerî ittifak kurmak niyetiyle bir barış anlaşması imzalamıştır.
*Anatolik Theması valisi general Leo ve Ermeni Theması valisi general Artabasdus'un birlikte başkaldırmaları sonucu tahttan indirilmiştir. Yine kendi adını taşıyan oğlu isyancılar tarafından esir alınınca tahtından feragat etmiştir. Baba ve oğul rahip olarak bir manastıra girmişlerdir.
*Yaklaşık 729-754 arasında Efes başpiskoposu olan bir Theodosios ya bu eski imparator ya da oğludur.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
III. Leon Germanikeia (şimdiki Kahramanmaraş) Commagene bölgesinden bir general y.685 25 Mart 717 18 Haziran 741 *Anatolikon Theması valisi (strategos). III. Theodosios'u tahttan indirmeyi başarmıştır.
*717-718'de Arap generali Mesleme tarafından Konstantinopolis'in kuşatılmasında şehri savunmada başarı kazanmıştır. Bizanslılar Bulgar Hanı Tervel ve askerî birlikleri tarafından desteklenmiştir. Mesleme ve ordusu geri çekilmiş ve Araplar Halife Ömer bin Abdülaziz zamanına kadar bir daha Konstantinopolis'e hücum etmemişlerdir.
*Fakat sonradan yeni halife Hişam bin Abdülmelik'in emri altında bulunan Arap orduları hücumları tekrar başlamış ise de II. Leo bunlara başarı ile karşı koymuştur.
*Toprağa bağlı kul olan serflerin serbest bırakılıp bir serbest çiftçi/köylü sınıfının ortaya çıkmasına neden olmuştur.
*Birinci Putkırıcı İkonoklast İmparator'dur.
V. Konstantinos III. Leon'un oğlu Temmuz 718 720'de ortak imparator
; 741'de kıdemli imparator.
14 Eylül 775 *İkinci Putkırıcı İkonoklast İmparatordur.
*Tahta geçer geçmez kayınbiraderi olan Artabasdos imparatorluğa göz diken isyanı ile karşılaşmış ve 741-743 arası bir iç savaş ile geçmiştir. Sonunda V. Konstantinos galip gelmiştir.
*Azizlerden andaç kalıntılara tapmanın ve sırf azizler anısına söylenen duaların dinsizlik olduğunu ilan etmiştir.
*Bizans ordusunu tekrar düzenlemiş ve ordunun tegma adını verdiği birliklerle bir profesyonel çekirdek subay ve erat grubu etrafında kurulmasını uygulamıştır.
*Emevi Halifeliğinin II. Mervan'ın hükümdarlığı sırasında zayıfladığını görmüş onlar aleyhine Bizans sınırlarını genişletme politikası uygulamaya başlamıştır. İlk Abbasi halifesi olan Seffah'a karşı da aynı stratejiyi uygulamaya devam etmiştir.
*Araplar'a karşı olan bu seferleri ile birçok eskiden Arap idaresinde bulunan Hristiyanları Balkanlara göç ettirmiştir.
*Birinci Bulgar Devleti'ne karşı çok saldırgan askerî seferler düzenleyerek sınırlarını genişletmeye hedeflenmiştir.
*V. Konstanin'in imparatorluk dönemi, Bizans askerî stratejisinin savunucu faaliyetlerden saldırıcı harekâtlara yönelmesi ile tanımlanabilir.
Artabasdos III. Leon'un damadı;
V. Konstantinos'un kayınbiraderi
Bilinmiyor. Haziran 741/42'den itibaren rakip imparator 2 Kasım 743 8. yüzyıl sonlarında *Armeniak theması valisi (strategos) rütbeli olan Artabasdos III. Leonun tahtı eline geçirmesine destek sağlamıştır. Bu yardımı III. Leon'un kızı olan Anna ile evlenmesi ve Opsidikon themasına valilik verilme ile taltif edilmiştir.
*III. Leon'nun ölümünden sonra onun oğlu ve kendi kayınbiraderi olan V. Konstantinos'in tahta olan hakkını kabul etmemiş ve kendini rakip imparator ilan etmiştir.
*Çıkan iç savaşta Artabasdos Putseverler kliği tarafından tutulmuş ve başkent Konstantinopolis'te yerleşik kalmıştır.
*Ancak savaşlarda yenik düşmüş; gözleri kör edilmiş ve bir manastıra keşiş olarak gönderilmiştir.
*Ne zaman öldüğü tam olarak bilinmemekle beraber, 772'de yazılmış bir kitapta kemiklerinden bahsedilmektedir.
IV. Leon V. Konstantinos'un oğlu 25 Ocak 750 751'de ortak imparator;
775'te kıdemli imparator
8 Eylül 780 *Üçüncü Putkırıcı İkonoklast İmparatordur.
*Annesi bir Hazar prensesi olan Çiçek'tir.
*Babası V. Konstantinos'un diğer karısı olan Eudokia'nın oğulları olan yarı kardeşi Nikiforos ve diğer yarı kardeşlerinin isyanları ile uğraşmak zorunda kalmıştır.
*Abbasi halifesi Mehdi ile olan savaşlarda Bizans orduları Suriye içlerine kadar hücumlarda bulunmuş; Abbasi ordularının hücumları da Anadolu içlerine girmiştir.
*Ölümünden hemen önce Bulgar Hanı Kardam'a yönelik bir askerî sefer hazırlıkları içinde bulunmaktaydı.
VI. Konstantinos IV.Leon ve İrini'nin oğlu 771 776'da ortak imparator;
780'de tek imparator.
Ağustos 797 y.797. Bu konuda kaynaklar çok farklı bilgi vermektedirler. *Babasının ölümü üzerine tahta çıktığı zaman yaşı küçük olup annesi taht naipliği yapmaya başlamıştır.
*782'de Frank Kralı Şarlman'ın kızı olan Rotrude ile nişanlanmıştır ama 788'de bu nişan bozulmuştur.
*İkonlara tapmanın uygun olacağına karar veren İkinci İznik Konsili dinsel hükümlerine imzasını koymuştur; ama bu daha çok kendisinin değil annesinin dinsel inançlarına uygun olduğu yaygın olarak bilinmekteydi.
*790'da tam imparatorluk yetkilerini yüklenmiştir ama iktidar dönemi içinde hem Putseverler hem de Putkırıcılar kliklerini kendine düşman yapmıştır.
*Birinci karısı olan Maria'dan ayrılıp sevgilisi olan Theodote ile evlenmesi Kilise çevrelerince zina olarak görülerek büyük itirazlara yol açmış ve bu anlaşmazlıklara (zina yapan anlamına gelen ve Rumca moichos zina sözcüğünden geliştirilme) Moechia Uyuşmazlığı adı verilmiştir.
*797'de annesi tarafından tahtından indirilmiş ve gözleri kör edilmiştir.
*Tahttan ayrılmasından sonra bazı kaynaklara göre 10 gün, bazılarına göreyse 10 yıl sonra ölmüştür.
İrini IV. Leon'un karısı;
VI. Konstantinos'un annesi
y.752 Ağustos 797 31 Ekim 802 9 Ağustos 803 *Atinalı Sarantapechos sülalesinin bir mensubu. IV. Leon'un karısı.
*780'den 790'a kadar taht naibi olmuş ve sonra da yürütme yetkilerinin bazılarını elinde tutmuştur.
*Çok ateşli Putsever olup İkinci İznik Konsili ve kararlarından şahsen sorumludur.
*797'de oğlunu tahttan indirmiş ve onun yerine tahta geçmiştir.
*800'de Şarlman'ın Roma'da Papa tarafından Roma İmparatoru olarak taç giydirilmesine şiddetle itiraz etmiştir.
*802'de bir soylular komplosu sonucu tahttan indirilmiş; Midilli Adası'na sürgüne yollanmış ve bir yıl sonra orada ölmüştür.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
I. Nikiforos Bizans saray bürokratı, maliye işler için saray nazırı (Logothetis tu geniku) Bilinmiyor. 31 Ekim 802 26 Temmuz 811 *Asiller ve hadım saray bürokratları ile birlikte bir komplo ile imparatoriçe İrini'yi tahttan indirmiştir.
*Balkanlarda yeni themalar kurarak Anadolu'dan getirilen muhacirleri bu yeni themalara yerleştirmiştir.
*Şarlman ile bir barış antlaşması, Pax Nicephori, imzalamıştır; ama bununla Venetia bölgesinin kime bağlı olacağı sorunu üzerindeki anlaşmazlıklar çözülememiştir.
*İmparatoriçe İrini döneminde yapılan bir anlaşmaya göre Bizans'ın Harun Reşit'e vermesi gereken yıllık haracı, önceden ödemeyi reddetmiştir; fakat oraya çıkan savaşta askerî yenilgilere uğrayınca daha büyük bir meblağı yıllık haraç olarak ödemek zorunda kalmıştır.
*Bulgar Hanı Krum üzerine bir askeri sefere çıkmış; Bulgarlar ile yapılan Pliska Muharebesi'ni kaybederek ordusunun büyük bir kısmı ile birlikte bu savaşta öldürülmüştür. Bulgar Hanı Krum, I. Nikiforos'un kafatasından bir içki kadehi yaptırmıştır.
Stavrakios I. Nikiforos'un oğlu Bilinmiyor. 803'te ortak imparator;
811'de tek İmparator.
2 Ekim 811 11 Ocak 812 *Eski İmparotoriçe İrini'nin bir akrabası olan Theofano ile evlenmiştir. Pliska Savaşı'na katılmış ve ensesine inen bir kılıç darbesi ile felce uğramıştır. İmparatorluk Muhafızları birlikleri tarafından savaş alanından sedye ile getirilmiştir.
*Bu savaşta ölen babasından miras kalan tahtından karısı lehine feragat etmesi beklenirken, tahtını kayınbiraderi olan I. Mihail'e bırakmaya zorlanmıştır.
*Sonra bir manastıra çekilmiş ve savaştan aldığı iyileşmeyen yaralar yüzünden bir ay içinde bu manastırda ölmüştür.
I. Mihail I. Nikiforos'un damadı;
Stavrakios'un kayınbiraderi.
Bilinmiyor. 2 Ekim 811 11 Temmuz 813 11 Ocak 844 *Tahta çıkmadan önce saray nazırı olan I. Nikiforos'un kızı Prokopia ile evlenmiştir.
*Çok tutkulu bir putsevici olarak putkırıcılara baskı ve eziyet yapmıştır.
*Çok tanınmış ve sonradan Ortodoks Kilisesi tarafından aziz yapılmış olan Studios Manastırı Başrahibi Studioslu Theodore'un hamiliğini yapmıştır.
*Papa tarafından Roma imparatoru olarak taç giydirilen Şarlmanbasileus olarak kabul etmiş ancak Roma İmparatoru olduğunu reddetmekte devam etmiştir.
*Bulgar Hanı Krum'la savaşa devam etmiş ve yaptığı savaşların hepsini kaybetmiştir.
*V. Leon lehine tahtından feragat etmiştir. Geri kalan hayatını bir manastırda keşiş olarak geçirmiştir. Taht iddialarının olmamasını sağlamak için oğulları da hadım edilmişlerdir. Fakat sonradan bunlardan birisi Konstantinopolis Patriği I. İgnatios Ortodoks Hristiyan Kilisesi Patriği olarak seçilmiştir.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar

Hanedansız (813-820)

[değiştir | kaynağı değiştir]
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
V. Leon Anatolikon Theması'nın valisi (Strategos) y.775 11 Temmuz 813 25 Aralık 820 *Abbasilere karşı savaşlarda komuta gücünü göstermiştir.
*Fakat Bulgar Hanı Krum karşısında Versinikia Muharebesi'nde savaş meydanından kaçmıştır.
*I. Mihail onun lehine imparatorluk tahtından ayrılmıştır.
*Krum'a karşı savaşlar devam etmiş ve Bulgarlar Hadrianapolis ve Arkadiapolis şehirlerini ellerine geçirmişlerdir. 814'te Bulgar Hanı Krum ölmüş ve halefi Bulgar Omurtag Han V. Leon tarafından savaşta yenilgiye uğratılmıştır. İki devlet uzun yıllar süren bir barış anlaşması imzalamışlardır.
*Putkırıcı (İkonaklast) kliği tarafından İmparatorluğa getirmiştir ve Putkırıcı İkonoklast İmparatorlar'ın dördüncüsüdür.
*820 Noel ayini için geldiği Ayasofya'da suikasta maruz kalmıştır. Kiliseye silahsız girmiş; kamalarıyla hücum eden bir grup suikastçıya karşı kendini koruyamamış ve böylece öldürülmüştür.
*Oğulları ise hadım edildikleri için varisi olamamışlardır.
*Nicholas Adontz'un bir iddiasına göre I. Basileios'un sadece adı Leon olarak bilinen büyük büyükbabası gerçekte V. Leon'dur.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar

Frigya Hanedanı (820-867)

[değiştir | kaynağı değiştir]
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluk sonu Ölüm Notlar
II. Mihail
Kekeme veya Amoriyalı
(Μιχαήλ Β' ο Τραυλός ή Ψελλός)
Thema valisi (strategos) rütbeli asker;
VI. Konstantinos'in damadı
770 25 Aralık 820 2 Ekim 829 *Beşinci Putkırıcı (İkonoklast) İmparator. VI. Konstantinos'in kızı olan Efrosini ile evlenmiştir.
Theofilos
(Θεόφιλος)
II. Mihail'in oğlu 813 2 Ekim 829 20 Ocak 842 20 Ocak 842 *Altıncı ve son Putkırıcı (İkonoklast) İmparator.
III. Mihail
Sarhoş
(Μιχαήλ Γ' ο Μέθυσος)
Theofilos'un oğlu 19 Ocak 840 842 23 Eylül 867 *Çok genç tahta çıkmış ve gençliğinde ülke naiplerce idare edilmiştir.
*Tam yetkiyi eline alınca bir sefih hayat yaşamaya devam etmiştir.
*Bir sefahat arkadaşı olan I. Basileios tarafından bir suikast sonucu öldürülmüştür.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
I. Basileios Makedonyalı
(Βασίλειος Α')
II. Mihail'in dul karısı ile evlenmiştir. y.811 867
2 Ağustos 886 *Balkanlar'da bir köylü doğumlu.
*Sefahat arkadaşı olduğu imparator III. Mihail'e bir suikast ile tahtı gasbetmiş ve yeni bir hanedan kurmuştur.
*Bir sürek avı kazasında ölmüştür.
VI. Leon Bilge
(Λέων ΣΤ' ο Σοφός)
I. Basileios Makedonyalı''nın veya III. Mihail'in oğlu 19 Eylül 866 886 11 Mayıs 912 *Çok iyi bir eğitimli ve bir düşünür olduğu için "Bilge" ya da "Filozof" lakapları verildi.
*Bir önceki imparator I. Basileios Makedonyalı döneminde başlayan "Makedon Rönesansı" ismi verilen kültürel yenileşme süreci, döneminde de kendi katkısı ile devam etti.
*İmparatorluk Balkanlarda Bulgarlara karşı ve Sicilya ve Ege Denizinde Arap donanmalarına karşı birkaç büyük yenilgiye uğradı.
*Dördüncü evlenmesi yüzünden Ortodoks kilisesi ile çatıştı.
Aleksandros
(Αλέξανδρος Γ' του Βυζαντίου)
I. Basileios Makedonyalı''nın oğlu. Babası I. Basileios Makedonyalı ve ağabeyi IV. Leo Bilge ile ortak imparator. Yeğeni çocukken tüm yetkili imparator 870 912 913 *Tahta çıkınca önceki imparator kardeşi VI. Leo Bilge'nin danışmanlarını ve görev verdiği yüksek memurları uzaklaştırdı.
*Doğu'da Abbasi halifesi Muktadir ordularıyla savaş yaptı.
*Tahta çıkması dolayısıyla Bulgarlara geleneksel olan ödemeyi yapmaması dolayısı ile Bulgar Kralı I. Simeon orduları ile savaşa girişti.
*13 aylık hükümdarlık sonunda bir polo maçından sonra öldü.
VII. Konstantinos Porfirogennetos
(Κωνσταντίνος Ζ' ο Πορφυρογέννητος)
VI. Leo Bilge'nin oğlu. Çocukken önce Patrik Nikolaos Mistikos; sonra annesi Zoe Karbonopsina naipliği. Sonra annesinin kocası tüm yetkili I. Romanos Lekapenos ile ortak imparator. 945'ten itibaren tüm yetkili. 9 Eylül 905 15 Mayıs 908 9 Kasım 959 *Tahta çıktğı 7 yaşından 40 yaşına kadar etkisiz kaldı.
*Askeri konularda pek başarılı olmamasına karşın, bilim ve sanata verdiği destek ve bizzat yarattığı eserlerle, Bizans kültür yaşamına yaptığı önemli katkılarla tanınmıştır. Yazdığı kitaplar Bizans İmparatorluğu ve komşularıyla ilgili en iyi kaynaklar arasındadır.
I. Romanos Lekapenos
(Ρωμανός Α' ο Λεκαπηνός)
VII. Konstantinos Porfirogennetos'un kayınpederi y.870 17 Aralık 920 16 Aralık 944 15 Haziran 948 *Oğulları tarafından tahttan indirilmiştir. Bir manastıra keşiş olarak girmiştir.
II. Romanos Porfirogennetos
(Ρωμανός Β' ο Πορφυρογέννητος)
VII. Konstantinos Porfirogennetos'un oğlu 15 Mart 938 Kasım 959 15 Mart 963 *Silik bir hükümdar olup ülkeyi karısı Theofano yönetti.
*Devlet işlerini hadım Josef Bringas'a, askeri işlerini ise Nikiforos Fokas'a bıraktı.
Nikiforos Fokas
(Νικηφόρος Β' Φωκάς)
II. Romanos Porphyrogennetos'un dul karısı Theofano ile evlenmiştir. II. Basileios için taht naibi. y.912 16 Ağustos 963 969 *Thema valisi (strategos) rütbeli ordu komutanı.
*Suikast sonucu öldürülmüştür.
I. İoannis Çimiskes
(Ιωάννης Α' Κουρκούας ο Τσιμισκής)
II. Romanus Porphyrogennetos'un kayınbiraderi y.925 11 Aralık 969 10 Ocak 976 *Nikiforos Fokas'ın karısının sevgilisi olmakla beraber onunla evlenmesi yasak edilmiştir.
*II. Basileios için taht naibi.
*Balkanlar ve Suriye'yi egemenliği altına alarak imparatorlukta düzeni sağlamıştır.
II. Basileios Bulgar-Kıran
(Βασίλειος Β' ο Βουλγαροκτόνος)
II. Romanos Porphyrogennetos'un oğlu 958 10 Ocak 976 15 Aralık 1025 *65 yıl imparatorluk unvanı taşıması ve tam yetkilerle 49 yıl süren hükümdarlık dönemi bin yıllık Bizans tarihinde en uzun imparatorluk dönemidir.
*İleri görüşlü, dikkat çekici siyasetçi ve idare adamı.
*Bulgarlar'la 30 yıl süren savaşta ilk yenilgisinden sonra devamlı savaşarak Bulgar Krallığı'nı ortadan kaldırdı.
*Suriye'de Halep Emiri ve Fatimiler'e karşı savaşıldı.
*Kafkasya'da yaptığı savaş sonunda Güneydoğu Anadolu'dan başlayıp kuzeybatıya bir yay gibi uzanan 7 yeni Bizans theması kurdurdu.
*Hazarlar'a karşı savaşıp Kırım'ı ele geçirdi.
*Güney İtalya'da Alman ve Arap hücumlarına karşı çıkıp Lombard isyanını bastırıp Güney İtalya'da Bizans bölgesini koruyup güçlendirdi.
*İçişlerinde Anadolu'daki büyük toprak sahiplerinin güçlerini kırmak için reformlara girişti.
VIII. Konstantinos (Κωνσταντίνος Η') II. Romanos Porphyrogennetos'un oğlu 960 15 Aralık 1025 15 Kasım 1028 *II. Basileios Bulgar-Kıran ile ortak imparator
Zoi
İmparatoriçe

(Ζωή)
VIII.Konstantinos'un kızı y. 978 15 Kasım 1028 Haziran 1050 *Babası VIII. Konstantinos'un ölümünden sonra evlendiği kişileri tahta geçirtip durmuş ve arada kendisi kısa hüküm sürmüştür.
*Zoi ile evlenip imparator olarak tahta geçenler Romanos Argyros, IV. Mihail Paflagonyalı ve IX. Konstantinos Monomakos'tur. V. Mihail Kalafatcı'yı manevi evlat seçip onunla birlikte de ortak hükümdarlık yapmıştır.
III. Romanos Argyros
(Ρωμανός Γ' ο Αργυρός)
Zoi'in birinci kocası 968 15 Kasım 1028 11 Nisan 1034 *Konstantinopolis valisi (eparch). VIII. Konstantinos tarafından kızı Zoi ile evlendirilmiş ve imparator olmuştur.
*Fakat Zoi ile arası bozulmuş ve Zoi ile aşığı olan Mihail Paflagonyalı tarafından sarayda banyosunda katledilmiştir.
IV. Mihail Paflagonyalı
(Μιχαήλ Δ' ο Παφλαγών)
Zoi'nin ikinci kocası 1010 11 Nisan 1034 10 Aralık 1041 *Zoi ile III. Romanos Argyros aleyhinde komplo kurup onu öldürtmüş ve Zoi ile evlenip imparatorluk tahtına geçmiştir.
*Yüksek saray memuru olan ağabeyi hadım İoannis Orfanotrofos'e büyük yetkiler vermiş ve bu kişi de devletin maliyesini ve ordusunu yeniden düzene koymuştur.
*Bu reformlar zenginlere vergilerin artmasına, onların hoşnutsuzluğuna ve hepsi de bastırılan bir sıra komplo düzenlemelerine neden olmuştur.
*Doğuda Edessa tekrar alınmıştır.
*Sicilya'nın Araplar'dan geri alınmasına çalışılmıştır ama başarı elde edilmemiştir.
*1040 Sırp isyanı bastırılamamıştır.
*Aynı yıl isyan eden ve Bulgar Devleti'ni yeniden kurmak isteyen Bulgarlar mağlup edilmiştir.
* 1041'de çocuksuz ölmüştür.
V. Mihail Kalafatcı
(Μιχαήλ Ε' ο Καλαφάτης)
IV. Mihail'in yeğeni 1015 10 Aralık 1041 20 Nisan 1042 24 Ağustos 1042 *Amcası IV. Mihail ciddi hasta olduğunda yaşlı İmparatoriçe Zoi tarafından manevi evlat ve veliaht seçilmiştir. IV. Mihail ölünce İmparatoriçe Zoi ile ortak imparatorluk tacı giymiştir.
*IV. Mihail Paflagonyalı hükümdarlığında devleti idare eden yüksek saray memuru ve kendinin de amcası olan İoannis Orfanotrofos'u işinden uzaklaştırmıştır.
*Georgios Maniakes'i Normanları durdurmak için güney İtalya'ya göndermiştir.
*Nisan 1042'de İmparatoriçe Zoi'yi hükümdarlıktan azledip onu manastıra yollamıştır. Ama tek başına iki günlük idareden sonra İmparatoriçe Zoi'yi tekrar hükümdar yapmak için büyük bir halk isyanı çıkmış; Konstantinopolis büyük zarar görmüş ve isyancılar tarafından tahttan indirilmiş ve saraydan Studios Manastırı'na kaçmıştır. İsyancılar tarafından gözlerine mil çekilmiş ve hadım edilmiştir.
IX. Konstantinos Monomakos
(Κωνσταντίνος Θ' ο Μονομάχος)
Zoi'nin dördüncü kocası y. 1000 11 Haziran 1042 11 Ocak 1055 *11 Haziran 1042'de Zoi'nin dördüncü kocası olarak onunla evlenip ortak imparator olarak tahta çıkartılmış; Zoi 1050'de ölünceye kadar onunla birlikte hüküm sürmüştür. 1050'den sonra 5 yıl tek başına hüküm sürmüştür.
*1054'te Roma'daki Katolik Kilisesi ile Konstantinopolis'teki Ortodoks Kilisesi, Papa'nın Konstantinopolis Patriği'ni aforoz etmesi ile son olarak ayrılmışlardır.
*Bir tampon devlet olan Ani Ermenistan Krallığı'na hücum edip bu krallığı ortadan kaldırmış; Selçuklular ile komşu olmuş ve Anadolu'ya Türkmen göçlerinin başlamasına neden olmuştur.
*Balkanlarda Georgios Maniakes isyanı, Tornikos isyanı ile Peçenek hücumlarıyla uğraşmıştır.
*İçişlerinde Anadolu'daki büyük toprak sahiplerini ve zengin dinsel kilise ve manastırları toprak ve tarıma vergilerini düşük tutarak korumuş ve tımar sistemi benzeri ile büyük toprak sahipleri yaratmıştır.
Theodora
(Θεοδώρα)
VIII. Konstantinos'un kızı 984 İlk defa: 20 Nisan 1042
İkinci defa: 11 Ocak 1055
İlk defa: Haziran 1042
İkinci defa:31 Ağustos 1056'da *Kızkardeşi Zoi'nin birlikte hüküm sürdüğü manevi evladı V. Mihail Kalafatcı isyanla tahtan indirilince 1042'de Zoi ile birlikte hüküm sürmeye başlamış 11 Haziran 1042'de Zoi'nin IX. Konstantin Monamakos ile evlenmesine kadar hüküm sürmüştür.
*1055'te IX. Konstantinos Monamakos öldükten sonra tek başına imparator olarak, 31 Ağustos 1056'daki ölümüne kadar hüküm sürmüştür.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar

Hanedansız (1056-1057)

[değiştir | kaynağı değiştir]
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
VI. Mihail Saray bürokratı; savunma işlerine bakar Bilinmiyor. Eylül 1056 31 Ağustos 1057 y.1059 *Bringas sülalesinin bir üyesi. II.Romanos imparatorluğu döneminde nüfuz kazanan Joseph Bringas'in akrabası olması mümkündür. İmparatoriçe Theodra'ya vâris olarak gösterilmiştir. Saray bürokrasisi tarafından desteklenmiştir fakat askerî bürokrasi karşı çıkmıştır.
*Haziran ile Ağustos 1057 arasında VI.Mihail ile askerler tarafından seçilen I.İsaakios Komnenos arasında bir iç savaş patlamıştır.
*Konstantinopolis Patriği I. Mihail Kirularios tarafından rakibi lehine tahttan feragat etmeye ikna edilmiş ve keşiş olarak bir manastıra çekilmiştir.
*Sonunda manastırdan ayrılıp kendi özel evine yerleşmiş ve burada huzur içinde ölmüştür.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
I. İsaakios Komnenos Anadolu'daki sahra ordusunun komutanı y.1005 5 Haziran 1057'de rakip imparator;
31 Ağustos 1057'den itibaren tek imparator.
22 Kasım 1059 y.1061 *II.Basileios'un imparatorluk döneminde güç kazanan Komninos Hanedanı'ndandır.
*Ordunun soylu yüksek subayları ile birlikte İmparator VI. Mihail aleyhine bir iç savaş başlatmıştır. Yaz sonunda karşıtını tahttan feragat ettirmeyi başarmıştır.
*Kendine yardım eden asil yüksek subayları önemli görevlere atayıp yardımlarını ödüllendirmiştir; ancak bu görevlerle hepsi Konstantinopolis'ten uzaklaştırılmıştır.
*İmparatorluğun pek zayıf olan devlet hazinesini kendinden önceki imparatorların ödül bağışladıkları yıllık gelir ve emeklilik tazminatlarını keserek ve zengin manastırları vergileyerek güçlendirmeye girişim yapmıştır.
*İmparator iken tek askerî seferi, ülkenin kuzey sınırlarını tehdit eden Macar Kralı I. Andrew'a karşı bir savunma nedenli seferdir.
*Ölümcül bir hastalığa tutulduğunu inandığı zaman tahtından ayrılmıştır.
*Ancak bu feragatten kısa zaman sonra tutulmuş olduğu hastalıktan iyileşmiştir. Hayatının geri kalan kısmını Studios Manastırı'nda keşiş olarak ve akademik çalışmalarda bulunarak geçirmiştir.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
X. Konstantinos Dukas
(Κωνσταντίνος Ι' ο Δούκας)
1006 24 Kasım 1059 22 Mayıs 1067 *Mihail Psellos tarafından seçilmiştir.
VII. Mihail Dukas
Çeyrek-kısa
(Μιχαήλ Ζ' Δούκας Παραπινάκης)
X. Konstantinos Dukas'ın oğlu 1050 22 Mayıs 1067 24 Mart 1078 1090 *İki kardeşi ve IV. Romanos Diogenis ile birlikte ortak imparatorluk yapmıştır.
*Tahttan indirilmiş ve bir manastıra keşiş yapılmıştır.
IV. Romanos Diogenis
(Ρωμανός Δ' Διογένης)
X. Konstantinos Dukas'ın dul karısı Eudokia Makrembolitissa ile evlenmiştir. 1032 1067 1071 1072 *Ortak imparator.
*Selçuklulara karşı Malazgirt Meydan Muharebesi'ni kaybedip esir düşmüştür.
*Esaretten kurtarıldıktan sonra tahtından indirilmiştir.
*Uzunca süren kaçmasından sonra yakalanıp gözlerine mil çekilmiş ve bundan dolayı ölmüştür.
III. Nikiforos Botaneiates
(Νικηφόρος Γ' Βοτανειάτης)
Bir antik Roma sülalesi olan Fabii'den asıl iddia eden vali (strategos) rütbeli ordu komutanı. 1001 31 Mart 1078 10 Aralık 1081 *VII. Mihail Dukas'ın karısı olan Maria Bagrationi ile eski karısı hayatta iken hukuken geçersiz bir evlilik yapmıştır.
*Tahtından indirilmiş ve bir manastıra zorla keşiş yapılmıştır.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
I. Aleksios Komnenos
(Αλέξιος Α' Κομνηνός)
Ordu komutanı olan I. İsaakios Komnenos'un yeğeni 1048 4 Nisan 1081 15 Ağustos 1118 *1071 Malazgirt Meydan Muharebesi'nden sonra Bizans çöküşünü durdurdu.
*X. Konstantinos'in büyük yeğeni ile evlendi.
*Birinci Haçlı Seferi sorunlarını karşıladı. İznik'i Haçlılar yardımı ile geri aldı ama Haçlılar eline geçen Antakya'yı alamadı.
II. İoannis Komnenos
(Ιωάννης Β' Κομνηνός o Καλός)
I. Aleksios'un oğlu 13 Eylül 1087 1118 8 Nisan 1143 *Komninos Restorasyonu stratejisi.
*Peçenekler'e, Sırplar'a, Macarlar'a karşı Balkanlar'da başarılı savaşlar yaptı.
*Selçuklu ve Danişmentliler'e karşı seferler düzenledi.
*Bir sürek avı kazasında ölmüştür.
I. Manuil Komnenos
(Μανουήλ Α' Κομνηνός ο Μέγας)
II. İoannis Komnenos'un oğlu 28 Kasım 1118 1143 24 Eylül 1180 *Komninos Restorasyonu stratejisi devam etti.
*Antakya (Antioch) şehrini ve Balkanlar'ı geri aldı.
*Normanlar'ı (Güney İtalya'da) ve Venedikliler'i yendi.
*Mısır üzerine seferi başarısız olmuştur.
*Konya üzerine düzenlediği seferde Miryokefelon Muharebesi'ni kaybetti.
II. Aleksios Komnenos
(Αλέξιος B' Κομνηνός)
I. Manuil Komnenos'un oğlu 14 Eylül 1169 1180 Ekim 1183 *Yeteneksiz idareci.
*Kementle boğularak katledilmiştir.
I. Andronikos Komnenos
(Ανδρόνικος Α' Κομνηνός)
II. İoannis Komnenos'un yeğeni y.1118 1183 2 Eylül 1185 *Yeni reformlar önerdi.
*Barış için bazı Anadolu şehirlerini Selçuklular'a verdi.
*Tahtından indirildi; işkenceye tabi tutuldu ve idam edildi.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
II. İsaakios
(Ισαάκιος Β' Άγγελος)
I. Aleksios'un büyük torunu Eylül 1156 1185 1195 Ocak 1205 *Tahta bir halk isyanı ile gelmiştir.
*Sicilyali Norman Krallığı ordusunu Makedonya'da savaşta yenmiş ve bu Sicilya tehdidini önlemiştir.
*Fakat İkinci Bulgar Krallığı'nın kurulmasını önleyememiş ve Balkanlar'da bir sıra savaş yapmak zorunda kalmış ve sonunda Makedonya'yı kaybetmiştir.
*Son seferinde ağabeyi tarafından tahttan indirilip gözleri kör edilmiştir.
III. Aleksios
(Αλέξιος Γ' Άγγελος)
II. İsaakios'un kardeşi 1153 1195 1203 1211 *Kardeşini bir hükûmet darbesi ile tahttan indirmiştir.
*Konstantinopolis'e hücum eden Dördüncü Haçlı Seferi komutanlarının kesin isteklerine uyularak bir devlet konseyi tarafından tahtından indirilmiştir.
II. İsaakios
(Ισαάκιος Β' Άγγελος)
I. Aleksios'un büyük torunu Eylül 1156 1203 1204 Ocak 1205 *Konstantinopolis'in Dördüncü Haçlı Seferi'nde Latinler'in ilk hücumu sırasında III. Aleksios'un kaçışından sonra, kör olmakla beraber oğlu IV. Aleksios tarafından ortak imparator olarak atanmıştır.
*Latinler'in ikinci hücumu sırasında V. Aleksios tarafından imparatorluktan edilmiştir.
IV. Aleksios
(Αλέξιος Δ' Άγγελος)
II. İsaakios'un oğlu 1182 1203 1204 *IV. Haçlı Seferi'nde Latinler'in Konstantinopolis'e hücumuna destek olmuştur.
*Latinler'in ilk hücumu sırasında III. Aleksios'un kaçışından sonra babası II. İsaakios ile birlikte ortak imparator olarak atanmıştır.
*Latinler'in ikinci hücumu sırasında V. Aleksios tarafından tahtından indirilmiş ve öldürtülmüştür.
Nikolaos Kanabos ? ? 25 Ocak 1204 5 Şubat 1205 *Latin hücumu ve kuşatması sırasında bir halk konseyi tarafından imparator seçilmiş.
*Fakat V. Aleksios'un imparatorluğu zorla eline geçirmesini kabul etmemiş ve boğularak idam edilmiştir.
V. Aleksios
(Αλέξιος Ε' Δούκας)
II. Aleksios'un damadı 1140 5 Şubat 1204 12 Nisan 1204 Aralık 1205 *Latinler'in ikinci hücumu sırasında bir yüksek saray memuru iken IV. Aleksios'u tahttan indirip İmparatorluk unvanını almış ve başkentin Latinler'e karşı savunma görevini üzerine almıştır.
*Fakat Latinler başkenti zapt edince kendi Latin imparatorluk idaresini kurmuşlardır.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar

Dördüncü Haçlı Seferi ile Konstantinopolis'in işgalinden sonra

[değiştir | kaynağı değiştir]

Laskaris hanedanı (İznik İmparatorluğu 1204-1261)

[değiştir | kaynağı değiştir]
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
Konstantinos Laskaris Konstantinopolis'in savunucusu Bilinmiyor. 1204'te imparatorluk hakkını ilan etmiştir. y.1205 *V. Aleksios'un şehirden kaçışı nedeniyle, Konstantinopolis surlarını Haçlılar'a karşı savunmakta olan askerler tarafından seçilmiştir.
I. Theodoros Konstantinos Laskaris'in erkek kardeşi;
III.Aleksios'un damadı.
y.1174 1205'te imparatorluğu ilan edilmiştir;
1208'de taç giyme töreni
1221 *III. Aleksios'un kızı olan Anna Komnini Angelina ile evlenmiştir.
*İznik İmparatorluğu'nun kurucusudur.
*Konstantinopolis'te hüküm süren Latin İmparatorluğu başında olan Henri aleyhinde Bulgar Hanı Kaloyan ile bağışıklık kurmuştur.
*1211'de Anadolu Selçuklu Devleti hükümdarı I. Gıyaseddin Keyhüsrev'in istila hücumlarına karşı İznik'i başarı ile savunmuştur.
*Paflagonya'yı İznik İmparatorluğu idaresi altına almıştır.
*1220'de iki Hristiyan devleti arasında barış sağlamak niyetiyle Latin İmparatorluğu hükümdarı Pierre ile karısı Yolande'nin kızı olan Marie de Courtenay ile evlenmiştir.
*Saltanatının sonunda İznik İmparatorluğu eski Doğu Roma İmparatorluğu'nun Asya ve Bitinya eyaletlerinden oluşmaktaydı.
III. İoannis Dukas Vatatzes I. Theodoros'un damadı y.1192 Aralık 1221 3 Kasım 1254 *I. Theodoros'un büyük kızı olan İrene Laskarina ile evlenmiştir. 1212'de kayınbabasının vârisi olarak ilan edilmiştir.
*1221 ile 1224 arasında I. Theodoros'un hayata kalan erkek kardeşlerinin direnmeleri ile karşılaşmıştır. Rakipleri Latin İmparatorluğu ile müttefik olmuşlardir. Çıkan çatışmalarda galip gelen I. Theodoros 1225'te Latin İmparatorluğu'ndan bazı toprakları da kendi ülkesine ilhak etmiştir.
*Bu sırada Hadrianapolis'i da eline geçirmiştir; fakat sonradan bu şehri Epir Despotu Theodoros Komnenos'a kaybetmiştir. 1230'da Bulgar Hanı II. İvan Asen ile ittifak yapmıştır.
*1246'da Selanik'i de imparatorluk içine almayı başarmıştır ve sonraki gayretlerini Epir aleyhine yöneltmiştir.
*İzmik İmparatorluğu'nun Ege Denizi alanlarının kontrolü almasına yöneltmiş ve özellikle Rodos adasının idaresini almıştır.
*Ülkesi için dahili politikaları ile ekonominin nispeten refah içinde olmasını sağlamaya çalışmıştır.
II. Theodoros III. İoannis'in oğlu;
I. Theodoros''un torunu
1221/1222 4 Kasım 1254'de imparatorluğu ilan edildi;
1255'te taç giyme töreni
18 Ağustos 1258 *III. İoannis ve İrene Lascarina'nin tek oğludur. Tahta çıkışından hemen sonra İzmit İmparatorluğu, yetişkinliğe yeni girip ülkesinin idaresini eline yeni alan ve ülkesinin eskiden kaybettiği arazileri geri almak isteyen Bulgar Kralı I. Mihail Asen'in hücumuna uğramıştır.
*II. Theodoros bu hücumlara karşı durmayı başarmış ve sonunda I. Mihail Asen ile barış anlaşması imzalamıştır.
*Epir ülkesinin etrafını çevirmek için Makedonya'da Dıraç, Arnavutluk (Durazzo) ve Servia bölgelerini de ülkesine katmaya başlamıştır.
*Ülkesinin dahili politikalarını orta sınıftan bürokratlar eline bırakmış olmasından dolayı büyük nüfuzlu asil ailelerin desteğini kaybetmiştir.
*Hayatı boyunca sara nöbetleri geçirmiş ve son bir sara nöbeti ile ölmüştür.
IV. İoannis II. Theodoros'un oğlu 25 Aralık 1250 18 Ağustos 1258 25 Aralık 1261 y. 1305 *Tahta geçtiği zaman 8 yaşındaydı, ilk olarak Georgios Mouzalon ile Konstantinopolis Patriği I. Arsenius taht naipleri olarak görev yapmışlardır.
*Ancak çok nüfuzlu asillerden biri olan (sonradan imparatorluğu gasp eden) Mihail Palaiologos Mouzalon 'un bir suikast sonucu öldürülmesini ve Arsenius'un ise keşiş olarak bir manastıra çekilmesini sağlamıştır.
*Mihail imparatorluk idaresini önce taht naibi olarak eline geçirmiş, sonradan kendini ortak imparator ilan etmiştir.
*İznik İmparatorluk orduları Konstantinopolis'i alıp Latinleri oradan kovduktan sonra Mihail orayı kendi imparatorluk idaresi için başkent yapmış ve ortak imparator olan genç IV. İoannis Laskaris'i İznik'te bırakmıştır.
*Hemen sonra da tam 11 yaşına girdiği zaman Mihail IV. İoannis Laskaris'i tahttan indirmiş ve gözlerini kör ettirmiştir. İoannis hayatının kalan kısmını bir manastırda keşiş olarak yaşamıştır.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar

Paleologos Hanedanı (Başkent Konstantinopolis'in Haçlı Latinlerden kurtarılması), (1259-1453)

[değiştir | kaynağı değiştir]
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar
VIII. Mihail
Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγος
III. Aleksios'un büyük torunu;
Evlilikle III. İoannis'in büyük yeğeni
1223 1 Ocak 1259'a kadar ortak imparator
25 Aralık 1261'den itibaren kıdemli imparator.
11 Aralık 1282 *III. İoannis'in bir büyük yeğeni olan Theodora Dukaina Vatatzina ile evlenmiştir.
*1256'da VIII. Mihail Anadolu Selçuklu Devleti hükümdarı olan II. İzzeddin Keykavus'un temsilcileri ile bir hükûmet darbesi planlamaktan dolayı suçlanmıştır. Konya'daki Keykavus sarayına ya kendi isteğiyle gitmiştir veya sürgün olarak gönderilmiştir.
*1258'de geri çağrılmış ve Frank asıllı paralı askerler birliğinin komutanı (yani Megas Kontostaulos) olarak atanmıştır.
*Bu görevinde iken IV. İoannis'in devlet naibi olan George Muzolon'un bir suikast sonucu öldürülmesini ve naipliğin kendine geçmesini planlamıştır.
*Konstantinopolis'in tekrar Aleksios Strategopulos idaresindeki İznik Bizans orduları tarafından geri alınmasına kadar, iki yıl ortak imparator olarak görev yapmıştır.
*Konstantinopolis'in geri alınmasıyla birlikte VIII. Mihail başkenti İznik'ten oraya nakletmiş ve imparatorluk ortağını elimine ederek tek İmparator olmuştur.
*1259'da VIII. Mihail Achae Prensi II. William Villehardouin ile Epir Despotu II. Mihail Komnenos Dukas'ın bağlaşık ordusunu Pelagonia Savaşı'nda yenilgiye uğratmıştır. Bunun sonucu Mora yarımadasında bulunan Mistras, Monemvasia ve Maina kalelerini kontrolü altına almıştır.
*1274 yılında İkinci Lyon Konsilinde iki büyük Hristiyan kilisesi olan Doğu Ortodoks Mezhebiyle Batı Katolik Mezhebi kiliselerini birleştirmeye çalışmıştır.
*Düşmanı olan Napoli Kralı Charles d'Anjou aleyhindeki Sicilya Vesperleri adı verilen isyanı gizlice körükleyip desteklemiş ve bu isyan sonucu Sicilya Krallığı'nın ikiye ayrılmasına sebep olmuştur.
*VIII. Mihail bundan sonra Aragon Kralı III. Peter'e Sicilya'yı istila etmesi için çok büyük bir miktarda (60.000 altın formatum sikkesi) rüşvet vererek Bizans hazinesini boşaltmak zorunda kalmıştır.
*Öldüğü zaman hem Ortodoks hem de Katolik kiliseleri tarafından aforoz edilmiş bulunuyordu.
II. Andronikos
Ανδρόνικος Β' Παλαιολόγος
' VIII. Mihail'in oğlu 25 Mart 1259 Eylül 1261'de ismen ortak imparator
; 1272'de taç giymiştir
11 Aralık 1282'den itibaren tek imparator
24 Mayıs 1328 13 Şubat 1332 *VIII.Mihail ve Teodora Dukaina Vatatzina'nin oğlu. Babası hayattayken kendisine zorla kabul ettirilen, babasının hiç olumlu tepki almayan Katolik ve Ortodoks kiliselerini birleştirme politikasını değiştirmiştir. Ortodoks Kilisesi içinde bu politikanın yarattığı ayrılıklar, sorunun halledilmesini 1310'a kadar uzatmıştır.
*Ülkenin çözülmesi çok zor iktisadi sorunları ve sonrasında ortaya çıkan ekonomik kriz (devlet hazinesi eskiye nazaran yedi misli daha az gelir toplayabilmekteydi) nedeniyle alınan iktisadi tedbirler arasında Bizans donanmasının hemen hemen ortadan kaldırılması da ön görülmüştü. *Böylece Bizans donanması bu darbeden sonra hiç toparlanamamış ve eski gücü hiç geri gelmemiştir. Bundan sonra Bizans İmparatorluğu deniz desteği için kendisine rakip olan Venedik Cumhuriyeti ve Cenova Cumhuriyeti'nin deniz güçlerine bağlanmıştır.
*Bu dönemde yeni gelişmeye başlayan Osmanlı Devleti'nin Anadolu'da ilerlemeye başlaması sonucunda, 1326'da Bursa şehrini ve Bitinya bölgesini bu yeni devlete yitirmiştir.
*1303 ile 1317 arasında İmparator'un ikinci karısı olan Montferratlı İrini Selanik'te kendi sarayını ve idaresini kurmuştur.
*Yaklaşık 1305-1307 arasında Bulgar Kralı Teodor Svetoslav kuzey-doğu Trakya'nın büyük bir kısmını eline geçirmiştir.
*1320 ile 1328 arasında II. Andronikos, torunu olan III. Andronikos'un isyanı ile uğraşması gerekmiş; bu mücadeleyi kaybetmiş; tahttan indirilmiş ve hayatının son birkaç yılını bir keşiş olarak bir manastırda geçirmek zorunda kalmıştır.
IX. Mihail
Μιχαήλ Θ΄ Παλαιολόγος
II. Andronikos'un oğlu 17 Nisan 1277 1281'de ortak imparator
1294/1295'te taç giymiştir.
12 Ekim 1320 *II. Andronikos ve birinci karısı Macaristanlı Anna'ın oğlu.
*1300'den 1307'ye kadar IX. Mihail Osmanlı Devleti, (eski işverenlerine başkaldıran) Katalan Bölüğü ve Teodor Svetoslav idaresindeki Bulgarlar'a karşı bir sıra askeri seferler düzenlemiş ve bu seferlerin hepsi de başarısızlıkla sonuçlanmıştır.
*1317'de Selanik'teki sarayda imparatorluk idaresi kurmuştur.
*En büyük oğlu III. Androkinos'un ikinci oğlu olan Manuil Palaiologos'u bir kadın yüzünden çıkan bir ihtilaf sonucunda öldürmesi haberinden çok üzülerek hastalanmış ve kısa süre sonra da ölmüştür.
III. Andronikos
Ανδρόνικος Γ' Παλαιολόγος
IX. Mihail'in oğlu 25 Mayıs 1297 1316'da ortak imparator
1321'den itibaren rakip imparator;
24 Mayıs 1328'de tek imparator.
15 Haziran 1341 *1321'de Hadrianapolis'i merkezi yaparak kendisini büyükbabasının karşıtı bir rakip İmparator olarak ilan etmiştir.
*Rakiplerine karşı çıkarttığı iç savaştan galip çıkmış ve Konstantinopolis'te imparator olmuştur.
*III. Andronikos'un saltanatı sırasında etkin idare gücü kendinin Megas Domestikos'u ("Bizans ordusu komutanı") olan İoannis Kantakuzenos'un elinde bulunmaktaydı ve imparator sadece dış savaşlar ve sürek avları ile meşgul olmaktaydı.
*III. Andronikos Foça'nın ve Midilli ile Sakız Adaları'nın ülkesine katılmasını sağlamıştır.
*Ancak yeni gelişen Osmanlı Devleti'nin hükümdarı Orhan Bey III. Andronikos komutasındaki Bizans ordusunu 1329'da Maltepe Savaşı'nda büyük bir yenilgiye uğratıp 1331'de Nikea ve 1337'de Nikomedia şehirlerini zapt etmiştir. Bundan sonra Anadolu'da sadece Filadelfiya ve birkaç liman kenti Bizans hakimiyeti altında kalmıştır.
*Sırp Kralı IV. Duşan ise yaklaşık 1331'de Makedonya'da Bizans kontrolünde bulunan Ohri, Pirlepe, Kastoria, Ustrumca ve Vodan şehirlerini zapt ederek ülkesinin sınırlarını genişletmiştir.
*Buna karşılık III. Andronikos taht kavgalarından çıkan idari krizlerden faydalanarak 1333'te Teselya ve 1337'de Epir bölgelerini Bizans İmparatorluğu kontrolü altına almayı başarmıştır.
V. İoannis
Ιωάννης Ε' Παλαιολόγος
III. Andronikos'un oğlu 18 Haziran 1332 15 Haziran 1341'de İmparator 8 Şubat 1347 16 Şubat 1391 *III. Andronikos ve ikinci karısı Savoylu Anna'nın oğlu.
*İmparatorluk döneminin birinci aşamasında yetişkin olmadığından annesi Anna taht naibi görevini yüklenmiştir.
*Anna devlet idaresini efektif olarak ifa etmekte olan İoannis Kantakuzenos'a inanmamaktaydı.
*Sırp Kralı IV.Duşan Kuzey Trakya'yı istila etmek için hücuma geçince Kantakuzenos bu bölgelerde asayişi ve Bizans idaresini sağlamak üzere Konstantinopolis'ten ayrılmıştır.
*Kantakuzenos başkentte yokken, Konstantinopolis Patriği V.İoannis ve saray mensubu Aleksios Apokavos Anna'yı en kıdemli danışmanı Kantakuzenos'un bir düşman olduğuna inandırmışlardır. Bunun üzerine Anna, Kantekuzenos'u devlet düşmanı olarak ilan etmiş ve Konstantinopolis valiliğine Apokavkos'u getirmiştir.
*Kantakuzenos'un karşı tepkisi kendini VI. İoannis adı ile rakip imparator ilan etmesi ve 1347'ye kadar süren bir iç savaşı başlatması olmuştur.
*Bulgar Hanı Ivan Aleksander V. İoannis ve Anna tarafının müttefiki olmuş; Sırp Kralı IV. Duşan ise VI. İoannis tarafını tutmuştur. Bu iki kral da bir Bizans iç savaşından faydalanarak kendileri için yeni toprak kazanımları ve siyasi menfaat sağlama peşindeydiler.
*Biraz zaman sonra VI. İoannis Osmanlı Devleti hükümdarı Orhan Bey ile de ittifak yapmıştır.
*Anna ise Batı Avrupa'dan taraftar toplamaya çalışmıştır ve 1343 yazında Avignon Papalığı'nda bulunan Papa VI. Klement'e sadakatini bildirmek için bir elçi göndermiştir.
*Ayrıca savaş masraflarını karşılamak için Anna kıymetli Bizans İmparatorluk tacını ve diğer Bizans devlet simgesi mücevheratı 30.000 duka altınına Venedik Cumhuriyeti'ne rehine olarak vermiştir.
*Ancak sonunda Anna iç savaşı kaybetmiş ve oğlu V. İoannis, yeni kıdemli İmparator olan VI. İoannis Kantakuzenos'un yanında ortak imparator olmak zorunda kalmıştır.
VI. İoannis
Ιωάννης ΣΤ΄ Καντακουζηνός
Palaiologosların anne tarafından akrabası y. 1292 26 Ekim 1341'de rakip imparator
8 Şubat 1347'de kıdemli imparator.
4 Aralık 1354 15 Haziran 1383 *Annesinin tarafından Palaiologoi sülalesinin mensubuydu. III. Andronikos'un en çok güvendiği danışmanıydı.
*Fakat Savoylu Anna oğlu için taht naibi olunca onunla anlaşmazlığa girmiştir. Kendini VI. İoannis adı altında rakip imparator ilan edip, Dimetoka'yı merkez yapmıştır.
*Çıkan iç savaşı kazanmış ve kıdemli İmparator olarak İmparatorluk idaresini eline almış ve genç V. İoannis'i ortak imparatorluk seviyesine indirmiştir. Ayrıca V. İoannis'i, kızı Helena Katakuzen ile evlendirmiştir.
*Osmanlı hükümdarı Orhan Bey ile yaptığı ittifaktan ötürü, Osmanlı Devleti'nin Avrupa'ya geçmelerine izin vermiş ve Osmanlılar'ın Trakya'da Gelibolu'da ilk sürekli yerleşkelerini kurmalarını sağlamıştır.
*Bizans donanmasının yenilenip güçlenmesi için çalışmalar yapmış, fakat yeni donanma 1349 ve 1351'de Ceneviz Cumhuriyeti donanmasıyla yapılan iki deniz savaşında da yenik düşmüştür.
*1352'de V. İoannis ile tekrar yeni bir çatışmaya girişmiştir. Bu ikinci çatışmayı Kantakuzenos kaybetmiş ve tahttan feragat etmiştir.
*Bundan sonra hayatının kalan kısmını bir manastırda keşiş olarak ve akademik çalışmalarla geçirmiştir.
Matheos Kantakuzinos
Ματθαίος Ασάνης Καντακουζηνός
VI. İoannis'in oğlu;
V. İoannis'in eniştesi
y.1325 15 Nisan 1353'te ortak imparator
4 Aralık 1354'ten sonra rakip imparator.
Aralık 1357 1383 - 1391 arasında *I. Andronikos ve Montferratlı İrini'nin büyük torunu olan İrene Palaioligina ile evlenmiştir.
*Babasının V. İoannis Palaiologos ile olan çatışmalara yeniden başladığı zaman babası tarafından ortak imparator ilan edilmiştir.
*Babasının tahttan indirilmesine rağmen kendini korumaya imkân bulmuş ve ortak imparator unvanı ile Trakya'nın bir kısmını idareye devam etmiştir.
*Matheos ve karısı Şubat 1356'da Sırp orduları tarafından esir alınmışlardır. Sırplar tarafından Aralık 1357'de V. İoannis'e teslim edilmelerine kadar geçen sürede esaret altında kalmışlardır.
*V. İoannis tarafından teslim alındıktan sonraysa imparator unvanından feragat etmeye zorlanmıştır.
*O zaman kardeşi Manuil Kantakuzinos'un hükümdarı olduğu Mora Despotluğu'na kaçmıştır.
*1380 ile 1383 arasında Mora Despotu olarak yine tarih sahnesine çıkmıştır. 1383'te oğlu I. Demetrios Kantakuzennos lehine despotluktan feragat etmiştir.
V. İoannis
Ιωάννης Ε' (Παλαιολόγος)
III. Andronikos 'un oğlu;
VI. İoannis'in damadı
18 Haziran 1332 1347'de ortak imparator
1352'de rakip imparator
4 Aralık 1354'ten itibaren kıdemli imparator
12 Ağustos 1376 16 Şubat 1391 *Kıdemli imparator görevine VI. İoannis ve Mattheos Kantakuzinos'u iç savaşta yendikten sonra yeniden dönmüştür.

*1371'de Osmanlı Sultanı I. Murad'ın yüksek egemenliğini kabul etmiştir.
*Oğlu IV.Andronikos Palaiologos tarafından tahttan indirilmiştir.

IV. Andronikos
Ανδρόνικος Δ' (Παλαιολόγος)
V. İoannis'in oğlu;
VI. İoannis'in torunu
2 Nisan 1348 y.1352 ortak imparator
12 Ağustos 1376'da kıdemli imparator
1 Temmuz 1379 28 Haziran 1385 *V. İoannis ve Helena Kantakuzenin oğludur. 1373'te Andronikos müttefiği olan Osmanlı şehzadesi Savcı Bey ile birlikte babaları V. İoannis ve I. Murad aleyhine bir birleşik isyan çıkarmışlardır. Her iki isyan da başarısız kalmıştır. I. Murad oğlunun gözlerine kızgın mil çektirerek kör ettirmiş ve V. İoannis'ten de kendi oğluna aynı cezayı uygulamasını istemiştir. Fakat V. İoannis oğlu Andronikos'un sadece tek gözünü kör ettirmiştir.
*Sonradan, Cenova Cumhuriyeti yardımı ile Andronikos hapishaneden kaçmış ve bir hükûmet darbesi ile Konstantinopolis'te IV. Andronikos adı ile imparatorluk idaresini eline almayı başarmıştır.
*Ama Venedik Cumhuriyeti ve Osmanlı hükümdarı I. Murad, IV. Andronikos'un tek imparator olmasına karşı gelmişler ve çok kısa süren bir saltanattan sonra 1379'da efektif olarak tahttan indirilmiştir. Ama ortak imparator unvanını korumasına izin verilmiş ve şahsi idaresi için Silivri (o zamanki adıyla Selymbria) tahsis edilmiştir.
V. İoannis
Ιωάννης Ε' (Παλαιολόγος)
III. Andronikos'un oğlu;
VI. İoannis'in damadı
18 Haziran 1332 1 Temmuz 1379'da kıdemli imparator 14 Nisan 1390 16 Şubat 1391 *Kıdemli imparator görevini Venedik Cumhuriyeti ve Osmanlı Devleti desteği ile yeniden kazanmıştır.
*Torunu olan VII. İoannis tarafından bir kez daha tahtından indirilmiştir.
VII. İoannis
Ιωάννης Ε' (Παλαιολόγος) 2η φορά
IV. Andronikos'un oğlu 1370 1376 - 1379 arasında ortak imparator
14 Nisan 1390'dan itibaren kıdemli imparator.
17 Eylül 1390 22 Eylül 1408 *1376-1379'da babası ile birlikte ortak imparator. 1379-1385 arasında Silivri'de (o zamanki adıyla Selymbria'da) ortak imparator.
*1385-1390 arasında olasılıkla Silivri'de imparator.
*1390'da büyükbabası VII. İoannis Palaiologos'u tahtından indirmiştir ama kendisi tahtta ancak 5 ay kalabilmiştir. I. Bayezid'in müdahalesi ile Silivri'deki eski imtiyaz bölgesine geri gönderilmiştir.
*Amcası II. Manuil ile iyi geçinmiş ve amcası Avrupa'ya gittiği zaman onu 1399 ile 1403 arasında Konstantinopolis'te taht naipliğine atamıştır.
*1403 ile 1408 arasında Selanik'te kendi sarayını kurup geliştirmiştir.
V. İoannis III. Andronikos'un oğlu;
VI. İoannis'in damadı
18 Haziran 1332 17 Eylül 1390'da kıdemli imparator. 16 Şubat 1391 *Oğlu olan II. Manuil ve Venedik Cumhuriyeti ve Osmanlı Devleti destekleri ile ikinci kez kıdemli imparator görevine geri getirilmiştir.
II. Manuil
Μανουήλ Β' (Παλαιολόγος)
V. İoannis'in oğlu
VI. İoannis'in torunu
IV. Andronikos'un erkek kardeşi
27 Haziran 1350 1373'te ortak imparator;
16 Şubat 1391'de kıdemli imparator.
21 Temmuz 1425 *V. İoannis ve Helena Kantakuzen'in ikinci oğlu. Erkek kardeşinin 1373'te başarısız isyanından sonra ortak imparator seçilmiştir.
*Bu görevinden 1376-1379 arası IV. Andronikos tarafından ve 1390'da ise VII. İoannis tarafından alınmıştır.
*VII. İoannis'in tahttan indirilmesinde başrolü oynamıştır.
*İmparatorluk dönemi içinde 1394'ten 1402'ye kadar Konstantinopolis Yıldırım Bayezid tarafından kuşatılmıştır. Bu kuşatma ancak Yıldırım Bayezid'in Timur istilasını önlemek için Anadolu'ya geçmesi nedeniyle sona ermiştir.
*Ankara Savaşı'nda Yıldırım Bayezid'in yenilgisi sonucunda Osmanlı Devleti için 10 yıl süren bir Fetret Devri başlamış ve bu dönemde Bayezid'in erkek çocuklarının aynı anda Osmanlı tahtına hak talep etmeleri dolayısıyla Osmanlı ülkesi büyük bir siyasi ve sosyal karışıklık içinde kalmıştır.
*II. Manuil 1399-1403 arasında Avrupa'da geniş bir seyahat yaparak Batı Avrupalıları Osmanlı Devleti aleyhine askeri yardım ve destek göstermeye ikna etmeye çalışmıştır.
*Aynı zamanda bu dönemde Mora Despotluğu'nu geliştirmeye çalışmıştır.
*Osmanlı Fetret Devri sırasında Osmanlı tahtına rakip olan kardeşlerden Emir Süleyman Bizans'a birçok taviz vermiştir; Musa Çelebi Konstantinopolis'i kuşatmıştır; ama sonunda I. Mehmed Çelebi Bizans yardımıyla Osmanlı sultanlığını emniyet altına alıp bu dönemi kapatmıştır.
*II. Manuil, I. Mehmed Çelebi'nin hükümdarlığı sırasında Osmanlı Devleti ile dostça ilişkiler sağlamaya çalışmıştır.
*Ancak 1421'de II. Murad aleyhine isyancı Düzmece Mustafa'ya destek vermiştir.
*II. Manuil'in son saltanat yıllarında ortak İmparator olan oğlu VIII. İoannis idareyi ele almıştır.
*Bizans'ın Düzmece Mustafa'ya verdiği destek nedeniyle 1422'de II. Murad Konstantinopolis'i ve Selanik'i kuşatmıştır. II. Muradın Konstantinopolis kuşatması sonuçsuz kalmıştır.
*Kuşatma altında bulunan Selanik ise Venedik'e devir edilmiştir.
*II. Manuil 1423'te bir beyin kanaması geçirerek felç olmuş ve yatalak kalmıştır. Ancak 1425'e kadar yaşamaya devam edip bu tarihte ölmüştür.
V. Andronikos VII. İoannis'in oğlu y.1400 y.1403'te ortak imparator. y.1407 y.1407 *Selanik sarayında babası ile birlikte ortak imparator.
*Babasından önce ölmüştür.
VIII. İoannis
Ιωάννης Η' Παλαιολόγος
II. Manuil'in oğlu 18 Aralık 1392 y.1416'da ortak imparator
21 Temmuz 1425'ten itibaren imparator.
31 Ekim 1448 *Babasının son yıllarında etkili olarak Bizans'ı idare etmiştir.
*Düzmece Mustafa'ya destek vermeye karar vermiştir.
*II. Murad'ın Konstantinopolis kuşatması sırasında şehrin savunma komutanlığını yapmıştır.
*Kuşatılmış Selanik'in 1423'te Venedik'e devrine karar vermiştir.
*Aynı yıl İtalya ve Macaristan'a giderek destek toplamaya çalışmış; fakat başarısız kalarak Tuna üzerinden deniz yoluyla geri dönmüştür.
*1425'te babasının ölümüyle tek imparator olmuştur. 1430'da kuşatma altındayken Venedik'e devredilmiş olan Selanik Osmanlılar'ın eline geçmiştir.
*Mora Despotluğu'nun savunmasının, genişletilip gelişmesiyle uğraşmıştır.
*1437'de Avrupa'ya tekrar gidip Ortodoks ve Katolik mezheplerinin Papalık himayesi altında birbirine uzlaştırıldığı ve böylece kısa bir süre için de olsa mezhep birliğini sağlayan Floransa Konseyi'ne iştirak edip bu konseyde başrolü oynamıştır.
*Fakat Ortodoks Kilisesi içinden gelen itirazlar ve Kasım 1444'te Avrupa'dan gelen Haçlı ordusunun Varna Savaşı'nda Osmanlılar'a yenilmesi, Avrupa ile ittifak yapılarak Bizans'ın kurtarılması planını imkânsız bir düşe dönüştürmüştür.
*Bu savaştan sonra II. Murad'ın Mora'ya yürümesi ve Korint kıstağındaki tahkim edilmiş Heksamilion surlarını uzun toplarla yerle bir edip Mora'dan ayrılması Bizans'ın Mora'da kendini koruması hayallerini de yok etmiştir.
*17 Eylül 1448'de II. Kosova Savaşı'nda II. Murad'ın komutasındaki Osmanlı ordularının Macar ve müttefiklerinin ordularını tekrar darmadağın etmesi Bizans'ın artık çaresiz olduğunu açığa çıkarmıştır.
*VIII. İoannis, II. Kosova Savaşından on bir gün sonra çocuksuz ölmüş; yerini küçük kardeşi Konstantinos almıştır.
XI. Konstantinos Dragas
Κωνσταντίνος ΙΑ' (Παλαιολόγος Δραγάτσης)
II. Manuil'in oğlu
VIII. İoannis'in erkek kardeşi
8 Şubat 1405 6 Ocak 1449 29 Mayıs 1453 *1443 ile 1449 arasında Mora Despotluğu hükümdarı.
*Konstantinopolis'te İmparatorluk tahtına çocuksuz ölen ağabeyinin yerine geçmiştir.
*II. Mehmed'in Konstantinopolis kuşatması ve sonunda İstanbul'un fethi sonucunda hayatını kaybetmiş; cesedi bulunamamıştır.
Resim İsim Unvan kaynağı Doğum İmparator olma tarihi İmparatorluğun sonu Ölüm Notlar

Ayrıca bakınız

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ^ Hooker, Richard. "The Byzantine Empire." Middle Ages. World Cultures. 4 June 2007 <http://www.wsu.edu/~dee/MA/BYZ.HTM 26 Haziran 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.>.

Dış kaynaklar

[değiştir | kaynağı değiştir]
  • Gregory, Timothy E. (Tr. çev. Esra Ermert), (2016 Son baskı; 2008 1. baskı), Bizans Tarihi, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. ISBN 978-9750815072
  • Dikici, Radi (2013), Bizans İmparatorluğu Tarihi, İstanbul: Remzi Kitabevi, ISBN 978-975141555
  • Vasiliev, Alexander A. (Tr. çev.: Tevabil Alkaç) (2016) Bizans İmparatorluğu Tarihi, İstanbul: Alfa Yayıncılık, ISBN 978-6051712659
  • Lemerle, Paul (Tr. çev.: Galip Üstün) (2004) Bizans Tarihi, İstanbul: İletişim Yayıncılık, ISBN 975-0502316
  • Mango, Cyril, (Tr. çev.: Gül Ç. Güven) (2016 Son baskı; 2008 1. baskı), Bizans Yeni Roma İmparatorluğu, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. ISBN 978-9750814105