İçeriğe atla

Ürgüp

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Sırbistan'daki şehir için Ürgüp, Sırbistan sayfasına bakınız.
Ürgüp
İlçe
Ürgüp Meydan
Ürgüp Meydan
Türkiye'de yeri
Türkiye'de yeri
Harita
İlçe sınırları haritası
ÜlkeTürkiye
İlNevşehir
Coğrafi bölgeİç Anadolu Bölgesi
İdare
 • KaymakamÖmer Coşkun[1]
 • Belediye başkanıAli Ertuğrul Bul (CHP)
Yüzölçümü
 • Toplam565 km²
Rakım1050 m
Nüfus
 (2018)
 • Toplam35.352
 • Kır
12,460
 • Şehir
23.237
Zaman dilimiUTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu50400
İl alan kodu0384
İl plaka kodu50

Tarihçe

[değiştir | kaynağı değiştir]

Ürgüp, tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış olan Kapadokya bölgesinin önemli yerleşim merkezlerinden biridir. Antik çağlarda "Osiana" (Assiana) adıyla bilinen yerleşim, Bizans döneminde "Prokopi" olarak adlandırılmıştır. Bu adın, Bizans İmparatoru Maurikios'un oğlu Prokopios'tan geldiği düşünülmektedir.[3]

Roma ve Bizans dönemlerinde Hristiyanlığın gelişmesiyle birlikte Ürgüp, dini bir merkez hâline gelmiştir. Bölgedeki kayalara oyulmuş kiliseler ve manastırlar, bu dönemin izlerini taşır. 1071 Malazgirt Savaşı sonrasında Selçuklular tarafından fethedilen Ürgüp, Anadolu Selçuklu Devleti döneminde ticari ve kültürel olarak gelişmiş ve çeşitli vakıf eserleriyle donatılmıştır.[4]

Osmanlı döneminde Ürgüp, Niğde sancağına bağlı bir kaza merkezi olarak önemini sürdürmüştür. 19. yüzyılda çok kültürlü yapısı ile dikkat çeken Ürgüp'te Türklerin yanı sıra Rum ve Ermeni topluluklar da yaşamıştır. Cumhuriyetin ilanıyla birlikte 1924 nüfus mübadelesi sonrasında Rum nüfus Yunanistan'a gönderilmiş, yerine Batı Trakya'dan gelen Türk göçmenler yerleştirilmiştir.[5]

1954 yılında Nevşehir ilinin kurulmasıyla birlikte Ürgüp, Nevşehir iline bağlı bir ilçe olmuştur. Cumhuriyet döneminde özellikle 1980'li yıllardan sonra gelişen turizm sektörü sayesinde bölgesel bir cazibe merkezi hâline gelmiştir.[6]

Gezilecek Yerler

[değiştir | kaynağı değiştir]

Temenni Tepesi: Ürgüp şehir merkezine hâkim bir konumda yer alan bu tepe, panoramik şehir manzarası sunar. Tepede Selçuklu döneminden kalma türbeler ve seyir terası bulunur.[7]

Turasan Şarap Evi: Ürgüp'ün köklü bağcılık geçmişinin bir yansıması olan Turasan, Kapadokya'nın en bilinen şarap üreticilerindendir. Şarap tadımı ve üretim sürecine dair turlar düzenlenmektedir.[8]

Ürgüp Erhan Ayata At Müzesi ve Güzel Atlar Sergisi: Ürgüp Belediyesi tarafından kurulan bu özel müze, Kapadokya'nın "Güzel Atlar Ülkesi" kimliğini vurgulayan at temalı sanat eserleriyle dikkat çeker. Müze, yaklaşık 800 parçalık koleksiyona sahiptir.[9]

Ürgüp Müzesi: Arkeolojik ve etnografik koleksiyonlarıyla Ürgüp ve çevresinin tarihsel gelişimini sergileyen küçük ama etkileyici bir müzedir.[10]

Üç Güzeller Peribacaları: Kapadokya'nın sembolü hâline gelmiş olan bu üçlü peribacası oluşumu, Ürgüp'ün doğal güzellikleri arasında en çok fotoğraflanan noktalardandır.[11]

Ürgüp Şehir Hamamı: Osmanlı döneminden kalma tarihi hamam, restore edilerek turizme açılmıştır. Geleneksel mimarisi ve işlevselliğiyle ziyaretçilerin ilgisini çeker.[12]

Mazı Yeraltı Şehri: Ürgüp'e yaklaşık 15 km mesafede bulunan Mazı Yeraltı Şehri, Kapadokya bölgesindeki en iyi korunmuş yeraltı şehirlerinden biridir. Kayalara oyulmuş çok katlı yapılarıyla tarihî bir öneme sahiptir.[13]

Gomeda Vadisi: Doğal yürüyüş parkurları, vadinin kendine has bitki örtüsü ve kaya oluşumları ile ziyaretçilere doğa ve tarih iç içe bir deneyim sunar.[13]

Kardeş Şehirler

[değiştir | kaynağı değiştir]

Ürgüp Belediyesi, kültürel ve sosyal ilişkileri güçlendirmek amacıyla çeşitli şehirlerle kardeş şehir protokolleri imzalamıştır:

  • Larissa, Yunanistan – 18 Temmuz 1996 tarihinde imzalanan protokol ile kardeş şehir olunmuştur.[14]
  • Dillenburg, Almanya – 23 Ocak 1999 tarihinde imzalanan protokol ile kardeş şehir olunmuştur.[14]
  • Vitebsk, Belarus – 4 Ekim 2001 tarihinde imzalanan protokol ile kardeş şehir olunmuştur.[14]
  • Kireas (Prokopi), Yunanistan – 21 Ekim 2003 tarihinde imzalanan protokol ile kardeş şehir olunmuştur.[14]
  • Mtskheta, Gürcistan – 3 Haziran 2004 tarihinde imzalanan protokol ile kardeş şehir olunmuştur.[14]
  • Talas, Türkiye – Kayseri iline bağlı Talas ilçesi ile kardeş şehir olunmuştur.[14]
  • Pamukkale, Türkiye – Temmuz 2020'de imzalanan protokol ile kardeş şehir olunmuştur.[14]
  • Matera, İtalya – 2 Aralık 2011 tarihinde imzalanan protokol ile kardeş şehir olunmuştur.[14]
  • Umnudelger, Khentii, Moğolistan – 1 Ağustos 2014 tarihinde imzalanan protokol ile kardeş şehir olunmuştur.[14]
  • Bayan-Adarga, Moğolistan – 5 Şubat 2016 tarihinde imzalanan protokol ile kardeş şehir olunmuştur.[14]
  • San Miguel de Allende, Meksika – 8 Ocak 2021 tarihinde imzalanan protokol ile kardeş şehir olunmuştur.[14]
  • Kırıkhan, Türkiye – 3 Mart 2023 tarihinde imzalanan protokol ile kardeş şehir olunmuştur.[15]

Nüfus

[değiştir | kaynağı değiştir]
Yıl Toplam Şehir Kır
Ürgüp ilçesi (Niğde)
1927[16] 21.419 4.501 16.918
Ürgüp ilçesi (Kayseri)
1935[17] 22.841 4.377 18.464
1940[18] 24.413 5.077 19.336
1945[19] 25.799 4.468 21.331
1950[20] 27.444 4.540 22.904
Ürgüp ilçesi (Nevşehir)
1955[21] 28.360 4.574 23.786
1960[22] 26.150 5.017 21.133
1965[23] 28.808 5.607 23.201
1970[24] 30.207 6.546 23.661
1975[25] 34.840 6.758 28.082
1980[26] 33.850 6.998 26.852
1985[27] 34.379 9.018 25.361
1990[28] 35.688 11.040 24.648
2000[29] 38.004 14.538 23.466
2007[30] 33.400 15.456 17.944
2008[31] 33.909 15.912 17.997
2009[32] 33.829 17.856 15.973
2010[33] 34.372 18.631 15.741
2011[34] 34.673 19.219 15.454
2012[35] 35.000 19.116 15.884
2013[36] 35.028 20.061 14.967
2014[37] 35.311 20.522 14.789
2015[38] 34.891 20.629 14.262
2016[38] 34.972 21.080 13.892
2017[38] 35.111 21.661 13.450
2018[38] 35.352 22.236 13.116
2019[38] 35.821 23.040 12.781
2020[38] 35.697 23.237 12.460

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
Wikimedia Commons'ta Ürgüp ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
Eski Ürgüp Yohannes Kilisesi ve Karamanlı Türk Hristiyanlar
Temenni Tepesi
  1. ^ "Ürgüp Kaymakamlığına Ömer Coşkun atandı". Erişim tarihi: 31 Mayıs 2025. 
  2. ^ "8/11" (PDF). 5 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 20 Aralık 2012. 
  3. ^ Ali Yalçın, Kapadokya Tarihi, Kapadokya Yayınları, 2017, s. 89-92.
  4. ^ Kapadokya Tanıtım Rehberi, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2021.
  5. ^ Nevşehir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Ürgüp İlçesi Kültür Envanteri Raporu, 2022.
  6. ^ "Ürgüp Belediyesi Resmî Web Sitesi". 26 Mart 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Haziran 2025. 
  7. ^ Ürgüp Belediyesi - Temenni Tepesi
  8. ^ "Turasan Resmî Sitesi". 22 Temmuz 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Haziran 2025. 
  9. ^ "Cumhuriyet Gazetesi - Ürgüp'te Atların İzinde". 5 Nisan 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Haziran 2025. 
  10. ^ T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı – Ürgüp Müzesi
  11. ^ Kapadokya Tanıtım Rehberi, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2021.
  12. ^ https://urgup.bel.tr/sehir-hamami
  13. ^ a b https://kapadokya.ktb.gov.tr
  14. ^ a b c d e f g h i j k "Kardeş Şehirler". Ürgüp Belediyesi. 14 Şubat 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Haziran 2025. 
  15. ^ "Ürgüp Belediyesi Kırıkhan Belediyesi 'Kardeş Şehir' oldu". Son Dakika. Erişim tarihi: 4 Haziran 2025. 
  16. ^ "Fasikül I: Mufassal Neticeler İcmal Tabloları" (PDF). 28 Teşrinevvel 1927 Umumî Nüfus Tahriri. DİE. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2021. 
  17. ^ "1935 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 20 İlkteşrin 1935 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021. 
  18. ^  . "Vilâyetler, kazalar, Nahiyeler ve Köyler İtibarile Nüfus ve Yüzey ölçü" (PDF). 20 İlkteşrin 1940 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 20 Ekim 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ekim 2016. 
  19. ^  . "1945 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 21 Ekim 1945 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021. 
  20. ^  . "Vilayet, Kaza, Nahiye ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 22 Ekim 1950 Umumi Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021. 
  21. ^  . "1955 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 23 Ekim 1955 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021. 
  22. ^  . "İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 23 Ekim 1960 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2021. 
  23. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  24. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  25. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  26. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  27. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  28. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  29. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  30. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  31. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  32. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  33. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  34. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  35. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  36. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  37. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 1 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Şubat 2015. 
  38. ^ a b c d e f
    • "Merkezi Dağıtım Sistemi" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 
    • "Ürgüp Nüfusu - Nevşehir". nufusu.com. Erişim tarihi: 5 Şubat 2021. 
    • "Nevşehir Ürgüp Nüfusu". nufusune.com. 
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Ürgüp&oldid=35847301" sayfasından alınmıştır