VI. Leon

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
VI. Leo
(Λέων ΣΤ΄ ὁ Σοφός)
Byzantinischer Mosaizist des 9. Jahrhunderts 002.jpg
Aya Sofya'daki bir mozaikte VI. Leon
Bizans İmparatoru
Hüküm süresi 886–912
Önce gelen I. Basileios
Sonra gelen Aleksandros
Eş(leri) Theofano
Zoe Zaoutzaina
Eudokia Baïana
Zoe Karbonopsina
Çocukları VII. Konstantin
Hanedan Makedon Hanedanı
Babası I. Basileios
Annesi Eudokia İngerina
Doğum 19 Eylül 866
Ölüm 11 Mayıs 912 (45 yaşında)

VI. Leo (Yunanca: Λέων ΣΤ΄ ὁ Σοφός, Leōn VI ho Sophos,) d. 19 Eylül 866, Konstantinopolis, ö. 11 Mayıs 912, Konstantinopolis), lakabı "Bilge Leo" ya da "Filozof Leo", 886-912 yılları arasında tahtta kalan Bizans imparatoru.

İmparatorluğa geçişi[değiştir | kaynağı değiştir]

Makedonyalı I. Basileios (hükümdarlığı 867-886) ile ikinci karısı Eudokia İngerina'nın oğlu olarak bilinmektedir. Fakat Leo doğduğu zaman annesi Evdoksia'nin, Basilieos ile evli olmakla beraber, o zaman imparator olan III. Mikhail'in metresi olduğu bilinmektedir. Basileios resmen Leon'u oğlu olarak kabul ettiğini ilan etmekle beraber, sonradan Leo'ya gösterdiği davranışlar Leo'nun Mikhail'in oğlu olduğu sanısını güçlendirmektedir.[1]

I. Basileios imparatorluğu gaspettikten sonra birinci karısı Maria'dan olan büyük oğlu Konstantin'i tercih ettiği bilinmektedir. Fakat imparatorun ikinci oğlu olarak bilinen Leo da 870'de ortak imparator olarak taç giydirilmiştir. 879'da Konstantin beklenmedik şekilde ölünce Leo Basilieos'un birinci varisi olarak kalmıştır. Fakat Basileios ve Leo devamlı olarak birbirleri ile çekişmelerle yaşamışlardır.

Ağustos 886'da Basileios bir sürek avı sırasında bir geyiğin hücumuna uğrayıp; geyiğin boynuzları kemerine takılıp 20 km kadar süründükten sonra geyik bulunup imparator kurtarıldıktan sonra ölmüştür. Bazı tarihçiler Basileios'un Ferganalı Türk muhafızları komutanı olan Stylian Zautes adlı bir Ermeni asıllının bir suikastına uğradığını iddia etmişlerdir. Bu kişi Leo'un metresinin babası idi ve sonra da VI. Leo döneminde en önemli saray bürokratı olmuştur.[1]

VI. Leo, babası 29 Ağustos 886'da en sonunda hayata gözlerini yumduğunda 20 yaşında tahta çıktı.

İç politikaları[değiştir | kaynağı değiştir]

886-912 döneminde VI. Leo imparator iken küçük kardeşi Aleksandros, 903'te St. Mocius kilisesinde Leo'u öldürme suikastına ismi karıştığı için geçici olarak ortak impratorluktan atılmasına rağmen, hep ortak imparator olarak kalmakla beraber o hayatını zevk ve sefa içinde geçirmeyi tercih edip yetkileri törenleri idare etmede kalmış ve Leo tam yetkilerle imparatorluğu yönetmiştir.

I. Basileios'un defin töreni şaşaasız geçmekle beraber VI. Leo imparator olur olmaz III. Mikhail'in cesedini 867de konulmuş olduğu (Christopolis) Üsküdar'daki bir kiliseden alınarak büyük bir törenle [2] Konstantinopolis "Havariler Katedrali"'ne getirilip imparator Justin'in lathine koydurttu. Bazı tarihçiler bunu VI. Leo'nun gerçek babasının III. Mikhail olduğunu göstermesi olarak yorumlamışlardır.[1]

Politik uzlaşma arayan yeni imparator başkentteki büyük bürokratların desteğini sağladı ve "Stylianos Zaoutzes" ve hadım Samonas gibi bürokratları etrafında topladı. Fokas sülalesi ve Dukas sülalesi gibi yerleşmiş büyük aristokrat sülalelerini kontrol etme uğraşları büyük çatışmalara yol açtı. Leo kilise hiyerarşisini yeni patrik seçimi yoluyla kontrol etmeye de çalıştı. Konstantinopolis Ortodoks Patriği olan ve kendine hocalık yapmış olan I. Fotios'u görevinden uzaklaştırdı. Yerine Aralık 886'da kendi öz kardeşi olan 19 yaşında bulunan Stefan'ı Konstantinopolis Patriği olarak atadı. 893'te Patrik Stefan ölünce de IV. Leo onun yerine Zautzes'in tuttuğu Antoni II Kaleuas'ı İstanbul Patriği atadı. 901de ölen Antoni II Kaleuas, yerine ise kendi imparatorluk sekreteri (mystikos) Nikolaos'i getirdi. O da 907'de ölünce kendi dinsel danışmanı olan Eutimios'a İstanbul Patriği olarak görevlendirdi.

Leo dönemi için Kremonalı Liutprand hatıralarını yazmıştır. Bu hatıralar arasında aynı zamanlarda yaşayan Abbası Halifesi Harun Reşid'in başından geçen bir olaya çok benzer bir serüven de vardır. Bu serüven şehirde kıyafet değiştirmiş bir halde dolaşan Leo şehir muhafızaları tarafından tutuklanmasını anlatır. İmparator Leo Şehir muhafızlar birliğinin görevini iyi yapıp yapmadığını kontrol etmek istemiş ve bir gece çok geç bir vakitte kıyafet değiştirmiş olarak şehirde geziye çıkmıştır. Rastgeldiği ilk iki muhafız müfrezesine 12 Bizans altını rüşvet vererek kendini tutuklamadan kaçınmalarını ve kendini serbest bırakmalarını sağlamıştır. Fakat üçüncü şehir muhafızlar müfrezesi rüşvet kabul etmeyerek onu tutuklamış ve şehir muhafızlar kışlasında hapise almıştır. Sabahleyin bu muhafızlardan biri geceleyin tutuklanıp getirip hapse attıkları kişinin imparator olduğunu anlamış ve çok korkmuştur. VI. Leo görevi iyi yaptıkları için ona ve müfrezesinin diğer üyesi muhafızlara güzel ödüller vermiş ve kendini rüşvetle serbest bırakan diğer muhafız müfrezelerinin mensuplarını şiddetle cezalandırıp işlerinden attırmıştır.

Dış siyaseti[değiştir | kaynağı değiştir]

Evlenmeleri ve çıkan dinsel sorunlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Leon'un dört kez evlenmesi dinsel açıdan da çeşitli sorunlara açtı. Leon genç yaşta evlendiği Theofano'nun 897'de ölümü üzerine, 898'de dönemin güçlü adamı Zautzes'in kızı Zoe ile, onun da 899'da ölmesiyle, 900'da Eudokia Baïana ile evlendi. Bu sonuncu evlilik Bizans kilisesinin kurallarına ve devletinin geleneklerine açıkça aykırı olmasına rağmen Eudokia da 901'de veliaht bırakmadan öldü.

Bunun üzerine Leon, Zoe Karbonopsina ile dördüncü evliliğini yapma kararını alınca kiliseden ve devletin ileri gelenlerinden büyük tepki aldı. Zoe 905'te Konstantin adında bir erkek çocuk doğurdu. Patrik Nikolaos Mistikos, sadece Leon'un Zoe'yi terk etmesi koşuluyla çocuğu vaftiz etti. Buna rağmen, Leon vaftizin hemen ardından Zoe'yi imparatoriçe ilan etti.

Döneminde eserler[değiştir | kaynağı değiştir]

Leo'un Taktika' olarak tanınan bir taktik ve strateji kitabı ise Arap tehlikesine karşı, kara ve denizlerin savunması hususunda alınacak tedbirleri içermekteydi.

Dipnotlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. 1,0 1,1 1,2 Norwich, John Julius (1991), Byzantium: The Apogee, Londra:Penguin (İngilizce)} say. 89
  2. ^ Bizans'ın Ayasofya'dan sonra en büyük kilisesi olan ve içinde imparatorların çoğunun latihleri bulunan

Dış kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Ostrogorsky, Georg (çev. Fikret Işıltan), (1999 5. Baskı) Bizans Devleti Tarihi, Ankara: Türkiye Tarih Kurumu ISBN 975-16-0348-X (Orijinal 1. Baskı: 1940)
  • Gregory, Timothy E. (çev. Esra Ermert), (2008), Bizans Tarihi, İstanbul:Yapı Kredi Yayınları ISBN 978-975-08-1507-2
  • Vogt, A. (1935) “La jeunesse de Léon VI le Sage”, Revue historique, C. 174 , s. 389-428 (Fransızca)
  • Irmscher, J. (1978) “Die Gestalt Leons VI. des Weisen in Volkssage und Historiographie”, Beiträge zur byzantinischen Geschichte im 9.-11. Jahrhundert, Prag, s. 205-224 (Almanca)
  • Mitard, M., (1930) “Le pouvoir imperial au temps de Leon VI”, Melanges Diehl I, Paris, s. 215-23 (Fransızca)
  • Grumel, V. (1936) “La chronologie des evenements du regne de Leon VI”, Echos d'Orient, C. 35, s. 5-42 (Fransızca)
  • Noaille, P. ve A. Dain, (1944) Les Novelles de Leon VI le Sage, Paris (Fransızca)
  • Norwich, John Julius, (1991) Byzantium: The Apogee, Londra:Penguin ISBN 0-14-011448-3, say.122-125 (İngilizce)
  • Mango, Cyril (1960) "The Legend of Leo the Wise", Zbornik radova Vizantolo skog Instituta, C.6 , s. 59-93 (İngilizce)
  • Cormack, R. (1984) "Interpreting the Mosaics of S. Sophia at Istanbul", Art History, C. 4, s. 138-141 (İngilizce)
Resmî unvanlar
Önce gelen:
I. Basileios
Bizans İmparatoru
886–912
Sonra gelen:
Aleksandros