Kloroform

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Kloroform
Chloroform displayed.svg
Chloroform 3D.svg
Chloroform by Danny S. - 002.JPG
Tanımlayıcılar
Kısaltmalar R-20; UN 1888; TCM
CAS numarası 67-66-3
PubChem 6212
EC numarası 200-663-8
KEGG C13827
ChEBI 35255
RTECS numarası FS9100000
SMILES
InChI
ChemSpider 5977
Özellikler
Kimyasal formül CHCl3
Molar kütle 119,38 g mol−1
Görünüm Renksiz sıvı
Koku Ağır eterik koku
Yoğunluk 1.564 g/cm3 (-20 °C)
1.489 g/cm3 (25 °C)
1.394 g/cm3 (60 °C)
Erime noktası

−63.5 °C (−82.3 °F; 209.7 K)

Kaynama noktası

61.15 °C (142.07 °F; 334.30 K) (450 °C'de bileşenlerine ayrışır.)

Çözünürlük (su içinde) 1.062 g/100 mL (0 °C)
0.809 g/100 mL (20 °C)
0.732 g/100 mL (60 °C)
Çözünürlük () Benzende çözünür.
Dietil eter, yağlar, ligroin, alkol, CCl4 ve CS2 ile karışabilir.
Buhar basıncı 0.62 kPa (-40 °C)
7.89 kPa (0 °C)
25.9 kPa (25 °C)
313 kPa (100 °C)
2.26 MPa (200 °C)
kH 3.67 L·atm/mol (24 °C)
Asitlik (pKa) 15.7 (20 °C)
Tehlikeler
R-ibareleri R22, R38, R40, R48/20/22
NFPA 704
NFPA 704.svg
0
2
0
ABD maruz
kalma limiti (PEL)
50 ppm (240 mg/m3)
Belirtilmiş yerler dışında verilmiş olan veriler, standart haldedir. (25 °C, 100 kPa)
Bilgikutusu kaynakları

Kloroform, anestezik (uyuşturucu) etkisi olan bir kimyevi madde. Kimyasal formülü CHCl3 olup, triklormetan da denir. Ağır, renksiz bir sıvı olup 61 °C'de kaynar. Yoğunluğu 1,48 g/cm³'tür. Kolay buharlaşır. Yağları çözer. Kimyasal işlemlerde çok kullanılır.

1831 yılında Justus Liebig tarafından keşfedilmiş ve ilk defa 1848 yılında İngiltere'de James Simpson tarafından anestetik olarak kullanılmıştır. Renksiz, tatlı kokulu bir sıvıdır ve yanıcı değildir. Anestetik etkisi dietil eterden 5 defa kuvvetlidir, ancak toksik etkisi de yüksektir. Alev mevcudiyetinde toksik bir gaz olan fosgene dönüşür. Uyuşturucu etkisi yüksek olduğundan düşük konsantrasyonlarda kullanılır. Öldürücü dozu ile uyuşturucu dozu arasında büyük bir fark yoktur. Keza kloroformun, kan basıncını düşürmek, kalp ritmini bozmak, deri ve mukozaya zarar vermek gibi etkileri vardır. Uzun süre kloroform kullanmak komaya hatta ölüme de neden olabilir. Özellikle kalp ve karaciğer üzerinde zararlı yan etkileri vardır. Bu nedenle insanlarda anestetik olarak nadiren kullanılmaktadır.

Kloroform çeşitli yöntemlerle sentez edilebilir, teknikte Liebig tarafından bulunan yöntem tercih edilir. Bu yöntem, etil alkol veya asetonun, kireç kaymağı veya sodyum hipoklorid ile oksidasyonu ve klorlandırılmasına dayanır. Kloroform teknikte metanın klorlandırılması ile de elde edilmektedir.

Anestetik olarak kullanılacak kloroform gümüş nitrat ile çökelek vermemeli ve kongo kırmızısının alkoldeki çözeltisinin rengini mavileştirmemelidir. Bu nedenle anestetik kloroform özel olarak hazırlanır ve koyu renkli şişelerde saklanır. Kloroform ışık etkisi ile havada yavaş yavaş oksidasyona uğrar, oksidasyonu önlemek için %0.5-1 alkol ilave edilir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]