I. Romanos

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
I. Romanos
Ρωμανός Α'
Romanos I with co-emperors, miliaresion, 931-944 AD.jpg
931-944 yıllarından Miliaresion, ön yüzde imparator I. Romanos'un büstü, diğer tarafta ortak imparatorlar VII. Konstantin, Stefen Lekapenos ve Konstantin Lekapenos'ın isimleri görülebilir.
Bizans İmparatoru
Hüküm süresi 920–944
Önce gelen VII. Konstantin
Sonra gelen VII. Konstantin
Eş(leri) Theodora
Hanedan Makedon Hanedanı
Doğum 870
Ölüm 948

Romanos Lekapenos (d. 870 - ö. 948, Prote), 920-944 arasında tahtı damadı VII. Konstantin'le paylaşan ve gerçek iktidarı elinde tutan Bizans imparatoru.

Hükümdarlık öncesi yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

Ermeni bir köylünün oğludur. Babası "Çekilmez Theophylaktos" Tephrike' de Arap ordularıyla 872 yılında yapılan savaşta I. Basileios'un kurtulmasını sağlamış ve bu başarısı nedeniyle saray muhafızı olmuştur. Önemli bir eğitim almayan Romanos gençliğinde donanmaya katıldı. Otuzlu yaşlarında Sisam themasının strategosu oldu. 912 yılında donanma komutanlığına getirildi.

Tuna'daki Bizans donanmasının komutanı olan Romanos, ordunun Akheloos'ta yenilgiye uğradığını öğrenince 917 yılında Konstantinopolis'e (İstanbul) gitti. 25 Mart 1919'da donanmasıyla İstanbul'a gelen ve burada konumuna güçlendirmeye başlayan Romanos, Magister officiorum ve Hetaireia unvanlarını aldı. Kızı Helena' nın Nisan 919'da imparator VII. Konstantin ile evlenmesiyle Basileopator, 24 Eylül'de sezar unvanlarını alan Romanos son olarak 17 Aralık 919'da da tahtı damadıyla paylaşmak üzere kıdemli imparator olarak taç giydi.

İmparatorluk yılları[değiştir | kaynağı değiştir]

921 yılında oğlu Kristofer'i, 924 yılında da diğer oğulları Stefen ve Konstantin'i ortak imparator ilan etti.

Hükümdarlığının ilk yıllarında Bulgarlar'ın Trakya'ya gelen ve sonrasında Edirne ve Boğazın Avrupa yakasına kadar ilerleyen Bulgar kralı I. Simeon ile 9 Eylül 924'te antlaşmaya vardı. Bu antlaşma ile Bulgarlara büyük meblağlarda haraç verilirken, Bulgarlarda Bizans topraklarından çekildiği gibi Karadeniz kıyısında ele geçirdikleri kaleleri geri vermiştir. Böylece imparatorluğun batı sınırları uzun süreli güvence altına alınmıştır.

Hükümdarlığının ilk yıllarında Bulgar saldırıları ile mücadele ederken, Puglia ve sonrasında 924 yılında da Haldiya themasında yaşanan ayaklanmaları bastırdı. Konumunu daha da güçlendirmek için kendisine karşı gördüğü saraydaki bürokratları ve memurları sürgüne gönderdi. Çıkardığı kanunlarla küçük toprak sahibi köylüleri, zengin feodal aristokratlara karşı koruma politikası yürüttü.

Bulgarlarla yaptığı barış sayesinde imparator, doğu topraklarına sefer hazırlığına başladı. Bulgarlarla mücadele esnasında 924 yılında Araplar ile iki yıllık bir antlaşma yapmıştı. Ancak batı sınırlarında güvenliğin sağlanması nedeniyle doğu topraklarında düzeni sağlamak amacıyla 926 yılında en güvendiği komutanlarından John Kourkouas'ı görevlendirdi. Yaklaşık altı yıl süren bu seferde Malazgirt ve Vaspurakan bölgeleri ele geçirilerek Ermenistan'daki imparatorluk hakimiyeti sağlamlaştırılmıştır. 19 Mayıs 934'de Arap Emirliği olan Malatya ele geçirilmiştir. Ancak bu ilerleyiş Musul Hamdanileri tarafından duraklatıldı.

941 yılında İstanbul'a saldıran Rusların, donanması ile Bitinya'nın Karadeniz topraklarında saldırıya geçen kara ordusu da ağır bir yenilgiye uğratıldı. Yaklaşık üç yıl sonra Büyük Prens İgor önderliğindeki yeniden İstanbul'a doğru harekete geçen ve Tuna Nehri dolaylarına kadar gelen Ruslarla bir barış antlaşması yapmayı başardı.

941 yılında Ruslar'ın bozguna uğratılmasıyla John Kourkouas komutasındaki Bizans ordusu yeniden doğuya sefer düzenlemiştir. Bizans ordusu 942 yılı başlarında Halep'e kadar ilerledikten sonra imparatorluk topraklarına geri dönmüştür. Aynı yılın sonbaharından önce yeniden düzenlenen seferde Mezopotamya topraklarına akınlar yapıldığı gibi birkaç şehirde ele geçirilmiş ancak 943 yılında Kourkouas'ın görevinden alınmasıyla ilerleyiş son bulmuştur.

Öz oğulları Stefen ve Konstantin 944'te onu tahttan indirerek Prote'de bir manastıra çekilmeye zorladılar. Burada ibadetle geçirdiği yıllardan sonra 15 Haziran 948 yılında ölen Romanos, Myrelaion Manastırı'na defnedildi.

Ailesi[değiştir | kaynağı değiştir]

922 yılında ölen Theodora'da ile olan evliliğnden 6 çocuğu olmuştur.

  • Kristofer Lekapenos, 921 ile 931 yılları arasında ortak imparator. Augusta Sofya ile evlenmiştir. Bu evlilikten Bulgaristan İmparatoru I. Peter ile evlenen Maria (İrini ismini almıştır) ile Mikhail Lekapenos doğmuştur. Mikhail, büyükbabası tarafından ortak imparator yapılmıştır.
  • Stefen Lekapenos, (ö. 967) 924 ile 945 yılları arasında ortak imparator.
  • Konstantin Lekapenos, (ö. 946) 924 ile 945 yılları arasında ortak imparator.
  • Theophylaktos Lekapenos, 933 ile 956 yılları arasında Konstantinopolis Patriği.
  • Helena Lekapene, İmparator VII. Konstantin ile evlendi.
  • Agatha Lekapene, Romanos Argyros ile evlendi; torunları imparator III. Romanos'tur.

Romanos'un birde gayrı meşru çocuğu Eunuch ("hadım") Basileios Lekapenos vardır. Özellikle 976 ile 985 yılları arasında sarayda etkili olmuştur.

Resmî unvanlar
Önce gelen:
VII. Konstantin
Bizans İmparatoru
920–944
(920-944 arasında VII. Konstantin ile)
Sonra gelen:
VII. Konstantin

Dış kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]