Andırın
| Andırın | |
|---|---|
 Türkiye'de yeri | |
 İlçe sınırları haritası | |
Koordinatlar: 37°36′N 36°24′E / 37.6°K 36.4°D | |
| Ülke | Türkiye |
| İl | Kahramanmaraş |
| Coğrafi bölge | Akdeniz Bölgesi |
| İdare | |
| • Kaymakam | Mustafa Arslanşahin[1] |
| • Belediye başkanı | Ahmet Sinan Gökşen (AK Parti) |
| Yüzölçümü | |
| • Toplam | 1.202 km² |
| Rakım | 1.054 m |
| Nüfus (2025) | |
| • Toplam | 31.609 |
| • Kır | - |
| • Şehir | - |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| Posta kodu | 46400 |
| İl alan kodu | 0344 |
| İl plaka kodu | 46 |
Resmî site andirin.bel.tr | |
Andırın, Kahramanmaraş ilinin bir ilçesidir.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Anadolu Selçuklu Devletinin Moğol istilası ile çöküşü sırasında Kahramanmaraş ve çevresinde, Dulkadiroğulları Beyliği'nin sınırları içinde 200 yıl kadar kalan Andırın, 1515 yılında bu beyliğin Osmanlı İmparatorluğuna bağlanması ile de Osmanlı İmparatorluğu sınırları içerisine girmiştir.
Yavuz Sultan Selim 1514 yılında çıktığı Çaldıran seferinden dönerken sefere çağrılmasına rağmen Osmanlı ordusuna katılmayan Dulkadir beyi Alaüddevle üzerine yürüyüp Andırın'ın Akkale mevkiine geldiğinde kendisini karşılayan eşrafın gençlerini işaret ederek "bunların arasından Mekteb-i Enderun’a talebe alınsın" şeklinde emir verdiği, bu mektebe öğrenci olarak girenlere izne gelişlerinde "enderunlu", buna izafeten yerleşim yerine "Enderun" denildiği, bu kelimelerin daha sonra andıran ve Andırın şeklinde söylenmeye başladığı bilinmektedir.
1908 yılında 2. Meşrutiyetin ilanı ile Maraş Halep'ten ayrılmış ve görülen lüzum üzerine Andırın ilçe teşkilatı lağvedilerek Andırın Göksun'a bağlı bir nahiye şekline getirilmiştir.
20 Ekim 1918'de mondros mütarekesinin imzalanmasından sonra işgal hareketleri ile birlikte Fransızlarla birlikte Ermeniler de Maraş'a girmişlerdir. Ermeniler Fransızların giremediği Andırın'a girmişler, insanlık dışı imha hareketleri ile birçok köyü yakıp yıkmışlar, önlerine geleni akıl almaz bir şekilde öldürmüşlerdir. Andırın Kurtuluş Savaşı'nda Çukurova (Kilikya)'daki savaşın merkezini teşkil etmiştir.
4 Eylül ile 12 Eylül 1919 tarihleri arasında yapılan Heyet-i temsiliye'nin seçildiği Sivas Kongresi'nden sonra Çukurova bölgesi Kuvâ-yi Milliye Teşkilatının kurulması için, bizzat Mustafa Kemal Paşa tarafından görevlendirilen Osman Tufan Paşa 1920 yılı ocak ayı başında Sivas-Develi-Göksun güzergahını takip ederek Andırın'a gelmiştir. Andırın'da hemen teşkilatını oluşturan Osman Tufan Paşa, İbrahim ve Ali Yaycıoğlu, Musa Beyazıt, Hacı Zülfikaroğlu, Ahmet Paşa, Musa Kayran ve Şakir Bozdoğan gibi grup ve bölük komutanlarından oluşan birlikleri ile, Andırın, Kadirli, Haruniye, Osmaniye ve Kozan'ın kurtuluş hareketinin öncüsü olmuştur.
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]İlçenin nüfusu 2020 adrese dayalı nüfus sayımına göre 32.377'dir. İlçenin etnik yapısı Türkler ve Çerkezlerden oluşur.
İlçe 57 mahalleden oluşmaktadır.
| Yıl | Toplam | Şehir | Kır |
|---|---|---|---|
| 1927[2] | 12.220 | 553 | 11.667 |
| 1935[3] | 16.288 | 676 | 15.612 |
| 1940[4] | 17.060 | 770 | 16.290 |
| 1945[5] | 16.641 | 1.192 | 15.449 |
| 1950[6] | 20.252 | 1.698 | 18.554 |
| 1955[7] | 24.411 | 1.936 | 22.475 |
| 1960[8] | 27.177 | 2.637 | 24.540 |
| 1965[9] | 33.169 | 3.695 | 29.474 |
| 1970[10] | 35.406 | 3.852 | 31.554 |
| 1975[11] | 40.342 | 5.018 | 35.324 |
| 1980[12] | 43.254 | 5.932 | 37.322 |
| 1985[13] | 43.447 | 6.122 | 37.325 |
| 1990[14] | 44.337 | 7.506 | 36.831 |
| 2000[15] | 41.051 | 8.311 | 32.740 |
| 2007[16] | 40.915 | 8.026 | 32.889 |
| 2008[17] | 41.371 | 7.975 | 33.396 |
| 2009[18] | 40.088 | 7.915 | 32.173 |
| 2010[19] | 39.441 | 7.988 | 31.453 |
| 2011[20] | 38.074 | 7.845 | 30.229 |
| 2012[21] | 36.439 | 7.989 | 28.450 |
| 2013[22] | 35.943 | 35.943 | veri yok |
| 2014[23] | 35.298 | 35.298 | veri yok |
| 2015[24] | 34.038 | 34.038 | veri yok |
| 2016[24] | 34.148 | 34.148 | veri yok |
| 2017[24] | 32.998 | 32.998 | veri yok |
| 2018[24] | 33.193 | 33.193 | veri yok |
| 2019[24] | 32.503 | 32.503 | veri yok |
| 2020[24] | 32.377 | 32.377 | veri yok |
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]İlçede Akdeniz iklimi görülmektedir. Andırın Kahramanmaraş'ın ve bölgenin en yeşil ve ormanlık ilçesidir. Oldukça engebeli bir arazi yapısına sahiptir. Andırın ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 1.054 metredir.[25] İlçenin en yüksek noktası Boncuk Tepesi 2.249 m yükseltidedir. İlçenin yüzölçümü 1.202 km²dir.[26]
Dağları
[değiştir | kaynağı değiştir]- Elma Dağı
- Tırıl Dağı
- Akça Dağı
- Sarımsak Dağı
- Başdoğan Dağı
- Karüce Dağı
- Topuçlu Dağı
Akarsuları
[değiştir | kaynağı değiştir]İlçede bulunan yaylalar
[değiştir | kaynağı değiştir]- Beşbucak yaylası
- Altınboğa yaylası, Andırın ilçesinin ulaşımı en kolay yaylasıdır.
- Çokak Yaylası Andırının kuzeyinde bulunmaktadır.
- Halbur Yaylası Andırın-Geben Karayolu üzerindedir.
- Kümbetir Yaylası, Yeşiltepe Köyü sınırları içerisindedir.
- Meryemçil Yaylası, Geben-Göksun kara yolu üzerindedir.
- Mazgaç Yaylası
- Kırksu Yaylası, Geben Kasabasında bulunmaktadır.
- Akifiye Yaylası
- S Yaylası, Akgümüş mahallesi sınırları içerisinde bulunmaktadır.
- Kuyucak Yaylası, Arıklar mahallesi sınırları içerisinde bulunmaktadır.
- Rifatiye Yaylası
İlçede bulunan kaleler
[değiştir | kaynağı değiştir]- Alameşe (Babikli) Kalesi
- Anacık Kalesi
- Azgıt Kalesi
- Beyoğlu (Çürük) Kalesi
- Bossek (Tuğluca) Kalesi
- Boynuyoğunlu Kalesi
- Burunönü (Çöğdür) Kalesi
- Bülen Kalesi
- Büveme Kalesi
- Copçalar (Çınkırlı) Kalesi
- Çebiş Kalesi
- Çuhadarlı (Keçibucu-Mitel) Kalesi
- Haştırın Kalesi
- Hisar Kale
- Kabakoz Kalesi
- Kaleboynu Kalesi
- Kalekısığı Kalesi
- Keleşli Kalesi
- Torlar/Tatarlı/Tahirli Kalesi
Ulaşım
[değiştir | kaynağı değiştir]İlçenin kara yolu ile; Kahramanmaraş ili, Göksun ilçesi, Kadirli ve Düziçi ilçelerine ulaşımı vardır. Ayrıca ilçeden Adana'nın Saimbeyli ilçesine patika yolu ile ulaşım mevcuttur.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ↑ "Kaymakam". 6 Kasım 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Şubat 2025.
- ↑ "Fasikül I: Mufassal Neticeler İcmal Tabloları" (PDF). 28 Teşrinevvel 1927 Umumî Nüfus Tahriri. DİE. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2021.
- ↑ "1935 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 20 İlkteşrin 1935 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
- ↑ . "Vilâyetler, kazalar, Nahiyeler ve Köyler İtibarile Nüfus ve Yüzey ölçü" (PDF). 20 İlkteşrin 1940 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 20 Ekim 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ekim 2016.
- ↑ . "1945 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 21 Ekim 1945 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
- ↑ . "Vilayet, Kaza, Nahiye ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 22 Ekim 1950 Umumi Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
- ↑ . "1955 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 23 Ekim 1955 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
- ↑ . "İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 23 Ekim 1960 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2021.
- ↑ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ↑ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ↑ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ↑ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ↑ "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ↑ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ↑ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ↑ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ↑ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ↑ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ↑ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ↑ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ↑ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013.
- ↑ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014.
- ↑ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015.
- 1 2 3 4 5 6
- "Merkezi Dağıtım Sistemi" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016.
- "Andırın Nüfusu - Kahramanmaraş". nufusu.com. Erişim tarihi: 5 Şubat 2021.
- "Kahramanmaraş Andırın Nüfusu". nufusune.com.
- ↑ "Andırın Haritası Andırın Nerede". www.haritatr.com. 15 Haziran 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Şubat 2026.
- ↑ "HGM | Harita Genel Müdürlüğü - Ulusal Haritacılık Kurumu". www.harita.gov.tr. 3 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Aralık 2025.
| Otorite kontrolü |
|
|---|
