Sodyum bikarbonat

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Sodyum bikarbonat
Sodyum bikarbonat örneği
SodiumBicarbonate.svg
Sodyum katyonunun top ve çubuk modeli
Bikarbonat anyonunun top ve çubuk modeli
Tanımlayıcılar
CAS numarası 144-55-8
PubChem 516892
EC numarası 205-633-8
DrugBank DB01390
KEGG C12603
MeSH Sodium+bicarbonate
ChEBI 32139
RTECS numarası VZ0950000
SMILES
InChI
Beilstein 4153970
ChemSpider 8609
Özellikler
Molekül formülü NaHCO3
Molekül kütlesi 84.0066 g mol−1
Görünüm Beyaz kristaller
Koku Kokusuz
Yoğunluk
Çözünürlük (su içinde)
Çözünürlük () %0.02 aseton, %2.13 metanol @22 °C.[4] etanolde çözünmez
log P −0.82
Asitlik (pKa)
  • 10.329[5]
  • 6.351 (karbonik asit)[5]
Termokimya
Standart formasyon entalpisifHo298)
−950.8 kJ/mol[6]
Gibbs serbest enerjisi (ΔfG˚)
−851.0 kJ/mol[6]
Farmakoloji
AdminRoutes Damar içi, oral
Yasal durum {{{Legal_status}}}
Tehlikeler
Ana tehlikeler Ciddi göz tahrişine neden olur
NFPA 704
NFPA 704.svg
0
0
1
Parlama noktası Yanmaz
LD50 4220 mg/kg (sıçan, oral)[7]
Benzeyen bileşikler
Diğer anyonlar
Sodyum karbonat
Diğer katyonlar
Benzeyen bileşikler
Belirtilmiş yerler dışında verilmiş olan veriler, Standart sıcaklık ve basınçtadır. (25 °C, 100 kPa)
Bilgi kutusu kaynakları
Kabartma tozu olarak karbonat kullanılmış pişmiş kekler

Sodyum bikarbonat ya da soda kimyasal formulü NaHCO3 olan bir kimyasal bileşiktir. Kabartma tozu olarak da bilinir. Sodyum tuzlarından birisidir. Antiasit özelliği vardır. Kabartma tozu olarak da kullanılır. Suda çözünür. Beyaz katı kristal tozdur. Sodyum karbonat'ı andıran hafif alkali tadı vardır. Salin solüsyonu bileşiminde de kullanılır.[8]

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Eski Mısır’da doğal Natron çökeltileri,en çok sodyum karbonat dekahidrat ve sodyum bikarbonat içeren bir karışımdan oluşurdu. Natron hiyeroglif yazılar için boya olarak kullanılırdı.

1791 yılında fransız kimyager, Nicolas Leblanc soda olarak bilinen sodyum karbonatı üretti. 1846 yılında New York’lu iki fırıncı, John Dwink ve Austin Church sodyum karbonat ve karbondioksitden kabartma tozu üreten ilk fabrikayı kurdu.

Bu bileşik 1800'lü yıllarda Roman kaptan, Rudyard Kipling tarafından balıkları taze tutmak amacıyla kullanılmış ve o günden sonra ‘saleratus’ olarak anılmıştır.

Üretim[değiştir | kaynağı değiştir]

Sodyum karbonat, sodyum hidroksitin sulu çözeltisi ile karbon dioksitin reaksiyonu ile elde edilebilir.

CO2 + 2 NaOH --> Na2CO3 + H2O

Sodyum bikarbonat ise yeterince yüksek yoğunlukta karbondioksit ve su tepkimesi ile elde edilebilir.Sodyum bikarbonat bu yöntemde katı olarak çökelir.Kabartma tozu ticari miktarda benzer bir yöntem ile üretilmektedir.

Na2CO3 + CO2 + H2O --> 2 NaHCO3

Fizyolojik ve farmakolojik özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Yüzde 1,3'lük çözeltisi izotonik özelliktedir.

Veteriner hekimlikte asidozis'in sağaltımında önem taşır.

Hiponatremi'nin sağaltımında kullanılır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Haynes, p. 4.90
  2. ^ a b c Haynes, p. 5.194
  3. ^ a b c "Sodium Bicarbonate" (PDF). United Nations Environment Programme. 16 Mayıs 2011 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Haziran 2020. 
  4. ^ Ellingboe JL, Runnels JH (1966). "Solubilities of Sodium Carbonate and Sodium Bicarbonate in Acetone-Water and Methanol-Water Mixtures". J. Chem. Eng. Data. 11 (3): 323-324. doi:10.1021/je60030a009. 
  5. ^ a b Haynes, p. 7.23
  6. ^ a b c d Haynes, p. 5.19
  7. ^ Chambers M. "Sodium bicarbonate [USP:JAN]". ChemIDplus. U.S. National Library of Medicine. 1 Ocak 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Haziran 2020. 
  8. ^ "Arşivlenmiş kopya". 7 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mart 2016. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

H2CO3 He
Li2CO3,
LiHCO3
BeCO3 +BO3 +C2O4 (NH4)2CO3,
NH4HCO3
O +F Ne
Na2CO3,
NaHCO3,
Na3H(CO3)2
MgCO3,
Mg(HCO3)2
Al2(CO3)3 Si P +SO4 +Cl Ar
K2CO3,
KHCO3
CaCO3,
Ca(HCO3)2
Sc Ti V CrCO3,
Cr2(CO3)3
MnCO3 FeCO3 CoCO3,
Co2(CO3)3
NiCO3 Cu2CO3,
CuCO3, Cu2CO3(OH)2
ZnCO3 Ga Ge As Se Br Kr
Rb2CO3 SrCO3 Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh PdCO3 Ag2CO3 CdCO3 In Sn Sb Te I Xe
Cs2CO3,
CsHCO3
BaCO3 * Lu2(CO3)3 Hf Ta W Re Os Ir Pt Au HgCO3 Tl2CO3 PbCO3 (BiO)2CO3 Po(CO3)2 At Rn
Fr RaCO3 ** Lr Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Nh Fl Mc Lv Ts Og
 
* La2(CO3)3 Ce2(CO3)3 Pr2(CO3)3 Nd2(CO3)3 Pm Sm2(CO3)3 EuCO3,
Eu2(CO3)3
Gd2(CO3)3 Tb2(CO3)3 Dy2(CO3)3 Ho2(CO3)3 Er2(CO3)3 Tm2(CO3)3 Yb2(CO3)3
** Ac Th(CO3)2 Pa UO2CO3 Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No